1. Jaarstukken 2024 DEF

Regionaal samenwerken en inkopen: Voor structurele beheersmaatregelen wordt kritisch gekeken naar de kosten van de open einde regelingen, in regionale samenwerking met de GR Jeugd en WMO Terugbetaling WBI Subsidie Noordkade 50% 3.000.000 1.082.671 Ruimte voor Gemeente is niet tijdig of met onvoldoende iedereen ambtelijke capaciteit begonnen met werkzaamheden, waardoor niet aan de voorwaarden van de subsidie kan worden voldaan Beheersmaatregel: Projectmanagement: door periodiek te sturen op belangrijke (subsidie)momenten, kan tijdig worden bijgestuurd daar waar nodig. Risicobeheersing: We voeren regelmatig controles en monitoring uit om te zorgen dat de wij ons als subsidieontvanger ons houden aan de voorwaarden en doelstellingen van de subsidie Projectmatig werken & tussentijdse rapportages: Tussentijdse rapportages en financiële verantwoordingen van subsidieontvangers om tijdig problemen te signaleren en aan te pakken. Afwaardering investeringen 70% 1.500.000 1.082.830 Ruimte voor Maatschappelijk Vastgoed. iedereen De derde bouwlaag Park Vredenburgh die we casco bouwen voor maatschappelijke voorzieningen kent, conform raadsbesluit, mogelijk een onrendabele top.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

61

Beheersmaatregel: Projectmanagement: door te inventariseren welke keuzemomenten er liggen (mede op basis van het uitvoeringsprogramma maatschappeljke voorzieningen) en onderzoek te doen naar de (gebruiks)mogelijkheden van het pand, kan er worden besloten over passende invulling. 6

Door conjuncturele ontwikkelingen dalende grondprijzen binnen grondexploitaties

30%

750.000

556.324

Ruimte voor iedereen

Beheersmaatregel: Projectmanagement: door periodiek te inventariseren welke keuzemomenten er liggen en goed onderzoek te doen en regelmatig risicoanalyses uit te voeren, kunnen reserves worden opgebouwd om financiële tekorten op te vangen. Dit kan helpen om (onverwachte) dalingen in grondprijzen te compenseren Samenwerking met private partijen: Gemeenten kunnen samenwerken met private ontwikkelaars en investeerders om gezamenlijke projecten te realiseren. Dit kan helpen om de financiële lasten te delen en risico's te verminderen

2.3 Benodigde weerstandscapaciteit Financieel gevolg De ontwikkeling van het aantal risico’s en het totaal aan maximaal financieel gevolg is als volgt. Jaarrekening 2023 Aantal geïnventariseerde risico’s Maximaal financieel gevolg alle risico’s

Begroting 2024-2027

Jaarrekening 2024

52

47

13

20.835

21.131

15.853

Bedragen x € 1.000 Risicosimulatie Natuurlijk zullen de risico´s zich niet allemaal tegelijk voordoen. Van alle risico´s is de kans bepaald dat het risico zich zal voordoen. Met een Monte Carlo simulatie is vervolgens bepaald welk bedrag nodig is om de geïventariseerde risico´s af te dekken. Daarbij wordt een zekerheidspercentage van 90% gehanteerd. Jaarrekening 2023 Benodigde weerstandscapaciteit algemeen

Begroting 2024-2027

Jaarrekening 2024

3.899

3.808

8.691

Benodigde weerstandscapaciteit grondbedrijfsfunctie

3.607

2.911

2.998

Totaal benodigde weerstandscapaciteit

7.506

7.090

11.689

Bedragen x € 1.000

2.4 Beschikbare weerstandscapaciteit Incidentele en structurele weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit kan worden onderscheiden in incidentele weerstandscapaciteit (vermogen om eenmalige financiële gevolgen van risico’s op te vangen) en structurele weerstandscapaciteit (vermogen om structureel de financiële gevolgen van risico’s op te vangen). We gebruiken in eerste instantie de incidentele weerstandscapaciteit om zowel incidentele als structurele tegenvallers te dekken. Indien zich gedurende een jaar structurele tegenvallers voordoen, zonder dat daar meevallers tegenover staan, dan worden deze eerst incidenteel afgedekt vanuit de incidentele weerstandscapaciteit. Vervolgens wordt hiervoor bij de samenstelling van de eerstvolgende begroting structurele dekking gezocht binnen de structurele begrotingsruimte. Indien dit niet lukt dan kan de structurele weerstandscapaciteit ingezet worden als dekkingsmiddel. Incidentele weerstandscapaciteit De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan incidentele middelen van de algemene dienst vermeerderd met het saldo in de incidentele weerstandscapaciteit van het grondbedrijf. Dit wordt hieronder

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

62

weergegeven. Met ingang van de eerste Bestuursrapportage 2020 wordt er bij de bepaling van de hoogte van de algemene bedrijfsreserve rekening gehouden met toekomstige beslagen tot en met het einde van de begrotingsperiode. De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit is als volgt:

Elementen weerstandscapaciteit Beschikbare algemene middelen: Algemene bedrijfsreserve algemene dienst (saldo per 1/1 jaar t, plus begrotingssaldo vorig jaar) Algemene bedrijfsreserve grondbedrijfsfunctie (saldo per 1/1 jaar t) Meerjarig begrotingssaldo 2024-2027

Geblokkeerd deel (benodigde weerstandscapaciteit): Benodigde weerstandscapaciteit algemeen Benodigde weerstandscapaciteit grondbedrijfsfunctie

Vrij besteedbaar deel algemene middelen

Jaarrekening 2023

Begroting 20242027

Jaarrekening 2024

21.430

19.622

21.091

2.784 0 24.214

3.927 -93 23.456

4.741 0 25.832

3.899 3.607 7.506

3.808 2.911 6.719

8.691 2.998 11.689

16.708

16.737

14.143

Bedragen x € 1.000 In de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen is opgenomen dat ook stille reserves in de beschikbare weerstandscapaciteit wordt meegenomen. De mogelijke stille reserves zijn onderzocht. De stille reserves betreffen het positieve verschil tussen de directe verkoopwaarde (actuele waarde) en de boekwaarde (waardering). Het kan hierbij gaan om materiële bezittingen en/of financiële bezittingen (deelnemingen). Van een stille reserve in materiële bezittingen kan pas worden uitgegaan als de bijbehorende activa niet duurzaam aan de bedrijfsuitoefening zijn verbonden en dat de activa vrij verhandelbaar zijn. Voor de gemeente doet dat zich alleen voor bij onroerende zaken die in eigendom zijn van de gemeente en niet meer benodigd zijn voor de bedrijfsuitoefening. De stille reserves zijn geactualiseerd met de jaarrekening 2021. Er is 1 kleine stille reserve. Een aantal gebouwen is in het kader van het IHP niet meer voor onderwijs in gebruik en toegevoegd aan de voorraad ‘(strategisch) vastgoed’. Mogelijk zijn hier stille reserves. Maar gezien de hoge mate van onzekerheid van toekomstig gebruik en bijbehorende waarde, zijn deze niet in de weerstandscapaciteit opgenomen. Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit van onze gemeente wordt toegelicht in de paragraaf Kengetallen.

2.5 Benodigde versus beschikbare weerstandscapaciteit Om betekenis te geven aan de ratio van het weerstandsvermogen wordt gewerkt met een waarderingstabel. Deze indeling van waardering wordt over het algemeen toegepast door gemeenten. Daarnaast gebruikt de provincie vanuit haar rol als toezichthouder deze waardering tevens in het toetsingskader. Hier sluit de Gemeente Waddinxveen bij aan. Ratio weerstandsvermogen Groter dan 2.0 Tussen 1.4 en 2.0 Tussen 1.0 en 1.4 Tussen 0.8 en 1.0 Tussen 0.6 en 0.8 Kleiner dan 0.6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De gemeenteraad van Waddinxveen heeft de norm vastgesteld dat zij streeft naar een ratio van minimaal ruim voldoende (1,4) .

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

63

Jaarrekening 2023

Begroting 2024-2027

Jaarrekening 2024

Beschikbare weerstandscapaciteit

24.214

23.456

25.832

Benodigde weerstandscapaciteit

7.506

6.719

11.689

Ratio weerstandsvermogen

3,23

3,49

2,21

Uitstekend

Uitstekend

Uitstekend

Ratio betekenis

2.6 Kengetallen financiële positie De kengetallen moeten worden opgenomen in deze paragraaf om de raad in onderlinge samenhang eenvoudig inzicht te verschaffen in de financiële positie van de gemeente en daarmee een bijdrage te leveren aan de (verdere) invulling van de kaderstellende en controlerende rollen van de raad. Ze moeten inzichtelijker maken over hoeveel (financiële) ruimte een gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Door de Provincie Zuid-Holland zijn normen gedefinieerd, die in het vervolg als referentie worden gebruikt. De kleuren van de verschillende ratio’s per kengetal zijn groen, oranje (volgens website geel) en rood (volgens website oranje). Bij de toelichting op de kengetallen worden de ratio’s per kengetal verklaard. Het verloop van de kengetallen kan als volgt worden samengevat: Jaarrekening 2023

Begroting 20242027

Jaarrekening 2024

Netto schuldquote

50%

85%

41%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

49%

85%

36%

Solvabiliteitsratio

48%

40%

47%

Grondexploitatieratio

13%

8%

9%

Structurele exploitatieruimte

4,70%

5,30%

5,30%

Belastingcapaciteit

96%

102%

100%

Kengetallen

Toelichting: Netto schuldquote Kengetal dat een indicatie geeft van de hoogte van de schuld. Daarmee kan een oordeel worden gevormd over de mate waarin de baten, exclusief reservemutaties, van de gemeente toereikend zijn om de schuldverplichtingen te voldoen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Het percentage komt tot stand door de aangetrokken gelden minus de uitgezette gelden te delen door de jaarinkomsten. Volgens de website ‘staatvan.zuid-holland.nl’ is de kleur bij een ratio van < 90% groen, bij 90% - 130% oranje (volgens website geel) en bij > 130% rood (volgens website oranje). De netto schuldquote is in 2024 verbeterd. De schuldquote is de verhouding tussen schulden en het totaal van de baten. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Bij dit kengetal worden de doorgeleende gelden van de financiële activa gecorrigeerd op de netto schuldquote. Verder is de toelichting op de netto schuldquote van toepassing, inclusief referentiewaarden. Solvabiliteitsratio Kengetal dat weergeeft in hoeverre het totaal van de activa is gefinancierd vanuit het eigen vermogen. De ratio wordt berekend door het eigen Vermogen (de reserves) te delen door het balanstotaal.

Volgens de website “staatvan.zuid-holland.nl” is de kleur bij een ratio van > 50% groen, bij 20% - 50% oranje (volgens website geel) en bij < 20% rood (volgens website oranje). De solvabiliteit is in 2024 afgenomen.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

64

Grondexploitatieratio Kengetal dat een indicatie geeft van de hoogte van de voorraad bouwgrond en de stand van het onderhanden werk bouwgrondexploitatie. De balanswaarde hiervan minus de voorzieningen voor negatieve grondexploitaties wordt gedeeld door de jaarinkomsten om tot deze ratio te komen. De hoogte van dit kengetal geeft aan wat het terugverdienrisico is op de grondexploitaties ten opzichte van de totale inkomsten van de gemeente. Volgens de website ‘staatvan.zuid-holland.nl’ is de kleur bij een ratio van < 20% groen, bij 20% - 35% oranje (volgens website geel) en bij > 35% rood (volgens website oranje). Volgens de eerdergenoemde website is de bandbreedte van deze ratio bij de diverse gemeenten groot. Of een gemeente een beheers- of een ontwikkelgemeente is heeft een grote invloed op deze ratio. Ten opzichte van de jaarrekening 2023 is deze ratio afgenomen. Structurele exploitatieruimte Het financiële kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de begroting/jaarrekening is, afgezet tegen de inkomsten. Dit kengetal brengt de structurele weerstandscapaciteit of robuustheid van de meerjarenbegroting tot uitdrukking. De structurele exploitatieruimte heeft een positieve invloed op de solvabiliteit als hiermee het eigen vermogen wordt versterkt.

Volgens de website ‘staatvan.zuid-holland.nl’ is de kleur bij een ratio van > 0% groen, 0% oranje (volgens website geel) en bij < 0% rood (volgens website oranje). De score is positief (groen) en toegenomen ten opzichte van jaarrekening 2023. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk (jaar t) in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde (jaar t-1). Volgens de website ‘staatvan.zuid-holland.nl’ is de kleur bij een ratio van < 95% groen, bij 95% - 105% oranje (volgens website geel) en bij > 105% rood (volgens website oranje). De tarieven zijn bij de gemeente Waddinxveen gelijk aan het gemiddelde in Nederland. Financiële kengetallen begroting 2025 – 2028 in samenhang De gemeente Waddinxveen is een ontwikkelgemeente. Dit betekent dat de financiële begroting jaarlijks sterk kan wisselen. Dit is van invloed op het verloop van de Netto schuldquote, de Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, de Solvabiliteit en de Grondexploitatieratio, die hierdoor een griilig karakter kunnen vertonen.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

65

Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen 3.1 Inleiding Kapitaalgoederen maken een groot deel uit van het kapitaal van een gemeente. De kapitaalgoederen in eigendom van de gemeente Waddinxveen bestaan uit wegen, bruggen, openbare verlichting, openbaar groen en bomen, speelplaatsen, het rioolstelsel, watergangen, sportvelden, gemeentelijke gebouwen en begraafplaats Thijmhof. De gemeente heeft de taak deze kapitaalgoederen in stand te houden. De kwaliteit en het onderhoud van onze kapitaalgoederen is bepalend voor de (jaarlijkse) lasten. Om het beoogde beheerniveau te waarborgen, stellen we voor de verschillende kapitaalgoederen beheerplannen op. Bij het in stand houden van de kapitaalgoederen maken we een onderscheid tussen jaarlijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. De budgetten voor jaarlijks onderhoud zijn per jaar op een gelijkblijvend niveau opgenomen binnen de exploitatiebegroting van het programma. Deze paragraaf richt zich op het groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Groot onderhoud vindt plaats om de levensduur van een kapitaalgoed te verlengen. Om het groot onderhoud zonder fluctuaties te bekostigen treffen we voorzieningen. Jaarlijks wordt een evenredig bedrag gestort in de voorzieningen vanuit de exploitatie. De uitgaven voor groot onderhoud in een bepaald jaar onttrekken we uit de voorzieningen.

Als kapitaalgoederen aan het eind van de levensduur zijn, vindt een vervangingsinvestering plaats. De kosten van de vervangingsinvesteringen worden geactiveerd en afgeschreven met ingang van het jaar na realisatie op basis van de levensduur van het nieuwe kapitaalgoed. Openbare Ruimte We beheren en onderhouden onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte volgens gedifferentieerde beheerniveaus We zetten in op kwalitatief goed beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen voor de disciplines wegen, groen en riolering. De kwaliteit van onze kapitaalgoederen moet zo goed zijn dat we ze kunnen blijven gebruiken. We beheren en onderhouden de openbare ruimte daarom volgens gedifferentieerde beheerniveaus, zoals vastgesteld in de Omgevingsvisie Beheer Openbare Ruimte. Dit zijn de verschillende niveaus waarop de kapitaalgoederen bijgehouden worden. Hierbij spelen we in op de wensen van onze partners en voldoen we aan onze zorgplichten. De beheerniveaus zijn als volgt onderverdeeld: Jaarlijks onderhoud Groot onderhoud Vervangingsinvesteringen

Centra A A A

Hoofdwegen B B B

Woonwijken B B B

Bedrijven B B B

Buitengebied C C C

Deze beheerniveaus kunnen als volgt worden toegelicht: Code A B C

Kwaliteit Hoog Basis Laag

Technische staat Weinig op aan te merken Lichte schade, een en ander op aan te merken Duidelijke schade, veel op aan te merken

Verzorging Schoon Matig schoon, niet storend Vuil, storend

We geven uitvoering aan het Projectenboek Openbare Ruimte 2021-2024 In het projectenboek staat de planning van onze integrale projecten. Integrale projecten zijn projecten waar verharding, groen en riolering zo veel mogelijk op hetzelfde moment worden opgeknapt. We delen deze planning met onze partners. Zo kunnen we werkzaamheden afstemmen en waar mogelijk combineren. Ook kiezen we bij onze integrale projecten een passend participatietraject met betrokkenen. Waar mogelijk verwerken we de wensen in de nieuwe inrichting. We hebben in 2024 verschillende integrale projecten in de openbare ruimte uitgevoerd, namelijk de projecten Koning Wilhelminaplein, Parkeerterrein Willem de Zwijgerlaan, Papaverveld, Limaweg, Beschoeiing Winterdijk, Diverse speelplekken ene natuurvriendelijke oevers. Hierdoor hebben deze locaties weer een toekomstbestendige inrichting gekregen. Ook hebben we de voorbereiding getroffen voor de projecten: Woubrechterf-Otto-erf, fietspad Roosje Voshoeve, Machtelderf-Gijsberterf-Herbarenerf en Floriserf, asfalt Noordkade buiten de bouwde kom.

Onderhoud kapitaalgoederen

66

Verlenging IBOR 2025 Om de boeggolf op te lossen is de beheerstrategie 2025 in januari 2025 vastgesteld. In afwijking van de financiële verordening is de beheerperiode van 4 naar 5 jaar gegaan. In overeenstemming met het raadsbesluit van januari 2025 laten we de voorziening vrijvallen en kredieten in de eerste Bestuursrapportage van 2025. Gemeentelijke Gebouwen We geven uitvoering aan het Meerjarig Onderhoudsplan Voor het beheer en onderhoud van onze gebouwen wordt eens in de vier jaar een Meerjarig Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld. Hiervoor worden de gebouwen geïnspecteerd en de gegevens ingevoerd in het onderhoudsprogramma, waarbij het beheerniveau ‘sober en doelmatig’ uit de NEN2767 wordt aangehouden. Duurzaamheid wordt een belangrijk onderdeel bij het opstellen van het MJOP 2026-2029. Algemene Begraafplaats Thijmhof Een kwalitatief goede begraafplaats draagt bij aan het welzijn van onze samenleving Gemeente Waddinxveen beheert en exploiteert de algemene begraafplaats Thijmhof, gelegen aan de Alberdingk Thijmlaan 8. Door de begraafplaats in kwalitatief goede staat te houden, dragen we bij aan het welzijn van onze samenleving. Voor de begraafplaats geldt daarom het beheerniveau A.

3.2 Onderhoud kapitaalgoederen Binnen de kapitaalgoederen zijn onze beheerdisciplines onderverdeeld in wegen, groen, riolering, gemeentelijke gebouwen en begraafplaatsen. Om de kapitaalgoederen te beheren en onderhouden stellen we beheerplannen op. De disciplines wegen, groen en riolering hebben we verwerkt in het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 20212024. Voor de discipline gemeentelijke gebouwen en begraafplaatsen hanteren we een meerjarig onderhoudsplan. Wegen Beleidskader Onder de beheerdiscipline wegen vallen de disciplines wegen, civieltechnische kunstwerken, openbare verlichting en verkeersregelinstallaties. We beheren en onderhouden deze disciplines op basis van het beleid uit de Visie Beheer Openbare Ruimte. Daarnaast hanteren we de richtlijnen van onze Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) en de richtlijnen die worden opgesteld door het CROW, zoals de richtlijnen van Duurzaam Veilig. Ook het politiekeurmerk Veilig Wonen is een richtlijn die we voor openbare verlichting hanteren. Het beheer van deze disciplines is verder geconcretiseerd en vastgelegd in het Integrale Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024.

WEGEN

Bedragen *€ 1.000

5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2024 (incl.onverdeeld)

4.625

2.961

Besteding 2024

3.308

753

Restant 2024

1.317

2.208

Overhevelen 2025

1.639

1.230

In 2024 hebben we naast de integrale projecten ook groot onderhoud gepleegd aan onze asfaltwegen. En zijn de groot onderhoudswerkzaamheden van 2025 voorbereid. Daarnaast hebben we op diverse locaties asfalt reparaties uitgevoerd om de levensduur van de wegen te verlengen. In onze openbare verlichting hebben we stappen gezet op het gebied van verduurzamen door armaturen te vervangen voor LED-verlichting en door het aanbrengen van verlichting, in 2024 zijn de voorbereidingen getroffen om in 2025 de laatste 34% van de lichtmasten te voorzien van LED-verlichting. Met deze investering zijn alle armaturen in 2025 voorzien van LED-verlichting.

Onderhoud kapitaalgoederen

67

Groen Beleidskader Onder de beheerdiscipline groen vallen de disciplines openbaar groen, spelen en buitensport. We beheren en onderhouden deze disciplines op basis van het beleid uit de Omgevingsvisie Beheer Openbare Ruimte. Daarnaast hanteren we de richtlijnen van onze Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) en de richtlijnen uit het Handboek Bomen 2018 van het Norminstituut Bomen. Ook hanteren we voor onze speeltoestellen de eisen van het Warenbesluit Attractie- en speeltoestellen. Voor spelen geldt dat veiligheid leidend is en niet de beeldkwaliteit. Voor buitensport geldt een minimale cultuurtechnische en sporttechnische kwaliteit met betrekking tot de buitensportvelden. Het beheer van deze disciplines is verder geconcretiseerd en vastgelegd in het Integrale Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024.

Groen 3.000

Bedragen *€ 1.000

2.500 2.000 1.500 1.000 500

0

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2024 (incl.onverdeeld)

2.462

201

Besteding 2024

1.333

112

Restant 2024

1.128

89

Overhevelen 2025

1.120

0

In 2024 hebben we verschillende deelprojecten uit het Uitvoeringsplan Groen 2021-2024 uitgevoerd, namelijk, Nationale Boomfeestdag, extra bomen en eetbare beplanting aangelegd bij speelplek Eikenlaan, vergroening van de Burgemeester Trooststraat, vergroening Marga Klompéhoeve, project geveltuinen. We zijn ook gestart met de voorbereiding van de deelprojecten Kanaaldijk-Coenecoop en de Zonnehof die in 2025 worden uitgevoerd. Verder hebben we de speelplekken Wingerd, Anna van Saksenlaan en Jupiterlaan vervangen. Ook hebben we twee kunstgrasvelden vervangen en het hoofdveld omgevormd naar een kunstgrasveld op sportpark ’t Suyt en zijn we gestart met de voorbereidingen om bij korfbalvereniging Korbis vier kunstgrasvelden te realiseren. Riolering Beleidskader Voor het beheer en onderhoud van de riolering sturen we op twee aspecten, namelijk de technische staat en de afvoercapaciteit. Beheer op basis van een verschillende beheerniveaus is dan ook niet aan de orde. We beheren en onderhouden de riolering op basis van het beleid uit het Gemeentelijk Waterplan (GWP). In het GWP wordt voor de periode 2021-2025 ingegaan op manier waarop we invulling geven aan onze zorgplichten voor afval hemel- en grondwater. In dit plan is ook op hoofdlijnen beschreven hoe we ons rioolstelsel in stand houden.

Het beheer van ons rioolstelsel is verder geconcretiseerd en vastgelegd in het Integrale Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024. Daarnaast hanteren we de richtlijnen van onze Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR).

Onderhoud kapitaalgoederen

68

Riolering 6.000 5.000

Bedragen * € 1.000

4.000 3.000 2.000 1.000 0

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2024 (incl.onverdeeld)

5.430

0

Besteding 2024

2.044

0

Restant 2024

3.386

0

Overhevelen 2025

3.364

0

In 2024 hebben we bij de integrale projecten in de wijken het hemelwater afgekoppeld. Bij de doorgaande wegen hebben we de kolken en kolkleidingen vervangen. De voorbereidingen voor het relinen (riool voorzien van een sok) van de benodigde rioolstelsels en het groot onderhoud zijn uitgevoerd. In 2025 worden de werkzaamheden uitgevoerd. Gemeentelijke gebouwen Beleidskader Voor het beheer en onderhoud van onze gebouwen hanteren we het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) 20202023. Er zijn achterstanden ontstaan in de uitvoering van plan. De jaren 2024 en 2025 worden gebruikt om de achterstanden weg te werken. Het nieuwe beheer en onderhoudsplan wordt in het eerste half jaar van 2025 afgerond en aan de raad voorgelegd. Hiervoor zijn de gebouwen geïnspecteerd en de gegevens ingevoerd in het onderhoudsprogramma, waarbij het beheerniveau ‘sober en doelmatig’ uit de NEN2767 is aangehouden. Door de vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Maatschappelijk Vastgoed zijn in 2024 en 2025 renovaties gepland voor de sportzalen Groenswaard en De Duikelaar. Als gevolg van deze geplande renovaties zijn beschikbare middelen spaarzaam en alleen indien noodzakelijk ingezet.

Onderhoud kapitaalgoederen

69

Gebouwen 10.000

Bedragen * € 1.000

8.000 6.000 4.000 2.000 0 -2.000

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2024 (incl.onverdeeld)

9.304

553

Besteding 2024

6.778

558

Restant 2024

2.526

-6

Overhevelen 2025

3.372

0

Begraafplaats Thijmhof Beleidskader Het Beheerplan Begraafplaats Thijmhof 2022-2026 is opgesteld vanuit de behoefte aan een meerjarenperspectief op het beheer en onderhoud van begraafplaats Thijmhof. Met dit beheerplan geven we inzicht in de capaciteit op onze begraafplaats, waarbij we rekening houden met de groei van ons inwonersaantal, het sterftecijfer en landelijke trends. Het beheerplan bevat de kosten die nodig zijn om te voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging.

Begraven 180 160 Bedragen * € 1.000

140 120

100 80 60 40 20 -

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2024 (incl.onverdeeld)

160

144

Besteding 2024

157

0

Restant 2024

3

144

Overhevelen 2025

15

144

Onderhoud kapitaalgoederen

70

In 2024 is een grafakker geheel geruimd om vanaf 2027 ruimte te maken voor maximaal 94 graven (188 overledenen). Ook is in 2024 een nieuw grafakker (vak 28) aangelegd en ingericht om per direct plaats te bieden aan 204 particuliere graven (408 overledenen). Bij deze projecten is het matenplan zodanig dat in de toekomst individueel geruimd kan worden; dit vergroot de werkelijke capaciteit na het aflopen van grafrechten en/ of grafrust.

3.3 Verloop voorzieningen Voorziening onderhoud openbare ruimte Om de uitgaven voor het groot onderhoud, opgenomen in het Integrale beheerplan openbare ruimte, te egaliseren is de Voorziening onderhoud openbare ruimte ingesteld. Het verloop van deze voorziening is als volgt: Voorziening Onderhoud openbare ruimte

Saldo 3112-2023 1.754.269

Vermeerdering

Vermindering

1.639.375

1.882.372

Saldo 3112-2024 1.511.272

Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen Om de uitgaven voor het groot onderhoud opgenomen in het MJOP (meerjarenonderhoudsplan) te egaliseren is de Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen ingesteld. Het verloop van deze voorziening is als volgt: Voorziening Onderhoud gemeentelijke gebouwen

Onderhoud kapitaalgoederen

Saldo 3112-2023 625.254

Vermeerdering

Vermindering

294.642

558.171

Saldo 3112-2024 361.724

71

Paragraaf 4 Financiering 4.1 Inleiding Bij de opstelling van de paragraaf Financiering is rekening gehouden met het rentebeleid zoals die is vastgelegd in de Financiële verordening gemeente Waddinxveen 2023 die op 31 mei 2023 door de raad is vastgesteld.

4.2 Renteomslag 2024 De renteomslag kan voor het jaar 2024 als volgt worden samengevat: Rentelasten kort- en langlopende geldleningen Rentebaten kort- en langlopende vorderingen Saldo rentelasten en baten Doorberekende rente aan grondexploitatie Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury Bedragen x € 1.000

Begroting 2024 -1.609 -820 -789 160 -629 -629 2.127 1.498

Jaarrekening 2024 -1.631 -827 -804 53 -751 -751 709 -42

Doorberekende rente aan grondexploitatie Bij de grondaankopen Bouwfonds Property Development (BPD) in het kader van het actief grondbeleid gemeentelijke grondexploitatie Triangel is er sprake van ‘projectfinanciering’ door een langlopende geldlening van BPD voor hetzelfde bedrag. Hiervoor wordt met ingang van 2021 een rentepercentage gehanteerd van 1,5%. Deze rentelast wordt doorberekend aan de gemeentelijke grondexploitatie Triangel. Bij de overige langlopende geldleningen is er sprake van ‘integrale financiering’. Bij deze vorm van financiering worden alle activa van de gemeente beschouwd bij het aantrekken van een langlopende geldlening. Het in de grondexploitaties actief grondbeleid te hanteren rentepercentage wordt bij ‘integrale financiering’ bepaald uit het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente, naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. Hierbij blijven de eerdergenoemde langlopende geldlening BPD en de uitgestelde betalingsregeling Centrum dus buiten beschouwing. De rente aan een grondexploitatie actief grondbeleid wordt toegerekend over de boekwaarde van de actieve grondexploitaties per 1 januari van het betreffende boekjaar.

Rente over eigen vermogen In de gemeente Waddinxveen komt alleen nog het saldo rentelasten dat samenhangt met het vreemd vermogen tot uirdrukking in de exploitatie Er wordt alleen rente toegevoegd aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen Doorberekende rente aan taakvelden De aan de taakvelden (programma’s en overzicht Overhead), als onderdeel van de kapitaallasten (Staat van vaste activa) toe te rekenen rente is de sluitpost van de renteomslag. Indien de werkelijke rentelasten in Euro’s die over een jaar aan taakvelden hadden moeten worden doorbelast afwijken van de rentelasten in Euro’s die op basis van de voorgecalculeerde renteomslag aan de taakvelden zijn toegerekend, dan kan de gemeente besluiten tot correctie.

4.3 Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) In de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) zijn de kaders gesteld voor een verantwoorde, voorzichtige en professionele inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie van decentrale overheden. De Wet fido heeft een gezonde financiering van openbare lichamen, waaronder gemeenten, als centrale bedrijfseconomische doelstelling. Naast het beheersen van de financieringsrisico’s kent de Wet fido ook een macro-budgettaire doelstelling. Dit betreft de beheersing van de grenswaarde van het zogenoemde EMU-tekort van 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP).

Financiering

72

4.4 Wet Houdbare overheidsfinanciën De Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) regelt in essentie twee zaken die voortvloeien uit Europese verplichtingen. De eerste is dat het nationale systeem van begrotingsvoorbereiding en de toepassing van vaste uitgavenkaders wettelijk worden vastgelegd. Ten tweede worden gemeenten gebonden aan een maximaal begrotingstekort (macronorm) op kasbasis. Gemeenten mogen een tekort hebben van 0,5%.

4.5 Verloop financieringstekort/overschot In de onderliggende investerings- en financieringsstaat wordt het verloop van het financieringsoverschot in 2024 inzichtelijk gemaakt en de mutaties hierin: Investerings- en financieringsstaat

1-1-2024

Mutaties

31-12-2024

Activa Boekwaarde vaste activa Boekwaarde grondexploitaties Totaal activa

141.789 13.761 155.550

10.396 -1.975 8.421

152.185 11.786 163.971

Passiva Algemene Reserves Bestemmingsreserves Voorzieningen Langlopende geldleningen (boekwaarden) Totaal passiva Financieringssaldo

24.097 61.199 11.140 71.781 168.217 12.667

1.735 3.104 4.528 -1.950 7.206 -1.003

25.832 64.303 15.668 69.831 175.634 11.664

Bedragen x € 1.000

4.6 Risicobeheer Voor het risicobeheer worden als risico’s onderscheiden het renterisico van de korte termijnfinanciering, het renterisico voor de lange termijnfinanciering en het kredietrisico voor uitgezette gelden. In de Wet fido zijn voor het beperken en beheersen van de genoemde risico’s concrete normen opgenomen, te weten de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Deze worden in het vervolg verder uitgewerkt. Kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Daarom is voor het bepalen van de liquiditeitspositie – dit is de mate waarin op korte termijn (ten hoogste 12 maanden) aan de opeisbare verplichtingen kan worden voldaan – de zogenaamde kasgeldlimiet van belang. Dit is het bedrag dat maximaal als kasgeld mag worden opgenomen. Voor 2024 ziet het verloop van de kasgeldlimiet er als volgt uit: Kasgeldlimiet Bedragen per kwartaal Kw. 1 Kw.

2 Omvang begroting per 1 januari 2024 112.741 112.741 (=grondslag) (1) Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag - in bedrag (2) Omvang vlottende korte schuld Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening-courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld (3) Vlottende middelen Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Toets kasgeldlimiet (4) Totaal netto vlottende schuld (2) – (3) Toegestane kasgeldlimiet (1) Ruimte (+) / Overschrijding (-); (1) – (4) Bedragen x € 1.000 Financiering

Kw. 3 112.741

Kw. 4 112.741

8,5 % 9.583

8,5 % 9.583

8,5 % 9.583

8,5 % 9.583

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

12 226 17.485

14 516 22.852

17 459 23.189

13 316 25.299

-17.723 9.583 27.306

-23.382 9.583 32.965

-23.665 9.583 33.248

-25.628 9.583 35.211

73

Renterisiconorm De renterisiconorm is van belang om de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de gemeente te beperken. Met de renterisiconorm stelt de Wet fido een limiet aan dat deel van de vaste schuld waarover het rentepercentage in een zeker jaar moet worden aangepast aan de dan geldende markttarieven. Dergelijke aanpassingen doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen voor gemeenten mogen volgens deze norm niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm is een nuttig instrument bij het beheersen van renterisico’s. Dit betekent niet dat deze norm alle risico’s van de organisatie bestrijkt. Bijvoorbeeld de renterisico’s op nieuw af te sluiten leningen voor zover deze niet worden aangegaan om andere leningen af te lossen, maken geen deel uit van de berekening van de renterisiconorm.

Renterisiconorm en renterisico’s vaste schuld

Begroot

Werkelijk

1

Renteherziening op vaste schuld o/g

0

0

2

Te betalen aflossingen

375

1.937

3

Renterisico op vaste schuld (1+2)

375

1.937

Renterisiconorm 4a

Begrotingstotaal (lasten) jaar 2024

112.741

138.269

4b

Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage

20%

20%

4

Renterisiconorm (minimumbedrag)

22.548

27.653

22.173

25.716

Toets renterisiconorm 5a

Ruimte onder renterisiconorm (indien 4>3)

5b

Overschrijding renterisiconorm (indien 3>4)

Bedragen x € 1.000

Financiering

74

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering 5.1 Wat is bedrijfsvoering? De gemeente Waddinxveen speelt in op vragen en ontwikkelingen binnen de gemeente en levert producten en diensten voor onze inwoners, bedrijven en instellingen. Bedrijfsvoering zorgt dat deze processen en taken zo goed mogelijk kunnen worden uitgevoerd.

5.2 We zorgen dat onze organisatie toekomstbestendig is en blijft In de afgelopen jaren is de gemeente Waddinxveen sterk gegroeid voor wat betreft het aantal inwoners en uitbreiding van de bebouwde omgeving. Deze groei zet in de komende jaren door naar ruim 40.000 inwoners. Naast de groei zien we diverse maatschappelijke en technologische ontwikkelingen die inzet vragen van onze organisatie. Informatie-uitwisseling gaat steeds sneller, actuele vraagstukken volgen elkaar in rap tempo op en worden minder voorspelbaar. In 2024 hebben we verder gewerkt aan het organisatieontwikkeltraject ‘WadsMore’ Dit traject is in 2023 van start gegaan. In de pijler ‘groeiende organisatie’ zijn belangrijke stappen gezet. We hebben de nieuwe organisatiestructuur vastgesteld. Naast de gemeentesecretaris komen er twee directeuren. En we breiden het aantal managers uit. Deze organisatiestructuur gaat in op 1 april 2025. Hierdoor kunnen managers meer aandacht en begeleiding aan individuele medewerkers geven. En medewerkers laten werken vanuit talenten. Dit draagt bij aan een duurzame arbeidsrelatie. En aan het realiseren van de doelen uit het collegeprogramma 2022-2026. In de kaderbrief 2025-2028 is de uitbreiding met 32 fulltime equivalent vanaf 1 januari 2025 goedgekeurd. Hierdoor kunnen we naast managementfuncties ook andere functies bemensen.

En zorgen we dat onze organisatie meegroeit met de groei van het inwoneraantal en de daarmee toenemende taken. Zo blijven we gesteld staan voor steeds complexere opgaven op bijvoorbeeld het gebied van energietransitie, duurzaamheid en vluchtelingenhuisvesting. In een krappe arbeidsmarkt willen we een aantrekkelijke werkgever blijven. We hebben een nieuwe arbeidsmarktcampagne voorbereid die in 2025 van start gaat. Ook hebben we een inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers geïntroduceerd. En onze werving- en selectieprocessen verbeterd.

5.3 We werken nog slimmer en meer digitaal We hebben processen beschreven en zoveel mogelijk verbeterd. Met de beste programma’s en betrouwbare gegevens. Waaronder programma’s om beter samen te werken aan documenten en kennis en informatie te delen. En een programma om doelen, processen, administraties, bescherming van persoonsgegevens, informatieveiligheid, risico’s en maatregelen te ontwerpen, met elkaar in verband te brengen, te controleren en uit te leggen. Om altijd en overal te werken hebben we de smartphones vervangen. En hebben we de werkplekken vervangen, zodat ze goed passen bij de laptops.

5.4 We vinden de bescherming van persoonsgegevens en de veiligheid van alle informatie belangrijk Hoe beschermen we persoonsgegevens We hebben regelmatig gecontroleerd of de maatregelen in processen nog voldoende zijn. En processen aangepast als dat nodig was. We hebben bij medewerkers het belang van privacy en de veiligheid van alle informatie onder de aandacht gebracht. Hoe houden we alle informatie veilig We hebben maatregelen getroffen voor de grootste risico’s. Ons netwerk is beter beschermd tegen dreigingen en we controleren op vreemde gegevens en gebeurtenissen. En we hebben onze maatregelen en hoe we ons houden aan de regels uitgelegd aan de organisaties die ons controleren. Tot slot zijn we begonnen met een nieuw beleid en plan van aanpak voor de: •

Network and Information Security directive richtlijn versie 2 (NIS2) van de Europese Unie (EU)

Bedrijfsvoering

75