Verslag raadsvergadering 7 maart 2024

NOTULEN van de openbare vergadering van de raad der gemeente Waalwijk, gehouden op 7 maart 2024 Voorzitter:

mevrouw S.C.A.M. Ausems

Griffier:

mevrouw J. Louer

Aanwezig zijn de leden:

de heer A. van Belkom de heer M. Bokšan de heer F. den Braven de heer G. den Braven mevrouw C. de Bruijn de heer B. Bruurmijn de heer J. van Dijk de heer R. Frodyma de heer J. van Groos de heer A. van Hamond (tot en met agendapunt 12) mevrouw Y. IJpelaar-Alias mevrouw B. de Jongste-van Heijst (afwezig bij agendapunt 14) de heer N. Kieboom de heer T. Klerks de heer E. Knops mevrouw B. Koptagel-Demirbas mevrouw Y. van Laar de heer W. Lodenstijn de heer H. Metzke de heer N van der Pluijm mevrouw M. Schilders de heer R. Spohr (vanaf agendapunt 10) de heer R. Tiemstra mevrouw M. Veraa mevrouw M. Verhagen-van Lier de heer H. van Zelst (tot en met agendapunt 10)

Afwezig:

de heer J. van Baardwijk de heer J. van Hest Mevrouw I. Klerks

Tevens aanwezig:

de heer T. Klerx, wethouder de heer A. de Jong, wethouder mevrouw D. Odabasi-Seker, wethouder mevrouw S. Schuijffel, wethouder de heer F. Spierings, wethouder

Notulen:

mevrouw E. van Asten (Notuleerservice Nederland)

1.

Opening

De vergadering wordt geopend om 19.30 uur. De voorzitter: Ik open de vergadering op de gebruikelijke wijze met een moment van stilte voor bezinning. Laten wij ons vanuit onze visie of geloofsovertuiging bij het begin van deze raadsvergadering bezinnen op onze gemeenschappelijke opdracht en verantwoordelijkheid om deze gemeente te besturen. De vergadering is geopend. 2.

Mededelingen

Welkom iedereen, ook de belangstellenden de publieke tribune en de kijkers thuis. We hebben vanavond een livestream. Dat betekent dat alles opgenomen wordt en uitgezonden. Ik heb een aantal afmeldingen. Mevrouw Klerks, de heer Van Hest en heer Van Baardwijk. Er zijn een paar mensen waarschijnlijk wat later. De heer Spohr, de heer Tom Klerks. Ik heb de heer Gijs den Braven staan, maar die is er al. Welkom. Ik verzoek de raadsleden die het presentieboek nog niet hebben getekend om dit alsnog te doen. Met permissie, meneer Klerks, ik had net gezegd dat u wat later zou zijn, maar dat valt alles mee. Vanavond staat een onderwerp op de agenda dat de gemoederen in onze samenleving al enige tijd bezighoudt. Dat is de beleidsvisie van grootschalige opwek duurzame energie, oftewel GODE. Ik kan me voorstellen dat voor de aanwezigen, zeker op de publieke tribune, de behandeling van emoties kunnen oproepen. Ik wil u wel vragen om die dan bij u op de tribune te houden en de vergadering niet te verstoren. Dat zijn we hier gewend. We gaan niet applaudisseren of boe-roepen of wat dan ook. We proberen hier netjes het gesprek te voeren. Waarom ik u dat ook vraag, is omdat ik anders moet ingrijpen en dat doe ik liever niet. Dus vandaar dat ik het maar aan de voorkant even met u deel. Dank voor uw medewerking.

Net begon ik de vergadering met dat wij er waarschijnlijk niet zo klaar voor zijn als raad, maar we gaan toch starten. Dat komt omdat wij net informeel afscheid hebben genomen van een van onze raadsleden die overigens raadslid blijft tot zijn vervanging. Wij hebben het afscheid genomen informeel van de heer Jan van Baardwijk die om gezondheidsredenen afscheid moet nemen. Dat gaat ons, moet ik u eerlijk zeggen, niet in de koude kleren zitten. We wensen Jan en zijn familie heel veel kracht en heel veel sterkte. We hadden het graag ook nog formeel in de openbaarheid gedaan, Jan ook. Maar dit is de beste optie voor dit moment voor hem en voor ons. We zijn Jan ongelooflijk dankbaar voor alles wat hij, hij is 30 jaar raadslid geweest en vier jaar wethouder, wat hij voor onze gemeenschap, gemeente en vooral voor inwoners en zeker de inwoners van Sprang-Capelle heeft betekend en gedaan. 3.

Vaststellen agenda

De voorzitter: We gaan het toch proberen, verder. Dan kom ik bij het vaststellen van de agenda, punt 3. Er is een verzoek om verlenging van de spreektijd. Dat verzoek komt van GroenLinksaf, Lokaal Belang, SGP en de VVD, tot vijf minuten bij agendapunt 10, de GODE. Dan wil ik voorstellen de agenda met deze wijziging vast te stellen.

4.

Vragenronde

2

De voorzitter: Dan zijn we bij punt 4 op de agenda, dat is de vragenronde. Voor de vragenronde heeft zich aangemeld meneer Van Groos over de beleidsregels kamerverhuur. Hoe we dit gewoonlijk doen, is dat de vragensteller, meneer Van Groos, zijn vragen kan stellen, maximaal twee minuten. Het college, dus de wethouder, dan de vragen beantwoordt in maximaal drie minuten. Dan kan de vragensteller in tweede instantie opnieuw vragen stellen, een minuutje, en dan komt er een kort antwoord van het college. Daarmee ronden we dan de vragenronde af. Meneer Van Groos, mag ik u het woord geven voor de vragenronde? De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter. Deze week ontving de gemeenteraad raadsinformatiebrief 1524 over het aanscherpen van de beleidsregels, oftewel de spelregels, voor kamerverhuur. In plaats van maximaal 5 procent arbeidsmigranten per wijk, mag het van het college nu nog maar 3 procent zijn en de afstandsnorm tussen woningen waar arbeidsmigranten wonen is verhoogd van 20 naar 50 meter. Als argument voor de aanpassing werd genoemd dat recent de campus in gebruik is genomen en dat volop aan de nieuwe campus wordt gebouwd. Het aanpassen van de beleidsregels is een bevoegdheid van het college. Echter, de beleidsregels horen altijd binnen de context van een verordening en vaak ook een beleidsnota. In dit geval gaat het om de Huisvestingsverordening.

Op basis van welk raadsbesluit, dat is de eerste vraag, of welke raadsuitspraak meent het college dat het gerechtigd was om de regels verder aan te scherpen? Heeft de gemeenteraad bij het vaststellen van de regels ten aanzien van kamergewijze verhuur aangegeven dat die zo mogelijk moesten worden aangescherpt? Ik kan me dit namelijk niet herinneren. Het college schrijft dat er nog voldoende plekken zijn voor kamerverhuur, maar dat de mogelijkheden beter aansluiten bij de verwachte behoefte. Onze vragen hierbij zijn, welke behoefte, van wie? En waarom gaat het college uit van verwachte behoefte en niet van de werkelijke behoefte? Want in Waalwijk werken er nog altijd meer arbeidsmigranten dan dat er hier gehuisvest zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Groos. Ik wil de wethouder vragen om de vragen te beantwoorden. Wethouder De Jong. Wethouder De Jong: Dank u wel, voorzitter. Met betrekking tot de bevoegdheid, staat het college op het standpunt dat zij daartoe bevoegd is, dat die bevoegdheid het college toekomt met betrekking tot het maken van beleidsregels.

Met betrekking tot de restruimte, dat u zegt van, waarom gaat u uit van de verwachte behoefte en niet van wat direct nodig is, dat is dat wij op dit moment van 1,2 procent eigenlijk gemiddeld naar 3 procent gaan, en dat is aanmerkelijk lager dan die 5, maar dat we nog voldoende doorgroeimogelijkheden hebben, nog voor meer dan 900 mensen, en wij nadrukkelijk bezien dat met betrekking tot de uitbreiding van de campus op de haven met betrekking tot de arbeidsmigranten daarin een prognose hebben gemaakt en dat we zien dat we daarin stijgen met zo'n 600 à 700. Vandaar dat het college op het standpunt staat dat wij die ruimte nog hebben en vandaar ook dat ze hebben gemeend om eigenlijk twee criteria aan te scherpen in dezen, van 5 naar 3 procent en om de afstand van 20 naar 50 meter te brengen. Dat is de argumentatie van het college. De voorzitter: Meneer Van Groos. Dat is misschien het handigst, als u daar de vraag stelt, uw vervolg. De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter. Dank ook aan de portefeuillehouder voor de reactie. Eén ding was een herhaling van wat ik al had gezegd, namelijk dat het vaststellen van de beleidsregels een bevoegdheid van het college is. De wethouder heeft ook een toelichting gegeven. Maar beleidsregels zijn uitvoeringsregels. Het college is de uitvoerende instantie, de raad is de kaderstellende instantie.

De raad heeft voor huisvesting en kamergewijze verhuur de kaders vastgesteld, en de uitvoeringsregels moeten daarbij passen. U kunt wel zeggen van, er is meer ruimte om de regels aan te 3

passen. Ik vraag u, ik vraag de portefeuillehouder via u, voorzitter, welke reden het college heeft gevonden in het kader wat door de raad is vastgesteld in de verordening kamer gewezen verhuur en de Huisvestingsverordening en in het beleid om deze regels nu aan te scherpen. Waarom was u daartoe genoodzaakt, vond u dat dat nodig was? Niet op basis van een raadsuitspraak. Dat heb ik gevraagd. Op basis van welke raadsuitspraak, welk raadsbesluit meent u dat u nu moest optreden en mensen aan het werk moest zetten die het al zo druk hebben? Die vraag is niet beantwoord. De voorzitter: U krijgt nog een kort antwoord van de wethouder, anders vraagt dat een ander vervolg, zoals u weet. Want we gaan niet de uitgebreide discussie in. Dus wethouder, ik vraag u nu voor het laatst nog even te reageren op meneer Van Groos en anders een alternatieve aanpak voor te stellen. Wethouder De Jong: Dank u wel, voorzitter. Met betrekking tot die beleidsregels geeft u aan dat het uitvoerend is. Wij hebben in 2023 in het kader van de voorbereiding op de Omgevingswet die daarin geldt, zijn we gestoten op een element waarin niet alleen als wij zouden afwijken van het beleid terug zouden moeten naar de raad, maar ook bij een weigering. U vroeg naar de aanleiding. Dat was voor ons een belangrijke aanleiding. Ik zie u nee knikken. De heer Van Groos: Schudden. Wethouder De Jong: Schudden. Knikken kan niet.

Dat klopt. Dat is een goede. Maar ik kan ook zeggen van, dit dreigt een juridische, bestuurlijke technische discussie te worden. Ik wil u wel toezeggen om dit gewoon even uit te zoeken, want anders blijven we hier denk ik een klein beetje heen en weer gaan. De voorzitter: U doet een toezegging om daarop terug te komen, is dat wat ik u hoor zeggen? Wethouder De Jong: Die handreiking wil ik wel doen. De voorzitter: Samen in gesprek of schriftelijk? Wat is uw toezegging? Wethouder De Jong: Gewoon een gesprek, denk ik. De voorzitter: U zoekt het uit en u gaat met elkaar in gesprek. Prima. Dank u wel.

Ter vaststelling akkoordstukken 5.

Kadernota 2025 GGD Hart voor Brabant

Zonder beraadslaging aangenomen. 6.

en

zonder

hoofdelijke

Suppletie-aanvraag oorlogsresten

2023

opsporen

zonder

hoofdelijke

Zonder beraadslaging aangenomen. 7.

en

stemming en

wordt

ruimen

stemming

wordt

het

raadsvoorstel

van

ontplofbare

het

raadsvoorstel

Quick Wins bij prioriteitenoverzicht verduurzaming vastgoed

Zonder beraadslaging aangenomen.

en

zonder

hoofdelijke

stemming

wordt

het

raadsvoorstel

4

Ter vaststelling lijst van ingekomen stukken en verslagen 8.

Lijst ingekomen stukken a. Ingekomen stukken b. Lange termijnagenda (LTA) c. Raadsinformatiebrieven d. Beantwoording schriftelijke vragen (art.47) e. VNG Ledenbrieven

9.

Verslagen en besluitenlijsten

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming worden de verslagen van de raadsvergadering van 21 december 2023, de gespreksavond van 18 januari 2024 ongewijzigd vastgesteld.

Debat 10.

Vaststelling Beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame Energie inclusief Voorkeursalternatief

De voorzitter: Dan komen we bij de bespreking en de vaststelling van de bespreekstukken. Wij starten bij punt 10 op de agenda. Ik heb gezien dat er nog heel wat mensen zijn binnengekomen. Van harte welkom. Wat ik ook heb gedaan, toen u nog niet binnen was, is aangegeven hoe we in de raad zo met elkaar omgaan. Ik hoop dat u daar uw medewerking aan verleent, want anders moet ik ingrijpen en dat doe ik liever niet. Wat we doen, is, we laten de raad gewoon discussiëren en we hebben hier geen ruimte om commentaar te geven vanaf de publieke tribune. Helaas, dat was in een ander moment. Dus ik wil u ook vragen om dat te honoreren en op deze manier gewoon het gesprek in de raad te laten plaatsvinden. Punt 10 komt de agenda, vaststelling beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame Energie inclusief een Voorkeursalternatief. In de beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame Energie, afgekort GODE, stelt de gemeente Waalwijk de randvoorwaarden rondom de ontwikkeling van zon- en windenergie vast. De gemeente is verplicht om in 2030 minimaal 50 procent van de verbruikte elektriciteit in de gemeente Waalwijk duurzaam op te wekken. Het vaststellen van de beleidsvisie vormt de volgende stap in het proces van deze GODE. De beleidsvisie heeft van 27 september 2023 tot en met 8 november 2023 ter inzage gelegen.

Vele mensen hebben daar een zienswijze op ingediend en sommigen van hen hebben tijdens de gespreksavond ingesproken en of zijn vandaag aanwezig op de publieke tribune. Het is een bespreekpunt voor een heel aantal partijen, te weten Lokaal Belang, VVD, GroenLinksaf, SGP, CDA, D66 en Lijst IJpelaar. De spreektijd voor GroenLinksaf, Lokaal Belang, SGP en VVD is vijf minuten. Voor de overige fracties is het tweeënhalve minuut. Ik wil starten met de SGP, en meneer Van Zelst het woord geven. De heer Van Zelst: Voorzitter, geachte aanwezigen, kijkers thuis, college en raadsleden. Veel is al gezegd over dit onderwerp. Ik wil het eigenlijk dan nog maar kort houden. Vanuit de SGP twee amendementen en een motie. Daar heeft u allen kennis van kunnen nemen en ik hoop voldoende steun te krijgen voor deze amendementen en motie. Ik reken dan ook op u. De wensen van onze inwoners zijn helder en deze amendementen komen dan ook voort vanuit de wensen van onze inwoners. Participatie staat hoog in het vaandel in onze gemeente, dus ik kan me niet voorstellen dat deze amendementen en motie onvoldoende steun gaan krijgen. Maar de stemmingen zullen straks uitsluitsel geven.

5

Nu vermoed ik dat, als er vanavond al debat gaat ontstaan, dat het voornamelijk over het VKA zal gaan. In mijn ogen is daar al genoeg over gezegd. Graag zou ik voor twee punten nog aandacht vragen. Eén, de nieuwe beleidsregels van het Rijk ten aanzien van windparken, en twee, de moderne slavernij in ons mooie Waalwijk. In de nu voorliggende beleidsvisie wordt nog geen rekening gehouden met de nieuwe regels die vanuit het Rijk vastgesteld zullen gaan worden. Wat die regels exact gaan worden, weten we nog niet. Maar als ik kijk naar het aantal decibellen dat straks waarschijnlijk nog toegelaten gaat worden, dan is dat in elk geval minder dan wat wij nu mogelijk vast gaan stellen. In elk geval voor de nachtelijke uren. Wij spreken immers over 45 decibel en bij de nieuwe regels is het voorstel voor de nacht 39 decibel. Mochten die regels van het Rijk vastgesteld gaan worden, hoe gaan wij dan onze vergunningen uitgeven? Als die vergunning uitgegeven wordt voordat de nieuwe regels vastgesteld gaan worden, zitten we dan in Waalwijk met hogere normen? Kunnen we dat achteraf nog repareren, of moeten we nu al niet anticiperen op die nieuwe regels? Daar hoor ik graag de reactie van de portefeuillehouder op. Voorzitter, dit jaar herdenken wij het slavernijverleden in Waalwijk. Mooi dat daar een aantal activiteiten voor ontwikkeld zijn en plaatsvinden.

Mooi dat er aandacht en bewustwording gecreëerd wordt. Dat is iets om dankbaar voor te zijn. Maar beseffen we ons dat we hier in Waalwijk nog steeds niet helemaal doordrongen zijn van wat slavernij nu eigenlijk is? We hebben oog voor economische ontwikkeling, geld verdienen, en op zich is daar niets mis mee. Prima zelfs. Maar de vraag is, hoe verdienen we geld? We verkopen grond, de opbrengsten gaan naar de andere kant van de A59. Maar op die grond moet gewerkt worden door arbeidsmigranten. Die wonen veelal ook in die mooie hotels, we hebben er vanavond al meer over gehoord, die daar gerealiseerd zijn. Nee, ik moet zeggen, die logeren daar. Voorzitter, dat noem ik dus moderne slavernij. De arbeidsmigranten mogen hier wel werken, maar niet wonen. Nee, logeren. Daarom mogen de windmolens ook vlak bij de hotels komen waar onze arbeidsmigranten logeren. In mijn ogen helemaal fout. Deze mensen komen hier om te werken, bij te dragen aan onze economie, maar wonen hier volgens de gemeente Waalwijk niet. Nee, zij logeren hier. In mijn ogen helemaal fout. In mijn ogen duurt de slavernij in Waalwijk dan ook nog steeds voort. Ik hoop dat we met zijn allen tot andere inzichten gaan komen, en niet over 150 jaar opnieuw excuses aan moeten gaan bieden. Excuses die nu heel terecht gemaakt zijn. Kunnen we leren van het verleden? Dat is de vraag.

Ik hoop van wel, en hoop dan ook dat we de groep arbeidsmigranten, onze inwoners, zullen beschermen en dezelfde rechten geven als de andere inwoners van Waalwijk. Ook op dit punt graag de reactie van de portefeuillehouder. Voorzitter, tot zover. Amendement: Uitbreiding VKA met Overdiepse Polder Voornoemde fracties stellen het volgende amendement voor: Constaterende dat: - Er een initiatiefnemer/ontwikkelaar is voor een Windpark in de Overdiepse Polder. - Er vanuit de Waspikse gemeenschap een duidelijke voorkeur is om de Overdiepse Polder als plaats aan te wijzen voor een Windpark. - Er vanuit de Waspikse gemeenschap veel weerstand is tegen de komst van een Windpark in de Bovenkerkse Polder. Overwegende dat: - Het juridisch mogelijk is om een windpark in de Overdiepse Polder te plaatsen. - De gemeente Waalwijk participatie hoog in het vaandel heeft staan en met het aanwijzen van de Overdiepse Polder als VKA tegemoetgekomen wordt aan een breed gedragen wens van onze Waspikse inwoners. 6

Besluit: Het dictum van het besluit als volgt te wijzigen: 1. De Beleidsvisie GODE inclusief Voorkeursalternatief (VKA) zoals nu voorligt voor kennisgeving aan te nemen. 2. Een gewijzigde Beleidsvisie GODE inclusief VKA op een later moment opnieuw ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. 3. In deze gewijzigde Beleidsvisie inclusief VKA, het VKA uit te breiden met de Overdiepse polder. Amendement: Uitbreiding VKA met Sprangse Polder Constaterende dat: - Tijdens de gespreksavond de portefeuillehouder uitgesproken heeft nog in gesprek te gaan met defensie t.a.v. mogelijkheden in de Sprangse Polder. - Het de wens is van de portefeuillehouder om bij uitbreiding het Voorkeursalternatief (VKA) naar het oosten uit te breiden, dat is de Sprangse Polder. - Het VKA hier beperkt wordt door de aanwezige corridor van defensie. - Het VKA na vaststelling door de raad niet meer gewijzigd gaat worden. Overwegende dat: - Een uitbreiding van het VKA richting de Sprangse Polder de Waspikse gemeenschap zal ontlasten. - De corridor van defensie in de Sprangse Polder een heel stuk smaller gemaakt kan worden zonder dat defensie daar hinder van gaat ondervinden. - De mogelijke lasten en de lusten hierdoor beter verdeeld worden. Besluit: Het dictum van het besluit als volgt te wijzigen: 1. De beleidsvisie GODE inclusief Voorkeursalternatief (VKA) zoals nu voorligt voor kennisgeving aan te nemen.

2. Een gewijzigde Beleidsvisie GODE inclusief VKA op een later moment opnieuw ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. 3. In deze gewijzigde Beleidsvisie GODE inclusief VKA, het VKA in de Bovenkerkse polder zo ver als mogelijk op te rekken naar het oosten – rekening houdende met een passende corridor voor defensie – en daarmee een groot deel van de Sprangse polder op te nemen in het VKA. Motie Burgerbudget De raad, Gehoord de beraadslaging, Constaterende dat: - Er in Waalwijk niet gewerkt wordt met burgerbudgetten. - Er vanuit de samenleving wel vraag is naar een burgerbudget, om zo ook deskundigheid binnen te kunnen halen bij het onderwerp GODE. Overwegende dat, - Waalwijk participatie hoog in het vaandel heeft staan. - Het voor burgers, dorpsraden en burgerplatforms vrijwel onmogelijk is om zelf onderzoeken te financieren.

7

-

Door het beschikbaar stellen van een burgerbudget voor het project GODE het vertrouwen van de burger wordt vergroot en we daarmee laten zien dat het belangrijk is wat door onze inwoners ingebracht wordt.

Verzoekt het college: 1. Om op korte termijn, voor de zomer van 2024, met een raadsvoorstel te komen om een burgerbudget in te stellen. 2. Burgerbudgetten alleen toe te kennen aan inwoners die zich verenigd hebben in een stichting, dorpsraad of platform (o.i.d.) en daarin mee te nemen de dorpsraden (o.i.d.) van de aangrenzende dorpen (zoals bijvoorbeeld Drongelen en Dussen). De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Zelst. We hebben twee amendementen en een motie vanuit de SGP gekregen. Ik wil even inventariseren hoe het met de steun op voorhand staat voor deze amendementen. We horen meneer Van Zelst nog een keer. Amendement nummer één, denk ik. Vaststelling Beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame Energie. En dan, Uitbreiding van het VKA met de Overdiepse Polder. Mag ik inventariseren welke partij op voorhand hiermee instemt? De SGP en het CDA. SGP en CDA. Dan hebben we nog een amendement met Uitbreiding van het VKA met de Sprangse Polder. Ook het CDA. Dan hebben we een motie, Vaststellen van de beleidsvisie GODE en een burgerbudget GODE beschikbaar maken. Wie steunt deze motie op voorhand? De SGP, de indiener. Dank u wel. Dan wil ik vervolgens de heer Spohr van het CDA als tweede het woord geven. Meneer Spohr. De heer Spohr: Voorzitter, de CDA-fractie heeft kennisgenomen van het VKA-voorstel van het college.

Gelukkig komt er steeds meer duidelijkheid en weten we waar we aan toe zijn en werken we toe naar een daadwerkelijk besluit. Want dat is hard nodig, als we letten op de periode waarin we al bezig zijn. Voorzitter, er is al veel over gezegd, daarom beperken we ons tot het volgende. Buiten de locaties van het VKA zijn inmiddels vanuit Waspik ook andere voorstellen en pleidooien gedaan. Overdiepse Polder is wat de CDAfractie betreft een belangrijke locatie die niet mag worden genegeerd. Wat de CDA-fractie betreft is vooral de energiebehoefte de belangrijkste drijfveer. De energiebehoefte gaat meer worden, voorzitter, zo niet explosief stijgen na 2030. Als warmtepompen, bedrijfsterreinen en elektrische voertuigen hun volle vraag neerleggen bij de energieleverancier. De verduurzaming van de Waalwijkse haven, en we gaan ervan uit dat die haven er tegen die tijd wel zal zijn, zal tegen die tijd een forse bijdrage in de energiebehoefte doen. Vandaar dat de CDA-fractie pleit voor het handhaven van de Overdiepse Polder als strategisch gebied voor het moment dat we de extra energiebehoefte niet meer kunnen beantwoorden met de twee windparken in het VKA. We dienen in dat kader een amendement in.

Daarmee komen we eveneens tegemoet aan de pleidooien van Waspikse inwoners en Platform Waspik, waarbij zorgen zijn geuit over de nieuwe situatie die ontstaat als de windparken uit het huidige VKA niet meer voldoen. Tot zover, voorzitter. Amendement Overdiepse Polder als Parallel Spoor Constaterende dat: - de energiebehoefte in Waalwijk tegen 2030 mogelijk niet meer gedekt kan worden met de windparken ‘Buitenpolders’ (in de Bovenkerkse polder) en ‘Windpark Haven-Ecopark’ (naast bedrijventerrein Haven-8 Oost) (hierna ‘gezamenlijk ‘VKA’); - bewoners van de Overdiepse polder en andere Waspikse belanghebbenden hebben hun duidelijke voorkeur uitgesproken voor de aanleg van windmolens in de Overdiepse polder en daartoe voorstellen gedaan;

8

-

een van de voorstellen ziet op het ruimtelijk reserveren van een strategisch reservegebied in de Overdiepse polder voor de opwekking van windenergie, indien het VKA niet (meer) voorziet in het leveren van (voldoende) energie (‘Parallel Spoor’);

Overwegende dat: - indien er een nieuwe noodzaak ontstaat tot het aanvullend opwekken van windenergie, bijvoorbeeld door de verwachte groei van energiebehoefte rond 2030, de Overdiepse polder daartoe goede mogelijkheden biedt; - in of rond 2030 Rijkswaterstaat zich niet meer kan beroepen op ‘redelijke alternatieven’ voor de Overdiepse Polder, aangezien deze alternatieven intussen door de uitvoering van het VKA zijn benut; - Defensie heeft laten weten de Overdiepse polder te claimen voor militaire doeleinden, waardoor de toekomstige aanleg van een windpark op die locatie onmogelijk wordt; - de Overdiepse polder als strategische locatie voor de gemeente Waalwijk voor toekomstige opwekking van windenergie moet worden behouden; Besluit: Het dictum van het besluit als volgt te wijzigen: 1. De Beleidsvisie GODE inclusief Voorkeursalternatief (VKA) vast te stellen. 2. De Overdiepse Polder als parallel spoor vast te leggen, met de optie tegen 2030 een beroep te doen op dit gebied voor de bouw van extra windmolens. De voorzitter: Dank u wel, meneer Spohr. Ik was even op zoek naar uw amendement. Ik heb hem hier. Inventariserend wie het amendement steunt, Overdiepse Polder opnemen als parallel spoor. Ik zie de SGP, ik zie Lijst IJpelaar, mevrouw IJpelaar. Op voorhand deze partijen die uw amendement steunen. Dank u wel, meneer Spohr. Dan wil ik nu graag het woord geven aan Lokaal Belang.

Ik zie meneer Van Belkom opstaan. Meneer Van Belkom. De heer Van Belkom: Dank u wel, voorzitter. Op weg naar een duurzame toekomst, dat is waar Lokaal Belang voor staat. Onafhankelijk worden van fossiele brandstoffen is een cruciaal element hierin. In lijn met Europese en nationale doelstellingen heeft deze raad zich ten doel gesteld om tegen 2030 maar liefst 50 procent van de verwachte elektriciteitsvraag op duurzame wijze op te wekken. Met deze opdracht en doelstellingen zijn raad en college doortastend aan de slag gegaan, wat resulteert in de beleidsvisie GODE en VKA die nu voorligt. … (25:17) roept veel bezorgdheid en onzekerheid op bij omwonenden van een toekomstig windpark. Dit hebben we vernomen tijdens onze gesprekken met inwoners en op de gespreksavond van 21 februari jongstleden. Maar het is niet enkel bezorgdheid die we oppikken. Het betreft ook belangen van inwoners, bedrijven en zelfs Defensie en Rijkswaterstaat. Het is opmerkelijk dat onze nationale overheid achter de feiten aan lijkt te hobbelen nu pas voor wind op land introduceert, zoals afstandsnormen en geluidsnormen. Even opmerkelijk is het feit dat er nu pas wordt nagedacht over ruimte voor Defensie. Vanwege deze tekortkomingen rust de invulling van dit alles nu bij ons. We zullen het oplossen, dat is ons commitment. De eerste stap in de besluitvorming voor het VKA is het plan-MER geweest.

Het plan-MER beschrijft milieueffecten van de beoogde grootschalige windopwek in de gemeente Waalwijk. Vanuit vijf thematische alternatieven is onderzoek gedaan naar plaatsingszones binnen het zoekgebied. De keuze voor het huidige VKA is gebaseerd op een brede vergelijking van de uitkomsten van de onderzochte alternatieven. Een tweede stap in het VKA-besluitvormingsproces is de second opinion. Op verzoek van de raad, opgesteld door het college, in samenwerking met initiatiefnemers via Bureau 9

Bandera. Deze second opinion samen met het plan-MER vormt de basis voor de besluitvorming waar we vandaag voor staan. Uit de resultaten van de plan-MER, de second opinion windenergie Overdiepse polder en de heroverweging van de duurzame opwek, zie bijlage 3 van RIB 00124, blijkt dat het voorgestelde VKA voldoet aan de doelstellingen uit de kadernota om in 2030 50 procent van de energiebehoefte duurzaam op te werken binnen de gemeente. Door de vele gesprekken met inwoners begrijpen wij hun zorgen, met name rondom het energievraagstuk richting 2043. We verzoeken het college actief te kijken naar het vervullen van onze ambities richting 2043 en de raad en alle inwoners hierover actief te informeren. Wat betreft de moties en amendementen. Amendement SGP met betrekking tot het toevoegen Overdiepse Polder aan het VKA. Zoals eerder aangegeven in mijn betoog voldoet het voorgestelde VKA aan de doelstelling en is er geen reden om uit te breiden. Amendement SGP met het toevoegen van de Sprangse Polder aan het VKA. Hier geldt hetzelfde voor als voor de Overdiepse Polder. Onze wethouder is weliswaar in overleg met Defensie, maar dat gaat niet over het toevoegen van de Sprangse Polder aan het VKA. Wellicht dat ze dit zelf nog kan toelichten. Amendement CDA met betrekking tot Overdiepse Polder als parallel spoor.

We kunnen ons nu nog niet vastleggen op specifieke locaties na 2030, omdat we nog niet weten wat voor mogelijkheden en of beperkingen tegen die tijd gelden. Vreemd overigens dat het CDA op 21 september jongstleden geen steun heeft verleend aan de motie Second opinion, en nu wel met een amendement komt. Motie SGP met betrekking tot initiatief burgerbudget, vraag is, waar eindigt dit? Is het bedoeld voor alle inwoners of niet-inwoners voor projecten? Hoe wordt het gefinancierd? Alles bij elkaar te veel onduidelijkheden en derhalve geen steun. Tenslotte, voorzitter, bij het vaststellen van de beleidsvisie NVKA spelen emoties en belangen begrijpelijkerwijs een rol. Voor de fractie van Lokaal Belang staat het belang van onze kinderen en kleinkinderen centraal en het streven naar een duurzame en CO 2neutrale toekomst. Dat is onze verplichting, en dat voelen we. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Belkom, namens Lokaal Belang. Dan wil ik nu graag lijst IJpelaar, mevrouw IJpelaar, vragen om haar bijdrage te doen. Voor mensen op de publieke tribune, we doen eerst alle bijdragen van alle partijen en dan gaat de raad met elkaar in gesprek. Mevrouw IJpelaar: Dank u wel, voorzitter.

Voor onze gemeente Waalwijk is de menselijke maat aanhouden een van onze grote doelen, wat vraagt om vakmanschap en maatwerk, werken naar de geest van de wet, maar kijken en luisteren naar de mensen die zo verschillend zijn. Wij zijn al jaren bezig om Waalwijk energieneutraal te krijgen. Dat wordt enorm gewaardeerd door onze inwoners, voorzitter. Daar kunnen veel gemeenten een voorbeeld aan nemen. Dat het echter altijd beter kan, is hier ook een feit. Ik benoem er twee. Eén, wanneer een groot deel van onze Waalwijkse gemeenschap aangeeft dat een alternatief mogelijk is, moet dat niet alleen onderzocht worden, maar ook alle mogelijkheden benut worden om die wensen van de inwoners te respecteren. Zelfs als dat betekent dat bijvoorbeeld het laagvlieggebied, waartoe de Overdiepse Polder behoort, volgens het ministerie van Defensie een iets andere inkleuring krijgt voor Defensie. Twee, wanneer deze bewoners van buurtschap Scharloo, ’t Vaartje, Waspikse Dijk en de kernen Waspik en Capelle aangeven dat de windmolens, mochten die toch onverhoopt in de Bovenkerkse Polder moeten komen, zij dan zover als mogelijk op één lijn met dat gebied geplaatst worden. Daar zijn we toch over eens, portefeuillehouder?

10

Tot slot, voorzitter, menselijke maat betekent voor Lijst IJpelaar ook dat als er te veel bezwaren worden gemaakt tegen een bepaald voorstel, we het ook van tafel moeten durven vegen. Daarom zal ik tegen dit voorstel stemmen en voor het amendement van het CDA. Voor zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw IJpelaar van Lijst IJpelaar. Dan wil ik nu het woord geven aan VVD, meneer Bokšan. De heer Bokšan: Dank u wel, voorzitter. Vier jaar geleden, toen ik nog niet in deze raad zat en nog niet op deze plek stond, zat ik in het eerste jaar van mijn opleiding. Voor een schoolopdracht moest ik tien weken lang onderzoek doen naar een complex maatschappelijk vraagstuk. U raadt misschien al wel waar het naartoe gaat. Als student koos ik ervoor om de grootschalige opwek van duurzame energie te gaan onderzoeken. Want het aantal artikelen dat erover te lezen was in het nieuws en het aantal mensen dat ik erover kon spreken voor mijn onderzoek was daadwerkelijk een goudmijn voor een student. Dat kan ik u garanderen. Ik zal u ook geruststellen, ik zal u niet vervelen met de uitkomst van het onderzoek, maar ik zou wel de laatste zin willen voorlezen. De opsomming van de opvattingen rondom de vraag hoe de grootschalige opwek gerealiseerd moet worden in de gemeente Waalwijk toont aan dat dit een serieus en moeilijk maatschappelijk vraagstuk is.

Ik kan u vertellen dat het er niet makkelijker op is geworden vier jaar later. Zelfs een tandje moeilijker wellicht. Een onderwerp vol duivelse dilemma's, landelijke problemen die we tegen wil en dank lokaal moeten gaan oplossen. Wat we vanavond ook besluiten, het gaat onze inwoners en ondernemers raken, en mensen zullen wel of niet tevreden zijn met de vastgestelde voorkeurslocaties. Als lokale VVD zal ik delen dat we daar ja tegen zullen zeggen. Dat betekent niet dat ik niks te melden heb, voorzitter. Ik heb vier punten. Onze rol als raad, de Overdiepse Polder, na 2030 en richting 2043 en innovatie. Voorzitter, allereerst onze rol als raad. Ik noemde het net al, de grootschalige opwek van duurzame energie is een landelijk probleem wat we lokaal moeten oplossen. Problemen rondom een overvol elektriciteitsnet, waardoor onze ondernemers op wachtlijsten staan om aangesloten te worden. Dat we opgezadeld worden met een dilemma tussen duurzame energie en onze nationale veiligheid. Dat zijn geen Waalwijkse problemen, maar Nederlands problemen. Laat ik me dan focussen op waar we lokaal over gaan. In september stond onze fractieleider mevrouw Klerks op deze plek om u te vertellen dat het standpunt van de lokale VVD glashelder is. Windmolens horen op zee en met kerncentrales kun je veel efficiënter en schoner energie opwekken.

We zouden dus helemaal geen windmolens in onze gemeente horen te plaatsen. Maar als je het gevoel hebt dat het moet en je wilt zelf regie houden, dan kun je maar beter zelf richting geven. Elk raadslid dat anders beweert is, is in onze ogen niet realistisch. Onze rol als raad gaat daarmee ook onder meer over het luisteren naar de zorg van onze inwoners. Zo hoorden we een inwoner tijdens de gespreksavond die in de buurt van Haven Acht Oost woonde, die aangaf dat ze zorgen had over de gezondheidseffecten. Dat moet je dan ook van een goed antwoord voorzien. We zijn daarom ook blij om te lezen dat het maximumaantal decibel wat een windmolen mag produceren niet meer gestreefd wordt naar dat het 45 decibel is, maar dat het een harde grens is. Maar ook dat we weten dat elk windmolenproject een aparte milieueffectrapportage nodig heeft, een zogenoemde project-MER, waarmee opnieuw aangetoond moet worden of het daadwerkelijk kan. Onze inwoners aanhoren, voorzitter, gaat ook over inwoners die zelf initiatieven hebben. Dat brengt me op mijn tweede punt, de Overdiepse Polder. Ik zei het tijdens de gespreksavond al en ik zal het hier herhalen. Als er één partij is in deze zaal die oprecht alle opties heeft overwogen en wil kijken naar wat er kan, is het de lokale VVD wel. Voor de leefomgeving en het draagvlak is de Overdiepse Polder namelijk een uitermate geschikte locatie.

Daar is volgens mij helemaal niemand in deze zaal het mee oneens. Daarom dienden we in september als lokale VVD niet voor niets samen met Lokaal 11

Belang, D66, GroenLinksaf en Waalwijk In Beweging een motie in om door te gaan met het onderzoek van deze optie. We wilden onze ogen namelijk niet sluiten voor als er wel iets mogelijk was. In tegenstelling tot de partij hier rechts van mij die vanavond het tegenoverstelde indienen en toen tegenstemde. Nu zien we naar aanleiding van juridische rapporten dat de obstakels te groot zijn om dit gebied op te nemen in het VKA. Allereerst zien we dat Defensie niet bereid is om hun grondgebied in welke vorm dan ook op te geven. De locatie is uniek voor oefeningen die hier plaatsvinden. Daarnaast zijn we momenteel in rap tempo bezig om het laagvliegen juridisch te verankeren. Dat doen ze vanuit hun perspectief niet onterecht. De belangrijke rol die onze krijgsmacht momenteel speelt voor onze veiligheid is ongekend groot. Het stoorde onze fractie daarom ook dat tijdens een gespreksavond de belangen van deze partijen in twijfel werden getrokken op een, in onze ogen, onjuiste en verkeerde manier. Wie het zo zwart-wit benadert, krijgt ook een zwart-wit antwoord in dit geval. Ik zal het hier herhalen, voorzitter. Ik heb liever het geluid van Nederlandse helikopters en F35’s boven onze gemeente, dan van Russische SU35’s. Daarnaast het standpunt van Rijkswaterstaat ook niet onbelangrijk om te benoemen.

Zij geven namelijk aan dat de Overdiepse Polder pas een optie is wanneer er redelijkerwijs geen alternatieven zijn. Die zijn er wel. Dat maakt dat we, hoe pijnlijk het ook is, de optie voor Overdiepse Polder in het VKA moeten kiezen om dat niet op te nemen. Maar dat neemt niet weg dat het initiatiefnemers vrijstaat wat ons betreft om het gesprek te blijven voeren met Defensie en Rijkswaterstaat. De initiatiefnemers hebben ook een punt als het gaat over de energie doelstelling op de lange termijn. Dat brengt me bij mijn derde punt voorzitter. Na 2030 en richting 2043. Het is er meermaals over gegaan. Hoe zorgen we ervoor dat we 2043 gaan halen? Een terecht punt die collega-raadsleden en insprekers hebben ingebracht. Want als je een optie uitsluit, dan ben je verplicht om na te denken hoe je het dan wel gaat doen. We overwogen daarom vanavond op met een motie te komen waarin we meer duidelijkheid zouden krijgen van hoe we van 2030 naar 2054 zouden gaan. Maar de wethouder heeft ons meegenomen dat onze rol na 2030 nog zo onduidelijk is dat het te abstract is om daar iets mee te gaan doen. Hoewel we ook snakken naar deze duidelijkheid, willen we de wethouder wel vragen of zij ons mee kan nemen in hoe zij het toekomstige, en dan kom ik zo meteen tot een afronding, voorzitter, hoe zij ons mee kan nemen in hoe ons toekomstig energiesysteem eruit gaat zien.

Dan ga ik nog heel even kort bij innovatie stilstaan en dan ga ik naar het einde. In september dienden we samen met D66 een motie in om innovatieve ideeën van onze ondernemersDe voorzitter: Volgens mij moet u gewoon afronden. Graag afronden. De heer Bokšan: Ik ga het afronden, voorzitter. De voorzitter: Misschien even deze innovatie overslaan en afronden alsjeblieft. De heer Bokšan: Dan herhaal ik wel even mijn vraag die ik daar nog in heb zitten. We vragen de wethouder, omdat we zien dat de uitwerking van de motie niet helemaal in lijn ligt met hoe we hem hadden bedoeld, of zij bereid is om actief naar ondernemers te gaan communiceren om hun initiatieven een duidelijke plek te geven in het plan. Als laatste zin, voorzitter, met de energietransitie lopen we als gemeente een marathon en sprinters winnen geen marathon. We moeten ervoor zorgen dat we onze inwoners en ondernemers meekrijgen. Dat doe je niet door voor de troepen uit te lopen, maar dat doe je door iedereen mee te nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan wil ik nu graag het woord geven aan D66, meneer Metzke. 12

De heer Metzke: Dank u wel, voorzitter. Zoals we tijdens de gespreksavond al aankondigden, is de vaststelling van de beleidsvisie GODE inclusief voorkeursalternatief voor ons inhoudelijk een A-punt. Daarmee is voor de oplettende kijker en de toehoorder duidelijk hoe wij zullen stemmen. Om tot het besluit te komen, is een lange weg afgelegd. We hebben boekenkasten vol onderzoeksmateriaal en honderden zienswijzen. Dit alles heeft geleid tot een gedegen plan-MER en wat ons betreft een goed onderbouwd voorkeursalternatief. Staan wij dan niet open voor de Overdiepse Polder en de Sprangse Polder? Zeker wel. Maar we hebben ook te maken met belangen van anderen. Inmiddels kennen we allemaal de bezwaren van onder meer Defensie en Rijkswaterstaat. Dat betekent dat we een afweging moeten maken. Voor ons als raadsleden is het dan zaak om belangen van individuen of groepen af te wegen tegen het algemeen belang. Dat is niet makkelijk. Ieder besluit heeft namelijk negatieve gevolgen voor enkele of zelfs tientallen inwoners. Maar helemaal niets doen of het besluit nog een keer op de plank leggen voor maanden of zelfs jaren is geen optie. Dan weten we zeker dat we de doelstellingen van 2030 niet halen en daarmee doen we het klimaat tekort en daarbij ons allemaal. Dan zijn we allemaal een verliezer. Met onze steun voor het voorliggende raadsvoorstel stelt D66 een deel van onze inwoners teleur.

Dat wil niet zeggen dat ze niets voor hen willen doen. Tijdens de gespreksavond hebben inwoners van ‘t Vaartje en het Scharloo van Waspik meer dan eens duidelijk gemaakt dat als het huidige VKA het dan toch wordt, ze een aantal wensen hebben. Wij vragen het college dan ook om te strijden voor een lijnopstelling van de molens in de buitenpolders. Om te onderzoeken, bijvoorbeeld in samenspraak met Rijkswaterstaat, wat mogelijk is om het al hoge omgevingsgeluid te dempen en om te kijken of er een houtwal gerealiseerd kan worden. Tot slot wil D66 wijzen op de horizon voorbij 2030. We gaan ervan uit dat het college de mijlpalen van 2043 en 2050 ook scherp op het vizier heeft en daarbij openstaat voor innovaties. Wat ons betreft zijn er geen taboes. Waterstof, nucleair, perceelgebonden windoplossingen of een innovatie die we nog niet kennen. Als we daar dan mee aan de slag gaan, kijk dan zeker ook naar de mogelijkheden in het Overdiep en Sprangse Polder. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik als laatste voor en GroenLinksaf. Meneer Frank den Braven. De heer Frank den Braven: Geachte voorzitter, vanavond gaan we voor de zoveelste keer de Grootschalige Opwek Duurzame Energie bespreken. We zijn al heel lang bezig met dit plan.

Wat nu voor ons ligt, is het resultaat van het verwerken van het grootste gedeelte van de knelpunten die uit de participatie naar voren gekomen zijn. Ondertussen is er zoveel energie gestoken in het vaststellen van dit plan, dat het acroniem GODE een beetje ironisch geworden is. Het is bijna de goden verzoeken om te hopen dat we nu eindelijk echt die grote stap kunnen zetten om 2030 te maken, maar dat is wel echt nodig. We hebben als raad heel veel insprekers gehoord en dat is prima. Het is heel normaal dat mensen zich zorgen maken als ze denken dat hun leefomgeving en gezondheid bedreigd wordt. Gelukkig is die bezorgdheid gedeeltelijk onnodig. Met dank aan de insprekers willen we een aantal kleine punten en één groot punt met betrekking tot deze windmolens benoemen. Er komt geen 62 kilometer rommel per jaar van de molenwieken in het milieu. Dat gewicht komt uit de verkeerde doorrekening van één Schots onderzoek. Voor de geplande molens is het juiste getal een paar gram per jaar. Dat is nog steeds ongewenst. Maar om een en ander in perspectief te plaatsen, de hoeveelheid van deze stoffen die je via de verpakkingen van voedingsmiddelen binnenkrijgt, is hoger dan waar je uiteindelijk door windmolens aan wordt blootgesteld.

13

Punt twee, windmolenwieken zouden niet recyclebaar zijn. Dat was echt een probleem, al moet je je daarbij wel realiseren dat de materialen die voor molenwieken gebruikt worden, ook gebruikt worden in bijvoorbeeld vliegtuigen, scheepsbouw, sportartikelen, zwembaden enzovoorts. Gelukkig heeft een Nederlandse hogeschool een oplossing gevonden, waardoor al dit composiet afval praktisch volledig recyclebaar is, ook de wieken uit Waalwijk. Zelfs de in Amerika begraven wieken kunnen straks opgegraven en gerecycled worden. Dat is goed nieuws. Dan werd er gerefereerd aan het feit dat molens vogels doden. Dat is helaas waar. Ook daar wordt aan gewerkt. Maar even in perspectief, 50.000 vogels per jaar door molens , ongeveer 500.000 door elektriciteitsmasten en elektriciteitskabels, 2 miljoen per jaar door auto's, ongeveer 18 miljoen per jaar door katten, 500 miljoen vleeskuikens door mensen. Dat is dan meteen het grootste deel van de 650 miljoen dieren die in Nederland per jaar bewust gedood worden voor de voedselproductie. Punt vier, geluidsoverlast, een reëel probleem. Dat betekent echter niet 100 procent zeker dat deze molens ernstige geluidsoverlast zullen veroorzaken. Er zijn onderzoeken die zeggen dat molengeluid zeker tot gezondheidsproblemen kan leiden, er zijn onderzoeken die dat ontkennen.

De definitie van overlast is ingewikkeld, maar natuurlijk zijn er oplossingen gevonden voor het probleem. Als deze hobbel genomen is, gaan we ook daarmee aan de slag. Maar weer in perspectief. Er werd tijdens de gespreksavond gesproken over 47 dB, net werd er gesproken over 45 dB, de maximale geluidsbelasting door de A59 op mijn voorpui in Baardwijk ligt tussen de 55 en 59 decibel. De molens komen op iets meer dan één kilometer afstand van mijn huis te staan. Ik zit niet echt te wachten op meer geluid, maar die 47 dB overdag kan er dan ook neer bij. Wij verwachten wel aandacht en indien nodig oplossingen voor de wijken die de grootste kans op overlast hebben. Voorzitter, door mensen uit Waspik werd gevraagd om een houtwal, werd ook net al aangestipt of het dat zou moeten worden. Alleen daar heb ik geen idee, maar dat er iets zou moeten kunnen, lijkt ons duidelijk. We zullen iets moeten doen voor de mensen die echt direct en buitenproportioneel veel overlast van de molens ondervinden. Om windmolens zoals wij die willen laten draaien, heb je behalve wind ook draagvlak nodig. Laten we ervoor zorgen dat we dat op orde hebben. In ieder geval voor zover dat redelijkerwijze van ons verwacht mag worden. En dan, een groot skelet in de kast. Het resultaat van al ons gepolder.

Wat de mensen die zo hartstochtelijk voor molens in de Overdiepse Polder aan het pleiten waren wellicht niet doorhadden, was dat de essentie van wat er door Kamp Vattenfall in de voorliggende moties en amendementen bepleit wordt. Ze gaan uit van het idee dat we Overdiep nodig hebben om onze doelen voor 2030 te halen, en zeker voor 2043. Of dat waar is of niet, het is voor Waspik en omgeving dus niet hier of daar, maar molens in en de Bovenkerk en in de Overdiepse Polder. Is het niet nu, dan in de toekomst. Dat moet je je wel goed realiseren. Voorzitter, het mag duidelijk zijn dat die molens er voor wat GroenLinksaf betreft moeten komen. We vinden de keuze voor dit VKA goed onderbouwd en verdedigbaar. Wat zou het mooi zijn als ze op termijn van die subsidieslurpende en zwaar milieuvervuilende Amercentrale af zouden kunnen komen. Laten we nu eindelijk doorzetten met onze plannen. Het is logisch dat mensen bezorgd zijn, maar deze molens zijn uiteindelijk goed voor Waalwijk, de regio en dus ook voor onze mensen, onze vogeltjes, onze bloemetjes, en daar gaat het toch om. Tot zover in eerste instantie. De voorzitter: Dank u wel, meneer Den Braven. Dan is het nu tijd voor uw onderling debat in de raad. Wie wil graag het woord? Ik zie meneer Van Groos. Meneer Van Groos, u bent nog alleen. Dus gaat uw gang.

14

De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag aan de SGP. In beide amendementen staat om het vooral voor kennisgeving aan te nemen en weer met een nieuw plan te komen. Dat kost weer tijd. Daarover lees ik niks. Dus hoeveel tijd denkt de fractie van de SGP die we kwijtraken als deze beide amendementen worden aangenomen, wat dat dan weer betekent voor het traject? Want ik constateer dat iedere keer als we weer hier in deze raad spreken over windturbines, er andere mensen opstaan en bezwaren komen uiten en dat we draagvlak kunnen blijven zoeken, maar dat nooit zullen vinden. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Groos. De uitnodiging was aan de SGP, meneer Van Zelst. De heer Van Zelst: Meneer Van Groos, ik weet niet hoeveel extra tijd dat geld kosten. Maar het is- Sorry, voorzitter. Voorzitter, het is voor mij niet helemaal duidelijk hoeveel tijd het gaat kosten. Het is ook niet zo belangrijk, denk ik, voorzitter, hoeveel tijd het gaat kosten. Ik merk dat amendementen weinig steun krijgen. Ik denk dat het plan dan uiteindelijk maar gewoon door moet gaan. Ik heb inmiddels met de initiatiefnemers gesproken vanuit Overdiep. Die gaan na de vergadering van vanavond denk ik richting provincie voor een provinciaal inpassingsplan. Dat betekent extra molens, alleen zonder lokaal eigendom. Dat had wel gekund als we dat zelf hadden geregeld. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Zelst. Meneer Van Groos. De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter. Via u wil ik de heer Van Zelst bedanken voor zijn reactie. Het was geen antwoord. Ik weet het nog steeds niet. Ik kom er in tweede termijn nog wel op terug. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Meneer Kieboom. De heer Kieboom: Bedankt, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Van Zelst. Ik ben eigenlijk wel benieuwd, de heer Van Zelst, waarom u de vergelijking heeft gemerkt met het slavernijverleden en de GODE. Want arbeidsmigranten worden betaald, komen niet in schepen aan, worden niet verkocht, hoeven niet 20 uur per dag te werken en hebben een keus om te gaan en staan waar ze willen. De voorzitter: Dank u wel. Meneer Van Zelst. De heer Van Zelst: Voorzitter, via u, maar ik vind het jammer dat u de vergelijking niet begrijpt. Maar onze arbeidsmigranten werken 24 uur per dag. Ze werken niet allemaal 24 uur per dag. Nee, ze werken in ploegendiensten, die mensen slapen ook veelal overdag. Wij kijken er gewoon niet naar. Wij zeggen, ze logeren daar. Wij behandelen ze gewoon niet als onze inwoners. Daar wilde ik het bij laten, want ik wil hier geen debat over de slavernij, maar zo is het wel. dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. meneer Kieboom, voldoende? Dank u wel, meneer Van Zelst. Even voor de publieke tribune.

Misschien vraagt u zich af waarom ik net zeg, graag via de voorzitter spreken. Dat zijn regels die we hier afspreken, omdat anders het debat snel persoonlijk kan worden. Als je via de voorzitter spreekt, moet je anders nadenken en anders formuleren. Dat is de reden waarom ik dat vraag, waarom we dat met elkaar hebben afgesproken hier en elders in de politiek. Zijn er andere mensen die ik het woord kan geven? Niet op dit moment. Dan wil ik de wethouder vragen om te reageren op de moties, amendementen en de vragen, politieke vragen. Wethouder Schuijffel. Beantwoording college Wethouder Schuijffel: Dank u wel, voorzitter. Nogmaals, dat heb ik vorige keer ook gezegd, ik ben blij te zien dat dit onderwerp enorm leeft. Niet alleen in deze raad, maar ook de mensen op de publieke tribune. Wij hebben de afgelopen jaren ongelooflijk veel 15

mensen gesproken, ongelooflijk veel brieven gehad en zienswijzen, gesprek gevoerd. Op allerlei manieren heb ik gezien, hebben wij gezien, dat onze inwoners veel belang hechten aan dit onderwerp. Vanavond is een avond waarin het definitieve besluit voor het voorkeursalternatief, dat is eigenlijk de plek waar wij als gemeente Waalwijk de realisatie vanDe voorzitter: De vragen beantwoorden. Wethouder Schuijffel: Ga ik ook doen. Ik wil dit alleen even gezegd hebben. De plek vaststellen waar er windturbines en ook zonnevelden ontwikkeld kunnen gaan worden. Ik heb een aantal vragen gehoord. Ik ga ze even langs. Er was een vraag van de SGP over de nachtelijke decibellen. Wij hebben het even nagekeken. Wij hebben exact- De geluidsnormen die in het voorstel staan van het Rijk staan ook in ons beleidsvisie. Dus wij kunnen niet helemaal plaatsen, ik kan in ieder geval niet plaatsen, waar die verandering vandaan komt. Lokaal Belang maar ook de VVD heeft gevraagd van, kijk ook actief naar de periode na 2030 tot aan 2043 wat er dan zou moeten gebeuren. De vorige keer heb ik ook uitgelegd dat het best ingewikkeld is, omdat we nu te weinig informatie hebben. Wat ik wel kan meegeven, is dat wij ook bezig zijn om een energievisie voor Waalwijk in de toekomst te realiseren. Daar beginnen we binnenkort al aan, want uiteraard moeten wij steeds vooruitkijken.

Dus dat geef ik in ieder geval alvast hiermee. Er werd ook de vraag gesteld om goed te luisteren naar de inwoners, onder andere die van Scharloo. Die hebben ook gevraagd van, als ze er dan toch komen, zorg dan voor lijnopstelling. Ik snap dat verzoek ook. Dat is ook inderdaad iets waar wij zeker willen kijken of dat tot de mogelijkheden behoort. Voor die mogelijkheid, als je naar het VKA kijkt wat nu voorligt, zit er aan de oostelijke kant een klein stukje wat eigenlijk in de luchtcorridor van Defensie loopt. Daarover zijn we ook met Defensie nog steeds in gesprek, omdat dat nodig is om een lijnopstelling mogelijk te maken. Voor ons is dat ook een heel belangrijk onderdeel om te kijken hoe we dat voor elkaar kunnen krijgen. Er werd ook een vraag gesteld door de VVD van, als je kijkt naar innovatieve energieopwek, er werden een aantal voorbeelden genoemd. Vorige keer was het de agrariër die op zijn perenboomgaard daarboven zonnepanelen zou willen leggen. Zo zijn er ook meerdere ondernemers die initiatieven hebben en ideeën hebben daarover. Zorg dat we die goed ondersteunen bij hun weg naar die opwek. Ik kan inderdaad ook toezeggen dat wij heel graag opnieuw ook, en ook denk ik voortdurend, aan ondernemers gaan communiceren.

Dat doen we via, gaan bevragen in ieder geval, om dat via Stichting Waalwijk CO2 vrij te doen en ook aan de ondernemersverenigingen, om ze toch nog een keer onder de aandacht te brengen. wij zijn staan altijd open voor ideeën, ook om te kijken, hoe kunnen we de dingen voor hen ook nog- Hoe kunnen we ze helpen en hoe kunnen we dingen beter maken? Dus dat neem ik graag mee. De houtwal. Ik moet eerlijk zeggen, ik heb gekeken naar, want ik heb die wens twee keer gehoord, ik heb ook gekeken wat een houtwal inhoudt. Wij gaan kijken of dat iets zou kunnen zijn. Maar ik neem aan, die vraag leg ik ook wel neer, maar misschien moeten we daar nog een keer over doorpraten, dat het dan vooral zal gaan om hoe het eruitziet, het zicht. Ik weet wel dat er bij Waspik door Rijkswaterstaat binnen nu en een paar jaar ook nog een geluidsscherm wordt geplaatst. Misschien dat dat ook nog wat oplevert. De voorzitter: U doet een toezegging bij deze, hoor ik. Wethouder Schuijffel: Omdat ik graag wil kijken met degenen die daarom gevraagd hebben van wat die houtwal zou moeten doen. Dus ik kan een toezegging doen om met de sprekers ook daar even over van gedachten te wisselen. Ik heb de indruk dat ik- Maar ik ben nog heel even aan het kijken, want er waren nog wat vragen. Dan moet ik even 16

kijken of ik alles heb gehad. Er is ook nog wel een vraag geweest over hoe om te gaan arbeidsmigranten. Die worden op dezelfde manier behandeld, om het maar even zo te zeggen, als onze inwoners in buitengebied of op de bedrijventerreinen. Dus wat ons betreft zit daar geen verschil in. Ik vind eerlijk gezegd de vergelijking met slavernijverleden, dat zou ik zelf niet hebben gemaakt. Ik vind het ook echt iets anders. De amendementen. De uitbreiding van VKA met Overdiepse Polder, dat is het amendement van de SGP. Dat zal ik in ieder geval ontraden. Alle argumenten om dat te doen zijn al eerder gedeeld en ook vanavond aan de orde geweest. Het tweede amendement, dat is de uitbreiding van het VKA met Sprangse Polder. Dat ontraad ik ook. Feitelijk, een deel van het VKA ligt al in de oostelijke corridor van Defensie. Dat heb ik net verteld. Dat is ook het deel dat we eventueel nodig zouden kunnen hebben voor een lijnopstelling. Defensie heeft feitelijk al ja gezegd tegen het huidige VKA wat voorligt. Wij willen graag op die voet door. Dan is er van het CDA een motie, denk ik. Ook een amendement. Dat staat er niet boven. Die is weggevallen. Een amendement van het CDA. Dat is eigenlijk gewoon weer de glazen bol. Tegen die tijd moeten we gaan kijken, tegen dat het 2030 is. Ik heb net al gezegd, we gaan kijken naar het energiesysteem van de toekomst hier in Waalwijk.

Dan komen al dit soort dingen ook wel weer aan de orde. Dan kunnen we ook gaan kijken van wat het Rijk van ons vraagt, wat zijn dingen die uiteindelijk wellicht bij ons in de gemeente belanden en wat voor een vraag dat is, maar ook welke mogelijkheden er zijn om dat in te vullen. Ik kan eerlijk gezegd, en u ook nietIk heb geen idee of dat om windturbines gaat of nog meer zon of een kernenergie of bedenk het maar. Misschien wel wuivend tarwe waar ze energie uithalen. Ik heb geen idee. Dus die ontraad ik. Dan hebben we het burgerbudget GODE. Ik snap het gevoel wel van mensen hoe zij hun zienswijzen moeten vormgeven en hoe ze dat op een goede manier kunnen doen. Dus ik snap ook wel dat zij de behoefte hebben soms aan ondersteuning. Wij hebben in Waalwijk en heel- Wij vinden het ook heel erg belangrijk dat inwoners- Ik word hier gesouffleerd, maar ik versta het dan niet. Goed zo. Wij vinden het heel erg belangrijk dat inwoners, en ook organisaties overigens, hun inbreng geven. Daar hebben we ook ongelooflijk veel aan gehad. Als ik kijk naar de beleidsvisie die nu voorligt, daar is ongelooflijk veel meegenomen van al die gesprekken die wij gevoerd hebben. Ik snap deze motie, maar op dit moment vind ik dat nog best wel ver gaan, eerlijk gezegd. Hier wilde ik het bij laten. De voorzitter: Dat is een goede timing. Dank u wel.

Vragen voor de wethouder? Ik zie meneer Van Zelst opstaan, ik zie meneer Spohr, meneer Frodyma. Mevrouw IJpelaar. Meneer Van Zelst, gaat uw gang. De heer Van Zelst: Voorzitter, dank u wel. Ik hoor de wethouder zeggen, wij houden ons aan de regels van die maximaal 39 dB voor de nacht, dat hebben we geregeld. Maar wat ik lees in de beleidsvisie, is dat het over jaargemiddeldes gaat. Mijn vraag aan u is, wilt u de toezegging doen dat we hier in Waalwijk in de nacht maximaal 39 dB zullen ervaren? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Schuijffel: Ik kan u toezeggen, en dat kunt u lezen in de beleidsvisie, dat wij exact dezelfde normering aanhouden als nu zijn voorgesteld in het concept van het Rijk. De voorzitter: Meneer Van Zelst. De heer Van Zelst: Voorzitter, ik denk mevrouw Schuijffel mij niet goed begrijpt. Ik lees dat ook in de beleidsvisie, maar dan gaat het over jaargemiddeldes. Mijn vraag is, wil de wethouder toezeggen dat wij hier in Waalwijk in de nacht niet meer dan 39 decibel gaan krijgen? Dat kan gewoon ja of nee zijn. De voorzitter: Wethouder.

17

Wethouder Schuijffel: Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat het belangrijk is om nogmaals hier te herhalen, en dan stop ik er ook mee, dat wij exact de normeringen aanhouden zoals het Rijk ook nu in het concept heeft neergelegd. De voorzitter: Ik geloof dat u geen ja of nee krijgt, meneer Van Zelst. U heeft het antwoord gekregen van de wethouder. De heer Van Zelst: Inderdaad. Ik stop er dan ook mee. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Zelst. Meneer Spohr. De heer Spohr: Voorzitter, de wethouder heeft gesproken over de energievisie voor de toekomst. Uiteraard hebben wij daar ook over nagedacht, en zit al in ons amendement. Dus ik zou zeggen, misschien kunt u beter onze amendement uitvoeren, als u dan toch van plan bent om in ieder geval dat onderzoek te doen. U brengt dat in verband met een discussie over toekomstige energiebehoefte die we hier nu bij de grootschalige opwek voeren. U had energie visie wellicht ook op een ander moment kunnen aanvoeren, maar kennelijk vindt u dat belangrijk om te melden. Dat betekent dat u daar kennelijk ook bepaalde ideeën over heeft.

Of moet ik hem misschien vragen, dat is dan misschien een concrete vraag, wat is het doel van de energievisie voor de toekomst? Waarom meldt u dat nu bij de grootschalige opwek? Je zou zeggen, als u dat nu meldt, dan vindt u ook kennelijk dat daar misschien een uitkomst uit kan komen waardoor opnieuw windmolens moeten worden aangelegd. De andere vraag is, of heeft u de verwachting dat daar misschien helemaal niks uitkomt en dat er dus kennelijk geen grote energiebehoefte is? Want anders dan zou u wel het amendement van het CDA direct overnemen. De voorzitter: Wethouder. Wethouder Schuijffel: Dank u wel, voorzitter. De energievisie eenmalig voor de toekomst gaat niet alleen over het energiegebruik, dus hoeveel hebben we nodig, maar gaat ook over, hoe vullen we met elkaar die dingen in? Het is niet zo dat wij dat zelf alleen doen. In feite, het Rijk doet dat, de provincie doet dat en de diverse gemeentes doen dat. Dat is eigenlijk in aanloop naar 2030 over hoe we verder kunnen gaan. Op dit moment, wij moeten er nog aan beginnen, het Rijk is er ook nog helemaal niet mee klaar. Die is er ook net aan begonnen. Dus het is een traject wat nu gaat lopen. Dus het gaat ook veel verder dan alleen maar over, hoeveel energie gaan we verbruiken? Want we hebben hier natuurlijk al neergelegd de notitie waarin opnieuw is gekeken naar wat we in 2030 nodig hebben.

Maar die energievisie gaat over de periode daarna. De voorzitter: Meneer Spohr. De heer Spohr: Voorzitter, daar praten we natuurlijk ook over, want we kennen het verhaal tot aan 2030. Maar juist 2030 en daarna, daar hebben wij het over gehad in het amendement. U brengt dit ter sprake. Dat doe ik niet, dat doet de wethouder, omdat dat kennelijk relevant is gelet op het amendement van het CDA. Kennelijk vindt u het relevant om wellicht op de uitkomst alvast te speculeren dat daar mogelijk uit zou komen dat er misschien een grote energiebehoefte is en dat die mogelijk afgedekt kan worden door windmolens. Wat verwacht u dan zelf eigenlijk, als u op dit moment daar geen besluit overneemt, dus Overdiepse Polder valt in uw visie niet over te praten, dat we dan nog tot windmolens zouden kunnen besluiten in die periode? Want die vallen dan waarschijnlijk volledig weg. Of denkt u dat Defensie de Overdiepse Polder gewoon openhoudt? De voorzitter: Wethouder.