Verslag gespreksavond 29 augustus

Beknopt verslag van de gespreksavond gehouden op donderdag 29 augustus 2024 Voorzitter: Plv. griffier: Raadsadviseur

de heer A. van Belkom mevrouw F. Opperman mevrouw M. Peters

Aanwezig:

de heer B. Bruurmijn de heer J. van Dijk de heer J. van Hest mevrouw B. Koptagel-Dermibas de heer W. Lodenstijn de heer N. van der Pluijm mevrouw M. Veraa de heer M. Bokšan de heer D. Dubbeldam de heer T. Klerks de heer E. Knops de heer F. den Braven mevrouw A. Wens de heer R. Frodyma de heer G. Kocken de heer L. Ottens mevrouw M. van Thielen de heer R. Tiemstra de heer H. van Zelst de heer W. Paulissen de heer R. Spohr de heer N. Kieboom de heer H. Metzke de heer J. van Groos de heer W. van Veelen de heer J. de Zwart mevrouw Y. IJpelaar mevrouw M. Schilders

Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang VVD VVD VVD VVD GroenLinksaf GroenLinksaf Samen Waalwijk Samen Waalwijk Samen Waalwijk Samen Waalwijk SGP SGP CDA CDA D66 D66 ChristenUnie ChristenUnie ChristenUnie Lijst IJpelaar Waalwijk in Beweging

Afwezig m.k.

de heer G. den Braven mevrouw C. de Bruijn mevrouw Y. van Laar de heer J. Pulles mevrouw M. Verhagen- van Lier

GroenLinksaf CDA GroenLinksaf Lokaal Belang Lokaal Belang

Portefeuillehouders:

mevrouw S. Ausems de heer A. de Jong de heer T. Klerx mevrouw S. Schuijffel de heer S. Slaats de heer F. Spierings

Secretaris:

de heer M. Tromp

Notulen:

notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

1

1.

Opening en mededelingen

De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen harte welkom. Hij meldt het bericht van verhindering van de leden G. den Braven, De Bruijn, Van Laar, Pulles en Verhagen en feliciteert de heer F. den Braven met zijn verjaardag. 2.

Vaststellen van de agenda

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. Bespreking raadsvoorstellen met inwoners en daarna college 3. (gewijzigde) vaststelling bestemmingsplan “Julianalaan te Sprang-Capelle” In 2019 is een verzoek ingediend om twee woningen te bouwen tussen Julianalaan 15 en 27 in Sprang-Capelle. Dit onderwerp is geagendeerd door de fractie van de ChristenUnie. Mevrouw Hoogendoorn spreekt samen met haar broer in namens haar ouders, de initiatiefnemers. In 2014 is in gesprek gegaan met de gemeente over bouwen op het perceel met de indicatie agrarisch met wijzigingsbevoegdheid. Deze bevoegdheid dreigde te vervallen in het nieuwe bestemmingsplan en dat was een risico voor langjarig behoud van het ensemble van drie rijksmonumenten. Dat duur onderhoud, energiekosten en generatiewisselingen een steeds groter risico voor behoud van dit soort erfgoed zijn is te zien bij het kasteeltje verderop in de straat en de tv-serie liefde voor het landgoed. De initiatiefnemers net als de fractie van de ChristenUnie het verval voor zijn. Dit betekent concreet dat er binnenkort een nieuwe rietkap nodig is waarvan de vervangingskosten waarschijnlijk hoger zijn dan het bedrag uit de anterieure overeenkomst. Tien jaar lang zijn de aanwijzingen van de gemeente gevolgd in de planvorming, de omgevingsdialoog en de voorstellen om het erfgoed in stand te houden.

De structuurvisie wil erfgoed ook voor de langere termijn veilig stellen. De gemeente heeft in 2014 aangeraden om een wijziging op het nieuwe bestemmingsplan aan te vragen, concreet een bouwplan voor een tweekapper. In de omgevingsdialoog toen en nu werd aangegeven dit gaat echt niet gebeuren. Er volgden een zienswijze met 33 punten, dreigen met een gang naar de Raad van State, een second opinion en diverse onwaarheden die bij sommigen een gevoelige snaar lijken te raken. Na zes maanden hebben initiatiefnemers daarom het voorstel ingetrokken. Opschuiven houdt in dat de cultuurhistorische lijnen, een leidend principe in de structuurvisie, doorkruist worden en op de lange termijn worden daarmee mogelijkheden uitgesloten die tegen die tijd waarschijnlijk hard nodig zijn. Anderhalve eeuw in stand houden en overdragen op volgende generaties heeft inmiddels een kapitaal gekost. Haar ouders zijn geen ontwikkelaars, maar leraren met hart voor hun erfgoed. Tien jaar lang is met de gemeente meegedacht in oplossingen en niet voor de juridische weg gekozen. Gehoopt wordt dat nu na diverse sentimenten en onwaarheden de uitkomst van de second opinion en reactie op de zienswijze een versnelling van de procedure zal opleveren en dat ja, in mijn achter- en zijtuin leidend zullen zijn in de keuze van de raad. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen aan inspreker.

De heer Van der Pluijm begrijpt dat over een derde woning en de zichtlijnen is gesproken en informeert naar de plannen voor deze woning. De raad was vorig jaar niet enthousiast over het raadsvoorstel en vervolgens zijn er gesprekken met de wethouder gevoerd. Hij hoort graag waarom deze gesprekken niet tot een overeenstemming hebben geleid.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

2

Mevrouw Hoogendoorn antwoordt dat er geen concrete plannen voor een derde woning zijn. De enige reden dat dit ter sprake kwam is omdat zij werd gebeld door een raadslid die aangaf ik kan niet uitleggen waarom er alleen aan die kant van het perceel wordt gebouwd. Oorspronkelijk werd gesproken over het hele perceel vanuit de wens om de punt te bewaren en daarom werd op advies van de gemeente een bouwaanvraag ingediend. De gemeente gaf aan het mag een tweekapper zijn maar het moet aan die kant vanwege de zichtlijnen. Aan de andere kant bouwen was geen optie. Na het gesprek met de wethouder is een voorstel gedaan waar vervolgens niets mee gedaan is. Er is wel een second opinion geweest die de gemeente in het gelijk stelde over de 30 meter. Eigenlijk is er nooit een reactie gekomen, maar in de tussentijd werden wel allerlei andere dingen ontdekt en dat was reden voor de initiatiefnemers om het voorstel in te trekken. Zij heeft zelf nooit met de buren gesproken, het proces is begeleid door de wethouder. De heer Van Zelst begrijpt dat de opbrengst van de woningen geïnvesteerd worden in het rijksmonument om de monumentale waarde te versterken en verzoekt om verduidelijking. Mevrouw Hoogendoorn antwoordt dat dit in haar optiek enkel een nieuwe verwoording is. Eerder is aangegeven dat de opbrengst niet aan achterstallig onderhoud besteed mag worden.

Initiatiefnemers hebben geprobeerd helder te krijgen waarover het gaat om te voorkomen dat er later onduidelijkheden ontstaan. Daarbij is ook gekeken naar verduurzaming en daarover is contact geweest met de erfgoeddeskundige die erg enthousiast was. De rietkap hoort bij het monument. Deze moet regelmatig hersteld worden en dat gaat om een groot bedrag. De heer Van Zelst is van mening dat de rietkap onder regulier onderhoud valt. Mevrouw Hoogendoorn volgt dat de woorden zijn gekozen om onenigheid te voorkomen over zaken die wel of niet toegestaan zijn. Bij monumenten gaat het altijd om dure materialen die op een dure manier aangebracht moeten worden. De rietkap valt niet onder het reguliere onderhoud en er kan niet zomaar voor dakpannen gekozen worden. De heer Knops begrijpt dat inspreker niet zelf met de buren heeft gesproken en informeert waarom niet. Mevrouw Hoogendoorn antwoordt dat in deze de regie door de wethouder is gevolgd die ervoor koos om niet met zijn allen om tafel te gaan. De heer Van Groos denkt dat tien jaar geleden uit pure noodzaak is gekozen om na te denken over plannen omdat het onderhoud van een monumentale boerderij heel veel geld kost. Hij informeert naar de huidige situatie aangezien de kosten van materialen flink gestegen zijn.

Hij krijgt de indruk dat inspreker de opdrachten van de gemeente heeft uitgevoerd, maar nu opnieuw de plannen staat te verdedigen terwijl de gemeente zich in stilzwijgen hult. Mevrouw Hoogendoorn reageert dat steeds is geprobeerd om opeenvolgende wethouders en ambtenaren te volgen en contact te houden in de afgelopen tien jaar. De gemeente adviseerde om met een plan te komen en vervolgens werd aangegeven een tweekapper aan één kant. Ook na de inspraak zijn steeds de adviezen van de gemeente opgevolgd. De monumentenwacht komt jaarlijks op bezoek. Haar moeder wordt geroemd om de manier waarop zij het onderhoud probeert te doen. Het dak is al diverse malen gestopt, maar op een gegeven moment houdt het op. Het is een groot ensemble van drie

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

3

rijksmonumenten waarvoor de kosten oplopen door dure materialen die nodig zijn. Met de opbrengst van de B&B wordt geprobeerd om alles in de lucht te houden. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen aan de wethouder. De heer Van Groos vraagt of in het geval door de gemeente wordt aangegeven dat beide woningen aan de noordzijde van het perceel moeten worden gesitueerd en dat het een tweekapper moet zijn het college vindt dat de initiatiefnemers deze keuze naar andere belanghebbenden moeten verdedigen. In het raadsvoorstel staat dat één van de voorwaarden voor het verlenen van medewerking is dat het monumentale pand Julianalaan 15 zal worden opgeknapt terwijl in antwoord op technische vragen is aangegeven dat het stellen van voorwaarden niet mogelijk is. Hij verzoekt om verduidelijking. Wethouder De Jong antwoordt dat hij bij de vorige behandeling al heeft aangegeven dat het plan is gewogen aan de hand van de kaders met betrekking tot de bestemmingsplanwijziging. Het college is van mening dat er een correct voorstel aan de raad wordt aangeboden. Naar aanleiding van de antwoorden op technische vragen geeft hij aan dat dit voor dit monument is opgenomen in de anterieure overeenkomst omdat het om een specifieke situatie gehad waarbij de kwaliteitsimpuls is verlegd naar het monument.

De gemeente is voor het in stand houden van monumenten en daarom wordt dit in het kader van verduurzaming als een goede investering aangemerkt. De heer Van Groos reageert dat bij een wijziging van een bestemmingsplan bepaald moet worden of iets wel of niet wordt toegestaan, dat heeft niets te maken met de monumentale waarde. Aangegeven wordt dat er geen voorwaarden gesteld kunnen worden, maar deze zijn wel in de anterieure overeenkomst opgenomen. Hij mist in dit raadsvoorstel en ook het vorige raadsvoorstel de uitleg van de kant van het college. De gemeente heeft bepaald dat de woningen aan de noordzijde worden geplaatst tegen het perceel van de buren en daar gaat het conflict met de buren over. De gemeente levert daar geen argumenten voor, initiatiefnemer heeft de argumenten uiteindelijk zelf aangeleverd. Dat is een vreemde gang van zaken. Wethouder De Jong geeft aan dat er bij de vorige behandeling nadrukkelijk is stilgestaan bij de zichtlijnen. De consequentie daarvan is dat de tweekapper naar de noordzijde moet. Hij beaamt dat dit niet met zo veel woorden in de het raadsvoorstel staat. De heer Van Groos benadrukt dat het niet alleen met zichtlijnen te maken heeft, maar ook met cultuurhistorie en het slagenlandschap.

De heer Ottens vraagt waarom ervoor gekozen is om het mediation-traject afzonderlijk met partijen te voeren zonder op enig moment partijen bij elkaar te brengen. Wethouder De Jong antwoordt dat de emoties bij beide partijen nogal hoog zaten en daarom leek het hem beter om te kiezen voor een rustige setting om te bezien of er beweging mogelijk is. In de communicatiematrix is aangegeven wanneer de gesprekken hebben plaatsgevonden. Na het eerste gesprek dacht hij dat er een bepaalde beweging zou komen, maar in het gesprek met initiatiefnemers werd die gedachte enigszins bijgesteld. Vervolgens is gekozen voor een second opinion, maar ook dat heeft niet tot resultaat geleid en daarmee verviel de optie om partijen bij elkaar te brengen. De heer Knops vindt het jammer dat partijen niet samen aan tafel hebben gezeten. Hij vraagt welke concrete voorstellen uiteindelijk zijn gedaan om de situatie op te lossen en waarom deze niet geaccepteerd zijn.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

4

Wethouder De Jong antwoordt dat in het eerste gesprek voorlag om meer richting nr. 15 te gaan vanaf nr. 27. Initiatiefnemers hebben daarna de 5,5 meter verlaten naar mogelijk 2,5 meter. Inspreker heeft gemotiveerd waarom het voorstel teruggetrokken is in die zin dat er geen bereidheid meer was om te bewegen (de uitslag van de second opinion en het uitstellen van het volgende gesprek met betrekking tot nr. 27 met de gemeente). De heer Van der Pluijm refereert aan de discussie over een derde woning en begrijpt dat daar geen sprake meer van is. Hij hoort graag het standpunt van de wethouder naar aanleiding van deze discussie. Er zijn allerlei ideeën naar voren gebracht om tot een oplossing te komen. Het is niet gelukt en nu wordt het voorstel ongewijzigd voorgelegd terwijl de raad vorig jaar al aangaf daar niet gelukkig mee te zijn. Wethouder De Jong antwoordt dat initiatiefnemers in oktober hebben gewezen op de kosten voor woningbouw. Het college heeft dit voor kennisgeving aangenomen en een stedenbouwkundige daar naar laten kijken. Het gaat om het zo optimaal mogelijk uitnutten van de grond door eventueel naast de twee woningen nog een derde woning te realiseren. Hij begrijpt waarom zijn voorgangers opteerden voor een tweekapper aan de noordzijde omdat een derde woning moeilijk ligt. Op advies van de gemeente is een plan voor een tweekapper ingediend.

De gemeente is daaraan gehouden omdat het initiële voorstel voorligt en initiatiefnemers om hen moverende redenen geen reden zien om dit te wijzigen. De gemeente heeft geen moverende redenen om het plan niet bij de raad in te brengen aangezien het plan is getoetst aan de door de raad gestelde kaders. De heer Van Zelst begrijpt dat de gemeente zegt dat de woning aan de noordzijde dient te komen in verband met de zichtlijnen. Inspreker geeft aan dat zij is gebeld door een raadslid over een derde of vierde woning. Of deze derde woning daar ooit komt is onduidelijk. De buren worden nu belast met woning dicht bij hun perceel vanwege zichtlijnen, maar deze zichtlijn wordt in de toekomst wellicht opgeheven vanwege een derde woning. Hij verzoekt de wethouder om daarop te reflecteren. Wethouder De Jong reageert dat het niet de bedoeling is dat een derde woning de zichtlijn wegneemt. Hooguit komt aan de orde of de breedte 24 of 20 meter zou moeten worden, maar daarvoor moeten eerst nog meer prangende vragen beantwoord worden waardoor de kans van slagen niet hoog wordt geacht. Hij begrijpt waarom zijn voorgangers kiezen voor een tweekapper aan de noordzijde. De heer Van Zelst merkt op dat een verschil van 4 meter inhoudt dat er geen derde woning kan komen, maar dit gegeven had wel gebruikt kunnen worden in het gesprek over opschuiven.

Wethouder De Jong herinnert zich de verontwaardiging van de raad over de woningen aan de noordzijde en de zichtlijnen. Stedenbouw is geen bètawetenschap. De zichtlijnen moeten er zijn, het monument moet zichtbaar blijven, maar over 24 of 20 meter kan gediscussieerd worden. Hij heeft dit willen aangeven zonder te weten om welke type woningen het gaat en waar deze komen. Op dit moment is het niet aan de orde. De voorzitter informeert of er behoefte is om onderling het debat te voeren. De heer Van Zelst wijst op de voorwaarden in de anterieure overeenkomst die werden genoemd door de heer Van Groos; het geld moet besteed worden aan het opknappen van de woning. Hij hoort dit vaker, maar dit is geen door de raad vastgesteld beleid. Dit

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

5

komt vanuit de ambtelijke organisatie. Hij zou graag van de raad horen hoe daar tegenaan gekeken wordt. De heer Knops zegt dat er wat hem betreft geen beleid geformuleerd hoeft te worden. De eigenaar van het perceel heeft ruimte om woningen te bouwen. De raad wil dat er meer gebouwd wordt. De eigenaar wil het geld bovendien gebruiken om het monument op te knappen en dat lijkt hem een prima zaak. De heer Van Zelst vervolgt dat het hem niet gaat over het niet hebben van beleid, maar dat er voorwaarden opgelegd worden die worden gekoppeld aan een ruimtelijke ordeningsvraagstuk. Ambtelijk wordt bereidheid getoond om een vergunning te verlenen om twee woningen te bouwen, maar dan moet de winst daarvan wel gestopt worden in het monument. De vraag is of de raad dit soort dingen wenselijk vindt. De heer Knops is van mening dat dit inderdaad dubieus is, in die zin dat anderen die woningen bouwen de winst vrij mogen besteden. Hij heeft overigens begrepen dat dit aanbod vanuit de initiatiefnemers komt. Uiteindelijk is geconcludeerd dat de gemeente geen voorwaarden kan stellen waarmee het probleem wat hem betreft is opgelost. De heer Ottens vindt dat er geen privaatrechtelijke voorwaarden verbonden moeten worden aan een bestuursrechtelijke stap die al dan niet gezet wordt. De initiatiefnemers willen de opbrengst investeren, maar dat mag nooit als voorwaarde gesteld worden.

De heer Van Groos benadrukt dat er geen voorwaarden gesteld kunnen worden. Het is ook niet nodig omdat initiatiefnemers al voornemens zijn om het geld in het monument te steken. Voor het raadsvoorstel op zich maakt dit niets uit, wat hem betreft is het een prima voorstel. De heer Van Zelst kan deze opmerking volgen. Het is fantastisch dat de winst in het monument geïnvesteerd wordt, maar voor hem is het een vraag of de gemeente dit soort voorwaarden moet koppelen aan ruimtelijke ordening. Hij geeft het college als boodschap mee om dit niet meer te doen. De heer Knops is het eens met de heer Van Zelst. De heer Metzke sluit zich hierbij aan. De heer Knops benadrukt dat de raad wil dat er woningen gebouwd worden in de gemeente. Initiatiefnemers proberen al tien jaar om dit voor elkaar te krijgen. De vertraging wordt hoofdzakelijk door de gemeente veroorzaakt. Zes maanden geleden heeft de wethouder een opdracht gekregen om te proberen om tot een oplossing te komen die ook de belangen van de buren dekt (opschuiven en met elkaar in gesprek gaan). Beide zaken zijn niet gelukt terwijl de wethouder aangeeft dat er wel ruimte is. Wellicht moet de raad met een voorstel komen hoeveel meter er op geschoven moet worden vanwege de wens om te bouwen. De initiatiefnemers moeten fatsoenlijk behandeld worden, het duurt al lang, ongetwijfeld zijn er kosten gemaakt.

Omdat er een half jaar voorbij is gegaan zonder resultaat roept hij de raad op zelf een voorstel te doen over het opschuiven en vervolgens het voorstel goed te keuren. De heer Van Groos vindt dat de raad niet op de stoel van een ambtenaar moet gaan zitten. Het voorstel dat voorligt, is in overeenstemming met het beleid en de structuurvisie. Wat nu wordt voorgesteld wijkt daarvan af. Hij snapt het probleem van de buren, maar zijn fractie voelt geen behoefte om een andere grens vast te stellen.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

6

De heer Knops verduidelijkt dat de wethouder zojuist aangaf dat de grens enigszins fluïde is (24, 22, 20 meter). De stelling dat dit strijdig is met de structuurvisie is waarschijnlijk niet terecht. De heer Van Groos vindt dat een kwestie van interpretatie. Wat is fluïde? Hij ziet het amendement graag tegemoet en zal het op dat moment wegen, waarbij de grondhouding van zijn fractie duidelijk is. De heer Spohr geeft aan dat op het moment dat er een amendement wordt ingediend er zekerheid moet zijn dat de buren met de wijziging kunnen leven. Naar aanleiding van de discussie heeft hij het idee dat het absoluut niet om een paar meter gaat waardoor hij een amendement niet zinvol acht. De heer Knops verwijst naar de reactie van de buren in de stukken waarin aangegeven wordt dat zij openstaan voor een oplossing. Hij vermoedt dat er een oplossing mogelijk is zonder procedure bij de Raad van State. Mevrouw Wens sluit zich aan bij de woorden van de heer Van Groos, het gaat niet alleen om de zichtlijnen op het monument, er moet ook rekening gehouden worden met het slagenlandschap. Het voorstel is conform de structuurvisie. Als de gemeente een betrouwbaar bestuurder wil zijn moet zij deze vooral volgen en geen uitzondering maken.

De heer Knops denkt niet dat het een uitzondering is, de structuurvisie is fluïde en biedt ruimte, het gaat om het opzoeken van de marge waardoor een oplossing geboden kan worden zodat er huizen gebouwd kunnen worden. De heer Ottens begrijpt van de wethouder dat er enige ruimte is. Uit het mediationtraject blijkt dat dit ook met partijen is besproken. Hij is bekend met de reactie van de buren en daarom staat zijn fractie wel open voor het rechtdoen aan alle inspanningen van de initiatiefnemers, maar ook rechtdoen aan de omgeving door mee te denken in een poging daartoe. De heer Van Zelst heeft al een paar keer gehoord de invloed op het slagenlandschap. In zijn optiek loopt het slagenlandschap van noord naar zuid en niet van oost naar west. Naar aanleiding van het voorstel van de heer Knops vraagt hij zich af of in het geval een amendement om 4 meter op te schuiven wordt aangenomen ook van te voren geregeld wordt dat er geen procedure volgt bij de Raad van State. Mevrouw Wens verwijst naar het plaatje in de stukken over de historische lijnen. Een gedeelte van het slagenlandschap ligt haaks op het overgrote deel. De lijn loopt dwars door het perceel. De heer Knops antwoordt dat een gang naar de Raad van State natuurlijk niet voorkomen kan worden. De wethouder heeft partijen niet bij elkaar kunnen krijgen dus dit risico blijft bestaan.

Als de raad een amendement aanneemt om op te schuiven hebben allerlei partijen vervolgens de mogelijkheid om naar de Raad van State te gaan. De heer Van Groos vult met betrekking tot het slagenlandschap aan dat de meeste slagen van noord naar zuid lopen omdat deze aansluiten op de winterdijk die van oost naar west loopt. Op andere plaatsen zijn slagen van oost naar west of op een andere manier wat vroeger de Hoogevaart was, maar wellicht is het handiger om dit in de pauze nader uit te leggen aan de heer Van Zelst. De voorzitter biedt inspreker gelegenheid om een slotwoord te spreken.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

7

Mevrouw Hoogendoorn bevestigt dat het slagenlandschap inderdaad in een andere richting gaat. Zij hoopt dat de procedure na tien jaar niet uitmondt in handjeklap met een paar meter hier of daar waarmee eigenlijk geen recht wordt gedaan aan het proces en aan de structuurvisie op het gebied van erfgoed. Zij is van mening dat er genoeg aanleiding gezien kan worden in wat recent in de media was over bezwaar makende burgers en stelt voor om daar nog eens goed naar te kijken. Het is inmiddels weer een jaar later en daarom is het wellicht beter om het probleem voor te leggen aan de Raad van State omdat zij de indruk heeft dat dit uiteindelijk toch zal gebeuren. De voorzitter bedankt inspreker voor haar bijdrage en inventariseert de standpunten. De heer Ottens merkt het voorstel als bespreekstuk aan omdat een eventueel amendement nog nader binnen de fractie besproken wordt. De heer Knops geeft aan dat het een bespreekstuk is om te kunnen bekijken of er met andere partijen tot een amendement gekomen kan worden. De heer Van Groos gaat akkoord met het voorstel. Als er een amendement wordt ingediend zal hij deelnemen aan de discussie. De heer Van Zelst sluit zich hierbij aan. De voorzitter constateert dat de fracties van VVD, Samen Waalwijk het voorstel als bespreekstuk agenderen voor de raadsvergadering van 12 september a.s. Bespreking raadsvoorstellen met college 4.

Vaststellen Beleidsplan Onderhoud Wegen De gemeente is verantwoordelijk voor veilige wegverhardingen. Het huidige plan is verouderd en past niet bij de huidige vraagstukken. Daarom is een nieuw Beleidsplan Onderhoud Wegen opgesteld voor 2025-2029. Dit onderwerp is geagendeerd door de fractie van de ChristenUnie. De heer Van Groos vraagt waarom het college nog steeds niet met een voorstel is gekomen ten aanzien van 30km per uur binnen de bebouwde kom terwijl dit voor onderhoud en de inrichting van wegen een belangrijk vertrekpunt is. Den Haag heeft 30km binnen de bebouwde kom als standaard ingevoerd vanwege de vele ernstige ongelukken en bovendien bevordert deze snelheid het fietsverkeer. Hij vraagt voorts waarom in het raadsvoorstel een uitgebreide tekst over participatie staat terwijl er in de praktijk niets zal veranderen aan wat er nu al wordt gedaan aan participatie. In het beleidsplan staat op pagina 16 dat het college met de schaalsprong een aantrekkelijker woonmilieu wil creëren. Schaalsprong houdt volgens zijn fractie vooral in dat met name in het centrum de beschikbare ruimte wordt volgebouwd waarbij bijvoorbeeld ten aanzien van parkeren de grenzen van wat mogelijk is worden opgezocht.

Hij vraagt waarom het college stelt dat met de schaalsprong het woonmilieu aantrekkelijker wordt want dat geldt veelal niet voor mensen die in de directe nabijheid van een inbreidingslocatie wonen. In het plan staat dat aandacht wordt gegeven aan voet- en fietspaden maar dit is niet concreet uitgewerkt. Hij vraagt waarom niet omdat dit in het kader van sociale duurzaamheid nogal belangrijk is. Mensen die met een scootmobiel, een rolstoel, een rollator of kinderwagen van de Meerdijk in Waalwijk naar de Heistraat in Sprang-Capelle gaan moeten voortdurend de weg op een af.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

8

Wethouder Klerx antwoordt dat afgesproken is om de discussie over 30km per uur op te pakken bij de realisatie van IUP projecten. Een gemeentelijk wegenstructuurplan wordt gemaakt dan wel geactualiseerd en daarin wordt aangegeven welke wegen een gebiedsontsluitingsweg met 50km per uur zullen blijven, welke wegen 30km zijn zoals nu bekend in de wegenwet kennen en een tussenvariant om zo veel mogelijk naar 30km per uur te gaan vanuit de ambitie om een goede ontsluiting te behouden. Als er wordt getwijfeld of een weg 30km of 50km moet worden, wordt deze meegenomen in de participatietrajecten van het IUP. Er volgt geen concreet voorstel om volledig over te gaan naar 30km per uur, maar er wordt wel een structuurkaart voor het snelheidsregime op de wegen vastgesteld. De actualisatie van het beleidsplan onderhoud wegen heeft lang geduurd. De verwachtingen ten aanzien van de participatie zijn veranderd en daarom is daar aandacht aan gegeven in het raadsvoorstel. Er gaat wel degelijk iets veranderen, maar dat is niet alleen maar vanwege dit raadsvoorstel. Aan deze transformatie wordt al jaren gewerkt omdat de raad daar in de afgelopen jaren flink voor op de trom heeft geslagen naar aanleiding van praktijkvoorbeelden en visies die in de raad zijn vastgesteld.

Aangaande de schaalsprong geeft hij aan dat de coalitie een ambitie heeft uitgesproken die veel terugkomt in de Kadernota en voorstellen van het college. De discussie of dit een gewenst milieu is moet al dan niet in de omgevingsvisie vastgelegd worden. Het college vindt een stedelijk woonmilieu ook een aantrekkelijk woonmilieu met veel aandacht voor het leefklimaat (groen, water, duurzame mobiliteit, wandelen en fietsen). De vraag naar woningen in een stedelijke omgeving groeit naast vraag naar een meer dorpskarakter waar in de dorpenstrategie aan gewerkt wordt. De voetpaden en fietspaden worden integraal meegenomen in het wegenplan. Hij onderschrijft het belang waar de heer Van Groos op doelt. De heer Van Groos geeft aan dat de wegcategorisering een bevoegdheid van de raad is. De huidige categorisering (30km of 50km per uur) is door de raad vastgesteld. Hij wacht op het moment dat dit raad dit vaststelt uitgaande van de nieuwe standaard en hoopt dat dit zal zijn voordat het IUP aan de raad wordt voorgelegd. Wethouder Klerx antwoordt dat het volgende IUP in oktober aan de raad wordt voorgelegd. Het vraagt wat meer tijd om de wegenstructuurkaart naar de raad te brengen als dit inderdaad een bevoegdheid is van de raad, maar dat gaat hij nog na.

De heer Van Groos vraagt al drie jaar om met een voorstel te komen en voelt daarom de behoefte om daar bij het IUP het nodige over zeggen. Hij vindt het lastig dat de wethouder zegt dat het wordt overgelaten aan de participatie als er twijfel is of het 30km of 50km moet worden. Zijn ervaring is dat dit dan vooral wordt gevraagd aan de aanwonenden en niet aan de gebruikers die daar soms andere ideeën over hebben. Bewoners willen dat iedereen die door hun straat rijdt zo langzaam mogelijk rijdt, maar op het moment dat zij zelf achter het stuur zitten wordt het liefst het gaspedaal ingetrapt. Hij is van mening dat daar eens een goede discussie over gevoerd moet worden. De heer Van Zelst noemt als concreet voorbeeld de aanpak van het lint in Sprang-Capelle waar wordt gesproken over 30km per uur. Er is een enquête gehouden onder de aanwonenden. Hij is zelf aanwonende, maar heeft de enquête niet gezien. Bij een eerder wijkontwikkelingsplan is heel duidelijk naar voren gekomen 50km per uur de voorkeur heeft. Hij vraagt of in de participatie alleen de aanwonenden worden bevraagd of alle gebruikers (ook de achterliggende wijken). De raad heeft destijds weloverwogen besloten dat het 50km per uur blijft omdat het een gebiedsontsluitingsweg is. Wethouder Klerx antwoordt dat constant bekeken wordt of het beleid bijgesteld moet worden.

De discussie over 30km of 50km is aan verandering onderhevig. In de tijd van

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

9

het wijkontwikkelingsplatform dacht men daar wellicht anders over dan nu. Ambtelijk wordt dit onderzocht voor heel Waalwijk en daarnaast via participatie met gebruikers, met name de aanwonenden maar iedereen is vrij om bij dit soort bijeenkomsten mee te praten. Hij kan zich bij het lint voorstellen dat de afwikkeling voor de achterliggende wijken heel belangrijk is, maar dat wil niet zeggen dat in het lint voor eeuwig 50km per uur wordt gehanteerd. Als het slimmer is om dat te veranderen is daar zeker bereidheid toe, zeker omdat een groot deel van het lint al 30km per uur is. De heer Ottens merkt op dat in het kader van duurzaamheid wordt gekeken naar ander materiaal dat duurzaam is maar meer aan slijtage onderhevig is vanwege de toename van zwaarder verkeer en de overgang naar elektrische voertuigen. Hij vraagt daarom of het wellicht verstandig is om eens te kijken naar de afschrijvingstermijnen van wegen. Wethouder Klerx kan zich voorstellen dat de raad graag de voors en tegens inzichtelijk wil hebben. Een kortere afschrijvingstermijn betekent ook een forsere kapitaallast. De voorzitter biedt gelegenheid om onderling het debat te voeren. De heer Van Groos is van mening dat in de praktijk de levensduur van de meeste wegen wordt bepaald door de onderliggende riolering omdat deze bepalend is voor het moment waarop de weg opnieuw wordt ingericht.

De heer Ottens bevestigt dat riolering vaak bepalend is bij grote vervangingen, maar merkt op dat de afschrijvingstermijn voor riolering op 60 of 80 jaar wordt gesteld waardoor de vervanging van wegen eerder aan de orde is. Dit geldt ook voor de functionaliteit van wegen waar het gaat om ambities met betrekking tot vergroening. Daar wordt niet op gewacht totdat de riolering is afgeschreven of wordt toegekomen aan afkoppelen. De voorzitter inventariseert de standpunten. De heer Van Zelst zegt dat het voorlopig een bespreekstuk is omdat er nog vragen open staan. De heer Van Groos merkt het voorstel vooralsnog als bespreekstuk aan in verband met 30km of 50km en fiets- en voetpaden, maar het kan zijn dat hij uiteindelijk van bespreking afziet. De heer Ottens geeft aan dat het op zich een akkoordstuk is, maar vanwege de uitnodiging van de wethouder om na te denken over de afschrijvingstermijnen volgt wellicht een motie. De voorzitter constateert dat de fracties van SGP en ChristenUnie het voorstel als bespreekstuk agenderen voor de raadsvergadering van 12 september a.s. 5.

Woonzorgvisie Hart van Brabant

In de Regio Hart van Brabant is sprake van grote en urgente uitdagingen op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Deze ontstijgen soms het lokale niveau. Daarom is besloten een regionale woonzorgvisie op te stellen. De visie wordt nu voorgelegd aan de gemeenteraden. Dit onderwerp is geagendeerd door de fracties van ChristenUnie en VVD.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

10

De heer Van Groos merkt op dat in de woonzorgvisie het belang van samenredzaamheid (de sociale basis) wordt onderstreept. Hij vraagt hoe samenredzaam de inwoners van de gemeente zijn op een schaal van 0 tot 5. Dit geldt ook voor het accepteren van mensen die iets anders zijn. Hij vraagt waarom het college hier niet duidelijker over is. Hij vraagt voorts waarom het college denkt te kunnen gaan sturen op het bouwen van de benodigde woningen terwijl dit in Waalwijk en ook in andere gemeenten al jaren niet lukt. Wethouder Slaats antwoordt dat onlangs een monitor op wijkniveau in het Sociaal Domein is besproken met indicatoren hoe samenredzaam de samenleving is. Een versimpeling van 0 tot 5 doet geen recht aan de complexe materie waar dit om gaat. De uitdaging is om steeds beter inzichtelijk te krijgen welke acties en maatregelen daar eventueel op genomen kunnen worden. De vraag of mensen verschillend mogen zijn is best ingewikkeld omdat mensen verschillend mogen zijn. Er zijn verschillende doelgroepen in de woonzorgvisie geformuleerd waarbij er juist vanuit gegaan wordt dat mensen niet allemaal hetzelfde zijn. Wellicht dat deze vraag nog nader toegelicht kan worden. Bouwen is complex in algemene zin, maar zeker als het gaat over wonen en zorg. De woonzorgvisie gaat niet alleen over het realiseren van nieuwbouw, maar ook over het mogelijk maken en stimuleren van langer thuis wonen.

Samenwerking in de Regio biedt mogelijkheden om beter actie te kunnen ondernemen en van elkaar te leren om stappen vooruit te zetten. De regionale woonzorgvisie wordt uitgewerkt in een lokale woonzorgvisie meer gericht op de situatie in Waalwijk met een uitvoeringsprogramma. De heer Van Groos leest in de woonzorgvisie als meest urgente punt dat er gebouwd moet worden voor de doelgroep. In de woonvisie wordt aangegeven voor welke doelgroepen gebouwd moet worden. Hij stelt vast dat niet wordt gebouwd voor andere doelgroepen. Veel zaken in de woonzorgvisie die te maken hebben met willen inwoners van Waalwijk omzien naar een ander. Gelukkig zijn er genoeg mensen die dit doen, maar het gebeurt ook vaak niet. Als dit een basis is waarop een visie wordt geformuleerd, maar het is niet bekend hoe stevig de basis is dan vraagt hij zich af hoeveel zin het heeft om een visie vast te stellen als het gaat om mensen die iets anders zijn. Als de gemeente Skaeve Huse wil bouwen waarvoor een wijk wordt aangewezen dan is bekend wat de reactie is op dat moment en heeft de gemeente daarin nog een schaalsprong te maken. Wethouder Slaats is het eens dat vraagstukken soms complex zijn en dat er soms vanuit eigen belang gedacht wordt.

Dat is op zich niet gek, maar tegelijkertijd moet zowel in de koers van het Sociaal Domein als in de woonzorgvisie aandacht zijn voor de wijze waarop de samenleving op zo’n manier geholpen kan worden. De gemeente moet het voorbeeld geven voor meer naar elkaar omkijken. Dat begint met een goede basis en voorzieningen in de buurt, maar ook met accepteren dat mensen anders zijn en dat dit soms iets vraagt van elkaar. Dit is een richting die de gemeente graag wil volgen en daarom hoopt hij dat daar gezamenlijk aan gewerkt kan worden. De heer Klerks maakt zich zorgen dat de Regio de autonome beslissingsbevoegdheid ten aanzien van urgentie voor bepaalde groepen zou kunnen beperken en vraagt hoe de raad ervoor kan zorgen dat deze beslissingsbevoegdheid behouden en geborgd wordt. Hij vraagt voorts wat de wethouder nodig heeft vanuit de raad om daarvoor een positie in te nemen. De neiging bestaat om een beetje grootstedelijk te kijken naar dit soort woonen zorgproblemen terwijl zijn fractie wat meer zorgen heeft over de kernen en dorpen. Hij vraagt hoe lokaal gezorgd kan worden dat ouderen zo veel mogelijk passend en levensloopbestendig in de kernen en dorpen kunnen blijven wonen en roept op dit blijvend onder de aandacht te blijven brengen lokaal en regionaal.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

11

Wethouder Slaats reageert dat één van de mooie dingen van Hart van Brabant is dat het een diverse mix is van zowel steden als dorpen waardoor Waalwijk haar gelijke kan vinden. Dit helpt als het gaat over regionaal afspraken maken. Het is belangrijk om na te denken over het realiseren van nieuwe ontwikkelingen, maar tegelijkertijd ook ervoor zorgen dat mensen langer kunnen blijven wonen in de huidige woning en ervoor zorgen dat mensen tijdig nadenken over hun wooncarrière om beslissingen voor de toekomst te kunnen maken wat helpt om de gewenste situatie als uitkomst te krijgen. Veel van deze zaken zullen in de lokale visie geregeld moeten worden. De regels voor urgentiegevallen worden in de huisvestingsverordening opgenomen en die worden voorgelegd aan de raad. De raad kan over twee weken aangeven wat belangrijk gevonden wordt zodat hij dit in zijn achterhoofd kan meenemen naar de Regio. Er is een reden waarom urgentiegevallen om afstemming in de Regio vragen. Sommige mensen zoeken breder naar een woning dan binnen de eigen gemeente. Woningaanbieders en zorgcorporaties werken vaak regionaal. Waalwijk is kartrekker van één van de werkgroepen die de woonzorgvisie gaat uitwerken. De voorzitter constateert dat er geen behoefte is om onderling het debat te voeren en inventariseert vervolgens de standpunten.

De heer Van Groos geeft aan dat het voor zijn fractie eigenlijk een bespreekstuk is vanwege de vragen die hij heeft gesteld, maar omdat hij merkt dat dit onderwerp voor de meeste fracties een akkoordstuk is sluit hij zich daarbij aan. Als de notitie verder wordt uitgewerkt, komt zijn fractie op deze punten terug. De heer Tiemstra zegt dat het een bespreekstuk is voor zijn fractie. De woonzorgvisie ziet sterk toe op de belangen van zorg voor ouderen. Jongeren zouden hierin ook een plaats kunnen krijgen en daarom wordt een amendement overwogen. De voorzitter constateert dat de fractie van SGP het voorstel als bespreekstuk agendeert voor de raadsvergadering van 12 september a.s. 6.

Ontwikkelingen surfvijver en stadsstrand

Er is een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheid om de surfvijver als officieel zwemwater aan te wijzen. Met het onderzoek is een concept zwemwaterprofiel opgesteld. Voor een veilige en schone zwemomgeving zijn nog maatregelen nodig zoals het aanleggen van een zwemzone, stadsstrand, parkeervoorzieningen en het toevoegen van picknicktafels en afvalbakken. Dit onderwerp is geagendeerd door de fractie van de ChristenUnie. De heer Van Groos merkt op dat de belangrijkste reden om natuurbad ’t Hoefsven te sluiten is dat het toezicht niet te waarborgen is en vraagt waarom dat in deze situatie niet als valide argument wordt gezien. Hij vraagt voorts waarom er in het voorstel niets is opgenomen over het versterken van de natuurkwaliteiten in dit gebied en of daarvoor gewacht moet worden op een visie voor het Lido. Wethouder Klerx reageert dat juist veiligheid een belangrijke reden is geweest waarom wordt gekozen voor een enigszins veiliger gebied dan wat er nu is. De surfvijver wordt nu al recreatief gebruikt, maar is relatief bezien geen veilig zwemwater omdat het een diepe plas is. Onervaren zwemmers kunnen zich daar soms in vergissen met dodelijke gevolgen. De raad heeft opgeroepen een stukje van het strand veiliger en minder diep te maken zodat iedereen die in open water wil zwemmen weet dat het gebied veilig is. Zwemmen in het overige deel van de surfvijver is niet toegestaan.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

12

Voor het versterken van de natuurkwaliteit is in dit voorstel minder tot geen aandacht omdat het versterken van de natuurkwaliteit belangrijk is voor het hele gebied daar de raad heeft opgeroepen meer met het gebied te doen. Er komen een nieuwe woonwijk, een stadstrand en een nieuwe horecazaak en de Provincie is bezig met de groenblauwe gebiedsgerichte aanpak voor de Loonse en Drunense duinen waar dit gebied aan grenst. Waalwijk moet daarbij een standpunt innemen, het versterken van de natuurkwaliteit wordt zeker opgenomen in de visie. De heer Van Groos begrijpt dat het gebied veiliger gemaakt wordt, maar dat wil niet zeggen dat de gebruikers zich veiliger gaan gedragen. In water met een diepte van 1,5 meter kunnen kinderen verdrinken. Er wordt uitgegaan van 200 bezoekers, het strand is klein, op hete dagen zijn er wellicht meer bezoekers die buiten het gebied zullen gaan waardoor hetzelfde gevaar wordt gelopen als nu. Nu wordt aangegeven dat zwemmen niet toegestaan is, straks wordt de indruk gewekt dat het water zwemkwaliteit heeft omdat er allerlei voorzieningen zijn getroffen. Wethouder Klerx reageert dat het in de beleving van het college wel veiliger wordt. Mevrouw IJpelaar refereert aan het feit dat er mensen zijn verdronken. Kinderen kunnen ook in water van 10cm verdrinken en daarom zijn er badmeesters nodig. Zij vraagt hoe dit georganiseerd wordt.

In het gebied lopen ook honden los. Zij informeert naar de consequenties van het strand voor het losloopgebied. Waalwijk heeft twee zwembaden. Het strand zal zeker consequenties hebben voor het aantal bezoekers daar. Zij vraagt of het college dit in beeld heeft. Wethouder Klerx antwoordt dat water zonder toezicht een bewuste keuze is. Er worden wel instructieborden geplaatst. Hij is zich bewust van het risico dat het ook in water van 10cm kan misgaan en dat wordt duidelijk gemaakt aan de gebruikers. De gemeente moet aan de strikte eisen voor zwemwater van de Provincie voldoen. Geprobeerd wordt om de veiligheid te versterken, maar het is onmogelijk om voor iedereen te garanderen dat zwemmen in natuurwater 100% veilig is. Het strand is niet toegankelijk voor honden. Bij de roeivijver is een losloopgebied waar honden eventueel kunnen zwemmen. Hij beaamt dat er consequenties zullen zijn voor zwembad Zidewinde op hete, zomerse dagen. Verwacht wordt dat er voor het Olympiabad geen consequenties zullen zijn omdat daar sprake is van vaste groep gebruikers voor het binnenbad. Hij herhaalt dat het plan voortkomt uit een oproep vanuit de raad waar uitvoering aan gegeven wordt. Mevrouw IJpelaar maakt het standpunt van haar fractie kenbaar in de raad.

De heer Van Dijk merkt op dat een oproep van de heer Tiemstra voor veilig zwemwater in de surfvijver leidde tot het idee van Lokaal Belang om tot een stadstrand te komen en dat wordt nu geconcretiseerd. Hij is benieuwd wat de wethouder vindt van de suggestie om een watertappunt toe te voegen. Aangenomen wordt dat bij de toiletvoorzieningen rekening wordt gehouden met gehandicapten. Wethouder Klerx antwoordt dat een watertappunt in overweging genomen wordt. Er is al een watertappunt aanwezig aan de Vijverlaan bij de hertenkamp. Idealiter worden watertappunten wat meer verdeeld over de wijk. In de horecagelegenheid komt een invalidentoilet, er komt geen invalidentoilet in de buitenruimte. De heer Ottens begrijpt dat het zwemwater minder diep wordt en meer geleidelijk gaat aflopen naar maximaal 1,5 meter en vraagt of er bij het onderhoud rekening mee gehouden wordt dat zand als gevolg van wind en onderstroming verder de vijver in zal gaan waardoor dit wellicht periodiek aangevuld zal moeten worden.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

13

Wethouder Klerx antwoordt dat daar geen rekening mee gehouden is. Het is onbekend hoe snel het zand zal wegzakken, maar dit wordt in de gaten gehouden. Mevrouw Wens heeft contact gehad met een aantal enthousiaste zwemmers die wezen op de mogelijkheden om een duurzame en natuurlijke zuivering aan te leggen om de waterkwaliteit hoog te houden. Deze informatie is inmiddels gedeeld met de wethouder. Zij verzoekt om daar serieus op in te gaan. Wethouder Klerx antwoordt dat er ambtelijk al contact is gelegd met de indieners en er is contact geweest met het Waterschap. Hij is altijd blij met inwoners die meedenken en innovatieve oplossingen aandragen. Dit wordt nader uitgezocht en teruggekoppeld. De heer Spohr sluit zich aan bij de zorgen over de consequenties voor zwembad Zidewinde (betaald tegenover gratis). Hij kan zich voorstellen dat omdat het om een dure voorziening gaat, waar bewust voor gekozen is, dat dit gemonitord wordt en het zwembad niet zal lijden onder negatieve effecten. Wethouder Klerx antwoordt dat hij geen garanties kan geven dat Zidewinde er niet onder gaat lijden. Of het zwembad gesloten wordt in de toekomst is een politieke afweging. Hij heeft deze ambitie niet. Integendeel, er wordt hard gewerkt om het zwembad toekomstproof te maken. Het college blijft de effecten monitoren (bezoekersaantallen).

Als er financiële consequenties zijn dan wordt daarover teruggekoppeld. De heer Dubbeldam merkt op dat hij in het verleden lid was van de Katwijkse reddingsbrigade en zich voornamelijk ongelukken met Duitse toeristen herinnert. Hij roept daarom op aandacht aan te schenken aan internationale gebruikers. Wethouder Klerx reageert dat de huidige waarschuwingsborden meertalig zijn, waaronder Pools, omdat dit een belangrijke doelgroep. Dit wordt straks ook zo gedaan op de instructieborden. De voorzitter constateert dat er geen behoefte is om onderling het debat te voeren en inventariseert vervolgens de standpunten. De heer Van Dijk zegt dat het een bespreekstuk is voor zijn fractie om een positieve bijdrage te kunnen leveren op dit mooie voorstel en daarnaast wordt gekeken of er voor de gedane suggesties een motie wordt ingediend. Mevrouw Wens geeft aan dat het een bespreekstuk is omdat haar fractie terug wil komen op de duurzame zuivering van het zwemwater. De heer Kieboom wil graag meedenken met Lokaal Belang over de motie en daarnaast een positieve bijdrage leveren. De heer Spohr kiest voor een bespreekstuk vanwege de zorgen om zwembad Zidewinde, mogelijk wordt er een motie ingediend samen met Lijst IJpelaar. Mevrouw IJpelaar sluit zich hierbij aan.

De heer Van Groos merkt op dat het college moeite heeft gedaan om de kosten niet uit de hand te laten lopen, maar zijn fractie vreest dat er toch veel extra kosten zullen volgen waarvoor nu al geen dekking wordt aangegeven. Voorts zijn er zorgen over de veiligheid.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

14

De heer Tiemstra zegt dat het een bespreekstuk is, de bijdrage van zijn fractie zal zoals altijd positief zijn. De voorzitter constateert dat de fracties van Lokaal Belang, GroenLinks, SGP, CDA, D66, ChristenUnie en Lijst IJpelaar het voorstel als bespreekstuk agenderen voor de raadsvergadering van 12 september a.s. 7.

Grondstoffenbeleidsplan stap 2, 2024

De gemeenteraad stelde in 2013 een Grondstoffenbeleidsplan vast met daarin korte en lange termijn maatregelen. In 2020 stelde het college voor om ‘omgekeerd inzamelen’ in te voeren, maar de raad vond het plan toen nog niet besluitrijp. De raad heeft gevraagd om een nieuw voorstel met focus op inwonersbetrokkenheid en afvalproeven. Dit plan ligt nu voor. Dit onderwerp is geagendeerd door de fracties van ChristenUnie, LokaalBelang en VVD. De heer Van Groos vraagt welke uitgangspunten gehanteerd zijn voor het grondstoffenbeleidsplan fase 2 en waarom. Wethouder Schuijffel antwoordt dat er is uitgegaan van de uitgangspunten zoals die in 2013 zijn geformuleerd. Deze uitgangspunten zijn geactualiseerd naar aanleiding van de nieuwe landelijke richting om niet perse hard te duwen op de kilo’s maar wel op de kwaliteit van het scheiden van afvalstromen. Het oorspronkelijke plan was om te duwen op 45kg restafval en dat wordt als een uitdaging aangemerkt. De heer Van Groos denkt dat er in 2013 andere uitgangspunten lagen, bijvoorbeeld ‘de vervuiler betaalt’. Dat is in dit voorstel niet het geval. Voorts was ook uitgangspunt om de landelijke doelstellingen te halen. Hij vraagt waarom er geen inzamelmethode wordt voorgesteld waarmee de landelijke doelstellingen wel worden gehaald. Wethouder Schuijffel antwoordt dat het voorliggende plan nog steeds uitgaat van ‘de vervuiler betaalt’.

Zij ziet de heer Van Groos met zijn hoofd schudden, wellicht moet hij het haar nog eens uitleggen. Voorts zijn het de landelijke uitgangspunten die in 2013 zijn vastgelegd waarbij 45kg best een grote opgave is. De heer Van Groos onderstreept dat het een grote opgave is, maar het is niet onmogelijk. Er zijn gemeenten met 11kg en 23kg restafval per persoon. De 78kg waar vanuit gegaan wordt in dit voorstel is nog geen 45kg. Het scheidingspercentage is ook niet conform het landelijk percentage. In de technische vragen van zijn fractie is een voorbeeld gegeven van ‘de vervuiler betaalt’. Er zijn meer voorbeelden te bedenken van mensen die nu weinig afval aanleveren die met een kliko van 140 liter vaker de container aan de straat moeten zetten waardoor zijn meer moeten betalen. Als het GFT afval gratis wordt gemaakt, worden de kosten omgeslagen via het vastrechttarief. Mensen die nu composteren moeten straks voor GFT afval betalen waardoor zij voor de vervuiling van anderen betalen. PMD zaken worden ook via het vastrecht betaald. Het gaat steeds verder af van ‘de vervuiler betaalt’ en daarmee wordt het ook steeds moeilijker uitlegbaar. Het bedrag per lediging van de container is bedoeld om kosten terug te dringen. Als mensen per lediging moeten betalen zullen zij de kliko minder vaak aan de straat zetten.

Als de lediging van GFT gratis is, staat de kliko iedere 14 dagen aan de straat want mensen willen graag een lege container omdat deze dan zo min mogelijk stinkt. Het voorstel zorgt voor meer kosten juist voor de mensen die een bijdrage leveren aan een goede afvalscheiding.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

15

Wethouder Schuijffel waardeert het idealisme. Thuis staat zij bekend als de scheidingspolitie. Er zijn inwoners die het ongelofelijk goed doen, maar er zijn echt veel inwoners die nog grote stappen moeten zetten hierin. Om het werkbaar en uitlegbaar te houden wordt deze stap voorgesteld. Over een aantal jaren zal opnieuw gekeken moeten worden hoe er nog meer stappen gezet kunnen worden. Het is een illusie om vanuit de huidige situatie te denken dat die grote stap in één keer gemaakt kan worden. Persoonlijk vindt zij dat jammer, maar het moet wel realistisch zijn. De heer Van Groos merkt op dat het tarief in de gemeente Heusden vorig jaar € 170 per huishouden was. Het tarief in Waalwijk is een stuk hoger en wordt nog hoger dus wellicht moet er bij de buren gekeken worden. Hij vraagt waarom er niet meer investeringskosten ten laste van de voorziening worden gebracht. Wethouder Schuijffel zegt schriftelijke beantwoording toe. De heer Van Groos vraagt waarom ten aanzien van papier wordt gewezen op landelijke ontwikkelingen terwijl de gemeente een eigen inzameldienst heeft of is het college van plan de inzameling van papier uit te besteden. Hij vraagt voorts waarom de inzameling bij hoogbouw wel zonder inzamelmiddel mogelijk is. Wethouder Schuijffel antwoordt dat daarvoor nu al een extra partij wordt ingeschakeld.

Papierinzamelaars willen niet meer met vrijwilligers werken en daarom is daar inmiddels afscheid van genomen. Voorts willen zij steeds minder papier inzamelen zonder inzamelmiddel waarbij zij zich kan voorstellen dat dit met Arbo-regels heeft te maken. Er wordt meebewogen met landelijke ontwikkelingen om een goede aanbestedingen te kunnen doen. De heer Van Groos begrijpt dat het inzamelen van oud papier nu is uitbesteed omdat de verenigingen dat voorheen deden. Er zou voor gekozen kunnen worden om één van de andere fracties uit te besteden en het papier wel zelf te doen omdat verwacht kan worden dat wanneer er straks een papiercontainer komt mensen niet bereid zullen zijn om grote stukken karton te verkleinen. Dat wordt dan gewoon bijgeplaatst en vervolgens moet de buitendienst het ophalen waardoor kosten worden gemaakt. Het inzamelen bij hoogbouw zonder inzamelmiddel is kennelijk geen probleem voor de marktpartij. Hij vraagt of de wethouder met een overtuigend argument kan komen waarom het op deze manier zou moeten. Wethouder Schuijffel kan geen nog overtuigender argument verzinnen behalve dat de gemeente de papierinzameling goed wil doen. Er zijn meerdere aanbieders waaruit gekozen kan worden.

De heer Van Hest geeft aan dat ruim 22% van de bewoners uit het proefgebied heeft aangegeven dat een 140 liter container ten behoeve van restafval niet volstaat ondanks maximale scheiding. Hij vraagt waarom de wethouder er toch voor kiest om enkel 140 liter containers op te nemen in het raadsvoorstel aangezien gemeente breed meer dan 3.000 woningen straks zullen kampen met een uitdaging. Wethouder Schuijffel verduidelijkt dat er een proef is gedaan in Besoyen met 140 liter containers. Het was een uitdaging, maar het is ook een kwestie van wennen. Er is een periode nodig om aan een nieuw systeem te wennen. Aan het begin van de periode hadden bewoners moeite, aan het einde van de periode kwamen er nauwelijks opmerkingen. Het percentage van 22% is naar voren gekomen uit de enquête over de ervaringen. Bewoners zijn niet zelf met klachten gekomen dat de 140 liter container niet

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

16

voldoet. Zij is van mening dat de aandacht niet op de kleinste groep gericht moet worden. Grote gezinnen hebben de mogelijkheid om een extra container aan te vragen. Gebleken is dat daar weinig gebruik van gemaakt wordt. Navraag bij andere gemeenten heeft geleerd dat uiteindelijk weinig mensen problemen ervaren en nauwelijks gebruik maken van een extra container. Zij herhaalt dat het in de eerste maanden een opgave zal zijn, maar uiteindelijk zullen de meeste mensen er prima mee overweg kunnen. De heer Van Hest vervolgt dat ongeacht hoe de feedback is binnengekomen 22% na een jaar proef aangeeft dat de 140 liter container niet volstaat. Hij herhaalt dat gemeente breed meer dan 3.000 woningen een uitdaging hebben en daar vraagt hij een oplossing voor. Wethouder Schuijffel herhaalt dat mensen met een groot gezin een extra container kunnen aanvragen. De heer Van Hest vraagt waarom de wethouder uitgaat van de cijfers van de Waalwijkse sorteeranalyse in plaats van de CBS-cijfers die openbaar gepubliceerd worden ondanks dat deze tientallen procenten met elkaar verschillen. Wethouder Schuijffel antwoordt dat uit de sorteeranalyses blijkt dat in het CBS cijfer voor restafval nog een grote hoeveelheid aan andere grondstoffen aanwezig is (glas, PMD, GFT).

De heer Van Hest verwijst naar de verdeling van het CBS over de zojuist genoemde groepen want deze verschilt wel degelijk met de gehanteerde cijfers. Wethouder Schuijffel vervolgt dat het aantal kilo’s restafval dat het CBS noteert het aantal kilo’s is dat de gemeente heeft opgehaald. In deze kilo’s restafval zit nog een heleboel ander materiaal en daarom corresponderen de cijfers niet. Ambtelijk wordt aangevuld dat gemeenten de cijfers van gescheiden afval aanleveren bij het CBS. De cijfers uit de sorteeranalyse betreft het percentage grondstoffen in de container voor restafval. Op de dag van inzameling wordt het afval uit een aantal containers separaat ingezameld, naar een aparte ruimte gebracht en gesorteerd. Met een kleine container voor restafval wordt geprobeerd mensen te motiveren om het afval beter te scheiden. De papierinzameling wordt al decennialang uitbesteed. De gemeente zorgde voor een transporteur, de bemanning kwam vanuit verenigingen. Het inzamelen van papier is op dit moment uitbesteed. Inzameling door de eigen dienst zou opnieuw overgewogen kunnen worden omdat er nu doordeweeks wordt ingezameld. De heer Van Hest vraagt waarom de wethouder de voorkeur geeft aan een extra container voor papier en karton in plaats van een extra container voor PMD ondanks dat 89% van de respondenten van de afvalproef aangeeft een extra container voor PMD te willen.

Hij vraagt voorts of geconcludeerd moet worden dat de proef waarin onder andere de PMD containers zijn opgenomen niet juist is uitgevoerd. Wethouder Schuijffel antwoordt dat de raad in 2019 tot een aantal proeven heeft besloten. Het inzamelen van papier en het feit dat inzamelaars niet meer met vrijwilligers willen werken en de voorkeur geven aan het inzamelen via containers was toen nog niet zo aan de orde. Op basis van deze ontwikkelingen is deze keuze gemaakt. Zij bevestigt dat er enthousiaste verhalen zijn over de PMD container, maar dat zou betekenen dat inwoners van 2 naar 4 containers gaan. Ingeschat wordt dat dit een stap te ver is.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

17

De heer Dubbeldam merkt op dat inwoners met een kleine tuin destijds ruimte hebben moeten maken voor twee kliko’s. Binnenkort komt er een extra kliko bij en dat zal voor reacties zorgen. Hij informeert hoe de gemeente daarop gaat reageren. Wethouder Schuijffel snapt goed dat een extra container niet altijd leuk is. De gemeente moet het goed uitleggen. Afvalcoaches kijken hoe zij inwoners kunnen bijstaan in dit veranderingsproces. De heer Dubbeldam vervolgt dat de focus voornamelijk op een beter milieu en duurzaamheid ligt terwijl het eigenlijk om de portemonnee gaat; wie goed scheidt hoeft straks minder te betalen. Hij informeert hoe dit in de communicatie beter naar voren gebracht zou kunnen worden. Wethouder Schuijffel reageert dat de afdeling communicatie zich ook met afval en grondstoffen bezighoudt. Communicatie is één van de belangrijkste zaken in dit veranderingsproces. Er is veel tijd gestoken in de afvalproeven en dat heeft enorm geholpen, maar er moet blijvend gecommuniceerd worden omdat het anders fout gaat. De heer Dubbeldam zegt dat soms niet helemaal duidelijk is waar het afval thuishoort. Hij informeert naar de huidige stand van zaken met betrekking tot nascheiding. Wethouder Schuijffel antwoordt dat alle ontwikkelingen op het gebied van afvalinzameling, het scheiden van grondstoffen en hoe dit op een goede manier gedaan kan worden, op de voet gevolgd worden.

Wat nu voorligt is een stap waarna steeds opnieuw bekeken hoe dit nog beter en handiger kan. In de wat meer verstedelijkte gebieden en het noorden van het land wordt aan nascheiding gedaan. Machinaal nascheiden van PMD gaat prima. De andere afvalstromen in het restafval moeten zo veel mogelijk bij de bron gescheiden worden. Om de geformuleerde ambities te behalen is op dit moment het machinaal nascheiden nog niet effectief voor Waalwijk. Bovendien wordt op het moment dat je weinig hoeft te doen aan afval scheiden het bewustzijn ook niet heel erg aangewakkerd. Nascheiding kan op termijn een aanvulling zijn bij bronscheiding. De heer Spohr zegt dat de ervaring leert dat bij een beleidsverandering meer zwerfafval optreedt. In zijn optiek is de hoeveelheid zwerfafval de laatste tijd zeker niet kleiner geworden. Opvallend is dat veel mensen hun eigen afval in publieke afvalbakken doen die daar helemaal niet voor bedoeld zijn. Hij vraagt of er beleid is om dit tegen te gaan of te ontmoedigen. Hij vraagt voorts waarom er voor zwerfafval geen post bij is opgenomen bij de financiën. Wethouder Schuijffel antwoordt dat zwerfafval wel degelijk de aandacht heeft. Op allerlei manieren wordt geprobeerd om dumping te ontmoedigen, soms op ludieke manieren. Het betreft een aparte post in de begroting.

De heer Spohr vervolgt dat er consequenties zouden kunnen zijn voor de huidige begroting naar aanleiding van deze beleidswijziging. Wethouder Schuijffel zegt dat er in de afgelopen weken ervaringen zijn opgehaald in andere gemeenten die dezelfde systematiek hanteren. Zwerfafval is niet specifiek naar voren gekomen buiten de zaken die nu ook al worden gezien. Zij vraagt zich af of er energie gestoken moet worden in mensen die hun afval in openbare afvalbakken gooien. De heer Metzke werd getriggerd door de vraag over een tweede container voor restafval. Hij begrijpt dat er per lediging net zo veel moet worden betaald als voor de eerste container en vraagt of er daarnaast nog extra kosten in rekening worden gebracht.

Verslag gespreksavond 29 augustus 2024

18

Wethouder Schuijffel antwoordt dat extra moeten betalen zal zorgen voor een drempel. Zij kan zich voorstellen dat het voor een groot gezin tot problemen kan leiden, maar er wordt echt geprobeerd om de hoeveelheid restafval naar beneden te krijgen. De voorzitter biedt gelegenheid om onderling het debat te voeren. De heer Tiemstra hoorde vanuit de fractie van Lokaal Belang een suggestie voor een coproductie. Zijn fractie is niet voor het verdwijnen van de 240 liter container omdat een container van 140 liter gewoon te klein is voor veel gezinnen. Een aantal jaren geleden is van eens per 1x per 2 weken naar 1x per 4 weken inzameling gegaan. Veel inwoners zijn daar niet blij mee. Als dan ook nog eens het formaat van de container wordt gehalveerd, wordt het probleem alleen maar groter. De raad is hier aan zet en moet wellicht iets doen via een amendement. Hij informeert hoe de andere fracties daar tegenaan kijken. De heer Van Hest geeft aan dat zijn fractie nog nader bespreekt of een container van 140 liter volstaat en komt daar nog op terug. De heer Ottens zegt dat zijn fractie grote twijfels heeft bij het grondstoffenbeleidsplan en nog niet overtuigd is dat dit de oplossing is. De ambities zijn hoger en vaak niet te realiseren.