Verslag kaderstellend debat 6 juli 2023

NOTULEN van de openbare vergadering van de raad der gemeente Waalwijk, gehouden op 6 juli 2023 Voorzitter: Griffier (a.i.): Plv. griffier:

mevrouw S.C.A.M. Aussems mevrouw J. Louer mevrouw F. Opperman

Aanwezig zijn de leden:

de heer J.M. van Baardwijk de heer A. van Belkom de heer M. Bokšan de heer F. Den Braven de heer G. Den Braven mevrouw C. De Bruijn de heer B. Bruurmijn de heer J. van Dijk de heer J. van Groos de heer A. van Hamond (vanaf 19.00 uur) de heer J. van Hest (vanaf 19.00 uur) mevrouw Y. IJpelaar-Alias mevrouw B. de Jongste-van Heijst de heer N. Kieboom mevrouw I. Klerks de heer T. Klerks (afwezig tussen 15.30 en 17.00 uur) de heer E. Knops mevrouw B. Koptagel-Demirbas mevrouw Y. van Laar de heer W. Lodenstijn de heer H. Metzke de heer N. van der Pluijm (aanwezig vanaf 17.30 uur) de heer R. Spohr de heer R. Tiemstra mevrouw M. Veraa mevrouw m. Verhagen-van Lier de heer H. van Zelst (aanwezig vanaf 14.50 uur)

Afwezig:

mevrouw M. Schilders

Tevens aanwezig:

de heer T. Klerx, wethouder de heer A. de Jong, wethouder mevrouw Osabasi-Seker, wethouder mevrouw S. Schuijffel, wethouder de heer F. Spierings, wethouder

Notulen:

mevrouw I. Huisman (Notuleerservice Nederland)

1.

Opening

De voorzitter: We gaan starten. Goed, ik open de vergadering op de gebruikelijke wijze met een moment van stilte voor bezinning. Laten wij ons vanuit onze visie of geloofsovertuiging bij het begin van deze raadsvergadering bezinnen op onze gemeenschappelijke opdracht en onze verantwoordelijkheid om deze gemeente te besturen. De vergadering is geopend. Welkom aan iedereen, ook de mensen op de publieke tribune welkom en alle kijkers thuis. 2.

Mededelingen

De voorzitter: Nou, we hebben weer een bijzonder moment vandaag, een van de belangrijkste vergaderingen van het jaar. U stelt vandaag de beleidsrichting voor 2024 vast, inclusief onze financiële kaders. Ook stelt u de kaders voor de meerjarenbegroting vast. En deze vergadering is vaak ook een uitdaging, omdat het een van de langste vergaderingen van het jaar is. Dus we gaan ons best doen om deze vandaag af te ronden, vandaar dat we om twee uur nu al beginnen. De algemene beschouwingen van iedere partij worden na afloop van elke algemene beschouwing openbaar op het raadsinformatiesysteem gezet. Ik wens u allen een goed debat, met wijze besluitvorming. Ik verzoek de raadsleden die het presentieboek nog niet hebben getekend dit alsnog te doen. We hebben een paar afmeldingen van mevrouw Schilders, mijnheer Van Zelst komt later. En mijnheer Van der Pluijm, mijnheer Van Hamond en mijnheer Van Hest komen na de dinerpauze. Mijnheer Tom Klerks verlaat de vergadering tussentijds even kort. We hebben een jarige in ons midden vandaag en zij wordt 60 vandaag. En dat is onze wethouder, mevrouw Sheila Schuijffel. Van harte gefeliciteerd vanaf deze plaats. Wat ongelooflijk fijn dat u uw verjaardag op deze wijze met ons wenst te vieren.

We hebben een traktatie die dan dus natuurlijk ook van haar is, maar ook van mevrouw De Bruijn die vorige week jarig was en mijnheer Van Hamond die er nog niet is, maar een paar dagen geleden jarig was. Ik wens jullie allen goede en gezonde nieuwe levensjaren toe. 3.

Vaststelling agenda

De voorzitter: Dan zijn we aan punt 3 van de agenda. En dat is de vaststelling van de agenda. De VVD en D66 komen met de motie vreemd. Motie vreemd aan de orde van het Witte Anjer Perkje. Die kennen we nog. Hij wordt vandaag ingediend. En het voorstel is om deze motie meteen te behandelen na dit agendapunt. Ik wil voorstellen de agenda met deze wijziging vast te stellen. Akkoord? Prima. 4.

Motie vreemd aan de orde VVD, D66, Lokaal Belang, Waalwijk In Beweging, CDA en SGP over Witte Anjer Perkje

De voorzitter: Dan gaan we meteen naar punt 4, de motie vreemd aan de orde, van de VVD en D66 over het Witte Anjer perkje. Mijnheer Bokšan, ik geef u het woord, tweeënhalve minuut. De heer Bokšan: Dank u wel, voorzitter. Poging twee. Allereerst wil ik diegenen die het mogelijk hebben gemaakt om dit voorstel aan het begin van de vergadering, los van de Kadernota, bedanken. Ik denk dat het laat zien dat het onderwerp leeft binnen de raad en dat stemt mij en de indieners van deze motie positief. Voorzitter, twee weken geleden, op een zaterdag, hebben we Veteranendag gehad en hebben we of in Den Haag of op de televisie mogen kijken naar wat er allemaal uit de kast werd getrokken om onze veteranen te waarderen en erkennen voor wat zij voor onze vrede en veiligheid hebben gedaan. En in het kader van het voorstel vanavond, heb ik met verschillende veteranen Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

2

gesproken. Veteranen die bijvoorbeeld hebben gediend in Joegoslavië in de jaren 90. Om dezelfde reden dat mijn ouders diezelfde jaren 90 naar Nederland zijn gevlucht voor onvrijheid en onveiligheid. En een punt wat ik in elk gesprek terug hoorde, ging over erkenning. Maar het ging meer over het gebrek daaraan, dat soms wordt ervaren vanuit de samenleving. En dat moet anders. En die blijk van waardering en erkenning dienen we ook te vertalen in onze gemeente. En het Witte Anjer perkje is daar een veelvoorkomende vorm van om dat te doen. Het gaat om erkenning geven, zonder erom te moeten vragen. Een ander punt wat terugkwam in al die gesprekken, is dat het iets toonaangevends moest zijn. Iets waar ouders naartoe lopen met hun kinderen en erbij stilstaan en hen uitleggen wat het betekent. Iets wat bijvoorbeeld basisschoolkinderen voor een jaar kunnen adopteren, met voorafgaand een veteraan in de klas. En dat het verhaal elk jaar wordt doorgegeven. En zo zijn er nog veel meer ideeën over hoe we dit vorm kunnen geven. Maar voorzitter, ik kan nog urenlang doorpraten over de invulling hiervan, maar volgens mij is het belangrijk dat wij niet als raad, maar de veteranen en de stichting die is aangesloten hier in Hart van Brabant meepraten over de invulling ervan. En dat samen te bepalen met het college.

De bereidwilligheid is er in ieder geval en daar moeten we gebruik van maken, voorzitter. Laten we vandaag deze stap zetten om hen die erkenning aan onze veteranen te geven. Ik heb in ieder geval veel geleerd en ik hoop u ook. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bokšan. Wie zou hierop willen reageren? Mijnheer Den Braven? Stemverklaring volgt zo. Kom ik bij u voor een stemverklaring. Goed? Een andere vraag? Debat? Nee? Dank u wel. Het college. Mag ik het college vragen te reageren? Wethouder Klerx. Dank u wel voor deze correctie meteen al aan het begin. Wie ondersteunt deze motie? Welke partijen ondersteunen? Ik zie de SGP, de ChristenUnie, Lijst IJpelaar, het CDA, D66, Lokaal Belang en Samen Waalwijk. Mijnheer Klerx. De heer Klerx: Ik ga het kort proberen te houden. Volgens mij is het signaal hartstikke duidelijk. We zijn blij dat dit zo leeft en dat onderschrijven wij als college. We zijn ook blij dat we nu veteranen hebben gezegd die hier ook in mee willen denken, anderen uit de samenleving om dit samen op te pakken. Deze vorm van erkenning is wat ons betreft hartstikke goed. Gaan we mee aan de slag. We kijken hoe we dit binnen de bestaande budgetten kunnen doen. Daarin hebben we vaker burgerinitiatieven, inwonersvragen, verzoeken.

En deze pakken we op vanuit u, maar graag in samenspraak en in medeverantwoordelijkheid met die samenleving, met de inwoners, met de veteranen. Maar we hebben er vertrouwen in dat dat volgens mij gaat lukken. De voorzitter: Dank u wel. Wil iemand reageren op het college? Nee? Dan gaan we hem, neem ik aan, in stemming brengen. Ik kijk nog even, formaliteit. En dan komen we tot de stemverklaringen. En ik zie mijnheer Den Braven. Zijn er anderen die een stemverklaring willen afleggen? Mevrouw Van Laar. Mijnheer Den Braven, eerst even aan u. U mag het bij het katheder doen, u mag het vanaf uw plek doen, wat u wil. Ja, ook goed. De heer F. Den Braven: Voorzitter, collega's van de raad, een korte en zeer persoonlijke reactie van mij, nodig omdat wij, of in ieder geval ik, instrumenteel waren bij de onrust die twee weken geleden ontstond. Ik kom uit een familie waarvan een tak zeer militaristisch is. Ik ken een aantal veteranen en ik heb in mijn eigen omgeving uit eerste hand mogen ervaren hoe zwaar het kan zijn om weer thuis te komen na betrokken geweest te zijn bij gewapende conflicten, zowel als militair als als burger. Ik ben opgegroeid als zoon van een door de oorlog zwaar getraumatiseerde moeder. Twee van mijn opa's waren betrokken bij de oorlog in Nederlands-Indië en een van de twee is daar gesneuveld.

De ander heeft tot op zeer hoge leeftijd ernstige psychische problemen overgehouden aan de oorlog. Mijn kant van de familie was overtuigd pacifist. En in de familie was dat niet altijd makkelijk. Maar naar mijn overtuiging is het de Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

3

verantwoordelijkheid van elke zichzelf democratisch noemende staat om de leden van haar strijdkrachten niet te misbruiken voor puur politieke doeleinden. Ik constateer, maar dat is een conclusie gebaseerd op een puur persoonlijk wereldbeeld, dat het grootste deel van de conflicten waar Nederland na 1945 bij betrokken was, onder die noemer vallen, politieke conflicten. Dat doet niets af aan het feit dat de mannen en vrouwen die bij die conflicten betrokken waren dat vaak uit, in hun ogen, nobele motieven deden. Ik zal voor het Anjer Veldje stemmen, al zegt mijn gevoel dat ik het eigenlijk niet zou moeten doen. Ik wil wel benadrukken dat ik daarmee de persoonlijke inzet van mannen en vrouwen respecteer die onder de veteranen vallen, al voel ik heel sterk dat de conflicten waarbij ze betrokken waren, nooit hadden mogen plaatsvinden. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Braven. U kent mij, ik word altijd een beetje stil van dit soort bijdragen. Mevrouw Van Laar. Mevrouw Van Laar: Mijn bijdrage zal een stuk korter zijn en minder vanuit persoonlijke nood. Ondanks het feit dat mijn beeld rondom oorlogen en dergelijke hetzelfde is als dat de heer Den Braven net geschetst heeft, vind ik het heel mooi dat de motie nu zo is aangepast in samenspraak met de veteranen. En daarom zal ik wel voorstemmen, ondanks het feit dat hij nog steeds wringt.

De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. Dus mogen we ook op de steun van GroenLinks rekenen voor deze motie. Dank u wel. Nou, ik weet niet of we moeten stemmen. We kunnen formeel stemmen, maar ik heb gezien dat iedereen de motie ondersteunt. Ja? Kan ik ervan uitgaan? Dan hoeven we niet formeel te stemmen. Volgens de griffie is het fijn als het in de NotuBiz komt, dus of u toch even op een knopje wil drukken. Hij komt digitaal in stemming. De motie is unaniem aangenomen met 24 stemmen voor en 0 stemmen tegen. Aldus besloten. 5.

Vaststelling lijst van ingekomen stukken

De voorzitter: Dan gaan we naar punt 5 op de agenda. De lijst van ingekomen stukken. Ik wil voorstellen deze ongewijzigd vast te stellen. Ja? Aldus vastgesteld. 6.

Debat in eerste termijn Kadernota begroting 2024

De voorzitter: En dan komen we tot punt 6, het debat in eerste termijn kaderstelling begroting 2024. Ik ga even met u de orde van de vergadering door. Ik stel voor de volgende vergaderorde af te spreken. Zoals gebruikelijk wordt de volgorde van de spreektijd van de fracties per lot bepaald. We weten dat het voor de laatste insprekers dan een wat zwaardere dobber zal zijn, maar daarmee is het lot het meest eerlijke. De spreektijd is maximaal vijftien minuten per fractie, geen interrupties. Sorry, tien minuten per fractie. Wat zei ik? Tien minuten per fractie. Heel goed. Dank u wel. En we verzoeken uw moties in te dienen in uw bijdrage. Na elke bijdrage kunt u, anders dan in de huidige gewone vergaderorde, reageren op de bijdrage en onderling debatteren via de interruptiemicrofoons. Ik zal dat wel op uw eerdere verzoeken proberen in te kaderen. Dan bent u daar vast van op de hoogte. Rond half vier pauzeren we even tien minuten en het streven is om voor half zes alle bijdragen af te ronden, waarna we met elkaar even gaan dineren in het bedrijfsrestaurant. Na de dinerpauze krijgt het college de tijd om te reageren. En ieder collegelid krijgt twintig minuten reactiemogelijkheid. De portefeuillehouder reageert op ingebrachte moties en/of legt politieke verantwoording af en/of doet toezeggingen.

Dan kunt u reageren op de bijdrage van het college, met mogelijk eventueel weer een reactie van het college. Daarna de tweede termijn, tweeënhalve minuut. En u kunt de tweede termijn aanvragen als het college een nieuw gezichtspunt inbrengt of als u nog niet hebt gereageerd op een ingediende motie. Na de Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

4

bijdrage kunt u wederom debatteren en na afronding van de tweede termijn krijgt het college alleen het woord als er eventueel aangepaste moties of amendementen zijn. Tot slot besluitvorming. Kunnen we hiermee instemmen? Ja? Dan stel ik voor dat we van start gaan. We starten nu met de algemene beschouwingen en per lot bepaald welke fractie het woord voert. Ik zal de lootjes gaan trekken. Lijst IJpelaar. De laatsten zullen de eersten zijn, of wat was het? Zoiets? Lokaal Belang, D66, ChristenUnie, CDA, Samen Waalwijk, VVD, GroenLinksaf en de SGP. Waalwijk In Beweging is afwezig en heeft geen bijdrage. De moties nummer ik bij indiening. Dus op basis van spreektijd en bij indiening, geeft duidelijkheid bij het stemmen. En na afronding van de bijdrage, zoals ik net zei, schorsen we de vergadering even om te gaan dineren. Ik wilde u als eerst het woord geven, ,mevrouw IJpelaar, Lijst IJpelaar. Mevrouw IJpelaar-Alias: Dank u wel, voorzitter. Wat een verrassing, nummer één. Voorzitter, de Kadernota is jaarlijks het moment waarop wij moeten aangeven waar onze wensen en prioriteiten liggen voor de begroting. Beloftes en verplichtingen waaraan moet worden voldaan. Helaas zien wij op financieel gebied donkere wolken verschijnen. Dit is te wijten aan hoge prijsstijgingen, maar ook aan het Rijk dat minder geld geeft.

Hopelijk komt die tot inkeer en kan Waalwijk in 2026 weer financieel normaal ademhalen. Allereerst de vraag, voorzitter, wat maakt Waalwijk nou zo bijzonder? De afgelopen tijd hebben wij, raadsleden, mogen deelnemen aan leuke en bijzondere activiteiten. Denk aan het bezoek van scholen aan onze raad, themabijeenkomsten in huis en buitenshuis, kortgeleden de lezing en vorige week nog de geslaagde opening van het Herdenkingsjaar afschaffing Slavernijverleden. Hieraan heb ik met twee bevlogen ambtenaren heel prettig mogen samenwerken en een kijk in hun keuken mogen nemen. Voor mij als raadslid een extra eyeopener. Dank hiervoor. Wij vangen Oekraïners gastvrij op, vluchtelingen en statushouders. We lopen volop mee in de strijd tegen ondermijning, criminaliteit en straatintimidatie. We zorgen voor een vangnet voor inwoners in moeilijke financiële tijden. Kortom, in bijna alles waardoor mensen zich in Waalwijk prettig voelen. Dit maakt Waalwijk bijzonder. Maar voorzitter, wanneer het gaat om het behouden van top- en ervaren ambtenaren zijn we niet zo bijzonder. We zien ze met pijn in ons hart vertrekken. Fijn dat er dan gewerkt wordt bij de overdracht van dossiers, maar zelfs dan heb je inwerkperioden wat ook weer ten koste gaat van de beschikbare ambtenarencapaciteit. Dus graag de focus op het behoud van vaste ambtenaren en minder inhuur. Neem nou de kwartiermaker Inclusie Agenda.

Wij zien advertenties voor nieuwe kwartiermakers langskomen en maken ons zorgen over hoe deze Inclusie Agenda verder wordt ingevuld, vooral omdat de focus met deze agenda ligt op het vergroten van toegankelijkheid en inclusie voor mensen met een beperking. Lijst IJpelaar vroeg vorig jaar om de instapmogelijkheid bij enkele mindervaliden parkeerplaatsen te verbreden. Hoe zit het nou daarmee? Ook vragen we ons af hoe het met het Platform Inclusief Waalwijk eigenlijk gaat, dat vorig jaar met tromgeroffel werd gelanceerd. Op 25 september vorig jaar won Inclusief Waalwijk zelfs de Waalwijk Inspiratieprijs 2022 tijdens het GO Waalwijk Festival. Sindsdien lijkt het wel stil. Wat is de stand van het beloofde doorpakken? Op papier more, maar in de praktijk less. Misschien kan de portefeuillehouder ons binnenkort hierover bijpraten. Lijst IJpelaar kijkt waar de prioriteiten van Waalwijk liggen en waar het schuurt. Onze prioriteiten zie je in ons verkiezingskompas, dus voorlezen heeft geen zin. Wel om een paar te benoemen, juist omdat we door het ravijnjaar anders over de invulling van de gemeentelijke portemonnee moeten gaan denken. Moeten we het huidige beleid continueren of we beter stoppen met wat niet werkt of niet gaat werken? Continuïteit. Eén, in de grote projecten stoppen, is kapitaalvernietiging en achteruitgaan.

Twee, de inzet voor verbreding personeelscapaciteit hier in huis om de uitvoering van het beleid effectiever te blijven doen. Drie, onze ouderen worden steeds ouder. We hebben in Waalwijk een schat aan 80- en 90-plussers, gezegende leeftijden. De wachtlijsten in verzorgingshuizen zijn lang en zij blijven steeds langer thuis wonen, vaak ook door een te kort aan zorgverleners en verzorgingshuizen. Hun wereldje wordt steeds kleiner. Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

5

Eenzaamheid komt om de hoek kijken. Ze zijn daarom altijd blij met een telefoontje. Wij kennen allemaal wel iemand die in deze situatie verkeert, maar er ligt hierdoor een ander gevaar voor ouderen op de loer. Cybercriminaliteit en babbeltrucs. Hoe triest is het dan om te lezen of om te horen dat ze een nepbankmedewerker hebben binnengelaten, die ineens voor zoveel verdriet en wanhoop zorgt. Om te voorkomen dat onze ouderen deze traumatische gebeurtenis meemaken, is weerbaarheid hiertegen geprioriteerd in ons integraal veiligheidsbeleid. Er zijn verschillende bewustzijnsacties geweest, ook onder andere op de weekmarkt. Maar niet alle ouderen gaan de weekmarkt. Wij zijn blij met deze extra zorg voor onze ouderen, maar we zijn ook nog benieuwd in hoeverre u met deze cyberveiligheid samenwerkt met ouderenorganisaties, verzorgingstehuizen en relevante partners. Missen we nog wat, college? Natuurlijk zijn er veel meer punten waar Lijst IJpelaar haar licht op wil laten schijnen, maar dat doen andere fracties al. En waar het kan, doen we ook met hen mee. De begroting is niet sluitend en vanaf 2026 is er een flink tekort. Het alom bekende ravijnjaar, omdat het Rijk vanaf dat jaar flink minder uitkeert. Wij zijn niet de enige gemeente die hier tegenaan loopt. En de provincie is de eerste horde die uw college moet nemen.

Dan pas wordt duidelijk hoe dit uitpakt, als je de laatste twee jaar niet sluitend krijgt. Dus hebben we niet echt kans op nieuwe initiatieven vanuit de raad en moeten we met ons allen een pas op de plaats doen, ook het college. Kijken, wat goed is, zo laten. Niet telkens met nieuw structureel geld verslindende initiatieven aankomen die dezelfde doelstelling hebben. Ik noem vooral het nog op te richten Quiet Society in Waalwijk, met als doel stille armoede te verzachten, het verbinden van mensen en ze gelukmomentjes te bezorgen, ruimte geven om te groeien, uit hun isolement halen, zichzelf te ontwikkelen. Dankzij die ervaring zetten ze vaak een mooie vervolgstap. Waar heb ik dit niet eerder in andere initiatieven in Waalwijk gehoord? Zulke paradepaardjes kunnen makkelijk op stal. Nieuwe keuzes moeten maken. U weet immers niet of en wanneer er cofinanciering voor deze Society gevonden zal worden. Lijst IJpelaar zegt dan, steek uw energie in bestaande initiatieven, want je kunt het geld maar één keer uitgeven, nietwaar? Zoals al gezegd, stemmen we wel of niet mee met de moties van andere partijen. Dit noemen we keuzes durven te maken. Tot slot, bedenk niet wat Waalwijk voor jou kan betekenen, maar wat jij voor Waalwijk kan betekenen. Samen maken wij de Waalwijkse gemeenschap bijzonder.

Daarom maakt Lijst IJpelaar geen keuzes vanuit geld, maar vanuit de mens, voor alle Waalwijkers. Met onze grote dank aan iedereen voor de inzet van deze Kadernota. Voor zover, voorzitter. Ik heb het gehaald. De voorzitter: En nog prima ruim ook. Dank u wel, mevrouw IJpelaar. Wil iemand reageren? Heeft iemand een vraag voor mevrouw IJpelaar? Nee? Dank u wel. Dan zijn we aankomen bij Lokaal Belang. Mevrouw Veraa, gaat uw gang. Mevrouw Veraa: Dank je wel, voorzitter. Voorzitter, vandaag staan we stil bij een belangrijk moment. Een tijd om terug te kijken naar afgelopen jaar en vooruit te kijken naar kansen. Voor Lokaal Belang was dit een jaar met grote veranderingen. We hebben afscheid genomen van een wethouder en hebben een nieuwe wethouder geïnstalleerd. Dit heeft effect op de samenstelling van onze fractie en de rollen daarin. Door al deze wijzigingen is dit mijn eerste Kadernota als fractievoorzitter vandaag een feit. Voorzitter, het afgelopen jaar ben ik van toeschouwer aan de zijlijn naar speler in de basisopstelling gegaan. Een verandering van perspectief. Als toeschouwer zag ik vooral het resultaat en de uitspraken van wat er allemaal niet goed ging in de media. Vaak spraken we met elkaar over het vertrouwen in de politiek of overheid. Dit is onwijs belangrijk.

Maar als wij van onze burgers verwachten dat ze vertrouwen hebben in de politiek, moeten wij eerst vertrouwen hebben in elkaar. Voorzitter, laten we elkaar dit vertrouwen gunnen. De afgelopen periode hebben we ervaren dat de samenwerking kan in onze raad, samen trekken we op in het belang van onze inwoners. Dit kan zeker nog beter en misschien vaker, maar de stappen zijn gezet. Lokaal Belang wil hiervoor gaan. Als wij als fractie Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

6

naar dit proces kijken, zien we dat de ambtelijke organisatie onwijs hard werkt. We hebben veel ambitie is meegegeven en we zien dat er hard gewerkt wordt om deze waar te maken. Onze medewerkers staan dag en nacht voor onze inwoners van Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik klaar. Maar dit is ook onze zorg, voorzitter. Lukt het ze om aan alle ambities te werken? Daarom zullen er vanuit Lokaal Belang geen moties komen. We vinden dat dan onze ambtelijke organisatie de handen vol heeft aan de gestelde ambities, maar denken wel dat prioriteren noodzakelijk kan zijn. Als gemeente kunnen we misschien niet alles zelf doen, maar laten we wel de keuzes maken vanuit het punt het beste voor onze inwoners. De regio of andere gemeentes bieden kansen. Laten we deze kansen onderzoeken en met elkaar samenwerken als we dat nodig vinden in het belang van onze inwoners. Als toeschouwer zie je vooral de buurt, je huis, je werk of gebieden waar je graag bent in je vrije tijd. Een goede en gezonde leefomgeving is een voorwaarde om fijn te kunnen leven. Lokaal Belang vindt het van belang dat we op deze voorwaarden goed blijven inzetten. Laten we ervoor zorgen dat er voldoende speelvoorzieningen, sportvoorzieningen en groen in de omgeving is. En als het er dan is, zorg ervoor dat dit goed onderhouden wordt. Dan komt voor ons een dilemma, voorzitter.

We willen een gezonde leefomgeving, maar Lokaal Belang staat ook voor bouwen, bouwen, bouwen. Dit lijntje is dun. Ik wil zeker niet zeggen dat we niet meer moeten gaan bouwen, maar we moeten er wel voor zorgen dat de leefbaarheid van onze inwoners niet in de verdrukking komt. Naast het bouwen van bedrijven en woningen zien we ook graag dat we rondom sportvoorzieningen in Waspik stappen gaan zetten, ondernemen voor het realiseren van een vervangende sportvoorziening en het verduurzamen van het openluchtzwembad Zidewinde. Dat vinden wij een prioriteit voor onze inwoners. Als wij het hebben over een fijne leefomgeving, kijken we ook naar mobiliteit. Daar zien we uitdagingen. Waar we vroeger met de trein door onze kernen konden rijden, doen we dat nu gezond op de fiets. Met de auto of de bus leggen we grotere afstanden af. Maar hoe kunnen we met elkaar nog beter inzetten op deelmobiliteit? Vanuit het Mobiliteitsplan is er toegezegd dat we bij de Kadernota de gelden zouden afwegen. Dit zien we alleen niet terug. Dit vinden we teleurstellend. We vinden het zo belangrijk dat we hierin moeten investeren. Hierbij kan gedacht worden aan verkeersveiligheid, OV, deelmobiliteit en een noord-zuidverbinding voor de fietsers. We zien graag een voorstel bij de begroting terug, maar dat mag natuurlijk ook altijd eerder, als dit al eerder beschikbaar is.

Het afgelopen jaar hebben we ingezet op een nieuwe koers rondom het sociale domein. De insteek hiervan was preventiever handelen en meer in samenhang. We steunen het college volledig met deze weg, maar vinden het spannend. Dit vraagt iets van de ambtenaren en van onze inwoners. Daarnaast doen we aan veel projecten mee. Denk aan Waalwijk Taalrijk, Taalschatten, de Proeftuin, het Echtscheidingsloket. Maar voorzitter, het is mooi dat we willen groeien in het verbeteren van onze zorg, maar kunnen we alle ballen in de lucht houden? Laten we niet alles willen, maar we moeten keuzes maken. Nu we nieuw beleid hebben, willen we het college meegeven keuzes te maken in het oude beleid. Wat sluit niet meer aan op de nieuwe koers en kan stoppen waardoor deze financiën geïnvesteerd kunnen worden in de nieuwe koers? Wat ons betreft mag het college prioriteiten stellen en hier honderd procent aan werken. De samenwerking die is ontstaan met de raad, portefeuillehouder, ambtenaren en stakeholders, juichen we toe. Samen maken we het verschil. Ter afsluiting, voorzitter. Lokaal Belang is blij met de stappen die zijn gezet in de bestuurscultuur en willen daar alle partijen hartelijk voor bedanken. Laten we met elkaar het verschil maken. Samen zoeken naar overeenkomsten en onze verschillen accepteren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor deze bijdrage vanuit de basisopstelling.

Zijn er vragen voor Lokaal Belang? Ik zie mevrouw De Jongste, mijnheer Van Groos. Mevrouw De Jongste, gaat uw gang.

Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

7

Mevrouw De Jongste-van Heijst: Dank je wel, voorzitter. Mijn complimenten. Ik mis in dit verhaal de mobiliteit voor mensen met een beperking. Ik vraag me oprecht af of dat we daar niet strakker in moeten gaan zitten. Er zijn heel veel mensen die zelfstandig wonen. Het AutoMaatje komt nog niet van de grond in Waalwijk. Maar ik zou daar graag wel wat stevigere acties op willen hebben, zodat we niet gaan zorgen dat de mensen echt alleen wonen. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Veraa: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, mevrouw De Jongste. Wij kunnen dit alleen maar ondersteunen. Wij vinden het belangrijk dat ook het college zich daar hard voor maakt, want wij denken dat zij zijn ook onderdeel van onze inwoners en wij willen er voor al onze inwoners zijn. De voorzitter: Mevrouw De Jongste. Mevrouw De Jongste-van Heijst: Maar kunt u zich dan ... Wat harder bij uw wethouder de aandacht voor vragen? Ik bedoel, u heeft daar een vertegenwoordiger in ons college zitten. En ik zou dat wel heel fijn vinden als daar wat meer aandacht aan geschonken werd. De voorzitter: Mevrouw Veraa. Mevrouw Veraa: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik kan altijd met mijn wethouder daarover in gesprek gaan, maar ik kan geen toezeggingen geven. De voorzitter: Dank. Mijnheer Van Groos. De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter, dank ook aan mevrouw Veraa voor de bijdrage.

En met name ook het dankwoord aan het slot. U stelt vast dat de bestuurscultuur is verbeterd. En ik ben blij dat u daar zo over denkt. Maar ik heb toch wel een vraag voor u, want u zei Lokaal Belang dient geen moties in, want de organisatie heeft al genoeg ambities, de handen vol aan alle ambities. En daarover heb ik een paar vragen. Is dat een verwijt aan fracties die vanmiddag wel met moties komen? En zou u dat dan kunnen toelichten? En de andere is, de organisatie heeft het heel druk met alle ambities vanuit het coalitieakkoord en ook de wensen die zijn opgevoerd, komen vanuit het coalitieakkoord. Waar is de ruimte voor alle andere fracties om met hun ambities naar voren te komen? De voorzitter: Mevrouw Veraa. Mevrouw Veraa: Dank u wel, voorzitter. Dit is zeker geen verwijt naar de andere partijen. Wij dienen met een aantal partijen mee moties in. Dus laten we vooropstellen dat wij het belangrijk vinden, zeker in deze democratische opstelling, dat iedereen zijn ambities en zijn wensen op tafel mag leggen. Dat hebben wij gedaan met het coalitieakkoord, samen met onze coalitie. Maar er is zeker ... Wij vinden ook dat er ... We hebben een strak coalitieakkoord met veel ambities. We vinden dat daar prioriteiten aan gegeven moeten worden. En we vinden ook dat de ambtenaren daar, of het college moet kijken rondom prioriteit. Dus wat lukt wel, wat lukt niet.

Maar wij kunnen alleen maar stimuleren dat er ook voorstellen komen vanuit andere partijen door middel van moties. En ik denk dat dit het moment is voor alle partijen om daar moties neer te leggen. De voorzitter: Mijnheer Van Groos.

Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

8

De heer Van Groos: Dank voor de reactie. Ik heb nog wel een andere vraag voor mevrouw Veraa als het mag, voorzitter. Dat is, wat me verbaast is dat aan het college wordt gevraagd om keuzes te maken in de ambities om te prioriteren, terwijl de raad kaderstellend is. Waarom neemt hier Lokaal Belang niet het voortouw en zegt van, die ambities kunnen wat ons betreft wel even worden uitgesteld, op een lager pitje, want die punten zijn voor ons het belangrijkste. De voorzitter: Mevrouw Veraa. Mevrouw Veraa: Dank u wel, voorzitter. Ik heb in mijn bijdrage op een paar momenten aan willen geven waar onze prioriteiten zitten, maar ik wil niet de motie van de VVD voor hun voeten weghalen. Maar wij zullen de motie van de VVD mede-indienen, omdat wij denken dat dat een belangrijk en goed middel is om het goed in kaart te brengen, om vervolgens keuzes te maken. De voorzitter: Nog een laatste reactie, mijnheer Van Groos. De heer Van Groos: Dank voor de reactie, maar het was geen antwoord op mijn vraag. Maar dat komt verder vanmiddag denk ik ... Vandaag nog wel verder terug. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wie van u was eerst? Is al beantwoord? Mevrouw Klerks. Mevrouw Klerks: Dank u wel. Ik heb een vraag voor mevrouw Veraa. Ik zie de heer Van Groos al blijven staan, maar dat doen we straks, denk ik. Bedankt voor uw betoog mevrouw Veraa.

Ik was heel erg benieuwd, want u het beschrijft dat Lokaal Belang keuzes gaat maken de komende tijd, op basis waarvan gaat Lokaal Belang keuzes maken? Want het is me nog niet helemaal helder hoe u dan precies prioriteiten gaat stellen. Wordt het aan de hand van geld? Of aan de hand van ... Want je kunt op natuurlijk heel veel verschillende manieren keuzes maken, maar hoe gaat Lokaal Belang dat doen? De voorzitter: Mevrouw Veraa. Mevrouw Veraa: Dank u wel, voorzitter. Op twee punten. Op het punt geld en financiën die hier voorliggen, maar ook wel op druk qua ambtelijke organisatie. Dus ik kan me voorstellen dat er op bepaalde domeinen meer druk ligt. Dus daarin moeten we met elkaar gaan kijken, of daarin zal Lokaal Belang keuzes maken. De voorzitter: Mevrouw Klerks. Mevrouw Klerks: Helder antwoord. Ik hoor in ieder geval praktische uitvoerbaarheid als hoofdthema. Dus dan neem ik dat mee in mijn gedachte voor de komende tijd. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Koptagel. U heeft geen vraag. Mijnheer Spohr. Mijnheer Spohr: Zo, één vraag. U gaf denk ik terecht aan groen en groenonderhoud is belangrijk. Vraag is wel wat u dan op dit moment vindt van het groenonderhoud, ook gegeven het feit dat we nog altijd veel klachten krijgen over het groenonderhoud in deze gemeente. De voorzitter: Mevrouw Veraa. Mevrouw Veraa: Dank u wel, voorzitter. Deze klacht hebben wij ook ontvangen.

En wij vinden dat we daar aandacht voor moeten hebben. En dat is ook de reden waarom we dit Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

9

in ons betoog hebben opgenomen, omdat wij wisselende ervaringen zien in onze verschillende kernen. En wij vinden dat ... Wij zijn niet overal even tevreden. Laat ik het daarop houden. De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Dank u wel. Hoe denkt u dan dat we dat beter moeten gaan doen? U heeft het nu opgenomen in uw bijdrage, maar ik denk dat dat niet voldoende is. De voorzitter: Mevrouw Veraa. Mevrouw Veraa: Dank u wel, voorzitter. Wij denken dat het belangrijk is dat we de gestelde opdrachten die we aan uitvoerende diensten hebben dat we die goed handhaven. En we willen de inwoners oproepen om ook steeds de signalen neer te leggen bij de gemeente, zodat we met elkaar in kaart kunnen brengen, waar liggen onze grootste zorgen, zodat dit opgepakt kan worden. De voorzitter: Mijnheer Spohr. De heer Spohr: Laatste vraag, voorzitter. Is er voor mevrouw Veraa ook reden om misschien te kijken of wij betere onderhoudscontracten zouden moeten hebben? Dus waar inderdaad het groenonderhoud misschien langer, intensiever, vaker moet worden toegepast. De voorzitter: Mevrouw Veraa. Mevrouw Veraa: Dank u wel, voorzitter. Ik kan me voorstellen dat dat een optie is. Ik weet inhoudelijk niet hoe de contracten eruitzien. Dus daar kan ik op dit moment geen uitspraak over doen, omdat ik wil daarin de juiste keuzes maken en ik heb de contracten zo niet voor de geest.

De voorzitter: Voldoende? Dank u wel. Geen vragen meer voor Lokaal Belang? Dan stel ik voor naar de bijdrage van D66 te gaan. Mijnheer Metzke. De heer Metzke: Dank je wel, voorzitter. Twee jaar geleden stond mijn voorgangster hier, een bekende van u allemaal. En ze is nog jarig ook. Ze sprak over de coronacrisis. Die crisis lijkt iets uit een ver verleden, maar voor te veel mensen is dat niet zo. Nog altijd worstelen mensen met Long COVID klachten, moeten mensen verder met een lege stoel aan de eettafel of hebben tijdens corona met mentale en/of financiële problemen te maken gekregen. Ik zou bijna willen zeggen, de coronacrisis is nog helemaal niet voorbij. Te veel mensen zitten er nog middenin. En juist die mensen verdienen onze steun. Wel hebben we onze vrijheid teruggekregen. Geen lockdowns meer, geen QR-codes meer en geen anderhalve meter meer. Het voelde letterlijk als een bevrijding toen alle helaas noodzakelijke maatregelen een voor een werden afgeschaft. Hoe kwetsbaar vrijheid is, werd vorig jaar op 24 februari pijnlijk duidelijk. Op nog geen drie uur vliegen van Waalwijk brak een verschrikkelijke oorlog uit. Dag in, dag uit worden we geconfronteerd met de beelden daarvan en dag in, dag uit merken we ook hier in Waalwijk de gevolgen van die oorlog.

Nee, we hoeven niet te vrezen voor ons leven en we hoeven de nacht ook niet door te brengen in schuilkelders, maar het raakt ons wel. Onze inwoners zagen ineens hun energierekeningen door het plafond schieten. Te veel mensen zijn erdoor in de financiële problemen gekomen. En gelukkig krijgen die mensen hulp, ook van onze gemeente. Daar zijn we blij mee. Waar we als D66 ook heel blij mee zijn, zeg maar gerust trots op zijn, is dat wij, Waalwijk, vorig jaar de armen opensloegen voor Oekraïense vluchtelingen, een grote groep vluchtelingen. Ze hebben in het voormalige NH Hotel en Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

10

meerdere gemeentelijke panden een veilig onderkomen gekregen. En voor de Oekraïense kinderen zijn er plekken beschikbaar gesteld op basisscholen en een ISK. Daardoor kunnen ze gewoon naar school. Je zou bijna zeggen, zoals het hoort. Ook wil ik op deze plek Coen van Oosten genoemd hebben. Deze Waspikse ondernemer gaat geregeld met gevaar voor eigen leven naar Oekraïne om de mensen daar gratis friet en snacks te serveren. Dat lijkt klein, maar voor de mensen daar is het een hele mooie afleiding. Hoe gevaarlijk dat is, werd vorige week duidelijk. Coen en zijn compagnon Franky hebben een Russische aanval op het restaurant in Kramatorsk ternauwernood overleefd. Wat Coen en Franky in Oekraïne doen, is prijzenswaardig. De reacties op het ontvangen van Oekraïense vluchtelingen waren hartverwarmend. Tegenstanders zijn er altijd en dat is ook ieders goedrecht, maar een ruime meerderheid van de Waalwijkse bevolking heeft de Oekraïners omarmd. En daar zijn we trots op, zoals ik al zei. Die ruimhartigheid zien we overigens niet alleen in Waalwijk, maar in heel Nederland terug. Helaas geldt dat niet voor iedere vluchteling. En dat vinden we jammer. Niemand vlucht namelijk zomaar. Je laat huis, haard en familie niet zomaar achter je. Dan heb je echt niets meer te verliezen.

We hopen daarom dat de ruimhartigheid er voor iedere vluchteling is, of hij nou het Oekraïne, Rusland, Eritrea of Syrië komt. Dat brengt ons bij een van onze kroonjuwelen, inclusie. En ik hoor u bijna denken, D66 en kroonjuwelen, ja, ja, die kennen we. Maar ik kan u verzekeren, inclusie is er eentje waar wij voor stonden, voor staan en voor blijven staan. En met succes. Afgelopen jaren hebben wij dankzij een ruime meerderheid in deze raad het voor elkaar gekregen dat Waalwijk een Regenbooggemeente wordt. We vinden het jammer dat dat nog niet gebeurd is, maar een schreeuwend tekort aan ambtelijk personeel is hier de oorzaak van. En dat raakt niet alleen ons kroonjuweel inclusie, maar ook andere voor ons cruciale thema's, zoals duurzaamheid en wonen. Om die reden steunen we ook het voornemen van het college om te investeren in extra ambtelijke capaciteit. Op het gebied van duurzaamheid zit Waalwijk, wat ons betreft, op het goede spoor, zeker als het gaat om praktische en tastbare verduurzamingsmaatregelen voor onze inwoners. Denk aan energiemaatjes, energiecoaches en verschillende pilotprojecten rondom het isoleren en verbeteren van woningen in bijvoorbeeld Waspik en Zanddonk. Ook regelt onze gemeente gezamenlijke inkoopprojecten voor inwoners die snel aan de slag willen met verduurzamen. Soms willen we sneller, maar het eerdergenoemde tekort zit ons in de weg.

En ook marktontwikkelingen houden ons nog weleens tegen. Zo zouden wij het liefst zien dat de nieuw aan te schaffen huisvuilwagen een elektrische zou worden, maar om verschillende redenen is dat simpelweg nu nog niet reëel. Volgend jaar hebben we het in dit huis over het nieuwe afvalstoffenbeleid. We zullen daarbij scherp zijn op de keuzes die dan gemaakt worden in relatie tot duurzaamheid. Wonen dan, voorzitter. Het kan wat ons betreft niet snel genoeg gaan met de bouw van nieuwe woningen in Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik. Uiteraard wel op de zogeheten inbreidingslocaties, want het nog aanwezige groen hebben we keihard nodig voor onze klimaatdoelstellingen. We hebben het afgelopen jaar dan ook volmondig ja gezegd tegen meerdere nieuwbouwplannen in de gemeente. Denk aan de herinrichting van de Clemenskerk in Baardwijk, de Heilige Theresia Kerk in Waspik en vorige week nog de ontwikkelingen rondom het voormalige slachthuisterrein hier in Waalwijk. Landelijke kwesties, zoals de stikstofcrisis, maken dat veel bouwprojecten stilliggen of tergend langzaam van de grond komen. Daarom zijn en blijven wij op initiatieven op dit terrein pragmatisch en positief benaderen. Als bijvoorbeeld een bestemmingsplan gewijzigd moet worden en daarbij het algemeen belang niet geschaad wordt, vinden de inwoners van Waalwijk ons aan hun zijde.

Uiteraard wel kritisch kijken naar zaken als participatie en groen. Voorzitter, kritisch en pragmatisch zijn we ook als het gaat om de toekomst. Een snelle blik op de wat verder weg liggende toekomst stelt ons namelijk niet gerust. We spreken in 2026 en ‘27 dan ook niet voor niets van een ravijnjaar. Maar voor D66 is er nog geen reden om nu al rücksichtslos op de rem te trappen en onze ambities te parkeren. We zijn vorig jaar van start gegaan met een ambitieus coalitieprogramma en we zien dan ook meer in het koers houden en ondertussen via de VNG stevig onderhandelen met het Rijk. Zoals ik al zei, Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

11

pragmatisch. Dat is overigens geen vrijbrief om te doen alsof er niets aan de hand is. Wij roepen het college op om de komende maanden in beeld te brengen aan welke knoppen we kunnen draaien als de onderhandelingen met het Rijk op niets uitlopen. En daarom steunen wij de motie die de VVD vandaag indient van harte. Zoals u van ons gewend bent, kijken wij, ondanks de donkere wolken, in de wat verdere toekomst met een positieve blik naar 2024. De uitvoering van het coalitieakkoord werpt de eerste vruchten af. En die vruchten smaken prima. Om er eentje te noemen, de nieuwe koers sociaal domein. D66 is blij met de gewaagde stap die we als gemeente zetten en dat ook nog eens met brede steun in deze raad. En kijk, dat geeft de burger moed. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Metzke. Zijn er vragen voor mijnheer Metzke? Nee. Dank u wel voor uw betoog. Dan geef ik nu het woord aan mijnheer Van Groos van de ChristenUnie. De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter. Onze bijdrage heeft als titel gekregen Waalwijk piept en kraakt. En dat slaat wat ons betreft in de eerste plaats niet op de organisatie of het college of op onze financiële vooruitzichten, maar op een deel van de bevolking van de gemeente Waalwijk. Het Sociaal Cultureel Planbureau stelt in het rapport Eigentijdse ongelijkheid dat we in Nederland een klassenstructuur hebben.

En als tegen die achtergrond de overheid vooral zorgt en oog heeft voor de bovenste klassen, dan tast dit het vertrouwen van de onderste klassen in de overheid aan. Hoe groot is het wantrouwen in de gemeente Waalwijk? Wat ons betreft spreekt de lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar boekdelen. En wat doen wij daaraan? De groepen, door het Planbureau onderscheiden, onzekere werkenden en het precariaat ervaren hun positie als achtergesteld. Precariaat is een sociologisch begrip. Het is een samentrekking van precair en proletariaat. Dat is de groep met de slechtste uitgangspositie. En overeenkomstig hun geringe bezit aan hulpbronnen, plaatsen de onzekere werkenden en het precariaat zichzelf gemiddeld veel lager op de maatschappelijke ladder dan de andere klassen. Zij ervaren veel minder sociale cohesie. De leden van andere groepen, zoals de werkende bovenlaag en de jongere kansrijken vinden zelden dat het met Nederland of met Waalwijk duidelijk de verkeerde kant opgaat. Bij de rentenierende bovenlaag en de werkende middengroep komt dit iets vaker voor, terwijl het bij de laagopgeleiden, gepensioneerden, de onzekere werkenden en het precariaat zo'n 20 tot 34 procent betreft. Dat is geen meerderheid, maar wel een substantiële groep. De onzekere werkenden en het precariaat tellen relatief veel niet-stemmers.

En als men van plan is te gaan stemmen, kiest men vaak voor een partij op de flanken van het politieke spectrum. Diezelfde twee kapitaalgroepen, plus de laagopgeleide gepensioneerden, hebben beduidend minder vertrouwen in de politiek. Ruim de helft van de drie sociale klassen aan de onderkant van de samenleving voelt dat de overheid te weinig doet voor mensen zoals zij. Bijna twee derde meent dat mensen zoals zij geen invloed hebben op wat de overheid doet. De verschillen in hulpbronnen, die groepen tot hun beschikking hebben, zijn aanzienlijk. En deze structurele verschillen gaan bovendien gepaard met uiteenlopende visies op het eigen leven, de samenleving en op politieke en maatschappelijke kwesties. Als verschillen uitmonden in wrijving of conflicten, kan de cohesie in de samenleving onder druk komen te staan. Dat voorkomen is een opgave die ook het beleid raakt. Wat je verdient, oftewel je economisch kapitaal, wie je kent, je sociale kapitaal, waar je bij past, culturele kapitaal, en wie je bent, persoonskapitaal, denk aan gezondheid en aantrekkelijkheid, zijn bepalend voor iemands toekomst. Het hebben van een netwerk dat steun biedt of je verder helpt. Het kunnen voldoen aan wat de moderne maatschappij van iemand vraagt, zoals het kunnen gebruiken van de computer of de Engelse taal spreken. Niet alleen fysiek gezond zijn, maar ook mentaal.

En hoe je eruitziet of waar je vandaan komt. Het zijn allemaal elementen die bepalend zijn voor de posities in de samenleving en die de kansen van mensen kunnen vergroten Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

12

of juist beperken. Denk bijvoorbeeld aan het groeiende belang van digitale en andere 21eeuwse vaardigheden. Deze constatering houdt volgens ons ook in dat de klassieke doelgroepen als jongeren, ouderen en gehandicapten niet meer uitgangspunt kunnen zijn voor gemeentelijk beleid, want ze komen allemaal in verschillende klassen voor. Een onesize-fits-all aanpak werkt dus niet meer. Mensen uitsluitend zelf laten investeren in hun hulpbronnen helpt niet om structurele klassentegenstellingen op te lossen of te verkleinen. Aan de beleidsstrategie die de verantwoordelijkheden voor zulke investeringen bij de mensen zelf legt, kleven nadelen. In de eerste plaats dreigt structurele ongelijkheid daarmee te worden gereduceerd tot een individueel probleem, waaraan de overheid niets doet. Ook is niet iedereen simpelweg in staat zulke investeringen te doen. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen die met grote schulden kampen. De gemeente Waalwijk zou moeten proberen tekorten van de vier genoemde hulpbronnen aan te vullen. Deze strategie kan vooral effect sorteren bij de klassen met het minste kapitaal, de laagopgeleiden, gepensioneerden, de onzekere werkenden en het precariaat. Zowel hun fysieke als mentale gezondheid verdient aandacht, alsmede hun inkomensvermogens en arbeidsmarktpositie.

Bestrijding van eenzaamheid en het opbouwen van ondersteuningsnetwerken, en dit past bij de nieuwe koers van het sociaal domein, zijn zeker nuttig. Dit geldt ook voor woningsplitsing en het stimuleren van vrijwilligerswerk door vrijwilligers in het zonnetje te zetten. Tegen de achtergrond van de sociale veeldeling in Waalwijk probeert de fractie van de ChristenUnie het beleid, de ambities van de coalitie en de financiële situatie te beoordelen. Wij vinden bijvoorbeeld het contrast groot hoeveel medewerking projectontwikkelaars van de gemeente krijgen om rendement te behalen, terwijl de totale groep mensen die sinds de koerswijziging bij Baanbrekers in 2018 onder de aandacht van de gemeente valt, in het kader van maatschappelijk activering, nog steeds niet volledig is gesproken. We zijn al vijf jaar verder. Ook de ChristenUnie heeft ambities en dat blijkt uit deze bijdrage en ook uit de vijf moties die we hierbij indienen. Voorzitter, de meerjarenbegroting 2024-2027 kent een structureel tekort van ruim anderhalf miljoen. En dat is exclusief de zogeheten onontkoombaarheden. En met de vele wensen vanuit het coalitieprogramma worden de structurele problemen alleen maar groter, want daardoor loopt het tekort op tot mijn liefst 7,5 miljoen euro in 2027.

De organisatie piept en kraakt, om niet te zeggen, bezwijkt onder alle ambities van de coalitie, waardoor op een krappe arbeidsmarkt veel extra personeel moet worden aangetrokken. Maar is het wel nodig om nu voor 100.000 euro een visie op Het Hoefsven gebied te ontwikkelen? Is het verstandig om te blijven werken met een ruime beleidsreserve? Want tot nu toe zijn hiermee diverse zogenaamde incidentele uitgaven gestart, die uiteindelijk, zoals verwacht, een structureel karakter kregen. Voorzitter, in onze ogen neemt het college onverantwoorde risico's door nog allerlei onontkoombaarheden en wensen in 2024 voor bijna 2 miljoen op te voeren, die ook na het verwerken van de meicirculaire zorgen voor een structureel tekort van 7,5 miljoen in 2027. In de Kadernota noch in de raadsinformatiebrief, naar aanleiding van de meicirculaire, legt het college uit waarom het dit tekort van 7,5 miljoen verantwoord vindt en of op welke wijze het college dit tekort denkt terug te dringen. Wij hopen dat deze raad, en zeker de coalitie, daarop wel een visie heeft. Voorzitter, de fractie van de ChristenUnie sluit deze bijdrage in eerste termijn af met een eerder uitgesproken wens. Ik hoop dat wij het verlangen opmerken naar gemeenschap waar uitsluiting heerst, naar een veilig thuis waar vervreemding heerst, naar liefde waar angst heerst.

En dat mensen elkaar willen kennen als vervullers van elkaars leven, als medebouwers van een gemeenschap waar mensen oog hebben voor elkaar. En dat wij bij ons knagend geweten, in ons aarzelend verlangen, in onze kwijnende hoop ons aan elkaar zullen verbinden in liefde voor de medemens, voor onze medeburgers. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Groos. Punt van orde is dat mijnheer Van Zelst is binnengekomen in de vergadering. En ik wil graag even de moties doorspreken, alvorens we naar de reacties overgaan. We hebben een motie nummer 1. En dat is een Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

13

motie rond woningsplitsing. Mag ik inventariseren wie deze motie steunt? Ik zie Samen Waalwijk, ik zie Lokaal Belang, kan nog niet even omheen kijken, ik zie D66 en GroenLinksaf, ik zie het CDA en de SGP, VVD ook. Dan motie 2, bomenbeleid. Samen Waalwijk, GroenLinksaf, D66. Motie 3, geluidshinder hoek Bachlaan-Mozartlaan, Waalwijk. Voorlopig geen verdere steun. Motie 4, overgangsregeling minnelijke schuldsanering natuurlijke personen. Samen Waalwijk, GroenLinksaf, de SGP, Lijst IJpelaar, hoor ik in mijn oorhoek. En motie 5, veilige oversteek Baanbrekers. Lokaal Belang, D66, GroenLinksaf, Lijst IJpelaar, SGP. Ja? Mevrouw IJpelaar, motie 1, 2 en 3, wilt u dat nog inventariseren? Woningsplitsing. Ook uw steun? Bomenbeleid? Nee. Ik luister. Kan straks ook nog wel. Dank u wel. Zijn er nog vragen voor mijnheer Van Groos. Ik zie mevrouw Klerks opstaan, ik zie mijnheer Ottens. Mevrouw Klerks, gaat uw gang. Mevrouw Klerks: Dank u wel. Ik heb een klein lijstje, want ik heb namelijk over verschillende van uw moties nog vragen. En ik wilde in ieder geval ook even ingaan op wat u zei, de ambtelijke organisatie piept en kraakt onder de ambities van deze coalitie.

Maar die wilde ik toch een beetje nuanceren, want volgens mij, we hebben veel ambities en daarom dienen wij straks natuurlijk ook een motie in, maar we hebben ook te maken met omstandigheden, zoals een krappe arbeidsmarkt, zoals een Rijksoverheid die veel minder geld gaat geven. Het is niet alleen onze schuld dat het piept en kraakt. En ik vroeg me af of u die nuance met me zou willen delen of dat u toch vindt dat het echt de schuld is van de coalitie? Voorzitter, wilt u een voor een doen of ... Want anders ga ik mijn ... De voorzitter: U mag gewoon uw vragen even stellen en dan kan ... Mevrouw Klerks: Allemaal? De voorzitter: Ja. Mevrouw Klerks: Oké. Dan heb ik een vraag over uw motie van woningsplitsing. Die steunen we in ieder geval. Wat ons betreft zou woningsplitsing ook makkelijk mogelijk moeten zijn voor particuliere eigenaren. Is dat ook iets wat u zou willen? Hoeft de motie niet per se aangepast te worden, maar anders zou ik daar in ieder geval een reactie van het college op willen. En wil ik via u dan ook even het college vragen van, wordt er dan wel ook aan Casade meegegeven dat we moeten kijken naar de omgeving? Want woningsplitsing is natuurlijk een hele mooie oplossing, maar we hebben ook te maken met dan dubbele aantal fietsers, parkeren. Er zitten natuurlijk heel wat dingen bij als we dit gaan doen.

Dus volgens mij kunnen we dat niet zomaar een-op-een doen, hoewel ik het initiatief heel erg goed vind. Dan heb ik een vraag aan de heer Van Groos over zijn motie over de MSNP. We zijn het met u eens dat dit een hiaat betreft in de regeling van de Rijksoverheid, omdat ze eigenlijk hier zelf een gat laten vallen. Maar ik ben toch benieuwd waarom u vindt dat wij dat gat moeten dichten of dat nou zo slim is, want eigenlijk zou de Rijksoverheid dit zelf op moeten lossen in onze ogen. Ik ben benieuwd hoe u daarover denkt. Uw motie over de oversteek van Baanbrekers vinden we heel sympathiek. We zijn wel op zoek naar de dekking. Want u geeft aan of uit IUP of met een apart raadsvoorstel te komen. Wat ons betreft zou het binnen het bestaande IUP moeten plaatsvinden en niet met een apart raadsvoorstel, waarbij we dus dan de AR gaan aanspreken. En ik ben benieuwd hoe u daarnaar kijkt. En tot slot uw motie over de Bachlaan. Ik weet nog in een discussie hier dat u toen ook tegen de inwoners zei van, maar waarom bent u daar dan zelf gaan wonen? Dus daarom was ik toch wel een beetje verbaasd dat u met deze motie komt. Dus ik ben benieuwd of u van gedachten bent veranderd of dat u opeens inconsequent bent geworden, want ik kan het me bijna niet voorstellen. Misschien dat u daar even op wil reflecteren? Dat zijn mijn vragen.

Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

14

De voorzitter: Ik denk, mijnheer Ottens, heeft u eenzelfde soort vraag of een andere vraag? Want anders gaan we eerst deze vraag doen. Als u een vraag heeft die aansluit, dan kunnen we die misschien ook meteen even inventariseren. Ja? Sluit hij aan? Oké. De heer Ottens: Ik zeg ja, want dan ben ik aan de beurt. Het is even een aanvullende vraag op wat mevrouw Klerks ook aanhaalde met betrekking tot de motie, met betrekking Mozartlaan-Bachlaan. Op zich een sympathieke motie, want we hebben allemaal kunnen ervaren hoe de verkeersdruk en de geluidsoverlast daar is. En met nieuwe ontwikkelingen neemt dat alleen maar toe. Denk aan de padelbaan. Maar er zijn natuurlijk veel meer plekken in Waalwijk waar geluidsoverlast en verkeershinder wordt veroorzaakt. Dus mijn vraag aan u is of u bereid bent om te kijken om de motie ook wat te verbreden, want wij hebben in het verleden zelf ook gevraagd van, doe eens een onderzoek naar locaties waar de geluidshinder het hoogst is. Of moeten we straks bij ieder incident, ieder signaal opnieuw een motie verwachten? Het lijkt mij handig om dat te verbreden. Daar graag een reactie op. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ottens. Een vijftal vragen van mevrouw Klerks en een aanvulling van mijnheer Ottens op de laatste. Gaat uw gang. De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter.

Ik zit even te kijken of ik een volgorde zou moeten aanpassen, maar ik loop ze even langs. Ik begin met het feit dat mevrouw Klerks zegt van, dat de organisatie piept en kraakt. Heeft niet alleen te maken met de ambities van de coalitie, maar ook bijvoorbeeld met de arbeidsmarktsituatie. Maar juist tegen de achtergrond van die arbeidsmarktsituatie is de vraag of wij onze vraag moeten opvoeren naar medewerkers en of we niet in Nederland wellicht daarin terughoudend zouden moeten zijn. En ook niet bij elkaar de ambtenaren uit de organisatie trekken, want dat levert niks op. Dat kost alleen maar tijd en geld, alleen maar verliezers. Dan zou ik zeggen, probeer het te doen met de ambtenaren die je hebt en kijk wat je daarmee kunt. En ga niet een arbeidsmarkt op en wek de indruk dat je bepaalde dingen gaat realiseren, als je nog niet eens zeker weet of dat je daarvoor de mensen in dienst kunt krijgen of in dienst kunt houden. Dat als reactie op het eerste punt, voorzitter. Tweede, woningsplitsing particulier, hebben we geen enkele moeite mee. Daar zou de gemeente ook aan mee moeten werken. Maar wij denken dat seriematig de woningen van Casade splitsen veel meer zoden aan de dijk zet in deze tijd van woningnood dan een enkele individuele particulier die dat zou willen.

En terecht legt u de vinger bij een zeer punt op het moment dat bij splitsen er meer auto's komen en meer fietsen enzovoorts, maar dat geldt voor alle inbreidingsplannen die we hebben. En op zich was ik ook blij met Lokaal Belang dat aangaf dat we meer moeten doen aan de deelmobiliteit. En dat moeten we niet alleen doen voor het centrum van Waalwijk, als we daar plannen hebben om een groot gebouw neer te zetten, maar ook in de oude woonstraten waar gebouwd is met een parkeernorm van 1,2, terwijl het autobezit veel groter is geworden, of je daar met deelmobiliteit ook een probleem zou kunnen oplossen. Want mensen klagen over dat er te weinig parkeerplek is, maar het probleem is dat er veel te veel auto's zijn. Dan MSNP. Waarom wij het gat dichten, was de vraag. Het Rijk doet het niet en het Rijk vindt of geeft aan dat er verantwoordelijkheid ook ligt bij de schuldeisers, maar wij vinden het onrechtvaardig, dat woord zou ik wel willen gebruiken, tegenover de groep die voor 1 juli een schuldsaneringstraject is ingegaan met een termijn van drie jaar, terwijl de groep die na 1 juli start er in anderhalf jaar vanaf is. Dus die heeft een heel ander vooruitzicht. En daar hebben wij wel geld voor over, wat er naar ons idee is, want het gaat om incidenteel geld en niet om structureel geld. De oversteek Baanbrekers. Wat u betreft in het IUP.

Wat ons betreft ook, maar als het college zegt, wij willen het niet uit het IUP, dan verwachten we dat het college dat op een andere manier organiseert. En dat hoeft wat mij betreft ook niet uit de algemene reserve te zijn. U weet hoe dat ik denk over het gebruikmaken van de algemene reserve, maar als het niet kan, dan zullen we in dat geval daar toch mee Notulen raadsvergadering 6 juli 2023

15

instemmen dat we denken dat die oversteken heel belangrijk is. Dan de vraag over de geluidsvoorziening op de hoek en Mozartlaan-Bachlaan. En u herinnerde aan de ene inspreker die is geweest aan wie ik heb gevraagd van, waarom bent u daar dan überhaupt komen wonen? Maar mij gaat het niet alleen om die ene bewoner, maar om alle mensen in die straat. En nadien is gebleken dat het veel meer bewoners betreft. En het is wel een van de drukste punten in Waalwijk. Dus daarvoor zouden we een uitzondering willen maken als het gaat om het verbreden. Dat is de vraag van de heer Ottens. Dan weet ik nog niet hoe dat ik dat handen en voeten moet geven, maar wel vind ik dat als wij in onze Mobiliteitsvisie hebben staan dat gezondheid en verkeer aan elkaar gekoppeld moeten zijn, dat we dan ook de daad bij het woord moeten voegen. En als er andere situaties zijn dat dat ook moet kunnen. Maar sommige situaties worden bijvoorbeeld opgelost als er groen licht komt voor het GOL, tenzij er vandaag nog andere keuzes worden gemaakt. Want dan is de verkeerssituatie in de Molenvlietstraat, in de Putstraat, in de Groenstraat, in de Loefstraat ineens een heel stuk anders dan dat die op dit moment is. De voorzitter: Ik zie mijnheer Ottens weglopen, dus ik denk dat zijn vraag voldoende is beantwoord. Ik zie mevrouw Klerks blijven staan.

Mevrouw Klerks, aanvullend? Mevrouw Klerks: Geen vraag voor de heer Van Groos, want zijn beantwoording was hartstikke helder. Ik heb wel een vraag aan het college over de MSNP, want ik ben heel erg benieuwd of er dan inschatting gemaakt kan worden van de incidentele middelen die nodig zouden zijn om dit te doen, want dan weten we pas waar we ja tegen zeggen. De voorzitter: Vraag aan het college. Mijnheer Van Groos, u wilde nog reageren hierop? De heer Van Groos: Ja, voorzitter. Wil ik op reageren. Want dat weet ik op zich ook niet wat het Waalwijk kost, maar ik heb het voorbeeld genoemd van Den Bosch die een regeling heeft en die zegt, nadat het schuldtraject anderhalf jaar is gelopen, nemen wij de rest van onze schuld voor de rekening. En Den Bosch heeft daarvoor een half miljoen uitgetrokken. Nou, gezien Den Bosch toch iets groter is dan wij, dan denk ik dat het vast minder zal zijn dan een half miljoen, maar wellicht kan de wethouder daar nog veel meer in detail antwoord op geven. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie mevrouw Koptagel staan. Mevrouw Koptagel, gaat u gang, Lokaal Belang. Mevrouw Koptagel-Demirbas: Aanvullend op de vraag wat u hebt beantwoord richting de heer Ottens met betrekking tot de geluidswal. Ik heb in uw betoog horen zeggen dat voor u het achtergestelde klassenverschil het belangrijkste is dat we voor de inwoners moeten opkomen.

En ik neem aan, dat heb ik ook van uw betoog opgevangen, dat we keuzes moeten maken, prioriteiten moeten stellen en dat het ergens vandaan moet komen. In die trend inderdaad voor de velden zijn en zo’n geluidswal draagt heel veel bij, maar als wij de keuze moeten maken achtergesteld, klassenverschil, andere prioriteiten die het dagelijkse leven heel erg belemmeren misschien en de geluidswal, hoe zou dan ChristenUnie daarvoor in die keuzes staan? De voorzitter: Mijnheer Van Groos. De heer Van Groos: Wij geven onze prioriteiten duidelijk aan, voorzitter. Geldt dan voor de mensen die aan de onderkant zitten. Maar aan de andere kant heb ik al eerder gezegd, wij hechten aan een betrouwbare overheid. Het gaat hier ook over vertrouwen in de overheid. En dat betekent niet alleen dat je opkomt voor de mensen die het extra nodig hebben, maar ook dat je woord houdt. En in dat opzicht heb ik toch die motie over Notulen raadsvergadering 6 juli 2023