Verslag kaderstellend debat 6 juli 2023

16

de hoek Mozartlaan-Bachlaan ingediend. Maar als we moeten kiezen, waar u om vraagt, dan is die keuze duidelijk. De voorzitter: Mevrouw Koptagel. Mevrouw Koptagel-Demirbas: Dan denk ik dat u het met mij eens bent van, als we vertrouwen moeten winnen dat we eerst de beloftes die we hebben gedaan na moet komen. Dat we daarmee ook heel wat vertrouwen kunnen winnen. En dan misschien verder kijken voor andere ambities. Dank je wel. De voorzitter: Ja, voldoende? Dank u wel. Geen vragen meer? Dan is het woord nu aan het CDA. Mijnheer Spohr, denk ik. Ja? Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Voorzitter, het jaar 2023 heeft best wat uitdagingen gekend voor het beleid van gemeentes en provincies. Met name de energietransitie, duurzaamheid, waaronder de stikstofdiscussie en het landbouwbeleid, vluchtelingen en wonen leggen een forse druk op gemeentes. De hoge uitgaven voor het sociaal domein en de in 2022 snel opgelopen prijsinflaties zijn twee andere verstorende elementen in het gemeentelijk beleid. Wat betekent dit alles voor het volgende jaar 2024, voorzitter? Wat het CDA betreft zijn de speerpunten voor 2024 wonen, vluchtelingenopvang, energietransitie, het afronden van industrieterrein Haven 8 en een nieuwe economische heroriëntatie. Maar hoofd speerpunt zal moeten worden het voorkomen van een vrije val van de armoedegrens.

Ofwel, hoe voorkomen we dat in deze nog welvarende gemeente Waalwijk straks vele mensen niet meer hun primaire levensbehoeften, huur en vervoer kunnen betalen? Het moet niet normaal zijn dat wij als gemeente ervan uitgaan dat wellicht de voedselbank een minimumvoorziening is. En als het OV steeds minder aanbiedt, hoe moeten straks mensen zonder auto überhaupt nog ergens komen? Voorzitter, het CDA stelt vast dat er nog steeds geen concrete plannen voor beter vervoer tussen de kernen is gerealiseerd. Komt er überhaupt nog iets van terecht? Of moeten senioren nu definitief op de scooter en de elektrische fiets? Voorzitter, het afronden van Haven 8 Oost betekent dat we straks als gemeente buiten het gemeentefonds geen substantiële inkomsten meer hebben om ons beleid te kunnen betalen, immers de grondopbrengsten zijn dan grotendeels verdwenen. Waar komen straks de alternatieven voor die grondopbrengsten vandaan? Deels van een op te richten gemeentelijk energiebedrijf voor de inkomsten van windenergie, maar verder ziet het CDA eigenlijk niets. Waalwijk richt zich op uitbreiding van het inwonertal, maar als het kabinet op het gemeentefonds bezuinigt, kan Waalwijk meteen de broekriem aantrekken en is het met de vette Waalwijkse jaren definitief gedaan en mogen we alleen nog sterk bezuinigen.

Dat kan toch niet de bedoeling zijn van dit college, voorzitter? Vandaar dat het CDA pleit voor een strategische, economische heroriëntatie in 2024. Waarop moet Waalwijk zich richten om een nieuwe bron van vervangede inkomsten aan te boren die wegvallende grondopbrengsten kan compenseren? Zijn dat nieuwe industrieterreinen? En zo ja, waar? Moeten we bestaande industrieterreinen gaan herontwikkelen om zo effectiever met deze terreinen om te gaan? Kan dat wel met private eigenaren van deze grond? Moeten we misschien denken aan meer bedrijfsactiviteiten? Is dat de nieuwe haven, als die tenminste ooit nog wordt aangelegd? Of moeten we denken aan innovatieve producten en diensten, aan samenwerking met andere gemeenten? Of gaan we gewoon afwachten op wat na Haven 8 Oost komt? Wat het CDA betreft niet dus. Wij dienen dan ook een motie in voor een strategische heroriëntatie. Wat betreft duurzaamheid, onlangs is een voorbeeld langsgekomen van hoe de gemeente Waalwijk met duurzaamheid worstelt door het ontbreken van een langetermijnbeleid. Ik heb het over een huisvuilwagen die moest worden vervangen. Een tijdelijke oplossing middels huur om zo een overbrugging naar elektriciteit te kunnen maken, was niet mogelijk, stelde het college, want dit zou problematisch voor de diftar-techniek op de auto zijn. Maar is dat wel zo? Er zijn Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

17

aanwijzingen dat het mogelijk wel zou kunnen. En vandaar dat het CDA een motie voor nader onderzoek steunt. Uit de discussie over de vervanging van de huisvuilwagen blijkt dat de duurzaamheid beter belegd moet worden in alle beleidsterreinen van deze gemeente, zodat we niet worden overvallen door plotselinge problemen, zoals die zich bij de huisvuilwagen voordeden. En in de tussentijd zullen we als gemeente nog een aantal zaken moeten repareren. De uitgaven hebben namelijk een grillig verloop te zien gegeven in dit jaar. Allereerst het GOL. De kosten van dit majeure project rijzen de pan uit. Van 70 miljoen euro enkele jaren geleden naar circa 160 miljoen euro nu. Absurd, voorzitter. En dit laten we allemaal gebeuren? Dit project gaat naar de top tien lijst van de gemeente. En het GOL moet dus, wat het CDA betreft, zo snel mogelijk worden afgeschaald naar een deelproject. Ook weer met het oog op de dalende inkomsten uit het gemeentefonds. Het CDA wil graag toe naar het meest belangrijke deelproject voor de verkeersontwikkeling, verkeersafwikkeling, moet ik zeggen, van industrieterrein Haven 8 en flankerend beleid, natuurbeleid, zo u wilt. En daarmee kunnen we de kosten hopelijk beter in de hand houden. En daarvoor dienen wij ook een motie in. In het sociaal domein werkt het college aan de invoering van nieuw beleid.

Alhoewel het CDA geen geloof heeft in de uitvoering en vooral de resultaten van dat beleid, zullen we daarop nu niet ingaan. Wel willen we met het oog op de snel toenemende armoede door prijsinflatie en mogelijk economische tegenwind in 2024 een versterking voor de mensen met de kleinste beurs in deze gemeente. En daarom zouden wij sociale minima willen ondersteunen door de toegang tot de gemeentelijke PasWijzer te verhogen naar 130 procent van de bijstandsnorm. En daarvoor dienen we ook een motie in. Andere uitgaven zijn rücksichtslos gewijzigd. Denk bijvoorbeeld aan het ophalen van oud papier, waardoor een uitbreiding van de ophaaldiensten moest worden gerealiseerd. De gemeente heeft de vergoeding aan de oud papier ophalende verenigingen en organisaties van 80.000 euro nu besteed voor de dienstverlener die het oud papier ophaalt en daarmee de verenigingen en organisaties opgezadeld met een gat in hun begroting van vaak duizenden euro's. Het CDA zou graag zien dat de oud papier ophalende organisaties en verenigingen een overgangsperiode van twee jaar wordt aangeboden, te betalen uit de algemene reserve. En daarin zou de bijdrage aan de organisaties volgens een staffel moeten kunnen worden teruggebracht. Hierdoor zijn die organisaties in staat om alternatieve inkomsten aan te boren, ofwel hun eigen financiële structuur aan te passen.

Ook bij de gemeente Heusden heeft men inmiddels voor een dergelijke aanpak gekozen, die begrip toont voor de financiële problemen van deze organisaties. Zie ook onze motie. Waalwijk moet zich voorbereiden op het voldoen aan de eisen van de Rijksoverheid voor de vluchtelingenpolitiek en zal daarom woningreserves moeten opbouwen en/of aanhouden om aan de tijdelijke wooneisen voor vluchtelingen te kunnen voldoen. De al eerder door het CDA bepleitte flexwoningen zouden voor dit type woonbeleid goed kunnen voldoen, maar natuurlijk valt ook te denken aan oude bedrijfs- of kantoorgebouwen die kunnen worden gerenoveerd voor dit type opvang. Graag een reactie van het college. Waalwijk ziet de plannen voor woningbouw steeds verder vertragen. De provincie komt maar niet af met goedkeuring voor fase twee van Landgoed Driessen. De inbreidingslocaties zoals Gedempte Haven, de Kasteellaan en het slachthuisterrein nemen qua voorbereiding veel tijd in beslag. Dus wat doen we in de tussentijd om de wachtlijst voor woningzoekenden te verminderen? Voorzitter, meer dan duizend van onze inwoners tussen de 25 en 40 jaar wonen nog bij hun ouders, aldus het Brabants Dagblad. Zoals door het CDA al eerder voorgesteld kunnen flexwoningen of complexen van flexwoningen een deeloplossing bieden voor bijvoorbeeld jongeren. De wethouder heeft plannen toegezegd.

Kunnen we die in 2024 inderdaad verwachten? En zo ja, voor hoeveel inwoners? Voorzitter, door de coronacrisis en de daaropvolgende prijsinflatie door de oorlog in Oekraïne hebben sport en cultuur ernstig geleden. Met diverse subsidietrajecten worden deze organisaties gelukkig door de gemeente ondersteund, maar tegelijkertijd liggen er nog wel enkele investeringen in de sport te wachten die geen uitstel meer kunnen lijden. Te denken valt aan de sporthallen in Waspik Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

18

en Sprang-Capelle en het zwembad Zidewinde. Het CDA zou graag voor de begroting 2024 plannen zien om deze projecten vlot te trekken, ook gelet op, en daar komt hij weer, de dalende uitgaven uit het gemeentefonds waardoor investeringen zoals deze mogelijk weer op de lange baan worden geschoven. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Spohr. Ik heb een viertal moties die door u worden ingediend. Allereerst motie nummer 6, de strategische heroriëntatie op vervangende inkomsten. Ik zie de VVD steunt deze. Zijn er anderen die deze motie steunen? Nee. VVD. Dan heb ik motie 7, wijziging GOL-project in een deelproject. Is daar verder steun voor? Nee, vooralsnog niet. Uitbreiding toegang PasWijzer sociale minima. SGP? Oké. GroenLinksaf ook niet? Ja, GroenLinksaf en SGP. En dan motie nummer 9, overgangsregeling oud papier vergoeding. Samen Waalwijk, SGP. Samen Waalwijk en SGP. Dank u wel. Dan gaan we over tot debat. En ik zag mijnheer Tiemstra meteen opstaan. Mijnheer Tiemstra, gaat uw gang. De heer Tiemstra: Dank u wel, voorzitter. Een korte vraag aan de heer Spohr. Dank voor uw betoog. Mijn vraag betreft uw motie strategische heroriëntatie op nieuwe structurele inkomsten. Ik zie dat, of tenminste ik denk dat de VVD, hebben we ook een motie van langskomen, maar dat heeft meer een wat andere insteek, dat u elkaars moties gaat steunen. Tenminste, daar lijkt het op.

U gaat op zoek naar structurele inkomsten. U hebt een paar mogelijkheden genoemd, die mij niet zozeer mogelijkheden, maar eerder onmogelijkheden lijken. Tenminste, lijkt me niet zo realistisch dat die dingen gerealiseerd gaan worden. Twee vragen. Hoeveel verwacht u de komende jaren nodig te hebben? Twee, waar denkt u dat te gaan halen? En drie, er is een woord wat ik u niet heb horen noemen, dat is het woord belastingen. Wat gaat dit betekenen voor de belastingen, voor de inwoners en voor de bedrijven? Dat zou ik graag allereerst van u willen horen. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Spohr, gaat uw gang. De heer Spohr: Waar denkt u aan? Daarvoor heb ik inderdaad aangekondigd dat het goed was dat wij ons daar nog eens over zouden bezinnen. Kijk, wat er nu gebeurt, is dat we de grondopbrengsten dadelijk niet meer hebben en uiteindelijk gaan we achterover zitten, het gemeentefonds gaat ook terug, dus Waalwijk zal teruggaan. Dus wij hebben de vlucht naar voren genomen en gezegd van, dat betekent niet automatisch dat je je daarbij neerlegt, maar dat je misschien ook wel kunt kijken of je voor Waalwijk vervangende, laten we zeggen, positieve begrotingseffecten, laten we het zo maar zeggen, zou kunnen realiseren. Het is dus best een hele moeilijke discussie.

Vandaar dat het naar ons idee ook zin heeft om daar eens goed over na te denken, omdat nou eenmaal een gemeente zich ook niet mag opwerpen als bedrijf. En zeker niet, dat hebben we ook met de grondpolitiek gezien, actieve grondpolitiek wordt ook niet bedreven. Dus het is niet eenvoudig. Desondanks weet ik dat bij de vorige coalitiebesprekingen, waar wij zelf ook bij hebben gezeten, ook nadrukkelijk aan de orde is geweest dat de windenergie, en met name de inkomsten van windenergie, toch ook een vorm van structurele inkomsten voor de gemeente zouden kunnen zijn. En dat viel ons, gelet op de energietransitie, wellicht ook toe. Maar het geeft wel aan dat je daar wel profijt van kunt trekken op het moment dat die mogelijkheden zich voordoen. Dus dat zijn wat ons betreft voorbeelden van waar je aan kan denken. Je kunt natuurlijk ook denken aan, wat ik hier heb genoemd, een bezinning op bedrijfsterreinen. En u zegt, nou slechte voorbeelden. Dat begrijp ik. Toch heb ik dat heel bewust wel genoemd, omdat het wel goed is dat we met elkaar daar een beeld van hebben. Kijk, bedrijfsterreinen zijn natuurlijk schaars, zeker in Nederland. Op het moment dat we stil gaan staan, dan komt er helemaal niks en dan zullen we in ieder geval zeker op termijn, denk ik, de economische bedrijvigheid in Waalwijk ook weer terugzien lopen.

Dus het is goed om in ieder geval met elkaar na te denken of we naar de toekomst iets willen, want dan zul je ook met de provincie in de Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

19

slag moeten, of dat we misschien zeggen, de bedrijfsterreinen zoals die nu zijn ingericht, ik denk ook aan de oudere bedrijfsterreinen, zullen we misschien wel moeten herontwikkelen. Kortom creativiteit, gewoon om eens na te denken, lijkt ons wel heel gepast op het moment dat we de grondopbrengsten zien opdrogen. U heeft een vraag gesteld over de belastingen. Ik moet u eerlijk zeggen dat ik daar op dit moment echt geen antwoord op kan geven. Dus sorry daarvoor, maar wellicht kan dat tijdens zo’n discussie aan de orde komen, als u tenminste voor de motie zou stemmen. De voorzitter: Mijnheer Tiemstra. De heer Tiemstra: Voorzitter, dank u wel. U was enkele minuten aan het woord. Ik heb een vraag gesteld over hoeveel geld denkt u nodig te hebben en wat gaat dat betekenen voor de belasting? Ik denk toch de meest voor de hand liggende inkomstenbron als je iets wilt genereren. Toen ik mijn hand opstak, hebt u inderdaad het woord belastingen genoemd, maar vragen niet beantwoord. Toch hoop ik, ook al steunen wij mogelijk uw motie niet, dat u uw argumenten met de rest van de raad wil delen, misschien steunen ze hem wel. Maar als ik op een gegeven moment kijk naar de motie van de VVD, die aangekondigd is, en de motie die u inbrengt. U kijkt puur naar het geld van, jongens, we komen mogelijk tekort, we moeten er iets aan doen.

Of dat iets voor de belasting betekent, dat laat u in het midden. Kan ik me ook nog wel voorstellen. Motie van de VVD gaat iets breder. Die kijkt op een gegeven moment niet alleen van hoeveel geld is er, maar op een gegeven moment ook van, wat kunnen we met dat geld doen? Zou het niet veel meer voor de hand liggen, want uiteindelijk bent u denk ik ook een partij van financiën en van doen, dat u samen elkaar eens diep in de ogen aankijkt en zegt van, kunnen we daar nou niet samen uitkomen? De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Sorry. Wie weet, mijnheer Tiemstra, hebben we daar zelfs een overleg over gehad, maar dat zal nog blijken. Ik wil wel zeggen dat het wat ons betreft te makkelijk is om alleen maar naar de huidige inkomsten of misschien wel de teruglopende inkomsten te kijken. Dat is nou juist ons punt. U vroeg ook van, hoeveel denkt u nodig te hebben? U kunt zelf gewoon naar de grondopbrengsten kijken. De voorzitter: Mijnheer Tiemstra. De heer Tiemstra: Mijnheer Spohr, u houdt een heel verhaal. U kunt zelf. Ik wil het gewoon van u weten. De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Nou, laten we gewoon eens kijken of we misschien per jaar gewoon kunnen streven naar vijf tot tien miljoen extra opbrengsten. Is dat wat? De voorzitter: De heer Tiemstra. De heer Tiemstra: Dat kan ik niet beoordelen, mijnheer Spohr. De voorzitter: Voldoende? Oké. Mijnheer Knops, VVD.

De heer Knops: Dank u wel, voorzitter. Wij steunen deze motie. En dat wil ik graag toelichten. De motie richt zich met name op het goed in kaart brengen wat het wegvallen van grondopbrengsten gaat betekenen voor de gemeente en wat je zou kunnen doen om dat wegvallen op te vangen. De VVD wil graag daarbij opgemerkt hebben dat Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

20

belastingverhoging het laatste is waarbij we daar aan denken. Het ziet met name toe op het goed in kaart brengen van het gat dat gaat ontstaan en het slim bedenken van andere mogelijkheden die niet onze inwoners belasten. Dus ik weet niet of ik daar de heer Tiemstra ook mee tegemoet gekomen ben of juist niet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Goed, ik kan me er volledig in vinden wat net werd gezegd. Ik kan me voorstellen dat de VVD zeker niet direct naar hoge belastingen kijkt. De belastingeffecten zullen ook moeten blijken uit de oriëntatie die we met elkaar bespreken. Het is heel moeilijk om daar nu nog wat van te zeggen. Dus belastingeffecten komen later aan bod. De voorzitter: Mijnheer Knops, voldoende voor u? Oké. Mijnheer Ottens. Wilt u wel reageren, mijnheer Knops? Mijnheer Knops, wilde u nog reageren? Nee, voldoende? Mijnheer Ottens, gaat uw gang. De heer Ottens: Mevrouw Koptagel stond eerder, maar de linkerflank is goed bezet. Dus ik ben naar de rechterflank gegaan. De voorzitter: Mijnheer Ottens, gaat uw gang. De heer Ottens: Dank u wel. Dan vanaf de rechterflank, niet qua financiën betreft. Even een paar vragen. Wat mij triggerde in uw motie om te zoeken of de heroriëntatie op structurele inkomsten, noemde u de insteekhaven als voorbeeld waarnaar gekeken moest worden.

Alleen een maand geleden werden onze vragen beantwoord, waarin wij onze zorgen ook uitspraken over de enorm gestegen prijzen. Daar werd door het college heel duidelijk geantwoord dat het nooit de bedoeling is geweest dat zowel de investeringen als de exploitatie van de insteekhaven kostendekkend zou zijn, laat staan dat je daar geld uit zou kunnen halen of inkomsten uit zou kunnen verwerven. Daar zou ik graag een reactie op willen hebben. En de tweede of de andere motie, hoe heet dat, in plaats ... Of eigenlijk zegt u, trek de stekker uit het GOL en we lossen onze eigen afvoerproblemen op. Ben ik eigenlijk wel benieuwd, want ik ken het CDA ook als een betrouwbare partij. Hoe ziet u zoiets als stap, als wij die als Waalwijk zouden nemen in het licht van een betrouwbare overheid die er niet alleen naar inwoners moet zijn, maar ook naar medeoverheden, terwijl de provincie inmiddels heeft aangekondigd dat wanneer er een, hoe heet dat, uitspraak van de Raad van State is, dan willen ze met alle partijen het gesprek aangaan over de gestegen kosten en de wijze waarop dat opgelost gaat worden. Kunt u zich niet beter richten op dat traject in plaats van nu al een motie in te dienen? De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Een van de redenen om deze motie in te dienen, is dat juist ook bij de andere partners deze berichten inmiddels al zijn verschenen.

Er wordt natuurlijk ook bij de provincie en gemeentehuizen ook nagedacht over, hoever moet je hierin gaan en is het allemaal nog acceptabel? Dus dat betekent dat dit signaal vanuit Waalwijk op zichzelf niet het eerste signaal zou zijn over dit project. En natuurlijk is het begrijpelijk dat u verwijst naar een mogelijke uitspraak van de Raad van State, een mogelijk overleg wat daar nog komt. Wat tot nu toe steeds is gebleken, en daarom hebben wij dit signaal toch heel bewust willen maken, is dat de Raad van State al vele malen heeft aangekondigd toch echt met die uitspraak te komen en toch echt kwam die niet. En het blijkt dus dat we hier met een hele complexe materie te maken hebben. En ja, wij mogen graag hopen dat die uitspraak er komt, maar dat wil niet zeggen dat we van 70 miljoen naar 160 miljoen zijn gegaan. Dus waar eindigt het? En ik ken de heer Ottens ook als iemand die graag Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

21

naar de kosten en zeer gestegen kosten kijkt. Dus ik kan mij ook voorstellen dat Samen Waalwijk ook best wel moeite heeft met het grote beslag wat dit project op de gemeente gaat leggen. Dus tot waar moet je gaan? Wij hebben dat signaal hier willen geven. Aan de andere kant zegt u terecht, want daar hebben we zeker wel over nagedacht, hoe moet je je als betrouwbare partner opstellen? En ja, het CDA heeft daar inderdaad ook wel veel mee. Wij denken in dit geval dat Waalwijk zich tot nu toe heel loyaal heeft opgesteld, en zoals ik inmiddels ook veel partijen hoor, kennelijk die loyaliteit verder moet doorvoeren. Het CDA denkt dat als je mij met zo'n absurde kostenstijging te maken hebt dat dat dan toch wel ergens een grens moet trekken aan loyaliteit. En dat wil niet zeggen dat je je direct moet terugtrekken, zoals bijvoorbeeld bij het oud papier is gedaan door deze gemeente. Waarbij gezegd werd, we zetten er nu een streep onder en organisatie, zoek het maar uit. Wij zeggen niet gemeente, zet er nu een streep onder en zoek het maar uit provincie en andere partners. Nee, wij zeggen wel, het moet nu stoppen en laten we in deelprojecten verder gaan. En ja, dat zal nader overleg nodig hebben. Dat is duidelijk. De voorzitter: Mijnheer Ottens. De heer Ottens: Maar het gaat om zorgen over gestegen kosten. Ga ik niet vooruitlopen op een bijdrage. Dus dat moet u ...

Daar houd ik u nog even in spanning. Maar feitelijk gaat u wel de stekker eruit trekken, want u gaat een heel andere marsroute afspreken, of wilt u afspreken, waarbij u ook het risico loopt dat partijen afhaken daarin. En, hoe heet dat, dan leg ik ook even de verbinding. En Waalwijk alleen komt te staan en dus zijn eigen problemen mag oplossen met de aansluitingen op de rijkswegen. Maar dan leg ik ook nog even de verbinding naar uw motie, of de andere motie heroriëntatie op meer inkomsten, waar u de provincie ook als strategische partner noemt. Dus het gaat niet alleen om loyaliteit, maar het gaat denk ik ook om, hoe vlieg je zo'n traject strategisch aan, zodat je partners niet verliest. Daar zou ik ook graag nog even een reactie op willen hebben. De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Hele terechte opmerking, voorzitter, van de heer Ottens. Natuurlijk moet je daar voorzichtig mee zijn. Aan de andere kant is het ook een zakelijke afweging. We hebben op allerlei terreinen met elkaar te maken als provincie en gemeente. Als ik alleen al kijk naar het wonen, dat zou wellicht nog net geen dagelijks overleg zijn, maar dat vindt veelvuldig plaats. En daar neemt de provincie toch ook zijn eigen besluiten en confronteert gemeentes daar toch ook met eigen denkrichtingen en besluiten.

Een van de redenen waarom we hier in Waalwijk ook nog steeds geen bal opschieten met de nieuwe huisvesting, laat ik het zo zeggen, in wijken zoals Landgoed Driessen. Dus kennelijk neemt de provincie ook zijn eigen verantwoordelijkheid daarin en confronteert de omliggende gemeenten daar ook mee. Dus mijn vraag is, waarom zouden wij dat ook niet kunnen doen? De voorzitter: Nog een reactie, mijnheer Ottens? De heer Ottens: Ten aanzien van de opmerking over dat de provincie zijn eigen besluiten neemt, waar het gaat bijvoorbeeld om woningbouw. Daar ben ik het apert met u over oneens, want dat vindt ook plaats binnen het kader van het Rijksbeleid. En ik meen dat daar nou net een CDA-minister zit, die daar hele strakke koers in zet. Dus die ruimte voor de provincie wordt ook door het Rijk ingeperkt. En dat is geen zelfstandige beslissingsbevoegdheid. De heer Spohr: Voorzitter, ik reageer daar toch nog even op, want dan komt de heer Ottens iets te veel nabij. De minister heeft natuurlijk een toewijzing gedaan voor Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

22

aantallen. De provincie kijkt nog altijd naar de plaatsen waar woningbouw kan worden gepleegd. En daar heeft de minister verder vrij weinig mee van doen. De voorzitter: Ik zie dat de heer Ottens toch nog wil reageren. De laatste keer. De heer Ottens: Ik meen dat de vraag ook vanuit het Rijk komt om vooral binnen stedelijke verbanden de oplossingen te vinden. En dat is het kader wat wel vanuit het Rijk is meegegeven. Dus komt echt niet te dichtbij. De voorzitter: Mevrouw Koptagel. Mevrouw Koptagel-Demirbas: Dank je wel, voorzitter. Misschien was het beter geweest dat ik meteen had aangesloten, kon ik nog het onderwerp aanpakken. Ik wil terugkomen op drie moties die u heeft ingediend. Om te beginnen bij, hoe heet dat, strategische heroriëntatie. Het was voor mij even niet duidelijk, want u geeft aan de grondverkopen en dan hebben we het over duurzame financiering. Dan denk ik van, dat is toch incidenteel geld en dat is niet duurzaam inkomen? En van de andere kant zag ik wel wat groeien richting VVD en u, gezien de samenwerking. Wij willen eigenlijk de discussies en de gesprekken afwachten, want we denken dat het onderwerp in die motie ook aardig aan de orde komt. En waarom willen we het afwachten? Van zoals u het voorstelt, het lijkt toch wel een organisatie opzetten die weer gemoeid is met heel veel capaciteit en inzet en tijd en geld.

Dus ik wil daarin kijken van hoever de discussie gaat lopen. Maar de vraag dus van nou, hebben we het over structureel geld of incidenteel geld? En daarbij wil ik ook meegeven van, duurzaam opwekken van energie, vergeleken met heel veel gemeentes denk ik dat we daarin vooroplopen. Dat we toch wel wat inkomsten willen genereren. Daarbij wil ik niet zeggen dat het klaar is en dat we achterover kunnen leunen, maar nou laten we kijken van welke ideeën naar boven komen bij de andere motie, die we samen indienen met VVD. Als we het hebben over van uitbreiden PasWijzer, dan wil ik toch refereren aan onze bijdrage. Op sociaal vlak wordt heel veel gedaan. En het doel daarin is ook van op doelgericht ... Alle kleine potjes of acties zijn echt doelgericht om het te pakken, daar waar de pijn is. En met de verhoging van PasWijzer denk ik dat we toch een algemeen besluit nemen die alles over een grote kam scheren, terwijl we op een andere manier toch heel gericht de minima kunnen ondersteunen. Ondersteunen voor minima blijft, maar dan op een andere wijze, denken wij. En het ophalen overgangsregeling oud papier. Toen u verder nog in de discussie was met heer Ottens dacht ik van, wij zijn te snel geweest en we moeten ...

U zei bij de ene van, moeten we de besluiten doen of niet, net als oud papier? Soms moet je denk ik ook daadkracht tonen en een besluit nemen en zachte meesters maken stinkende wonden. Bij oud papier, denken wij, we hebben de portefeuillehouder gehoord dat individuele gevallen aangepakt kunnen worden en daar de nodige ondersteuning gegeven kan worden. Dan denk ik van nou, laat ons dan een daadkrachtig besluit nemen daar waar het pijn doet. Wordt opgepakt en daar hebben we vertrouwen in. Dus dat is tot zover mijn ... De voorzitter: Dank u wel voor reactie op de moties. Wilt u reageren daarop? De heer Spohr: Zeker. Wat betreft het oud papier, dat heeft de wethouder inderdaad gezegd, dus dat bestrijd ik zeker niet. De vraag is alleen ... De wethouder heeft volgens mij gezegd dat je daar eventueel subsidie voor zou kunnen aanvragen. Vraag is dan waarvoor je precies subsidie aanvraagt en of je in alle gevallen voldoet aan subsidievoorwaarden? U noemt het woord pijn. De vraag is wat dan precies pijn is. Een aantal organisaties heeft aangegeven dat het hun duizenden euro's kost in hun begroting. Zij hebben hun begroting eigenlijk niet tijdig kunnen bijstellen en ze moeten nu op de blaren zitten. De vraag is of dat dan meteen een subsidie van de gemeente Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

23

oplevert en ook voor hetzelfde bedrag. Dat bracht ons ertoe om te zeggen, waar we hier over veel grotere bedragen spreken dan die 80.000 euro of misschien iets meer die die organisaties nu verliezen, waarom kunnen we ook dit niet netjes afwikkelen naar deze organisaties, die het altijd als een kans hebben gezien, een win-win voor de gemeente, dat oud papier ophalen en zelf daar iets aan overhouden? Wij vinden het dus heel erg redelijk om een soort afbouwtraject te organiseren. En als we dat nou niet simpel konden betalen, maar zeker in de huidige situatie nu we nog voor het ravijnjaar en nog steeds de grondopbrengsten hebben, lijkt me dat geen enkel probleem. Dus dat vonden wij een sympathiek gebaar. Dat is de reden waarom we dat nu nogmaals hebben opgebracht. En ja, we hebben dat inderdaad heel snel besloten. Naar ons idee iets te snel. U heeft gesproken over de PasWijzer. Daar neem ik even kennis van. U wenst uw sociaal beleid om een andere manier vorm te geven. Wij denken dat de PasWijzer, ook zeker bij sociale minima in het kader van het armoedebeleid, een welkome bijdrage is. Ook naar het verleden is dat altijd een heel welkom instrument gebleken. En dan even tot slot de economische heroriëntatie of strategische heroriëntatie. U heeft gelijk, het is zeker geen structureel geld. In de mailwisseling ben ik daar door de heer Van Groos al op gewezen.

Dus ik heb dat ook aangepast. Het is inderdaad incidenteel geld, maar dat neemt niet weg dat het jarenlang heeft gevoeld, en daarom heb ik het waarschijnlijk ook zo opgeschreven, als structureel geld, als een zeer duurzame bijdrage aan de Waalwijkse inkomsten. En daar hebben we enorm van geprofiteerd. En we gaan dat ook enorm merken als het dadelijk er niet meer is. En dit signaal is alleen maar heel duidelijk bedoeld om ons allen misschien wakker te maken en niet met de armen over elkaar te gaan zitten met het idee, het zal wel goed komen, want het gaat, als het aan het gemeentefonds ligt, zeker niet goedkomen. En er zijn op dit moment ook naar ons idee weinig andere alternatieven die in beeld zijn. De voorzitter: Mevrouw Koptagel. Mevrouw Koptagel-Demirbas: Dan wil ik nog ... Inderdaad, dank voor uw antwoord. Voldoende. Op twee dingen kort reageren. Natuurlijk moeten we ondernemen wat we kunnen ondernemen om geld te genereren en in de toekomst te kijken. Ben ik helemaal met u eens en dat gaat nog zich ontwikkelen vanavond, denk ik, of vandaag in de loop van de dag. Wat betreft de toezegging, waar het pijn doet. Mijn indruk in ieder geval en vertrouwen is dat de portefeuillehouder in deze echt individueel in gesprek gaat en breed het verhaal aanhoort en het nodige gaat doen.

En dat heeft ons toch het vertrouwen gegeven om te zeggen van, als het nu ophoudt en diegenen die hebben daar echt problemen mee, die kunnen dan verder geholpen worden. Want ik neem aan dat u het ook met mij eens bent van, er zijn ook genoeg verenigingen die goed bij kas zijn. Net zoals bij banken, als ze een beetje verlies draaien denken van, ik heb een tekort van de bedachte inkomen, maar er zijn ook genoeg verenigingen die dan wat inkomsten missen, maar netjes en aardig nog door kunnen gaan en niet in problemen komen. De voorzitter: Wilt u een beetje gaan beperken, want u heeft dat net ook al verwoord. Mevrouw Koptagel-Demirbas: Ik was klaar. Dank je wel. De voorzitter: Ja? Oké. Dank je wel. Voldoende, mijnheer Spohr? Ja? De heer Spohr: Ik nodig mevrouw Koptagel uit om eens een keer bij een aantal van deze verenigingen ook in de financiën te kijken. Ik denk dat het beeld iets rooskleuriger is. De voorzitter: Mevrouw IJpelaar.

Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

24

Mevrouw IJpelaar-Alias: Dank je wel, voorzitter. Mijnheer Spohr, u en ik kennen elkaar al heel lang. En u weet dat ik ook een groot hart heb voor de minima. Maar ik heb u net ook gezegd dat wij keuzes moeten maken. En u gaat nu de PasWijzer verhogen voor de minima, terwijl daarbuiten mensen zijn die het ook moeilijk hebben. De minima kunnen gebruikmaken van alle soorten potjes en zzp’ers niet. En mensen die niet in aanmerking komen voor de minima. Voor dat pasje, bedoel ik. Dus mijn vraag aan u is, waarom heeft u die niet meegenomen in uw motie? De voorzitter: De heer Spohr. De heer Spohr: Ik denk dat dat meer te maken heeft met de manier waarop wij tot nu toe met de PasWijzer zijn omgegaan. Die wordt voor zover ik weet altijd een-op-een verbonden met sociale minima. Dus u kunt dat misschien een gebrek aan onze kant noemen, zo is het zeker niet bedoeld, maar het was in ieder geval wel naar aanleiding van alle economische omstandigheden de eerste groep waar wij aan dachten. De voorzitter: Voldoende? Nee, zie ik. Mevrouw IJpelaar-Alias: Nou, ik probeer te begrijpen wat mijnheer Spohr zegt, maar ik blijf het jammer vinden dat u niet aan die groep hebt gedacht. De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Voorzitter, ik begrijp denk ik mevrouw IJpelaar dan niet helemaal, want welke groep bedoelt u dan heel concreet? De voorzitter: Mevrouw IJpelaar.

Mevrouw IJpelaar-Alias: Ik noemde dat net. Zzp’ers, mensen die niet in aanmerking komen voor zo'n pasje, terwijl die het ook net zo goed moeilijk hebben in deze moeilijke tijden. De heer Spohr: Duidelijk. Er is in ieder geval even reden om daar verder over na te denken. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Bokšan. De heer Bokšan: Dank u wel, voorzitter. Volgens mij deelt het CDA met de VVD dat we zorgen hebben over de financiële gezondheid van onze organisatie van de gemeente. En daar moeten we vooral stappen in zetten. Ik wilde toch nog heel even terugkomen op het GOL, want ik merkte echt volgens mij drie onjuistheden die de heer Spohr hier in de raad slingerde. En ik wil niet dat dat beeld ook bij de mensen die thuis meekijken en hier in de raadzaal zitten, dat het ook blijft hangen. Allereerst gaf de heer Spohr aan dat de buurgemeenten, dat hij een signaal heeft gekregen dat zij zouden willen afhaken. Dat is geenszins van waar. De provincie zelf houdt ook koers. De heer Spohr geeft aan dat de kosten van het GOL tot 170 miljoen zijn gestegen, maar dat zijn natuurlijk niet allemaal kosten voor de gemeente Waalwijk. Dus ik vind het wel belangrijk om dat even te blijven benoemen. Ik heb over dit onderwerp nog twee vragen voor de heer Spohr. Want het GOL, ik sta hier niet alleen als volksvertegenwoordiger, maar ook als jongere.

En dat GOL is essentieel voor de economische welvaart niet alleen van ondernemers aan de overkant van de A59 en voor onze inwoners, maar ook voor toekomstige generaties. En volgens mij is het CDA de partij van het rentmeesterschap. Dus ik vraag me af als het project zo belangrijk is voor toekomstige generaties, waarom zegt het CDA, laten we dan de stekker eruit trekken. En als tweede vraag, nogmaals, waarom zegt het CDA, we trekken de Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

25

stekker eruit, voordat we überhaupt een uitspraak van de Raad van State hebben gehoord. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bokšan. Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Ik heb dat net ook al uitgelegd waarom we voor de Raad van State ... De Raad van State heeft al verschillende malen aangegeven dat er een uitspraak komt. En dat vertrouwen zijn we een beetje kwijt. Dus de vraag is, hoelang moet je doorgaan en hoelang lopen de kosten op voor ons als gemeente om dit project nog goed te kunnen uitvoeren. En voor een verstandig financieel beleid lijkt het me goed denk ik dat we ergens een grens trekken. Dus laat ik dat dan zo tegen u zeggen, als de VVD dat niet doet, dan doet het CDA het in dit geval, omdat wij toch het idee hebben dat dit van de gemeentelijke begroting toch een hoop gaat vragen. En ja, u heeft gelijk. Ik heb totaalbedragen genoemd, want we praten ook steeds over totaalbedragen en dat is niet het bedrag van deze gemeente, maar dat gaat natuurlijk naar rato ook omhoog en ook fors omhoog. En als u zegt onjuistheden, dit lijkt me geen onjuistheid. Ik heb gewoon het totaalbedrag van het project genoemd. Als u terugkomt op de gesprekken die er zijn geweest. Wij hebben wel degelijk, en wij hebben ook met ons gedeputeerde in de provincie gesproken, want die hebben wij gelukkig nog steeds, dan zijn er inderdaad op de achtergrond gesprekken die hier wel degelijk over gaan.

En formeel is er niks veranderd. Heeft u ook gelijk in. Maar op de achtergrond wordt er wel degelijk over nagedacht. De voorzitter: Mijnheer Bokšan. De heer Bokšan: Dank u wel, voorzitter. Van die gesprekken op de achtergrond, daar nemen wij ook kennis van. Maar ik begrijp heel even niet van ... Ik snap dat het CDA zorgen heeft, want de VVD heeft ook die zorg dat die kosten stijgen. Maar dat betekent toch niet dat je vervolgens gelijk de conclusie moet gaan trekken voordat je een uitspraak hebt gehoord, weet je wat jongens, we stoppen er maar gewoon mee. Of denkt het CDA van, laten we dat dan toch maar gewoon doen. De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Zeker wel, want anders hadden we dat hier zeker niet gedaan. We hebben namelijk al twee, drie keer uitstel gehad. En nu zou het dan echt komen? Nou, kennelijk gelooft u daarin. Ik zou zeggen, eerst zien. In dit geval, na al die keren, want het op moment dat er nu opnieuw uitstel is, dan bent u drie of zes maanden verder. En dan moet u eens kijken wat dat financieel betekent. De voorzitter: Nog een laatste reactie, mijnheer Bokšan. De heer Bokšan: Ja, voorzitter. De heer Spohr zei eerst zien. En dat ben ik helemaal met hem eens. Dus eerst zien wat de uitspraak is en daarna kijken we verder. De voorzitter: Dank. Mijnheer Van Groos zit al een tijdje. Ik zag hem bijna over het hoofd. Gaat uw gang.

De heer Van Groos: Ik was ook steeds verder onderuitgezakt, voorzitter. Ik heb op drie punten vragen voor mijnheer Spohr. Maar eerst nog een opmerking naar u, voorzitter. Want ik vroeg me af waarom ik eerst een spervuur van vragen kreeg vanuit de zaal en die vervolgens mocht beantwoorden, terwijl de heer Spohr in de gelegenheid wordt gesteld om per vraag te reageren. Ik denk niet dat het expres is gebeurd, maar wat jammer is, is dan waren er nu wel meer vragen, maar dat we dat niet onderwerp voor Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

26

onderwerp doen, want ik kom ook weer terug op die strategische heroriëntatie en op de PasWijzer. Maar het loopt zoals het loopt. De voorzitter: Ik zal u daar kort antwoord op geven. Per persoon inventariseer ik de vragen. En de vragen van mevrouw Klerks waren er gewoon vijf in totaal. En mijnheer Ottens sloot aan bij de laatste vraag. Dus ik heb wel degelijk geprobeerd het per persoon te doen. En we hebben afgesproken om het niet meer per onderwerp te clusteren. Dus vandaar. De heer Van Groos: Prima, voorzitter. Ik laat me daar ook niet door weerhouden. Ik kom weer een deel met dezelfde onderwerpen terug. Eén is, mijn indruk is dat het CDA wel heel erg graag bedrijventerrein wil verkopen, want u zegt van, daar moeten we mee door, want anders gaat het niet goed met de economie. Terwijl we nu bezig zijn met het verkopen van de laatste hectares die we nog hebben. Of is het zo dat het CDA ook ten westen van de Sprangse Sloot bedrijventerrein wil gaan ontwikkelen? Dan is dat in ieder geval duidelijk. Wat ons betreft niet. En ik vind het dan ook bijzonder dat u in het kader van GOL zegt van, dat gaat helemaal niet goed, laten we een deelproject doen. En dat u dan uitgerekend kiest voor het beter ontsluiten van het bedrijventerrein, terwijl dat helemaal niet nodig is. Niet nodig is overdreven, maar we kunnen gewoon stoppen met het uitgeven van het bedrijventerrein.

Daarmee maken we de woningnood op dit moment niet groter, maken we de krapte op de arbeidsmarkt niet groter, dus dat zou heel verstandig zijn. En ooit zijn we het GOL-traject ingestapt, in gesprek gegaan met de gemeente Heusden en met de provincie vanwege de problemen aan de zuidkant van de A59. Het woon- en leefklimaat van de mensen, met name in Waalwijk-Oost en in het centrum. Daar moest iets aan gebeuren. Al die gevaarlijke en korte op- en afritten die eindigen in woonwijken, kijk naar het Hoogeinde, daar heeft u dan niks voor. Dan zegt u van, we kiezen voor één project en het is veel te duur geworden, maar als gemeente zijn we voor die groep gestart. En u doet het voorkomen alsof het allemaal losse deelprojecten zijn, terwijl het juist om een integraal project gaat. Het gaat niet alleen om de ontsluiting van bedrijventerrein Haven. Het gaat ook om de natuur die van zuid naar noord gaat. Het gaat om de agrarische sector. En dat zegt u, dat gaat allemaal weg. En dan denk ik, hoe denkt u dat te kunnen doen, terwijl er al een contract is met een aannemer om het GOL uit te voeren? Wat wil u aan die aannemer gaan betalen als u zegt van, we gaan aan de gang met één deelproject en dan kijken we wel weer. Welke rekening heeft u daarvoor over? De voorzitter: Ja? De heer Van Groos: Nee, ik ben er nog niet, voorzitter. Ik haalde even adem. Dat is soms ook nodig. Is ook belangrijk.

En ik dacht na over hoe dat ik verder moest gaan. Uw strategische heroriëntatie. En dat koppelt u aan de verkoop van bedrijventerrein. Dat zijn incidentele middelen. We hebben incidentele middelen genoeg. We hebben een tekort aan structurele middelen. En het probleem is denk ik ook ontstaan, omdat we te veel incidentele middelen hebben gehad. Want die incidentele middelen hebben we tijdelijk ingezet en vervolgens zijn die dingen structureel geworden. Denk aan alles wat er is gebeurd met de beleidsreserve, waar het college nog steeds mee door wil gaan. We hebben structurele problemen. En ik hoor u daarvoor niet met een oplossing komen. Dan nog over de PasWijzer. Op basis van onze bijdrage in eerste termijn zou men verwachten dat we dat ondersteunen, maar de goede luisteraar heeft ook begrepen dat we dat niet meteen zullen doen. Want dit is oud denken, alleen maar economisch kapitaal, terwijl het juist gaat om de vier kapitalen die ik heb aangegeven. En als ik het heb over oud denken dan denk ik, we hadden een afspraak dat als er iets geld gaat kosten, dat er dan bij staat hoeveel het gaat kosten, dat er een indicatie wordt gegeven en welke dekking daarbij

Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

27

hoort. En dat zie ik niet in uw motie terug. Dus wellicht kunt u daar ook nog iets over zeggen. Dan is nu de punt, voorzitter. Ik blijf ademhalen. De voorzitter: Ik zie al uw vragen dan op een rijtje voor mijnheer Spohr. Gaat uw gang. De heer Spohr: We hebben u in de PasWijzer, althans in motie voor de PasWijzer, voorzitter, hooguit een richting gegeven waaruit het gedekt zou moeten worden. En inderdaad de kosten zelf hebben we daarin niet in beeld gebracht. Dat is duidelijk. Als u mij daarnaar vraagt, kan ik u dat op dit moment niet melden. En zeker niet als we wellicht nog even willen nadenken om die PasWijzer misschien wel wat breder voor te stellen dan alleen voor sociale minima, zoals mevrouw IJpelaar net ook al aangaf. Dus tot zover moet ik gaan. Dan het GOL. Ik vind het nogal wat, wat u het CDA hier aanwrijft. Wij willen graag bedrijventerreinen verkopen. Nou, we zijn geen makelaar van bedrijventerreinen, integendeel. Als u goed naar de motie heeft gekeken, en ik ken u, dus dat heeft u goed gedaan, dan heeft u daarin gezien dat er sprake is van een heroriëntatie. Met andere woorden, we zouden moeten gaan nadenken wat het voor ons betekent dat die grondopbrengsten vervallen. En ik heb als voorbeeld, puur als voorbeeld, maar het wordt me oneindig ver nagedragen op dit moment, het woord bedrijfsterreinen genoemd.

Want ja, we hebben bedrijventerreinen en we zullen in ieder geval voor onszelf een beeld moeten hebben of we daar in de toekomst nog iets mee moeten doen. Dat is een gedachte ontwikkelen. Dat is niet een verkoop van of een koop, net aan wel kant je staat van bedrijventerreinen. Het is een van de manieren waarop we voor de toekomst althans zullen moeten besluiten of misschien ons zullen moet te oriënteren of dat voor Waalwijk nog is weggelegd. En als het niet voor Waalwijk is weggelegd, omdat we duurzaamheid, landbouw, van alles en nog wat belangrijk vinden, en dat kan, daar hebben we op zich helemaal geen probleem mee, en dan zullen we ook onder ogen moeten komen dat vooralsnog dit een afgesloten hoofdstuk is voor deze gemeente. En dan betekent het nog steeds dat we met elkaar moeten vaststellen dat er een tekort is aan incidentele middelen die lange tijd, ook door mij, als structureel werden gezien. En natuurlijk niet terecht, maar het betekent wel wat voor deze begroting. En daar mag je best wel aandacht voor hebben. Want dat betekent ook wat voor de wijze waarop wij hier als gemeente niet alleen in voorzieningen denken, want we denken hier heel veel in voorzieningen, maar vooral ook in mensen. En waar wij geld willen over hebben voor mensen, ook volgens uw beleid, moet dat geld wel ergens vandaan komen. En als dat geld continu ...

We verhogen OZB nauwelijks, het gemeentefonds gaat naar beneden, de grondopbrengsten gaan weg. Het lijkt heel dramatisch, maar het is wel zo dat we met afnemende inkomsten te maken hebben. En dan roept het CDA alleen maar op, denk daar eens over na. En het enige antwoord wat de CDA dan krijgt is, u bent bedrijfsterreinenverkoper. Dat vind ik tekort doen. U geeft aan een tekort aan structurele middelen, dat is wat er aan de hand is. Ja, dat erken ik, dat erkennen wij. En daar moet zeker ook een oplossing voor komen. Ik weet niet of daar een oplossing voor is, maar we kunnen daar zeker over denken. Maar dat zou in zo'n oriëntatie zeker aan de orde kunnen komen. Dan maakt u opmerkingen over het GOL. Wij hebben, en zeker ook net in onze bijdrage, als voorbeeld genoemd van een deelproject wat naar ons idee erg noodzakelijk is, de verkeersafwikkeling van Haven 8. Dat komt niet omdat wij een verkoper van bedrijfsterreinen zijn. Dat komt omdat wij ook zien hoe op dit moment het verkeer plaatsvindt en waar de noodzaak is om iets te doen. En in mijn bijdrage heb ik daar ook het woord natuur in genoemd, omdat ook wij weten dat de natuur een substantieel onderdeel vormt van in ieder geval het Waalwijkse, en ik zeg dat dan maar tussen aanhalingstekens, deelproject van het GOL.

Dus het is helemaal niet zo dat wij de natuur daarbij laten zitten, maar daar moet je over nadenken wat dan eventueel dat deelproject zou kunnen zijn. Als u zegt, hoe ga je dan om met de aannemer en de kosten van die aannemer? Dat zal consequenties hebben als het project anders wordt ingericht, maar dat wil niet per se zeggen, naar mijn idee, dat die kosten van die aannemen per se hoger Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

28

zullen zijn, want dat suggereert u. Het kan. Dat moeten we dan met name ook zien. En dan heeft u nog de opmerking gemaakt over de PasWijzer. Dat is misschien oud denken. Wij hebben in ons, misschien beperkte denken, gemeend om iets voor sociale minima te doen. En ja, dat is oud denken. Aan de andere kant denk ik dat het nog steeds kan voldoen, maar ik blijf zeggen, de opmerking van mevrouw IJpelaar hebben we daar zeker bij ter harte genomen. De voorzitter: Voldoende? Aanvullende vraag? De heer Van Groos: In ieder geval een reactie, voorzitter. Ik dank de heer Spohr, via u, voor zijn uitgebreide reactie en nuancering. En u verwijt mij dat ik een bepaald frame heb neergezet van het CDA. Maar als u praat over een strategische heroriëntatie en u noemt daarbij niet het feit dat wij structureel over enige tijd in financiële problemen zitten en u wijst alleen naar het opdrogen van incidentele middelen die het gevolg zijn van grondverkoop en vervolgens bij het GOL één deelproject noemt wat te maken heeft met het bedrijventerrein, dan roept u wel een bepaald beeld bij mij in ieder geval op. En misschien bij anderen ook. Maar ik begrijp dat dat beeld niet zo is bedoeld. Maar wij zouden veel liever nadenken over, hoe zorgen we nu dat we dit structureel op orde krijgen, waarbij we niet al ons geld zetten op, er komt wel meer geld uit Den Haag.

Want dat is de laatste jaren ook niet gebeurd. Dat is net de Raad van State. Dan dreigt er iets te komen, maar dan komt er toch niks. En verder zouden wij toejuichen als we ook kunnen nadenken over andere mobiliteitsoplossingen dan alleen maar extra asfalt voor het autoverkeer. En een van de onderdelen van GOL is een snelle fietsroute tussen Waalwijk en Den Bosch. En dat hoort ook bij het integrale plan. Geen vragen denk ik, voorzitter, maar wel een reactie van mijn kant om onze bijdrage wat te nuanceren en te duiden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Voldoende, mijnheer Spohr? Ja? Dank u wel. Het is inmiddels vier uur en rond half vier zouden we pauzeren, maar deze sessie duurde even iets langer. Ik wil graag tien minuten pauzeren tot tien over vier. En dan gaan we naar de volgende bijdrage. Ik schors de vergadering. De vergadering wordt geschorst van 16.00 uur tot 16.10 uur.

De voorzitter: Wij gaan verder met de vergadering. We continueren de vergadering. Het is de beurt aan Samen Waalwijk voor hun bijdrage in dit kaderstellend debat. Mijnheer Ottens, ik geef u graag het woord. De heer Ottens: Dank u wel. Deze Kadernota barst van de ambities en dat is geen wonder, want het coalitieprogramma barst ook van de ambities. En Samen Waalwijk kan een aantal best onderschrijven als stip op de horizon en dat gaven we vorig jaar ook aan. Maar de wereld ziet er anders uit sinds vorig jaar. De Oekraïne oorlog duurt nog steeds voort en er is geen zicht op een einde. Wel een zicht op een enorme vernietiging van steden die straks weer opgebouwd moeten worden. En we hebben een enorme inflatie gehad. We hebben een energiecrisis die nog steeds niet voorbij is. Prijzen dalen en stijgen nog vaker dan het weer. Om nog maar niet te spreken over een vluchtelingencrisis. En daar waar de zakken van het Rijk tot voor kort erg diep en goed gevuld leken te zijn, beginnen ze aardig leeg te raken. Voor het eerst gaat er weer bezuinigd worden. Misschien niet in de komende jaren, maar wel na 2026. En je kunt dat dramatisch een financieel ravijn noemen, maar je kunt je beter afvragen hoe je kunt voorkomen dat je in het ravijn valt. En daarom ondersteunen we ook van harte de motie van de VVD.

Maar we vinden ook dat de raad als geheel zijn verantwoordelijkheid moet Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

29

nemen. En we roepen de raad op om te proberen een aantal gezamenlijke uitgangspunten te formuleren voor toekomstige bezuinigingen. En daarlangs kan dan iedere fractie zijn eigen afweging maken. En we hopen daarmee de traditionele coalitieoppositie verhoudingen te verbreken. Wat Samen Waalwijk betreft, moeten hier ook de grote projecten in betrokken worden, mijnheer Spohr. De investeringen voor bijvoorbeeld het GOL en de insteekhaven rijzen de pan uit. En dat is alleszins verklaarbaar en uitlegbaar, maar we vinden het te kort door de bocht om alles op dezelfde voet door te laten gaan, omdat we het geld er nu eenmaal voor hebben gereserveerd. Want er zijn meer opgaven in de toekomst en waarvan we nu nog niet precies weten wat dit gaat kosten, maar waarvan we zeker weten dat we ze moeten uitvoeren. Denk aan verduurzaming, de warmte- en energietransitie, maar ook aan klimaatadaptatie. En wat je nu aan investeringen uitgeeft, kun je later niet nog eens een keer uitgeven. We roepen niet op om alle ambities maar overboord te gooien, maar we kunnen wel kijken of de insteekhaven bijvoorbeeld zo hightech moet worden als eerst gedacht. En zeker omdat de insteekhaven een onrendabele investering is. En daarnaast kunnen we ook kijken of er bepaalde investeringen getemporiseerd kunnen worden. Wat Samen Waalwijk betreft is woningbouw de eerste prioriteit, nog steeds.

Maar we kunnen niet zonder problemen ongebreideld doorgaan met de verdichting van de stad. En we roepen het college dan ook op om in het kader van het Omgevingsplan per stadsdeel en kern een gebiedspaspoort te maken. Deze gebiedspaspoorten moeten de basis vormen voor toekomstige ontwikkelingen. En of het nu gaat om woningbouw,, maximale verkeerscapaciteiten, verdere vergroening of andere klimaatmaatregelen, op basis van zo'n paspoort kunnen we bepalen wat wel en niet mogelijk is in een bepaald gebied. Hiervoor dienen we een motie in. We begrijpen de vraag van het college om 900.000 euro voor uitbreiding voor de formatie. Maar met formatiebudget heb je nog niet de goede mensen aan boord. Alle gemeenten vissen in dezelfde, vrijwel lege visvijver. En we willen voorkomen dat er voor 2024 weer veel te veel begroot wordt, om aan het eind van dit jaar uit te komen op een miljoenenoverschot, zoals in 2022 het geval was. We willen dus bij de komende begroting het realiteitsgehalte van deze vraag kunnen beoordelen. Dus akkoord met dit voorbehoud. En wat ons betreft mag het college ook best een ambtelijke alliantie met bijvoorbeeld grote broer Tilburg onderzoeken, want hulp zoeken is ook een vorm van krachtig en wijs bestuur. Dan nog een paar opmerkingen over het sociaal domein.

Voor Samen Waalwijk staat de aanpak van de tweedeling en de kansenongelijkheid en de kansengelijkheid centraal in alle levensfasen. Het college pakt veel zaken op en dat vinden we ook goed. Maar Samen Waalwijk wil graag meer samenhang tussen al deze activiteiten. Een brede koers, zoals bijvoorbeeld het sociaal domein, maar dan nog iets breder. We beperken ons tot enkele punten. Telt iedereen mee? Als het gaat om de geldzorgen, hebben we al veel gedaan. Zeker daarvoor ook een compliment. Maar de kosten voor extra bijstand blijven stijgen. En dit is een hardnekkig probleem. Het vraagt om een andere benadering. En daarvoor zijn we van het Rijk afhankelijk, maar Waalwijk kan zich ook op dit vlak profileren als pioniersgemeente. Voor de aansluiting op de arbeidsmarkt en meedoen in de samenleving is taal essentieel. Het is en blijft een uitdaging om laaggeletterden en onze arbeidsmigranten die hier wonen hierbij te vinden en te betrekken. En we blijven het benadrukken, maak werk van de doorstroming naar beroepen waar nu al een te kort in is, zoals de zorg. Gezondheid bij onze jongeren tussen de 12 en 16 jaar. Fysiek en mentaal vraagt veel aandacht. En we zien dat er actief gedacht wordt over oplossingen. Wat ons betreft geef Tavenu de kans om voor de eerstkomende acht jaren een plan te ontwikkelen, waarmee er rust en perspectief komt voor jongeren en voor de Tavenu zelf.

Zeker omdat er nu al resultaten geboekt zijn in de samenwerking met de diverse ketenpartners, zoals onder andere Contour, de GGD en de middelbare scholen. Voor jongeren en jongvolwassenen vragen we ook aandacht voor meer samenwerking tussen ketenpartners in brede zin, zoals bijvoorbeeld Centrum Muziek en Dans, De Terp, sportverenigingen, maar ook de buurtcentra binnen alle kernen. Zorg dat juist deze gebruikers meedenken en een actieve Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

30

rol krijgen in het kader van het sociaal domein. Onze senioren lopen weer tegen heel andere problemen aan. Het leven begint pas bij 60, mevrouw Schuijffel. En ik heb nog even te gaan. Vier maanden om precies te zijn. Maar als we deze week horen dat de ouderenzorg in de toekomst niet meer geborgd kan worden, schrik je toch. We moeten dus ook als gemeente ons hierop voorbereiden. Hoe gaan we met elkaar nadenken dat de regie ook na je zestigste bij jezelf blijft en dat de maatschappij het niet zomaar kan overnemen als het even tegenzit. Wat kunnen we wel aan? We zien nu al dezelfde druk bij basisvoorzieningen, zoals de huishoudelijke hulp. Meer vraag, maar minder personeel. We moeten ook daar durven zoeken naar andere mogelijkheden. Bijvoorbeeld in plaats van een hulp die stofzuigt, kun je ook mensen een robotstofzuiger aanbieden. Zo zijn er nog meer innovatieve toepassingen te bedenken. En let wel, voor Samen Waalwijk staat menselijk contact voorop. Dergelijke voorzieningen kunnen een aanvulling zijn op, maar moeten nooit in de plaats komen van menselijke ondersteuning. En daarom dienen we daar ook een motie voor in, om samen eens te kijken naar hoe we in Waalwijk de derde levensfase op een goede manier kunnen invullen. Het laatste aandachtspunt, maar niet de minst belangrijkste, is de psychische en mentale gezondheid van onze inwoners. De samenleving wordt steeds complexer.

En niet iedereen kan dit bijhouden en verwerken. Dit vraagt om een bijzondere aandacht, die niet alleen door de directe omgeving op te lossen is. En wat is daarvoor nodig en hoe gaan we dit oplossen? We hebben het antwoord niet, maar het is goed om daar met zijn allen over na te denken. En als je deze vraag stelt, is meestal het antwoord, alleen maar goed luisteren, echt aandachtig luisteren zonder een mening te hebben. Dat zien we bij de aanpak van De Kazerne. En dat vinden we erg lastig. Volgens ons moet hier echt meer gebeuren dan alleen een laagdrempelige inloop. En we sluiten af met een compliment voor wethouder Odabasi, voor de enorme inspanningen voor Quiet. Samen Waalwijk gaat ervan uit dat dit na jaren ook echt van de grond komt. En we roepen het college dan ook op om tijdens ieder werkbezoek bedrijven aan te spreken op hun verantwoordelijkheid hierin ook bij te dragen. En als zij dat niet als een morele verplichting zien, kunt u er altijd nog op wijzen dat dit een mooie promotie is voor maatschappelijk ondernemerschap. Tot zover. De voorzitter: dank u wel mijnheer, Ottens. Twee moties door Samen Waalwijk ingediend. Het ontwikkelen van gebiedspaspoorten. Op welke steun kan deze motie rekenen? Het CDA en ChristenUnie. En dan hebben we de motie ... Dat was motie 10. En dan motie 11. Dat is ouder worden in Waalwijk, pionieren vanuit de nieuwe koers.

Wie ondersteunt deze motie? Het CDA, SGP. Dank u wel. Ik zie mevrouw Klerks al staan om u een vraag te stellen. Gaat uw gang. Mevrouw Klerks: Dank u wel, voorzitter. Ik heb zelfs twee vragen. Mijn ene vraag gaat over de motie gebiedspaspoorten. En het zal vast aan mij liggen, maar ik snap het nog niet helemaal. Dus ik vroeg me af, we gaan die Omgevingswet doen, er komen Omgevingsvisies, dus wat mist daar dan in wat we hier opvangen? Misschien kunt u het nog gewoon even wat toelichten, want ik heb gewoon onvoldoende informatie om tot een besluit te kunnen komen. En mijn tweede vraag gaat over, aan het einde van uw betoog benoemde u dat u wil dat er in De Kazerne meer gebeurt dan alleen echt luisteren. Wat wil Samen Waalwijk dan dat daar daadwerkelijk gebeurt? De voorzitter: Als u het goed vindt, wil ik even inventariseren wie er aan wil sluiten bij de vraag rond gebiedspaspoorten. Dat helpt ons misschien wat meer in de focus van onze discussie. Ik zie al mijnheer Gijs Den Braven staan. Ja, als enige dat? Dan gaan we eerst naar die vraag toe rond gebiedspaspoorten en dan gaan we vervolgens naar uw tweede vraag. Mijnheer Den Braven. De heer G. Den Braven: Ik wil graag aansluiten om de vraag te stellen aan de heer Ottens, of hij ook kan toelichten of hij denkt dat de termijn die erbij staat, het tweede Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

31

punt van het dictum, of die realistisch is en hoe hij daar verder naar kijkt als daar dadelijk door het college een andere visie op wordt gegeven? De voorzitter: De gebiedspaspoorten eerst even, mijnheer Ottens. De heer Ottens: Dank u. Ik ga eerst even op uw vraag in. Wat bedoelen we met een gebiedspaspoort? Maak een inventarisatie van wijken, kernen, buurten wat er nu is aan bijvoorbeeld groenstructuren, verkeersvoorzieningen, parkeren, woningdichtheid, bomen, et cetera. En maak van daaruit, ook vanuit de opgave, niet alleen in woningbouw, maar ook klimaatadaptatie, vergroening et cetera wat voor een gebied nodig is. En waarom dienen we deze motie in? We zien bij alle herontwikkelingen eigenlijk dezelfde discussies ontstaan over het voldoen aan groennormen, parkeren, verkeersafwikkeling, et cetera. En op het moment dat je die foto van een wijk hebt, of een paspoort noemen we dat dan, dan heb je ook kaders waarin je ontwikkelingen kunt inkaderen. Op het moment dat er ergens woningbouw komt en je hebt problemen met de waterafvoer of in een wijk als geheel is onvoldoende groenstructuur aanwezig, dan, hoe heet dat, kun je de plannen daarop beoordelen. Het is met name ook om te voorkomen dat we over ieder individueel plan eigenlijk weer dezelfde discussies voeren over, voldoende bomen of niet? Waar compenseren we ze dan? Verkeersstromen.

Dus dat is eigenlijk de bedoeling van die gebiedspaspoorten. En ten aanzien van de vraag van de heer Den Braven, is uitdrukkelijk niet bedoeld om het college uit te dagen om, hoe heet dat, voor de begroting met gebiedspaspoorten te komen. Dan jagen we de ambtelijke organisatie en het college helemaal over de kling, maar het gaat er meer om te onderzoeken, op welke manier kunnen we dat aanpakken? Gaan we dat intern, extern doen? Er is al heel veel data aanwezig over wat er is, maar het gaat er vooral ook om kwalitatieve duiding daarin. En als het college zegt van, dat redden we nu niet, maar wellicht wel voor de kaderstelling voor de begroting 2025. Termijn is voor ons niet heilig, inhoud en haalbaarheid vinden we veel belangrijker. De voorzitter: Ik hoorde ook nog een vraag in relatie tot de Omgevingsvisie. De heer Ottens: Hoe heet dat, vanuit de Omgevingsvisie moeten we omgevingsplannen maken. En zo'n gebiedspaspoort kan ook heel goed als onderlegger dienen voor die omgevingsplannen. De voorzitter: Ja? Wilt u uw microfoon even uitzetten? Dank u wel. Mevrouw Klerks. Mevrouw Klerks: Wat ik me een beetje afvraag, is op welk detailniveau we dan terechtkomen. Want die omgevingsplannen zijn als het goed is op een wat abstracter niveau. En wat mijn gevoel erbij is, is dat die omgevingsplannen een niveau zijn waar we hier als raad over gaan, kaderstellend.