1. Jaarstukken 2023

In dit plan is tevens op hoofdlijnen beschreven hoe we ons rioolstelsel in stand houden. Het beheer van ons rioolstelsel is verder geconcretiseerd en vastgelegd in het Integrale Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024. Daarnaast hanteren we de richtlijnen van onze Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR).

66

Riolering 6000 5000 Bedragen * € 1.000

4000 3000 2000 1000 0

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2023 (incl.onverdeeld)

5232,455

0

Besteding 2023

1287,008

0

Restant 2023

3945,447

0

Overhevelen 2024

3945,447

0

In 2023 hebben we bij de integrale projecten in de wijken het hemelwater afgekoppeld. Bij de doorgaande wegen hebben we de kolken en kolkleidingen vervangen. Daarnaast zijn we met de voorbereiding begonnen voor het renoveren van het stelsel ten oosten van de Gouwe. Hier gaan we de pompen renoveren en het regenwater van de pompen afhalen. Verder zijn we begonnen met de voorbereiding van groot onderhoud aan de duikers. Gemeentelijke gebouwen Beleidskader Voor het beheer en onderhoud van onze gebouwen hanteren we het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) 20202023. Hiervoor zijn de gebouwen geïnspecteerd en de gegevens ingevoerd in het onderhoudsprogramma, waarbij het beheerniveau ‘sober en doelmatig’ uit de NEN2767 is aangehouden. Door de vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Maatschappelijk Vastgoed zijn in 2024 en 2025 renovaties gepland voor de sportzalen Groenswaard en De Duikelaar. Als gevolg van deze geplande renovaties zijn beschikbare middelen spaarzaam en alleen indien noodzakelijk ingezet.

67

Gebouwen 20.000 18.000

Bedragen * € 1.000

16.000

14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2023 (incl.onverdeeld)

18.741

568

Besteding 2023

7.632

301

Restant 2023

11.108

267

Overhevelen 2024

11.108

267

In 2023 hebben we de Mauritslaan 55 opgeleverd en is deze locatie in gebruik genomen. Niet alle organisaties zijn tegelijk gestart maar de meeste organisaties hebben eind december hun locatie ingenomen. Daarnaast is de tennishal omgebouwd tot twee gymzalen en een sportzaal voor het basis- en voortgezet onderwijs en sportverenigingen. Ook zijn we gestart met de bouw van de Gouwehal. Het is niet gelukt om een duurzaam MJOP op te leveren in 2023. Daarom werken we hier verder aan en is het de bedoeling om het (D)MJOP uiterlijk in september 2024 aan de raad voor te stellen. Begraafplaats Thijmhof Beleidskader Het Beheerplan Begraafplaats Thijmhof 2022-2026 is opgesteld vanuit de behoefte aan een meerjarenperspectief op het beheer en onderhoud van begraafplaats Thijmhof. Met dit beheerplan geven we inzicht in de capaciteit op onze begraafplaats, waarbij we rekening houden met de groei van ons inwonersaantal, het sterftecijfer en landelijke trends. Het beheerplan bevat de kosten die nodig zijn om te voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging.

68

Begraven 450 400 Bedragen * € 1.000

350 300 250 200 150 100 50 -

investering

voorziening

Beschikbaar Krediet 2023 (incl.onverdeeld)

420

106

Besteding 2023

-

16

Restant 2023

420

91

Overhevelen 2024

420

91

In 2023 is het nieuwe urnenveld ingericht en zijn de hoofdpaden in een nieuw grafveld aangelegd. Een aantal geplande ruimingen en herinrichtingen van algemene grafvelden wordt in 2024 uitgevoerd met in acht neming van de Wet op de Lijkbezorging.

3.3 Verloop voorzieningen Voorziening onderhoud openbare ruimte Om de uitgaven voor het groot onderhoud, opgenomen in het Integrale beheerplan openbare ruimte, te egaliseren is de Voorziening onderhoud openbare ruimte ingesteld. Het verloop van deze voorziening is als volgt: Voorziening Onderhoud openbare ruimte

Saldo 3112-2022 1.193.744

Vermeerdering

Vermindering

1.639.375

1.078.850

Saldo 3112-2023 1.754.269

Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen Om de uitgaven voor het groot onderhoud opgenomen in het MJOP 2020 - 2023 te egaliseren is de Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen ingesteld. Het verloop van deze voorziening is als volgt: Voorziening Onderhoud gemeentelijke gebouwen

Saldo 3112-2022 516.481

Vermeerdering

Vermindering

294.642

300.531

Saldo 3112-2023 510.593

69

Paragraaf 4 Financiering Inleiding Bij de opstelling van de paragraaf Financiering is rekening gehouden met het rentebeleid zoals die is vastgelegd in de Financiële verordening gemeente Waddinxveen 2023 die op 31 mei 2023 door de raad is vastgesteld.

Renteomslag 2023 De renteomslag kan voor het jaar 2023 als volgt worden samengevat: Rentelasten kort- en langlopende geldleningen Rentebaten kort- en langlopende vorderingen Saldo rentelasten en baten Doorberekende rente aan grondexploitatie Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

Begroting 2023 -1.647 -486 -1.161 151 -1.010 -1.010 2.025 1.015

Jaarrekening 2023 -1.628 -519 -1.109 95 -1.014 -1.014 1.310 296

Bedragen x € 1.000 Doorberekende rente aan grondexploitatie Bij de grondaankopen Bouwfonds Property Development (BPD) in het kader van het actief grondbeleid gemeentelijke grondexploitatie Triangel is er sprake van ‘projectfinanciering’ door een langlopende geldlening van BPD voor hetzelfde bedrag. Hiervoor wordt met ingang van 2021 een rentepercentage gehanteerd van 1,5%. Deze rentelast wordt doorberekend aan de gemeentelijke grondexploitatie Triangel. Bij de overige langlopende geldleningen is er sprake van ‘integrale financiering’. Bij deze vorm van financiering worden alle activa van de gemeente beschouwd bij het aantrekken van een langlopende geldlening. Het in de grondexploitaties actief grondbeleid te hanteren rentepercentage wordt bij ‘integrale financiering’ bepaald uit het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente, naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. Hierbij blijven de eerdergenoemde langlopende geldlening BPD en de uitgestelde betalingsregeling Centrum dus buiten beschouwing. De rente aan een grondexploitatie actief grondbeleid wordt toegerekend over de boekwaarde van de actieve grondexploitaties per 1 januari van het betreffende boekjaar.

Rente over eigen vermogen In de gemeente Waddinxveen komt alleen nog het saldo rentelasten dat samenhangt met het vreemd vermogen tot uirdrukking in de exploitatie Er wordt alleen rente toegevoegd aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen Doorberekende rente aan taakvelden De aan de taakvelden (programma’s en overzicht Overhead), als onderdeel van de kapitaallasten (Staat van vaste activa) toe te rekenen rente is de sluitpost van de renteomslag. Indien de werkelijke rentelasten in Euro’s die over een jaar aan taakvelden hadden moeten worden doorbelast afwijken van de rentelasten in Euro’s die op basis van de voorgecalculeerde renteomslag aan de taakvelden zijn toegerekend, dan kan de gemeente besluiten tot correctie.

Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) In de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) zijn de kaders gesteld voor een verantwoorde, voorzichtige en professionele inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie van decentrale overheden. De Wet fido heeft een gezonde financiering van openbare lichamen, waaronder gemeenten, als centrale bedrijfseconomische doelstelling. Naast het beheersen van de financieringsrisico’s kent de Wet fido ook een macro-budgettaire doelstelling. Dit betreft de beheersing van de grenswaarde van het zogenoemde EMU-tekort van 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP).

70

Wet Houdbare overheidsfinanciën De Wet Houdbare overheidsfinanciën (Hof) regelt in essentie twee zaken die voortvloeien uit Europese verplichtingen. De eerste is dat het nationale systeem van begrotingsvoorbereiding en de toepassing van vaste uitgavenkaders wettelijk worden vastgelegd. Ten tweede worden gemeenten gebonden aan een maximaal begrotingstekort (macronorm) op kasbasis. Gemeenten mogen een tekort hebben van 0,5%.

Verloop financieringstekort/overschot In de onderliggende investerings- en financieringsstaat wordt het verloop van het financieringsoverschot in 2023 inzichtelijk gemaakt en de mutaties hierin: Investerings- en financieringsstaat

1-1-2023

Mutaties

31-12-2023

Activa Boekwaarde vaste activa Boekwaarde grondexploitaties Totaal activa

130.998 13.473 144.471

10.791 288 11.079

141.789 13.761 155.550

Passiva Algemene Reserves Bestemmingsreserves Voorzieningen Langlopende geldleningen (boekwaarden) Totaal passiva Financieringssaldo

26.687 43.424 9.948 73.337 153.396 8.925

-2.590 17.775 1.192 -1.556 14.821 3.742

24.097 61.199 11.140 71.781 168.217 12.667

Bedragen x € 1.000

Risicobeheer Voor het risicobeheer worden als risico’s onderscheiden het renterisico van de korte termijnfinanciering, het renterisico voor de lange termijnfinanciering en het kredietrisico voor uitgezette gelden. In de Wet fido zijn voor het beperken en beheersen van de genoemde risico’s concrete normen opgenomen, te weten de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Deze worden in het vervolg verder uitgewerkt. Kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Daarom is voor het bepalen van de liquiditeitspositie – dit is de mate waarin op korte termijn (ten hoogste 12 maanden) aan de opeisbare verplichtingen kan worden voldaan – de zogenaamde kasgeldlimiet van belang. Dit is het bedrag dat maximaal als kasgeld mag worden opgenomen.

Voor 2023 ziet het verloop van de kasgeldlimiet er als volgt uit: Kasgeldlimiet Omvang begroting per 1 januari 2023 (=grondslag) (1) Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag - in bedrag (2) Omvang vlottende korte schuld Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening-courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld (3) Vlottende middelen Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Toets kasgeldlimiet (4) Totaal netto vlottende schuld (2) – (3) Toegestane kasgeldlimiet (1) Ruimte (+) / Overschrijding (-); (1) – (4) Bedragen x € 1.000

Bedragen per kwartaal Kw. 1 Kw. 2 106.810 106.810

Kw. 3 106.810

Kw. 4 106.810

8,5 % 9.079

8,5 % 9.079

8,5 % 9.079

8,5 % 9.079

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

15 320 11.041

13 595 17.130

15 456 16.598

14 220 18.391

-11.376 9.079 20.455

-17.738 9.079 26.817

-17.069 9.079 26.148

-18.625 9.079 27.704

71

Renterisiconorm De renterisiconorm is van belang om de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de gemeente te beperken. Met de renterisiconorm stelt de Wet fido een limiet aan dat deel van de vaste schuld waarover het rentepercentage in een zeker jaar moet worden aangepast aan de dan geldende markttarieven. Dergelijke aanpassingen doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen voor gemeenten mogen volgens deze norm niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm is een nuttig instrument bij het beheersen van renterisico’s. Dit betekent niet dat deze norm alle risico’s van de organisatie bestrijkt. Bijvoorbeeld de renterisico’s op nieuw af te sluiten leningen voor zover deze niet worden aangegaan om andere leningen af te lossen, maken geen deel uit van de berekening van de renterisiconorm.

Renterisiconorm en renterisico’s vaste schuld

Begroot

Werkelijk

1

Renteherziening op vaste schuld o/g

0

0

2

Te betalen aflossingen

2.323

1.529

3

Renterisico op vaste schuld (1+2)

2.323

1.529

106.810

130.548

Renterisiconorm 4a

Begrotingstotaal (lasten) jaar 2023

4b

Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage

4

Renterisiconorm (minimumbedrag)

20%

20%

21.362

26.110

19.039

24.581

Toets renterisiconorm 5a

Ruimte onder renterisiconorm (indien 4>3)

5b

Overschrijding renterisiconorm (indien 3>4)

Bedragen x € 1.000

72

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Wat is bedrijfsvoering? De gemeente Waddinxveen speelt in op vragen en ontwikkelingen binnen de gemeente en levert producten en diensten voor onze inwoners, bedrijven en instellingen. Bedrijfsvoering zorgt dat deze processen en taken zo goed mogelijk kunnen worden uitgevoerd.

We zorgen dat onze organisatie toekomstbestendig blijft In de afgelopen jaren is de gemeente Waddinxveen sterk gegroeid voor wat betreft het aantal inwoners en uitbreiding van de bebouwde omgeving. Deze groei zal in de komende jaren doorzetten. De ambtelijke organisatie groeit mee in het kielzog van de toename van het aantal inwoners. Daarbij hebben we te maken met een zeer krappe arbeidsmarkt. Naast de groei zien we diverse maatschappelijke en technologische ontwikkelingen die inzet hebben gevraagd en blijven vragen van onze organisatie. Informatie-uitwisseling gaat steeds sneller. Actuele vraagstukken worden steeds complexer, volgen elkaar in rap tempo op en worden minder voorspelbaar. Passend bij deze situatie moeten de randvoorwaarden, de hulpstructuren binnen de organisatie, op orde zijn, zodat medewerkers hun werk goed kunnen doen en zich zo blijvend en effectief kunnen inzetten voor de Waddinxveense samenleving. In 2023 hebben we moeten constateren dat deze randvoorwaarden en hulpstructuren geen gelijke tred hebben gehouden met de ontwikkelingen en er daardoor knelpunten zijn ontstaan. Denk aan minder aandacht voor individuele medewerkers en begeleiding vanuit leidinggevenden, doordat deze steeds meer mensen moeten aansturen.

In het verlengde daarvan geven medewerkers ook aan onduidelijkheid rond hun rol te ervaren en is er vanuit management minder tijd voor het bevorderen van integraliteit. Samenwerking wordt ingewikkelder doordat er steeds meer collega’s zijn. Informele processen alleen zijn niet meer afdoende om duidelijkheid te geven over werkafspraken in een steeds groter wordende organisatie. Door de krappe arbeidsmarkt is het moeilijker om voldoende gekwalificeerde en gemotiveerde medewerkers aan te trekken. Daarom zijn we in 2023 gestart met het organisatieontwikkeltraject “WadsMore”. Dit doen we in drie “pijlers”: 1. Groeiende organisatie, binnen deze pijler werken we aan de organisatiestructuur, nemen we de omvang en opbouw van de organisatie onder de loep en kijken we ook hoe we de huisvesting toekomstbestendig vormgeven. 2. Aantrekkelijke werkgever, hier werken we aan goed werkgeverschap, waardoor we talentvolle gekwalificeerde en gemotiveerde medewerkers kunnen werven en voor langere tijd aan ons kunnen binden. 3. Vakmanschap, hier werken we aan vaardigheden, kennis, het kennen van elkaars rollen. En ook aan het vastleggen van werkprocessen en werkafspraken zodat terug te vinden is hoe we werken en wat we van elkaar mogen verwachten.

We werken nog slimmer en meer digitaal We hebben meer processen beschreven en zoveel mogelijk verbeterd. Met de beste programma’s en betrouwbare gegevens. Er zijn laptops in gebruik genomen om de computers op de werkplekken te vervangen en makkelijker plaatsen tijd onafhankelijk te kunnen werken. De telefooncentrale is vervangen door een programma om te bellen, videobellen en chatten. Daarmee kunnen we ook beter samenwerken aan documenten en kennis en informatie delen. Daarvoor is de voorbereiding gestart. We hebben een aanbesteding gedaan voor een softwarepakket wat ons helpt om processen, administraties, informatieveiligheid, privacy en rechtmatigheid optimaal op elkaar af te stemmen en te bewaken.

We vinden de bescherming van persoonsgegevens en de veiligheid van alle informatie belangrijk Hoe houden we de bescherming van persoonsgegevens vast We controleren regelmatig of de beschermende maatregelen in processen nog voldoende zijn. En passen processen aan als dat nodig is. We hebben bij medewerkers het belang van privacy onder de aandacht gebracht door trainingen. En we hebben eisen en wensen opgesteld voor een programma om actief openbaar te delen welke persoonsgegevens we verwerken en waarom. Hoe houden we alle informatie veilig We hebben maatregelen getroffen voor de grootste risico’s. Ons netwerk is beter beschermd tegen dreigingen en we controleren op vreemde gegevens en gebeurtenissen. We hebben een nieuw programma om beter te regelen wie toegang

73

krijgt tot welke informatie. Tot slot hebben we onze maatregelen en hoe we ons houden aan de regels van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) uitgelegd aan de organisaties die ons controleren. Hoe voorkomen we dat persoonsgegevens komen waar ze niet horen Wij krijgen ook allerlei kwaadaardige mails om gegevens te stelen of misbruiken. Deze mails hebben niet tot vervelende gebeurtenissen geleid. Ze werden door technologie tegengehouden. Of ze werden als kwaadaardig herkend dankzij de aandacht die we hieraan hebben besteed. Als persoonsgegevens kwamen waar ze niet horen, hebben we dat volgens afspraken afgehandeld. En als dat nodig was hebben we dat bij de Autoriteit Persoonsgegevens gemeld en met betrokken personen besproken.

We werken aan een open en toegankelijke gemeente We hebben de plannen voor de invoering van de Wet open overheid (Woo) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) veranderd en nieuwe planningen gemaakt. We hebben een programma gekocht voor het actief openbaar maken van documenten en gegevens. En we hebben meer digitale kaarten en openbare gegevens online gedeeld. Onze websites en het participatieplatform Waddsup zijn zoveel mogelijk toegankelijk voor mensen met beperkingen.

We verbeteren en verduurzamen onze inkoop We zijn begonnen met het bijstellen van ons actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI). We hebben voor inkopende medewerkers een training circulair inkopen georganiseerd. Ook hebben we als proef twee aanbestedingstrajecten op het gebied van circulair inkopen uitgevoerd.

Jaarverslag Ondernemingsraad gemeente Waddinxveen 2023 Vanaf oktober 2023 staat het organisatieontwikkelingstraject WadsMore als vast agendapunt op de OR-agenda. In 2023 hebben 5 overlegvergaderingen plaatsgevonden met de WOR-bestuurder (gemeentesecretaris). De onderwerpen waar de OR over heeft geadviseerd zijn:  Aanwijzing nieuwe gemeentesecretaris  Wijziging teamindeling Bedrijfsvoering  Benchmark en organisatiestructuur gemeente Waddinxveen door bureau Berenschot De onderwerpen waar de OR mee heeft ingestemd:  Regeling melding vermoeden misstand gemeente Waddinxveen 2023  Afwegingskader niet verplichte RVU-toekenningsverzoeken  Mandaten- en volmachtregeling 2023  Uitbreiding van leveranciers beeldschermbrillen  Aanpassingen in Personeelshandboek De onderwerpen die ter informatie zijn besproken:  Uitwerking nadere regels declaratie dienstreizen  Vitaliteitsprogramma  Traject WadsMore Overige onderwerpen die aan de orde zijn gekomen:  Onderscheidend werkgeverschap  Sollicitatie code  OR regelement aangepast, naar begrijpelijke taal vertaald en en opnieuw vastgesteld Tot slot heeft de OR in 2023 nieuwe leden en de nieuwe WOR-bestuurder verwelkomd. Tijdens de OR-training in oktober 2023 is door de OR leden een nieuwe secretaris en een nieuwe plaatsvervangend voorzitter en secretaris gekozen.

74

Vertrouwenspersoon De externe vertrouwenspersoon heeft in 2023 met negen medewerkers van de gemeente Waddinxveen gesproken over ongewenst gedrag. De meldingen betroffen: 7x ongewenst gedrag tussen medewerker en leidinggevende en 2x ongewenst gedrag tussen medewerkers. Deze meldingen kunnen worden uitgesplitst in: 1x pesten; 7x intimidatie en 1x seksuele intimidatie. Met deze medewerkers zijn ondersteunende, adviserende gesprekken gevoerd. De interne vertrouwenspersonen hebben in 2023 2 meldingen ontvangen over ongewenst gedrag (pesten).

Klachtenregeling gedragingen bestuursorgaan of ambtenaar We hebben dit jaar 21 klachten behandeld.

Doelstellingen en inspanningen Onderwerp Personeel Verzuim

Informatie Beschikbaarheid van computers, programma’s en netwerk

Juridisch advies Verminderen bezwaarprocedures

Toelichting

Doelstelling 2023

Realisatie 2023

In het kader van duurzame inzetbaarheid zetten we blijvend in op het verminderen van verzuim. Dit doen we met gerichte acties, met name bij teams of aandachtsgebieden, waar het verzuim hoger is dan de gestelde norm.

5,5%, conform gemeentelijke verzuimnorm.

6,1%1 Het verzuim bij gemeenten van dezelfde gemeentegrootteklasse bedroeg over 2023 6,4% (bron: tussentijdse meting A&O fonds gemeenten).

Om onze doelen rondom dienstverlening, participatie, bedrijfsvoering en het nieuwe werken te halen, is het noodzakelijk dat we computers, programma’s en netwerk steeds kunnen gebruiken.

De computers, programma’s en het netwerk zijn voor 99,5% beschikbaar. Met uitzondering van vooraf gepland onderhoud.

De computers, programma’s en netwerk waren minstens voor 99,5% beschikbaar. Met uitzondering van vooraf gepland onderhoud.

Wij willen het aantal bezwaarschriften terugdringen door de kwaliteit van de primaire besluitvorming op inhoud te verbeteren en door het houden van informele gesprekken.

In minimaal 20% van de ingekomen bezwaarschriften voeren we informele gesprekken, waarbij we in minimaal 30% het geschil oplossen en de bezwaarprocedure stopt.

In 2023 zijn er 73 bezwaren ontvangen. Bij 22% van deze bezwaren is een informeel gesprek gevoerd. Bij 44% van deze gesprekken is het meningsverschil opgelost met het informeel gesprek.

75

Rechtmatigheidsverantwoording College 2023 Het jaar 2023 is het eerste jaar waarover het college de rechtmatigheidsverantwoording aflegt bij de jaarrekening. Tot en met verslagjaar 2022 vormde de accountant zich een oordeel over de rechtmatigheid. Het college legt verantwoording af over drie van de negen rechtmatigheidscriteria, namelijk begrotingscriterium, voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O)-criterium. Om de verantwoording voor het onderdeel voorwaardencriterium vorm te kunnen geven is in 2023 een Verbijzonderde Interne Controle (VIC)-plan opgesteld. In dit plan is het doel, de opzet en de werking van de VIC over het jaar 2023 vastgelegd en is inzichtelijk gemaakt aan welke processen individuele transacties verbonden zijn, gericht op financiële beheershandelingen. Voor een adequate procesbeheersing is de VIC namelijk een uitermate geschikt middel om een beeld te krijgen van de kwaliteit van de interne controle maatregelen binnen de werkprocessen. De afgelopen jaren zijn door de gemeente al stappen gezet op dit gebied. De bevindingen en conclusies van de VIC vormen onder andere de onderbouwing voor de rechtmatigheids-verantwoording van de gemeente bij de jaarrekening 2023.

Begrotingscriterium Van een begrotingsonrechtmatigheid is sprake als het College van B&W bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt, toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doet die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast. Voor het begrotingscriterium is onderzocht: 1. of de exploitatielasten of investeringsbudgetten in het begrotingsjaar 2023 binnen de begroting (inclusief wijzigingen) zijn gebleven; 2. er geen toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves zonder Raadsbesluit hebben plaatsgevonden; en 3. of alle afwijkingen groter dan € 50.000 van de begrote lasten, baten of investeringskredieten tijdig aan de aan de Raad zijn gemeld. Voor investeringskredieten geldt dat uitsluitend in 2023 afgesloten kredieten op overschrijdingen zijn beoordeeld. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen.

De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Met andere woorden met het voorwaardencriterium wordt onderzocht of alle financiële beheershandelingen zijn verricht in overeenstemming met (externe en interne) wet- en regelgeving. Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O)-criterium Het is aan de gemeente om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik te voorkomen. De gemeente beziet in eerste plaats welke eisen de wet- en regelgeving stelt ten aanzien van M&O, wat daarin is geregeld omtrent de handhaving en hoe zich dat heeft vertaald naar de opzet van de interne organisatie. Uit de analyse is gebleken dat er risicogebieden zijn met een hoog risico zijn die aandacht vragen, dit zijn: Informatieveiligheid, bijstandsuitkeringen, prestatieleveringen WMO en Jeugdzorg. Daarnaast zijn ook de reguliere risicogebieden zoals inkopen en aanbesteding, vergunningverlening, subsidieverstrekking et cetera met een profiel middel in beeld. Wat alle geïnventariseerde risico’s gemeen hebben is dat er maatregelen zijn of nog worden getroffen die de risico’s op fraude en misbruik en oneigenlijk gebruik moeten voorkomen of beheersen.

Dat geldt overigens ook voor de risico’s die zijn opgenomen in de risicoparagraaf van zowel de begroting als de jaarrekening. Het beleid is erop gericht om met de managers alle risicogebieden tweemaal per door te lopen en te beoordelen of het risicoprofiel nog juist is en/of er eventueel aanscherping van de beheersmaatregelen moet plaatsvinden. Geconstateerde afwijkingen misbruik en oneigenlijk gebruik In 2023 zijn geen incidenten op het gebied van misbruik en oneigenlijk gesignaleerd. Zoals in de vastgestelde financiële verordening is beschreven blijft de organisatie actief in het detecteren, voorkomen en bespreken van risico’s op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik en het bevorderen van een cultuur van risicobewustzijn en integer handelen.

76

Bevinding Uit het onderzoek is gebleken dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten van de gemeente inclusief de dotaties aan de reserves. Tot slot De eerste Rechtmatigheidsverantwoording van het College is nog zoeken geweest naar wat de wetgever precies verwachtte. Vooral de wijziging in de Kadernota Rechtmatigheid van november 2023 heeft geleid tot veel onduidelijkheden. Verwacht mag worden dat de rechtmatigheidsverantwoording door het college en de spelregels hiervoor vanuit de wetgever de komende jaren verder zullen worden doorontwikkeld.

77

Paragraaf 6 Verbonden partijen Inleiding De gemeente is verantwoordelijk voor de taken die zij door verbonden partijen laat uitvoeren. Het is daarom van belang de bijdrage van verbonden partijen aan de realisatie van de programma’s en daarmee gepaard gaande risico’s te kunnen beoordelen. In de programma’s is beschreven hoe de verbonden partijen bijdragen aan de realisatie van de programma’s. Om te kunnen sturen op hoe verbonden partijen bijdragen aan de realisatie van de programma’s is ook de financiële positie van belang. In deze paragraaf is per verbonden partij vermeld op welke wijze de gemeente financieel en bestuurlijk is verbonden. Ook is opgenomen of er sprake is van risico’s voor de gemeente waarvoor geen maatregelen bij de verbonden partij zijn getroffen, maar die wel van materiële betekenis zijn voor de financiële positie. De ‘Leidraad sturing en grip op verbonden partijen 2017’ schetst de wijze waarop raad, college en ambtelijke organisatie – ieder vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid – zorgen voor sturing en grip. Gegevens per verbonden partij Gemeenschappel ijke regelingen

Soort regeling/ rechtsvorm

Financieel belang (omvang werkelijke deelnemersbijd rage) € 1.606.909

Bestuurlijk belang (vertegenwoordigin g en stemverhouding in AB)

Eigen vermogen begin en einde 2022

Vreemd vermogen begin en einde 2022

Verwachte omvang financiële resultaat

Omvang risico’s (i.r.t. weerstandsvermogen)

Veiligheidsregio Hollands Midden (Leiden)

College Openbaar lichaam

1 collegelid 1 van 19 stemmen

Het weerstandsvermogen bedraagt eind 2023 € 920.300. De risico’s zijn bepaald op € 920.000. Het weerstandsvermogen is in 2023 dus 1,00

€ 2.220.000

1 collegelid 2 stemmen

01-01-2023: € 68.319.000 31-12-2023: € 79.579.000 01-01-2023: € 39.711.000 31-12-2023: € 38.954.000

€ 935.039

Gemengd Openbaar lichaam

01-01-2023: € 5.724.000 31-12-2023: € 6.422.000 01-01-2023: € 5.889.000 31-12-2023: € 631.000

HECHT (voorheen Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg) (Leiden)

-€ 3.919.000 (negatief)

Regio MiddenHolland (Gouda)

Gemengd Openbaar lichaam

€ 55.499

2 collegeleden 2 van de 10 stemmen

College Openbaar lichaam

€ 2.426.974

2 collegeleden stemverhouding 16/183e

01-01-2023: € 586.000 31-12-2023: € 571.000 01-01-2023: € 9.874.988 31-12-2023: € 10.437.452

€ 204.443

Omgevingsdienst Midden-Holland (Gouda)

01-01-2023: € 540.000 31-12-2023: € 617.000 01-01-2023: € 2.279.745 31-12-2023: € 2.069.680

Het weerstandsvermogen bedraagt eind 2023 € 174.000. De risico’s zijn bepaald op € 4.610.000. Op grond van het huidige resultaat komt het weerstandsvermogen eind 2023 ver onder het minimumbedrag. Dit saldo is gebaseerd op het voorlopige resultaat waarbij vooralsnog het gehele resultaat ten laste van het weerstandsdeel is gebracht. De Regio Midden-Holland beschikt over een weerstandscapaciteit van € 100.000, conform de hierover in het Algemeen Bestuur gemaakte afspraak.

Werkvoorzienings schap Promen (Gouda)

College Openbaar lichaam

€ 1.949.000

1 collegelid

01-01-2023: € 3.269.000 31-12-2023: € 2.427.000

01-01-2023: € 3.713.000 31-12-2023: € 4.408.000

€ 82.000

€ 248.153

De risico’s zijn € 1.625.571, het weerstandsvermogen is € 1.400.653 (na toevoeging resultaat in algemene reserve). Dit is 86,2% dekking van de risico’s. Daarmee voldoet ODMH aan het robuustheidcriterium dat voor alle omgevingsdiensten geldt vanuit het Interbestuurlijk Programma VTH (minimale weerstanscapaciteit van 80%) Weerstandsvermogen is eind 2023 € 958.000. Vanuit de herijkte Nota Reserves, weerstandvermogen en risicoanalyse (vastgesteld door het AB oktober 2023) is een minimum niveau van dit weerstandsvermogen vastgesteld van € 1.900.000. Dit weerstandsvermogen zal de komende jaren, vanuit de te behalen positieve resultaten van Promen, geleidelijk op het vorengenoemde niveau van € 1,9 mln. worden gebracht.

78

Streekarchief Midden-Holland (Gouda)

Gemengd Openbaar lichaam

€ 196.234

2 collegeleden 2 van de 10 stemmen

01-01-2023: € 295.209 31-12-2023: € 301.072

01-01-2023: € 183.057 31-12-2023: € 235.892

€ 25.421

Grondbank RZG Zuidplas (Den Haag)

College Openbaar lichaam

€0

2 collegeleden 2 van de 40 stemmen (= 5%)

01-01-2023: € 0 31-12-2023: € 0

€0

Bedrijvenschap Regio Gouda (Gouwe Park) (Gouda) Groenalliantie Midden-Holland en omstreken (Gouda) Belastingsamenwe rking Gouwe Rijnland (Leiden)

Gemengd Openbaar lichaam

€0

2 collegeleden

01-01-2023: € 0 31-12-2023: € 0

01-01-2023: € 94.307.000 31-12-2023: € 94.473.000 01-01-2023: € 0 31-12-2023: € 0

€0

Nihil. De exploitatie en GR zijn per 31-12-2022 geliquideerd.

Gemengd Openbaar lichaam

€ 230.600

2 collegeleden 2 van de 10 stemmen

€ 574.062

1 collegelid 3,92% van stemrecht

01-01-2023: € € 533.369 31-12-2023: € 441.941 01-01-2023: € 16.205.000 31-12-2023: € 11.196.000

€ 702.802

College Openbaar lichaam

01-01-2023: € 10.722.131 31-12-2023: € 11.306.058 01-01-2023: 781.000 31-12-2023: 1.446.000

Rekening houdend met de resterende claims en het voordelig resultaat bedraagt de Algemene Reserve € 3,2 mln. De gekwantificeerde risico’s bedragen € 1,3 mln. Daarmee is de ratio van het Weerstandsvermogen ruim 2. De risico’s zijn gekwantificeerd, het totaal aan risico’s in geld bedraagt € 500.000. Het weerstandsvermogen is voldoende om al deze risico’s indien ze tegelijk voordoen, te kunnen afdekken.

Vennootschappe n

Rechtsvorm

Bank Nederlandse Gemeenten

N.V.

Financieel belang (omvang deelnemersbijd rage) N.v.t.

Bestuurlijk belang (vertegenwoordigin g en stemverhouding in AB) 1 collegelid in de AVA 17.823 aandelen

Oasen

N.V.

N.v.t.

1 collegelid in de AVA 27 van de 748 aandelen

Cyclus

N.V.

€ 2.923.705

1 collegelid in de AVA 5,5% van de aandelen

Triangel

C.V./B.V.

€ 4.900.000

1 collegelid en 1 directielid in de AVA 50% van de aandelen

het

CV begin: 12.334.000 CV Einde: 12.774.000

€ €

€ €

CV begin: € 19.279.000 CV Einde: € 10.759.000

€ 665.000

De risico’s zijn gekwantificeerd op € 200.000. Van de reserves is alleen de egalisatiereserve aan te merken als beschikbare weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen bedraagt € 117.372 (na toevoeging resultaat in algemene reserve). Dit is 65,2% van het gewenste weerstandvermogen van €180.000 In de gemeenschappelijke regeling is opgenomen dat de deelnemende gemeenten en provincie als achtervang dienen. Zij dienen derhalve in hun risicoparagrafen, naar rato van hun aandeel in de gemeenschappelijke regeling, rekening te houden met de weerstandscapaciteit van het SAMH Het weerstandsvermogen van de Grondbank is per 31 december 2023 nihil. Risico gemeente Waddinxveen blijft tot moment van onherroepelijk bestemmingsplan aanwezig.

Verwachte omvang financiële resultaat

Risico’s (i.r.t. weerstandsvermogen)

De netto winst over het boekjaar 2023 bedroeg € 254.000.000 Netto winst over het boekjaar 2022 bedroeg € 3.100.000 Nettowinst over boekjaar 2022 bedroeg € 225.000 Resultaat totale deelneming € € 439.849

De bank heeft een laag risicoprofiel, hetgeen ook blijkt uit de ratings.

Risico betreft de waarde van de aandelen. Er is een systeem van risicomanagement bij Oasen.

Het risico voor Cyclus is beperkt tot het aandeel van € 188.000 in de N.V. De solvabiliteit is voldoende, zodat de risico’s beperkt zijn. De GEM CV heeft zelf een uitgebreide risicoparagraaf. Daarnaast zijn in de gemeentelijke grondexploitatie gekwantificeerde risico’s opgenomen.

79

BV begin: 57.436 BV einde: € 64.562 Stichtingen en Verenigingen

Rechtsvorm

Stichting Greenport regio Boskoop

Stichting

Financieel belang (omvang deelnemersbijd rage) € 3.250

Bestuurlijk belang (vertegenwoordigin g en stemverhouding in AB) 1 collegelid 1 stem per lid

1-1-2022: € 19.442 31-12-2022: € 24.079

€

BV € 193.000 BV einde: € 192.900

1-1-2022: € 268.127 31-12-2022: € 237.702

begin:

Verwachte omvang financiële resultaat

Risico’s (i.r.t. weerstandsvermogen)

€ 4.637

Er zijn geen risico’s. De stichting is een overlegorgaan.

80

Paragraaf 7 Grondbeleid 7.1 Inleiding In deze paragraaf geven we een financieel totaalbeeld van de portefeuille van de Grondbedrijfsfunctie (GBf). Dit doen we op basis van de per 31 december 2023 geactualiseerde grondexploitaties en recente beoordelingen van de lopende facilitaire projecten. De effecten van deze actualisaties hebben een directe invloed op de Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijfs-functie (ABG), de voorzieningen en de weerstandscapaciteit. In deze paragraaf grondbeleid wordt een verdere toelichting gegeven op de mutaties.

7.2 Visie en uitvoering grondbeleid in relatie tot doelstellingen uit programma’s Het grondbeleid van de gemeente is geen doel op zich, maar een middel om ruimtelijke doelstellingen te bereiken. In de Structuurvisie Waddinxveen 2030, beleidsnota’s en bestemmingsplannen is vastgelegd hoe we ruimtelijk ontwikkelen. Vanuit risicobeheersing doen we dit zoveel mogelijk vanuit facilitair grondbeleid, we geven de ruimte om andere partijen te laten ontwikkelen binnen de gestelde kaders. Echter de gemeente heeft de mogelijkheid om actief grondbeleid te voeren als dat vanuit een strategisch belang gewenst is. Daarnaast voert de gemeente grondbeleid uit via een deelname in Verbonden partijen. Facilitaire projecten. Zoals hiervoor is aangegeven streven wij in principe de vastgestelde doelstellingen na, door middel van facilitair grondbeleid. We geven bij facilitaire projecten de ruimte aan andere partijen om te ontwikkelen binnen de gestelde kaders. De aankoop en uitgifte van gronden wordt bij facilitair grondbeleid uitgevoerd voor rekening en risico door andere partijen. De invloed van de gemeente Waddinxveen loopt dan niet via het grondeigendom, maar via bestemmingsplannen, overeenkomsten en/of een exploitatieplan. In de volgende tabel, tabel 1, zijn facilitaire projecten aangegeven die bij opmaak van deze paragraaf en jaarrekening 2023 in ontwikkeling zijn in de gemeente Waddinxveen.

Deze facilitaire projecten lopen veelal door in 2024 en verder. Tabel 1 Facilitaire projecten in ontwikkeling R.6810 Locatie R.9803 Postkantoor Noordeinde 74, (Kerkweg Oost 122a en 134 161)

R.2801 Bredeweg achter 15,16,17

R.2812 Henegouwerweg 105 en 105a

R.3806 Abraham Kroesweg 5

R.3813 Plasweg 134-136

R.6811 Noordpark

R.2802 Bredeweg 4

R.2813 Wilhelminakade 83

R.3807 Plasweg Hoevezone

R.3814 Plasweg 20 en 20a/Park Polderstaete

R.2803 Kerkstraat 1923

R.3801 Bloemendaalseweg 19bis

R.3815 Onderweg 34

R.6820 R.0801 PostNL R.2804 Noordeinde 65 locatie Noordstaring 31

R3802 G. van Dort Kroonweg 1,3 en Plasweg 28 R.3803 Noordeinde 61

R.3808 Hoek Bredeweg Piet Stuurmansweg R.3809 Noordkade

R.9816 Zorgboerderij Noordkade 108

R.6812.1 R.9817 Glasparel+ fase Kanaaldijk 6 2

R.6824 GEM Triangel

R.0805 Bredeweg 7-11

R.6825 R.0806 Esdoornlaan 26 OverslagwegTruckparking R.7809 R.1804 Abr. Kerkweg-Oost Kroesweg 16 214-216

R.2805 Zuidelijke rondweg achter Akkeroord R.2810 Abr. Kroesweg 40 R.2811 Tweede bosweg 54 b

R.3804 Zesde Tochtweg 2a R.3805 Businesspark Vredenburgh f2

R.3810Abr. Kroesweg 2

R.3811 Tweede Bloksweg 44 R.3812 Noordeinde 124-126

R.3816 Henegouwerweg 119 a/b,120 R.3817 G. van Dort Kroonweg 4,6,7 en 12 R.3818 Zuidelijke Dwarsweg 13c

81

Facilitair project R.3809 Noordkade & R.3805 Businesspark Vredenburgh fase 2 Het project de Noordkade betreft een facilitair project binnen de gemeente Waddinxveen. Het huidige verouderde bedrijventerrein beoogd de gemeente te (laten) transformeren naar woningbouw. Hiervoor is het noodzakelijk dat de huidige bedrijvigheid wordt verplaatst zodat de gronden vrijkomen voor deze herontwikkeling. Om dit te faciliteren heeft de gemeente een overeenkomst gesloten met de ontwikkelaar van businesspark Vredenburgh fase 2. Deze overeenkomst houdt in dat de gemeente gronden koopt van deze ontwikkelaar welke door de grondeigenaren van de Noordkade kunnen worden verworven van de gemeente om zo de bedrijfsactiviteiten te verplaatsen van de Noordkade naar businesspark Vredenburgh. Actieve gemeentelijke projecten Naast de bovengenoemde facilitaire projecten zijn ook projecten in ontwikkeling genomen die onder 100% regierol van de gemeente Waddinxveen worden ontwikkeld, Hierbij hebben wij een actieve rol waarbij we voor eigen rekening en risico ruimtelijke plannen ontwikkelen. Actief grondbeleid wordt alleen gevoerd indien dit van strategisch belang is voor de gemeente, in een dergelijk geval verwerven en ontwikkelen wij zelf de benodigde gronden.

Per 1 januari 2024 bestaan de volgende gemeentelijke actieve grondexploitaties: het Centrum, het Sleutelkwartier, Coenecoop III, ’t Suyt fase II, De Dreef, Peter Zuidlaan en Park Triangel Verbonden partijen. Naast facilitaire projecten en gemeentelijke grondexploitaties maken we binnen het GBf deel uit van een tweetal Verbonden Partijen. Verbonden Partijen zijn organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en/of een financieel belang heeft. De drie Verbonden Partijen zijn: 1. GEM CV Park Triangel en 2.

Bedrijvenschap Regio Gouda (Gouwe Park 1).

Nota kostenverhaal. Nieuwe ontwikkelingen brengen kosten met zich mee. Daarom heeft de gemeente de ‘Nota Kostenverhaal 2019’ opgesteld. In deze nota is uiteengezet hoe om wordt gegaan met:  Plankosten, 

Bovenplanse kosten



Bijdragen voor ruimtelijke ontwikkelingen en



Bijdragen aan bovenwijkse voorzieningen.

De Nota kostenverhaal zal in samenhang met de invoering van de nieuwe Omgevingswet worden herzien.De oplevering van de herziende nota kostenverhaal zal naar verwachting in het 4e kwartaal 2024 plaats vinden.

7.3 Prognose resultaten Grondbedrijfsfunctie Portefeuillerisico Voor de beheersing van de portefeuille van de Grondbedrijfsfunctie (GBf) is het noodzakelijk een inschatting te maken van risico’s die zich enerzijds in de verschillende portefeuilleonderdelen kunnen voordoen en anderzijds in de portefeuille als totaal. De risico’s worden op het niveau van de gehele portefeuille alsmede op het niveau per onderdeel in beeld gebracht. De belangrijkste risico’s vloeien voort uit de woningbouwprogrammering versus de woningbehoefte-raming op langere termijn. De gemeente heeft een forse woningbouwprogrammering ten opzichte van de woningbehoefteraming die door de provincie Zuid-Holland is opgesteld. In de Regionale Agenda Wonen en de bijbehorende woningbouwprogrammering worden hier regionaal afspraken over gemaakt. De huidige projecten zijn allemaal afgestemd met de regio. Prognoses per portefeuilleonderdeel Bij het opstellen van de begroting en de jaarstukken worden de grondexploitatiebegrotingen geactualiseerd en de projecten facilitair grondbeleid tegen het licht gehouden, ook worden de resultaten en risico’s bij de verbonden partijen beoordeeld. Hier wordt beoordeeld of de resultaten in financieel opzicht en qua voortgang moeten worden bijgesteld. In deze paragraaf worden de mutaties, voorzieningen en risico’s per onderdeel beschreven.

82

Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit geeft aan in welke mate we in staat zijn om nadelige gevolgen van niet-afgedekte risico’s op te vangen. Ook is van belang te weten welke grootte de ABG moet hebben om de risico’s in de portefeuille te kunnen dekken. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in beschikbare weerstandscapaciteit en benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit is het totaal van de financiële vertaling van alle projectspecifieke en generieke (conjuncturele) risico’s die in beeld zijn gebracht. De beschikbare weerstandscapaciteit, de Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijfsfunctie (ABG), geeft aan in hoeverre de benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) hieruit gedekt kan worden. In het volgende schema is de weerstandscapaciteit van de GBf weergegeven. De stand van de ABG minus de risico’s geeft het weerstandsvermogen weer. Tabel 2 Stand weerstandscapaciteit2 Bedragen *1.000

Jaarrekening 2022

Begroting 2024-2027

Jaarrekening 2023

ABG

3.219

2.512

2.784

Risico’s Actief grondbeleid

4.619

4.879

3.607

Risico’s Verbonden partijen

0

Weerstandscapaciteit

-1.400

0

0

-2.367

-823

Voor de risico’s wordt verwezen naar de geheime bijlage. Weerstandsvermogen Ná vaststelling van de jaarrekening 2023 door de gemeenteraad is de geprognosticeerde beschikbare weerstandscapaciteit (het saldo van de Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijfsfunctie (ABG) ná aftrek van eventuele generieke en project specifieke risico’s) per 31-12-2023 circa € 0,8 mln. negatief. Het tekort op de weerstandscapaciteit van de grondbedrijfsfunctie wordt gecompenseerd door een overschot bij de algemene dienst, zie hiervoor paragraaf 2 De ontwikkeling van het totale weerstandsvermogen, waar het ABG-onderdeel van uit maakt, blijft de komende jaren voldoende om de ingeschatte risico’s te kunnen afdekken.

Actief Grondbeleid Parameters Jaarlijks worden de grondexploitaties bij jaarrekening en begroting geactualiseerd. Dit betekent dat de grondexploitaties marktconform worden gemaakt zodat we in staat zijn de te verwachten investeringen te kunnen plegen. Ook wordt opnieuw gekeken naar de te verwachten opbrengsten als tegenhanger van de te verwachten investeringen. Om de investeringen en opbrengsten in de toekomstige jaren vanaf 1-1-2024 op peil te houden worden deze bedragen geïndexeerd (Tabel 3 Parameters per 1-1-2024 Investeringen). De toe te passen indexatie betreft een percentage welke “parameters” worden genoemd. De toe te passen parameters zijn indexcijfers voor kosten- en opbrengststijging, rentekosten en -opbrengsten en de verplicht te hanteren discontovoet (voorschrift Commissie Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)). Ten aanzien van de te verwachten investeringen is met name gekeken naar de nog te investeren budgetten van eventueel te verwerven gronden, plan- en overige kosten vanaf 1-1-2024. Ook is beoordeeld of de beschikbare budgetten voor de te verwachten civieltechnische kosten voldoende aanwezig zijn om de te verwachten werken te kunnen uitvoeren.

Met betrekking tot de opbrengsten zijn in de rekentechnische uitgangspunten 2024 de te hanteren grondprijzen opgenomen die zijn verwerkt in de actualisatie van de gemeentelijke grondexploitaties per 1-1-2024. Dit percentage wordt de komende jaren in de actualisatie structureel op 2% voorzien (Zie tabel 4 Parameters per 1-12024 Grondopbrengsten). Bij actualisatie van de gemeentelijke grondexploitaties wordt rekening gehouden met de volgende parameters:

1 Conform de systematiek bij paragraaf 2, worden bij deze paragraaf nu ook de geactualiseerde risico’s van dit moment afgezet

tegen de reserve aan het einde van de begrotingsperiode.

83

Tabel 3 Parameters per 1-1-2024 Investeringen

1 2 3 4

Totaal beeld parameters

2024

2025

2026 en verder

Verwerving, civiele kosten en plankosten Rente over de te verwachten kosten en opbrengsten (o.b.v. BBV richtlijnen) Opbrengsten woningbouw en bedrijventerreinen Discontovoet ten behoeve van netto contant maken van de eindwaarde per 11-2023 conform BBV- regelgeving

2,50% 1,75% 2,00% 2,00%

2,00% 1,75% 2,00% 2,00%

2,00% 1,75% 2,00% 2,00%

Opbrengstensoort

2024

2025

2026 en verder

Woningbouw vrije sector Woningbouw sociaal* Bedrijven

2% 0% 2%

2% 0% 2%

2% 0% 2%

Tabel 4 Parameters per 1-1-2024 Grondopbrengsten

1.1 1.2 2

De te hanteren parameters zijn begin 2024 door ons college van burgemeester & wethouders vastgesteld via het document “Rekentechnische uitgangspunten ten behoeve van actualisatie Grondexploitaties gemeente Waddinxveen per 1-1-2024” en verwerkt in alle gemeentelijk te actualiseren grondexploitatiebegrotingen per 1-1-2024. Voor een nadere analyse, onderbouwing en detaillering van bovengenoemde parameters en te hanteren grondprijzen per 1-1-2024 verwijzen wij naar de “NT01.v04 20240301 1815 Advies parameters Waddinxveen 2024 ev”. Algemeen Het doorberekende rentepercentage voor actief grondbeleid is 1,75% zoals ook in tabel 3 hiervoor is opgenomen. Dit percentage is gerelateerd aan het percentage van de vreemd vermogen portefeuille. De gehanteerde jaarlijkse kostenindexatie is aangepast naar 2,5% voor 2024. Vanaf 2025 en verder wordt stabiele kostenindexatie gehanteerd van 2% per jaar. Vanwege de instabiele marktomstandigheden worden deze indexen scherper in de gaten gehouden. Centrum In het centrum worden er de komende jaren nog twee deellocaties uitgegeven: het appartementencomplex fase 1b en fase 2. Op 16 juni 2021 is de gemeenteraad akkoord gegaan met de aanpassing van de uitgangspunten voor de kantoorkavel. Hiermee is het bouwvolume vergroot en is het aantal woningen van 38 naar ca. 50 woningen gegaan.

Deze veranderende uitgangspunten zijn destijds verwerkt in de grondexploitatie. Voor fase 2 heeft contractpartij ASR aangegeven te willen ontbinden en heeft contractpartij MRP aangegeven het ontwikkelrecht voor fase 2 wenst over te nemen. In 2021 is zowel de ontbindingsovereenkomst met ASR als de overeenkomst met MRP over de nieuwe uitgangspunten voor fase 2 besproken. Deze nieuwe uitgangspunten zorgen voor een aanpassing van de grondexploitatie. In februari 2022 zijn deze uitgangspunten ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. De financiële gevolgen zijn tevens verwerkt in de actualisatie jaarrekening 2021. In 2022 is de afkoopsom voor fase 2 door ASR voldaan. Voor fase twee is het onzeker of het beoogde uitgifte jaar 2025 haalbaar is. Hier wordt komende periode verder over gesproken met de ontwikkelaar. Voor nu is het beoogde uitgifte jaar 2027. Het totaal financieel resultaat van de grondexploitatiebegroting Centrum betreft circa € 5.848.000 (eindwaarde per 31-12-2027) negatief/ nadelig. Bij de administratieve afsluiting (2027) van de grondexploitatie dient de bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen, groot circa € 742.000, alsnog via een resultaatbestemming plaats te vinden. Gezien het feit dat er sprake is van een negatief resultaat, komt deze bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen ten laste van de ABG.

84

Coenecoop III In 2023 zijn de laatste 3 kavels verkocht. In 2024 worden de laatste technische werkzaamheden worden uitgevoerd in relatie tot de verkoop van de kavels. In de huidige situatie is vanuit de gebruikers aangegeven dat er mobiliteitsknelpunten zijn. Na verkoop van alle kavels en ingebruikname van de gerealiseerde bedrijfspanden wordt beoordeeld of er aanvullende maatregelen getroffen moeten worden voor het oplossen van deze knelpunten. Het totaal financiële resultaat van de grondexploitatie Coenecoop III bedraagt € 493.000 (eindwaarde per 31-122024) positief. Bij beëindiging en financieel administratief afsluiten van de grondexploitatie vindt de bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen, groot circa € 283.000 ten laste van dit financieel resultaat, alsnog via een resultaatbestemming plaats. ’t Suyt Fase II In 2021 is het bestemmingsplan in procedure gegaan. Op 15 december 2021 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan en het stedenbouwkundig plan als addendum op de welstandsnota vastgesteld. Daarnaast is in 2021 gewerkt aan het inrichtingsplan. Het college heeft dit plan op 29 oktober 2021 vastgesteld. De uitvoeringskosten zijn op basis van het inrichtingsplan recentelijk geraamd. De opbrengsten zijn geactualiseerd naar prijspeil 1-1-2024.

Daarnaast is de looptijd van de exploitatie met een jaar verlengd als gevolg van de langere beroepsprocedure van het bestemmingsplan. Tot slot is de fasering van uitgifte gebaseerd op het uitgifteplan 2023. Het financieel resultaat van de grondexploitatie van project ’t Suyt fase 2 bedraagt circa € 2.679.000,- positief (eindwaarde per 31 december 2027). Bij beëindiging en financieel administratief afsluiten van de grondexploitatie vindt de bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen, groot circa € 896.000 ten laste van dit financieel resultaat, alsnog via een resultaatbestemming plaats De Dreef In juni 2021 is de grondexploitatie voor De Dreef vastgesteld. In augustus 2023 is besloten om de gronden later uit te geven en de huidige gebouwen van het Coenecoop College en de sprothal door te exploiteren. Dit heeft als gevolg dat de einddatum van de grex is bijgesteld naar 31-12-2030. Het financieel effect van deze uitloop is beperkt. Het financieel resultaat van de grondexploitatie van project De Dreef bedraagt circa € 588.000,- positief (eindwaarde per 31 december 2030). Bij beëindiging en financieel administratief afsluiten van de grondexploitatie vindt de bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen, groot circa € 452.000 ten laste van dit financieel resultaat, alsnog via een resultaatbestemming plaats.

Gemeentelijk deel Park Triangel Bij een voorspoedige voortgang zou de afronding van de gehele bouwlocatie kunnen plaatsvinden in het jaar 2028. Het resultaat van Park Triangel is op eindwaarde nu bepaald op een bedrag van € 13.820.000,--. Hierbij is uitgegaan van een financiële en administratieve afronding ultimo 2028. Ten opzichte van de jaarrekening 2022 is het resultaat op eindwaarde toegenomen met name door de aanpassing van de fasering van de afname van de gronden en aangepaste rente. Sleutelkwartier Binnen de exploitatie wordt voorzien in de bouw van circa 186 woningen, ten opzichte van 2022 is een verdichting doorgevoerd van 63 woningen in het Sleutelkwartier (voornamelijk in de Passage). De grondexploitatie bestaat uit vijf deelexploitaties, per deellocatie wordt een doorkijk gegeven voor 2023: Overall (plankosten en hoofdinfrastructuur): In 2023 zijn er fors meer plankosten gemaakt dan vooraf begroot, dit komt mede door de extra inzet rondom de uitwerking van de Passage, de tender van de Beukehoflocatie en de uitwerking van de locatie van het oude gemeentehuis. Om toekomstige overschrijdingen te voorkomen zijn de nog resterende plankosten geactualiseerd. Bij deze actualisatie is gekeken naar de organisatie op dit moment en de te verwachten werkzaamheden de komende jaren.

Tot slot is ook de looptijd van de totale exploitatie met twee jaar verlengd (nieuwe einddatum 31-12-2028). Dit alles zorgt voor een substantiële stijging in plankosten (2023 en verder). 

Locatie 3 Oude gemeentehuis: Het bestemmingsplan is onherroepelijk en de gronden zijn overgedragen. In 2024 wordt gestart met de bouw van de woningen.



Locatie 4 Kerkweg oost 222: In 2022 is gestart met de bouw van de woningen. De bouw van de woningen is afgerond.

85



Locatie 6 Beukenhof: In 2023 Is gestart met tender van de locatie. Dit wordt naar verwachting in 2024 afgerond waarna de gronden kunnen worden uitgegeven en er gestart kan worden met de bouw van de woningen.



Locatie 7/8/9 Passage: In 2022 is gestart met het opstellen van het bestemmingsplan. Daarnaast is middels een raadsbesluit in 2022 besloten om het gebied fors te verdichten (65 woningen extra). Het nu opgenomen programma sluit aan op het stedenbouwkundig plan. De hieruit voortkomende opbrengsten en extra kosten zijn verwerkt in de grondexploitatie.

Het financieel resultaat van de grondexploitatie van project Sleutelkwartier bedraagt circa € 8.364.000 negatief (op eindwaarde per 31 december 2028). Bij administratieve afsluiting (2028) van de grondexploitatie dient de bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen, groot circa € 107.000, alsnog via een resultaatbestemming plaats te vinden. Gezien het feit dat er sprake is van een negatief resultaat, komt deze bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen ten laste van de ABG. Peter Zuidlaan In 2022 is de grondexploitatie voor Peter Zuidlaan vastgesteld. Vervolgens is gestart met de voorbereidende werkzaamheden. Het financieel resultaat van de grondexploitatie van project Peter Zuidlaan bedraagt circa € 113.000 positief (eindwaarde per 31 december 2026). Bij beëindiging en financieel administratief afsluiten van de grondexploitatie vindt de bijdrage aan de Reserve bovenwijkse voorzieningen, groot circa € 29.000 ten laste van dit financieel resultaat, alsnog via een resultaatbestemming plaats. Overzicht boekwaarde, exclusief winstneming actieve grondexploitaties Tabel 5 Boekwaarde per 31-12-2023 (Bedragen x € 1.000)

Project

Centrum Sleutelkwartier

Boekwaarde excl. Winstneming t/m 31-122023 10.298

Winstneming t/m 2022*)

Winstneming 2023*)

N

0

0

0

Boekwaarde ná winstneming t/m 31-122023 10.298

5.644

N

0

0

0

5.644

N

V/N

Winstneming totaal t/m 2023*)

V/N N

835

V

364

85

449

386

V

Triangel gemeente

12.234

V

10.620

1.469

12.089

145

V

’t Suyt fase II

5.639

N

0

0

0

5.639

N

De Dreef

506

N

0

0

0

506

N

Peter Zuidlaan

156

N

0

0

0

156

N

9.174

N

10.984

1.554

12.538

21.712

N

Coenecoop III

Totaal *) afgerond

Hierna treft u de tabellen 6 aan waarbij de grex per 1-1-2024 (jaarrekening 2023) wordt vergeleken met de gegevens van de grex bij opmaak begroting 2024-2027. Tabel 6 Eindwaarde (Bedragen x € 1.000) Project

Jaarrekening 2023

Begroting 2024-2027 Saldo contante waarde per 01-012023

V / N

2027

5.273

2028

6.770

Saldo contante waarde per 01-012024

V / N

datum

Centrum

5.403

N

Sleutelkwartier

7.575

N

Eind

Verschil

Eindwaarde jaarrekening 2023

datum

Saldo contante waarde

V / N

Resultaat op eindwaarde

V/N

N

2026

130

N

5.848

N

N

2026

805

N

8.364

N

Eind

86

Coenecoop III

483

V

2024

469

V

2024

14

V

483

V

Triangel gemeente

12.672

V

2028

13.003

V

2028

331

N

13.820

V

’t Suyt fase II

2.476

V

2027

2.378

V

2027

97

V

2.679

V

De Dreef

512

V

2030

422

V

2029

89

V

588

V

Peter Zuidlaan

106

V

2026

43

V

2026

63

V

113

V

3.271

V

1.003

N

3.471

V

Totaal

V 4.272

Let op dat bij de eindwaarde van de grondexploitaties de tussentijdse winstnemingen niet gecorrigeerd zijn. Vanzelfsprekend maken de tussentijdse winstnemingen de winst aan het einde van de grondexploitatie kleiner. Tussentijdse winstneming In de Notitie Grondexploitatie 2016 van het BBV welke in augustus 2019 geactualiseerd, is aangegeven op welke wijze rekening gehouden moet worden met tussentijds winst nemen bij positieve grondexploitatiecomplexen. Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode (POC-methode): voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd moet tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Voor de grondexploitaties binnen de gemeente Waddinxveen zijn de navolgende tussentijdse winsten genomen tot en met jaarrekening 2023 (zie tabel 7): Tabel 7 Tussentijdse winstneming (Bedragen x € 1.000)

Project

Cumulatieve winstneming tot en met 31/12/2022*)

Vermeerdering winstneming in 2023 (de winstneming in het jaar 2022*)

Cumulatieve winstneming 31/12/2023 (zie ook tabel 5)*)

Centrum

0

0

0

Sleutelkwartier

0

0

0

Coenecoop III

364

85

449

10.620

1.469

12.089

’t Suyt fase II

0

0

0

De Dreef

0

0

0

10.984

1.554

12.538

Triangel gemeente

Totaal *) afgerond

Voorzieningen en risico’s Vanuit het BBV bestaat de verplichting om voorzieningen te treffen voor grondexploitaties met een geprognotiseerd verlies. Bij de projecten van de gemeente Waddinxveen geldt dit voor de grondexploitatie Centrum (circa € 5,8 mln.) en voor Sleutelkwartier (circa € 8,4 mln.). De verliesvoorziening van € 13,1 mln. op eindwaarde bij de actualisatie jaarrekening 2022 is verhoogd naar € 14,2 mln. op eindwaarde respectievelijk 2028.

87

Bij de projecten actief grondbeleid maken we onderscheid in generieke (conjuncturele) risico’s en project specifieke risico’s. De risico’s in de grondexploitaties Coenecoop III en Peter Zuidlaan zijn op totaal niveau nagenoeg gelijk gebleven, Bij het ’t Suyt fase 2 is het risicoprofiel toegenomen. Voor de projecten Op Dreef, Centrum en Sleutelkwartier zijn de risico’s fors afgenomen. Dit komt met name door ontstane kansen voor subsidies en andere bijdragen. In totaliteit nemen de risico’s t.o.v. de begroting 2024-2027 af met ca. € 1,27 mln. Vennootschapsbelasting. Vanaf 1 januari 2016 zijn gemeenten conform de “Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen” verplicht om vennootschapsbelasting (Vpb) te betalen over winstgevende activiteiten. Gemeenten zijn onder de nieuwe wet in principe Vpb-plichtig voor alle werkzaamheden, die als ondernemingsactiviteit kunnen worden aangemerkt. De getallen geven een indicatie aan van de te verwachten Vpb-last hetgeen aangemerkt kan worden als een voorlopig te betalen bedrag in het kader van de vigerende wetgeving Vpb. Bij opmaak van deze paragraaf 7 Grondbeleid voor de jaarrekening 2023 is een definitieve aangifte gedaan voor de boekjaren t/m 2021. De onderstaande tabel is exclusief het aandeel van de Vpb druk van de C.V. Triangel (Vpb transparant). Tabel 8 Vennootschapsbelasting (Bedragen x € 1.000) Boekjaar

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Vpb *)

0

0

0

0

0

0

*) afgerond

Vanuit de berekende voorlopige getallen op basis van de laatst gehanteerde uitgangspunten van de fiscus is te zien dat conform de laatste berekeningen over de periode 2018 t/m 2023 geen Vpb verschuldigd is. Dit is thans gebaseerd op de voorlopige verwachtingen en keuze in uitgangspunten.

Facilitair Grondbeleid Mutaties Conform de richtlijnen van de commissie BBV dienen alle kosten die bij facilitaire projecten worden gemaakt en welke niet kunnen worden verhaald direct te worden afgeboekt. Op het moment dat er aanvullende kosten gemaakt worden, dienen deze in het jaar dat ze worden gemaakt ten laste te worden gebracht van de ABG. Er is in het begrotingsjaar 2023 een saldo van circa € 460.000 (overschot) welke wordt gestort in de ABG. Dit is een combinatie van saldotrekking en storting van projectverliezen en voordelige projectresultaten (o.a. afgesloten projecten). Cijfermatige samenvatting voorzieningen en risico’s In dit hoofdstuk laten wij de totalen zien voor de voorzieningen en de risico’s. Eventuele mutaties zijn eerder in de paragraaf toegelicht. Voorzieningen Tabel 9 Voorzieningenoverzicht (Bedragen x € 1.000) Portefeuilleonderdeel

Begroting 2024 2027*)

Jaarrekening 2023*)

Verschil*)

Actief Grondbeleid voorzieningen

13.150

14.212

1.062

Actief Grondbeleid risico’s

4.879

3.607

-/-1.272

Totaal

18.029

17.819

-/- 210

*) afgerond

88

Paragraaf 8 Duurzaamheid (klimaatactie en biodiversiteit) De missie van de duurzaamheidskoers is: Waddinxveen wordt uiterlijk in 2050 een circulaire en groene gemeente met schone energie waarbij we gelijktijdig blijven doorwerken aan het behoud en versterken van een goede sociale basis. In 2030 zijn we op de helft van deze opgave en overgang.