Verslag duidings- en overdrachtsavond 31-03-22

Verslag van de duidings- en overdrachtsavond gehouden op donderdag 31 maart 2022 Voorzitter: Griffier: Plv. griffier:

mevrouw S. Ausems mevrouw J. Louer mevrouw F. Opperman

Aanwezig:

de heer J. van Baardwijk de heer B. Bruurmijn de heer J. van Dijk de heer A. van Hamond de heer J. van de Hoven de heer T. Klerx mevrouw B. Koptagel-Dermibas de heer W. Lodenstijn de heer N. van der Pluijm mevrouw M. Verhagen-van Lier mevrouw M. Veraa de heer R. Bakker de heer M. Bokšan mevrouw I. Klerks de heer F. Spierings de heer F. den Braven mevrouw Y. van Laar mevrouw D. Odabasi-Seker de heer L. Ottens de heer R. Tiemstra de heer H. van Zelst de heer T. Mertens mevrouw S. Schuijffel mevrouw C. de Bruijn de heer R. Spohr mevrouw Y. IJpelaar de heer J. van Groos

Afwezig m.k.

de heer N. Aussems mevrouw B. de Jongste-van Heijst

Ambtelijk

de heer J. Lagendijk de heer R. Clemminck

Portefeuillehouder:

de heer E. Daandels (demissionair)

Notulen:

notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig

1.

Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang VVD VVD VVD VVD GroenLinksaf GroenLinksaf GroenLinksaf Samen Waalwijk SGP SGP D66 D66 CDA CDA Lijst IJpelaar ChristenUnie

Opening en mededelingen

De voorzitter: Het is een drukke week voor u, na de afscheidsvergadering van de oude raad en de installatie van de nieuwe raad vanavond de eerste inhoudelijke avond van deze bestuursperiode. En morgen begint het introductieprogramma al. Deze bijeenkomst bestaat uit twee gedeelten: wij dachten met zijn allen nog even terug te kijken naar de

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

1

verkiezingen en een beetje een duidingsdebat te doen. De griffier en ik dachten hadden wij dit niet eerder kunnen doen, maar het is een nieuwigheidje voor Waalwijk. Het tweede deel van de avond is gewijd aan de overdracht vanuit de verschillende gremia. Duiding van de verkiezingen De voorzitter: De verkiezingen zijn voorbij, de uitslag is bekend, de raad is geïnstalleerd. De bedoeling van deze duiding is dat partijen de visie op de verkiezingen van elkaar vernemen, maar zeker ook dat inwoners, kiezers en toehoorders dit kunnen horen. Wat vinden partijen van de verkiezingsuitslag, van de lage opkomt, van de eigen uitslag? Wat zien partijen als verbindende elementen, de raad vertegenwoordigt de hele samenleving, hoe gaan wij dit vormgeven? Elke partij krijgt vanavond gelegenheid om via een pitch van ongeveer 2,5 minuut een duiding hierover te geven. Bij het houden van de pitch verzoek ik u gebruik te maken van het spreekgestoelte. Wij gaan los van de coronaregels terug naar de oude werkwijze. Na elke pitch is er ruimte voor andere partijen om vragen te stellen of hierover debat te voeren. Dat kunt u doen via de interruptiemicrofoons. Tot slot volgt wat informatie vanuit Lokaal Belang over de stappen om te komen tot de vorming van een nieuw bestuursakkoord.

Ik geef het woord aan de partijen op volgorde van grootte (van klein naar groot) Sociaal Lokaal is afwezig en daarom wil ik beginnen met de ChristenUnie en vervolgens Lijst IJpelaar, D66, CDA, SGP, Samen Waalwijk, GroenLinksaf, VVD en Lokaal Belang. Het woord is aan de fractie van de ChristenUnie, de heer Van Groos. De heer Van Groos: Dank u wel, voorzitter. Er waren tijden dat de duidingsbijeenkomst veel sneller na de verkiezingen was dan dit jaar, maar dat maakt niet uit. Wij feliciteren Lokaal Belang met de grote onverwachte overwinning en heten Samen Waalwijk en Sociaal Lokaal van harte welkom in deze zaal. Wij feliciteren ook de SGP met absoluut iets meer stemmen, maar procentueel meer en daarmee hebben wij de winnaars van de verkiezingen gehad, want de rest heeft verloren, in ieder geval stemmen en soms ook zetels. Met zijn allen zijn wij verliezers want de opkomst was veel lager. Onze indruk is dat steeds meer kiezers het vertrouwen in de politiek zijn verloren. Dit wordt voor een belangrijk deel door Den Haag bepaald. Je ziet dat regeringspartijen een zetel hebben verloren, de ChristenUnie gelukkig net niet, maar ook wij kregen commentaar van hoe kunnen jullie nu Rutte en Kaag in het zadel houden, dus het zal ons ook niet hebben meegeholpen. Ondanks de winst van Lokaal Belang heeft de coalitie ook een zetel verloren.

De vraag is hoe tevreden de kiezers in Waalwijk zijn. In ieder geval is onze opdracht om te kijken of wij het vertrouwen weer kunnen terugwinnen. Wat ons betreft heeft dat dan ook nadrukkelijk te maken met een andere bestuurscultuur, een andere manier van met elkaar werken. Op basis van de verkiezingsuitslag lijkt een coalitie van Lokaal Belang, VVD en GroenLinksaf voor de hand te liggen, dan hebben zij al een ruime meerderheid en kan Lokaal Belang twee wethouders leveren. Het zou nog kunnen worden uitgebreid met een vierde partij. Dat zou de SGP kunnen zijn gezien de winst, maar wij schatten in dat dit waarschijnlijk een ander partij is en horen daar vanavond wellicht meer over. Er valt vast nog veel meer te vertellen, maar ik wil het hier bij laten dan blijft er ook nog wat over voor de anderen. Dank u wel. Mevrouw Klerks: Mijnheer Van Groos, ik vroeg mij af wat u de komende vier jaar gaat bijdragen aan de nieuwe bestuurscultuur. De heer Van Groos: Als mij iets gevraagd wordt antwoord geven, vragen blijven stellen, kritische vragen blijven stellen en kijken of wij in gesprek met elkaar tot betere besluiten voor de gemeenschap van Waalwijk kunnen komen, want dat is ons doel en ik neem toch aan ons gezamenlijke doel.

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

2

Mevrouw Klerks: Ik ken u als iemand die kritische vragen stelt en altijd antwoord geeft als u iets gevraagd wordt, maar ook u bent onderdeel van die bestuurscultuur die u benoemd als een probleem van de inwoners, dus wat gaat u dan anders doen de komende vier jaar? De heer Van Groos: Er zit in uw vraag een aanname waar ik eerst op wil reageren. Als je bijvoorbeeld de stukken van vanavond leest dan blijkt dat men bijvoorbeeld erg ontevreden is over de houding van collegeleden, de bejegening door de raad. Daar kunnen wij met zijn allen iets aan doen naar mijn idee en dat is ook een zaak van actie en reactie. Onze reactie wordt vaak als zuur bestempeld en vervelend. Het wordt steeds vervelender als er niet gebeurt wat men verwacht. Ik hoop dat wij het op een andere manier insteken zodat ik niet zo hoef te reageren. In ieder geval heb ik mij wel voorgenomen om wat rustiger te blijven en te kijken wat er gebeurt. Nog kwader worden, nog meer prikken en nog vervelender doen leidt niet tot beter gedrag bij de anderen, ook niet tot ander gedrag. Ik wacht gewoon de zaken af en dan ziet u vanzelf wel de verandering bij ons zou ik zeggen. De voorzitter: Het woord is aan de fractie van Lijst IJpelaar, mevrouw IJpelaar. Mevrouw IJpelaar: Voorzitter, als de ene deur sluit, gaat er een andere open. Dit citaat lijkt misschien overdreven op je missies, maar velen faalden om dit in te zien.

Not me, hier staat daarom één van de senioren in de raad die gisteren voor de vijfde keer is beëdigd. Bijzonder, zeker als je een creoolse vrouw op leeftijd bent. Met dank aan de kiezers die niet alleen gekeken hebben naar mijn leeftijd, maar naar wat ik (lees Lijst IJpelaar) voor hen de afgelopen jaren en perioden heb betekend en voor hen in de komende periode kan gaan betekenen. Met mijn wijsheid en ervaring hoop ik als Lijst IJpelaar dat te blijven doen in de raad waar ik goed in ben. Ik ben niet zo’n grote prater, maar meer een doener op een eerlijke, positieve en constructieve manier. Vanmorgen sprak de Oekraïense president Zelensky de Tweede Kamer toe en zei het volgende: “Jullie vieren morgen de 450 verjaardag van de opstand tegen de tirannie. Dat is fundamenteel voor jullie samenleving. Dat is de geschiedenis, een erfenis en die erfenis van tolerantie en respect blijf ik verdedigen door dik en dun”. Wij willen er ook zijn voor de 50% kiezers in Waalwijk die ervoor gekozen hebben om niet te gaan stemmen. Iedere dag hoor ik van niet-stemmers het waarom en hun perceptie; er verandert toch niets. Het kompas en streven van Lijst IJpelaar is naast de andere speerpunten dat wij niet alleen in de raad bovengenoemde tolerantie en respect zullen uitdragen, maar ook daarbuiten.

Ik sluit af met alle collega’s het beste te wensen voor de komende periode en met dit gezegde: “Ook door de kleinste raampjes schijnt de zon”. De heer Klerx: Ik heb een vraag aan mevrouw IJpelaar. Ik ben eigenlijk ergens benieuwd naar. Wij hebben alle partijen een uitnodiging gestuurd om een oriënterend gesprek te voeren en te kijken hoe dingen kunnen veranderen. U refereerde er daarnet zelf aan. Voor mijn gevoel werkt niet praten dan averechts. Waarom bent u niet ingegaan op onze uitnodiging om gewoon oriënterend en vrijblijvend met elkaar te praten? Mevrouw IJpelaar: Volgens mij ben ik niet aanwezig geweest, maar ik heb u wel een mail gestuurd en daarin alles verteld. Je hoeft niet perse bij iemand op bezoek te gaan of te gaan praten, want het is een keuze die je maakt. Wij hebben deze keuze gemaakt. Ten eerste had ik corona, dus ik kon niet komen, en ten tweede maakten wij die keuze. Ik hoop, wat ik daarnet zei, dat u ook respect toont voor onze keuze. De heer Klerx: Zeker tonen wij daar enig respect voor. Als u ziek bent kunnen wij het begrijpen dat u niet kunt, maar er waren ook andere lijsttrekkers die afwezig waren waardoor er vervangers kwamen. Wij hebben tijdens de verkiezingen gezien dat Lijst

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

3

IJpelaar veel breder is dus wij hadden eigenlijk een andere vertegenwoordiging verwacht. Alleen maar zenden naar elkaar is juist niet het gesprek dat wij zouden willen voeren, want dan is het onze mail naar aanleiding van jullie mail en vice versa. Volgens gaat het juist om een gesprek, met elkaar praten, dat je met elkaar in dialoog bent, op elkaar kunt reageren, elkaar kunt zien, elkaar kunt aankijken, dus wij vinden het eigenlijk erg jammer dat er niemand van Lijst IJpelaar geweest is. Mevrouw IJpelaar: Dat mag u vinden, want ook Lijst IJpelaar maakt haar eigen keuzes. Wat ik daarnet zei ik hoop dat u dat respecteert. Aan de andere kant zegt u alleen maar praten als je elkaar niet in de ogen kijkt. Ik zou niet weten waarom ik niet in uw ogen zou kunnen kijken, maar ik heb het uitgelegd en bescheiden gestuurd zodat u ziet waar Lijst IJpelaar voor staat. Ik heb ook tegen u gezegd ik houd de deur van communicatie niet dicht. Dat heeft u toch gelezen? Wat jammer is, is dat u niet eens de moeite nam om mijn tweede mail te beantwoorden. De voorzitter: De heer Klerx nogmaals, maar ik verzoek u om niet in herhaling te vervallen. De heer Klerx: Wij hadden graag in gesprek gegaan met elkaar. Wij hebben het verkiezingsprogramma van Lijst IJpelaar op de mail gekregen, maar dat hadden wij ook al voor de verkiezingen.

Wij hadden juist het gesprek willen voeren over een aantal veranderingen inzetten en wensen bespreken. Het mocht niet zo zijn, jammer. Mevrouw IJpelaar: Ik ben nog niet klaar, want ik zeg net tegen u dat ik het jammer vind dat u onze mail niet heeft beantwoord. Dat getuigt ook niet van respect. De voorzitter: Mevrouw IJpelaar, ik wil u vragen om via de voorzitter te spreken. Dat heeft een functie. Even voor de nieuwe mensen in de raad. De functie is dat wij de angel eruit halen. Als je via de voorzitter spreekt wordt het indirecte in plaats van directe communicatie. Dat wil ik ook graag nu. U spreekt uw teleurstelling uit richting de heer Klerx dat hij geen reactie heeft gegeven op uw tweede mail. Wilt u daarop reageren? De heer Klerx: Zoals wij teleurgesteld zijn dat Lijst IJpelaar niet op onze uitnodiging voor een gesprek is ingegaan. De voorzitter: Iemand anders nog een vraag of opmerking? (Dat is niet het geval). Het woord is aan de fractie van D66, mevrouw Schuijffel. Mevrouw Schuijffel: Wat betekent de verkiezingsuitslag van 16 maart? Afgezien van de zetelverdeling vinden wij vooral de lage opkomst verontrustend. Slechts 4 op de 10 Waalwijkers heeft de moeite genomen om te gaan stemmen. Wij horen daar allerlei verklaringen voor. Ook dat dit helaas een landelijke tendens is. De heer Van Groos refereerde daar ook al aan. Waalwijk zit nog ver onder het landelijk gemiddelde.

Dat zegt volgens ons iets over het vertrouwen in de politiek in het algemeen en de kennis die onze inwoners hebben over waar lokale politiek over gaat. Een deel van onze inwoners denkt bij gemeentepolitiek toch nog vaak aan de groenvoorziening en het legen van de vuilnisbakken en realiseert zich waarschijnlijk onvoldoende dat het ook gaat over zorg en ondersteuning van hun kinderen en ouders als dat nodig is en bijvoorbeeld over de warmtetransitie die er met rasse schreden aankomt nu wij versneld van het gas af moeten. Ook zien wij een verdere versnippering van de lokale democratie. Met tien partijen in de raad is samen besturen op zijn minst best een uitdaging. De lokale fracties van de landelijke partijen, waaronder wij door de naam ook GroenLinksaf scharen, hebben bijna allemaal stemmen en daarmee zetels verloren. Is dat vanwege de inhoud of prestaties of heeft dit te maken met Haagse ontwikkelingen? Ook daar refereerde de

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

4

heer Van Groos al aan. Wij denken dat in de verkiezingen vooral op personen is gestemd en wat minder op partijen. Dat geldt denk ik voor alle partijen. Ook wij horen dat terug uit reacties. Vlijend wellicht, maar ook een uitdaging voor de toekomst, wij hebben immers allemaal baat bij een grotere, inhoudelijke betrokkenheid van onze inwoners. Wat ons betreft betekent het actie op herstel van vertrouwen, hopelijk zet de landelijke politiek hierop ook een tandje bij, en op een hoog kennisniveau van de taken en verantwoordelijkheden van de gemeente bij haar inwoners. Daarnaast liggen er grote opgaven waarmee tempo gemaakt moet worden. In ieder geval de klimaatopgaven en de warmtetransitie, de aanpak van kansongelijkheid, de problemen in de Jeugdzorg en de Wmo en de woningschaarste. Wij pleiten daarom ook voor vier dingen: 1. een continue dialoog met inwoners om de afstand te verkleinen en om meer ruimte geven aan wensen behoeften en eventuele zorgen van inwoners, 2. duidelijke stappen richting een breder gedragen raadsakkoord (dit doet recht aan de stem van onze inwoners die naar de stembus zijn gegaan), 3. een uitbreiding van het college met een vijfde wethouder (daarmee ontstaat meer ruimte voor de dialoog met onze inwoners en dit past beter bij de verzwaarde taken en verantwoordelijkheden van onze gemeente), 4.

de keuze voor lokale bestuurders die in de gemeente wonen en geworteld zijn (onze inwoners kiezen immers graag voor mensen die zij kennen). De heer Van Groos: Mevrouw Schuijffel had het over een continue dialoog met inwoners. Nu is er tot nu toe geen periode geweest waarin de raad zo veel heeft gesproken met inwoners. Wij zijn meer dan ooit hier in deze zaal geweest, wij hebben zelfs ons hele vergadersysteem op zijn kop gezet, voor mijn gevoel om inwoners de ruimte te geven. Hoe verklaart u dan dat dit niet heeft geleid tot een grotere opkomst bij de verkiezingen? Mevrouw Schuijffel: Ja, er is meer gesproken met inwoners. Wij hebben inwoners naar de raadzaal gehaald, maar wat wij wel zien is dat dit vaak is omdat er klachten zijn, terwijl ik heel graag zou zien dat je juist proactief van te voren met inwoners in gesprek gaat over allerlei onderwerpen zodat je meer de wensen en behoeften voordat er een probleem is naar boven haalt. Of dat alles zal oplossen en alle klachten zal wegnemen dat betwijfel ik, er zullen altijd dat soort zaken zijn, maar ik heb wel een beetje de indruk dat vooral het voorstadium nog wel wat aandacht behoeft.

De heer Van Groos: Aandacht van de raad of van een ander gremium? Want hoe zouden wij dat dan proactief kunnen doen? Wij kunnen elke maand wel een uitnodiging sturen met de mededeling kom met ons praten over de Wmo, of over noem maar een onderwerp. Denkt u dan dat het druk zal worden en dat dit dan de oplossing is voor het probleem wat wij met zijn allen constateren? Mevrouw Schuijffel: Ik denk dat het geldt voor alle gremia. Zoals wij hier zitten daar heb ik het in eerste instantie over, maar het heeft ook te maken met het college, met ambtenaren die met zaken bezig zijn. Ik denk dat een oproep doen kom met ons praten over de Wmo niet zo veel soelaas zal bieden, maar je kunt ook naar mensen toe gaan om die continue dialoog te voeren. Ik denk dat als wij de mensen opzoeken dat wij een beter gesprek krijgen. De voorzitter: Nog anderen vragen of opmerkingen? Nee, dan dank ik u hartelijk voor uw bijdrage. Het woord is aan de fractie van het CDA, de heer Spohr. De heer Spohr: De verkiezingen zijn achter de rug. Wij willen graag alle winnende partijen geluk wensen, van groot tot klein, maar natuurlijk is ook duidelijk dat er een teleurstellend opkomstresultaat is. Een conclusie is wel dat dit anders moet. De kiezers laten het in Waalwijk afweten. Of dat door landelijke invloeden komt of door lokale

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

5

omstandigheden, het wantrouwen tussen coalitie en oppositie, het wantrouwen in het bestuur bij gevolgde participatieprocessen, dat is nog niet helemaal duidelijk, maar al deze facetten spelen zeker een rol. De raad is versplinterd en kent buiten Lokaal Belang alleen nog de VVD en een aantal andere fracties met één, twee of drie zetels. Het door Lokaal Belang behaalde zetelaantal is net niet voldoende voor een meerderheid en daarmee misschien wel een veel ingewikkeldere uitslag dan op het eerste gezicht lijkt. Welke partij sluit aan bij een zo grote fractie en welk vertrouwen is er op een evenwichtige coalitie? Wij moeten dus in eerste instantie meer naar vertrouwen in elkaar toe. Meer naar een positieve uitstraling naar ons inwoners. Meer eenheid, meer vertrouwen en misschien eens wat minder afzetten tegen elkaar. Om daarin enige richting te kunnen geven, heeft het CDA afgelopen weekend al voorgesteld om bijvoorbeeld een neutrale informateur te benoemen die voor zowel de toekomstige coalitie als de oppositiepartijen acceptabel is en door diens onafhankelijkheid in staat is om de partijen in deze raad het vertrouwen (daar komt hij weer) te geven dat met alle belangen rekening wordt gehouden. Een dergelijke keuze zou ook de cultuur tussen de toekomstige coalitiepartijen kunnen verbeteren.

Een bestuursakkoord (wat dat dan ook moge inhouden) is in onze ogen goed en zo ook beter haalbaar. Een onafhankelijke informateur kan vanuit een objectieve houding ook de belangen van de minderheid goed brengen (dat was toch zo vaak het probleem) en een eventueel bestuursakkoord of coalitieakkoord tot een beter uitgangspunt maken. Want voorzitter, dat staat het CDA wel helder voor ogen, de band en samenwerkingscultuur binnen deze raad moeten beter. Daar heeft de benoeming van vijf vicevoorzitters gisteren niets mee te maken. Dat heeft te maken met de wil van de in eerste plaats grotere fracties om te luisteren naar de kleinere fracties, maar zeker ook omgekeerd geldt dat. Treed elkaar vanuit een open houding tegemoet in plaats vanuit wantrouwen. Dat betekent dus ook het betrekken van alle partijen bij het coalitieakkoord gedurende het opstellen daarvan met medeneming van de tijdens de rit gedane suggesties. Een coalitieakkoord zou dan ook zeker na consultatie van alle fracties op inhoud kunnen worden gemaakt, zoals al gesuggereerd werd door Lokaal Belang. Een betere samenwerking en cultuur bereik je niet door het installeren van een uitgebreid college met maar liefst vijf wethouders. Wij hadden toch sinds gisteren al een raad met vijf vicevoorzitters? Dat betekent ook weer extra budget voor het college. Dat vinden wij een onnodig verhaal.

Ons voorstel om een keuze voor een wethouder van bijvoorbeeld de oppositie te overwegen, niet omdat dit voorstel er nu perse door moet komen, maar wel om eens een keer out-of-the-box te denken, vinden wij daarentegen voor deze raad minimaal verfrissend, maar zeker ook goed voor de overbrugging van tegenstellingen. Ten slotte de dialoog met inwoners (wij hebben het net ook al gehoord) moeten wij in stand houden. Wij moeten duidelijker zijn wanneer inspraak begint en dat zeker ook beter uitdragen. Ook moeten wij grenzen stellen wanneer besluiten moeten worden genomen, want veel inwoners zitten op daden van deze raad te wachten. De heer Klerx: Twee vragen, ik heb de heer Spohr nauwelijks gehoord over hoe hij de rol van het CDA ziet eventueel in een mogelijke coalitie. Daar ben ik wel benieuwd naar. Wij hebben het daar afgelopen zaterdag in ieder geval wel over gehad en het lijkt mij goed om daar naar te kijken en dat hier te bespreken eventueel. Een andere vraag, de heer Spohr had het over de bejegening onderling in de raad. Hij eindigde hoe het absoluut niet moest gisteravond. Ik ben wel benieuwd hoe de heer Spohr reflecteert op gisteravond, want wij deden een poging tot een bredere vertegenwoordiging en een mooiere afspiegeling om nader tot elkaar te komen. Wij staken een hand uit, maar wij kregen een klap in ons gezicht terug.

Is dat dan de bejegening die wij de komende vier jaar hier willen? De heer Spohr: Om even op dat laatste terug te komen, wij zitten hier in een politieke samenstelling, dat betekent niet dat je het op voorhand met elkaar eens hoeft te zijn.

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

6

Dat betekent in eerste instantie dat je naar elkaar moet uitspreken wat naar het idee van jouw partij, maar zeker ook gelet op het algemeen belang (want daar zitten wij hier tenslotte voor) goed zou zijn. Dat betekent dat wij gisteravond niet hebben gesproken over het voorstel wat van Lokaal Belang komt of van weet ik welke partij, want eerlijk gezegd is dat helemaal niet relevant. Dat betekent dat wij iets gezegd hebben over wat wij verstandig vinden of misschien wel een overkill vinden van bestuur. Wat wij constateren is, dat horen wij ook veel van inwoners terug als zij ons voor de zoveelste keer zeggen wat kletsen jullie nou, doe nu eens een keer wat, die cultuur die zouden wij graag hier in de raad terug willen laten komen. Wij willen voorkomend dat wij zulke grote gremia met elkaar maken dat het alleen maar overleg, alleen maar niet met elkaar eens worden en weer meerderheden zoeken is, terwijl het misschien ook zo is dat je met elkaar kunt streven naar duidelijkheid, elkaar respecteren en uiteindelijk een beslissing nemen. Dat was de achtergrond van wat wij gisteravond hebben gezegd. Vijf vicevoorzitters vinden wij too much, om het maar eens hedendaags te zeggen. Uw andere vraag was hoe staat het CDA daar dan zelf in. Goed, wij kunnen de coalitieonderhandelingen hier natuurlijk ook doen. Duidelijk is dat het CDA bij de verkiezingen verloren heeft.

Onze fractie heeft nu twee zetels. Dat betekent dat wij in ieder geval getalsmatig vergeleken met Lokaal Belang of vergeleken met een coalitie die uit de twee grootste partijen bestaat relatief weinig kunnen toevoegen. Ik heb het dan over getalsmatig toevoegen, want inhoudelijk zouden wij dat zeker wel kunnen. Vanuit die positie bezien is coalitiedeelname vanuit het CDA dus niet nodig. Daarbij komt dat het voor het CDA, maar dat zal voor meerdere partijen in deze raad inmiddels wel gelden, noodzakelijk is om zich naar buiten toe goed te profileren. Dat is niet altijd even makkelijk in coalitieverband, dat weet u ook. Toetreding van het CDA ligt dan ook gelet op het getal niet voor de hand en gelet op de huidige situatie; politieke ontwikkelingen kunnen wij niet voorzien. Dat is ons uitgangspunt voor nu. De heer Klerx: Dat laatste antwoord is heel helder, met dank aan de heer Spohr. Over het eerste verschillen wij inderdaad van mening. Wij hebben eerder al geprobeerd om met elkaar tot een compromis te komen en gekeken hoe wij hier uit kunnen komen. Op een gegeven moment kom je tot de conclusie dat je het niet met elkaar eens bent. De woorden van de heer Spohr gelovend zou je dan moeten zeggen dat respecteren wij, vinden wij prima, wij nemen een besluit en gaan gewoon door.

Wat doen wij; wij hebben hier anderhalf uur discussie gevoerd over iets waarvan wij allemaal gewoon wisten daar is een aantal partijen het niet mee eens. Dat is heel rechtvaardig, je kunt dan ook nog aangeven dat je eigenlijk iets anders wilt, een amendement is dan ook prima, maar het gaat over de bejegening, de bestuurscultuur. Het begint hier en in onze ogen is het gisteren volledig mislukt. Wij hebben echt een valse start gemaakt. De heer Spohr: Ik vind dat heel wonderlijk. Ik denk dat wij gisteren heel duidelijk naar elkaar zijn geweest. Als het over het CDA gaat dan hebben wij daar onze mening gegeven. Uiteindelijk hebben wij dat in de stemming niet laten prevaleren, ook om de sfeer van gisteravond niet te veel te beïnvloeden. Wij vonden het wel nodig om in ieder geval inhoudelijk op het voorstel te reageren. Daarmee was het wat ons betreft af. Ik denk dat dit met name ook de inzet zou moeten zijn in plaats van dat je eindeloos tegenstellingen opzoekt. Dat hebben wij gisteravond in ieder geval niet geprobeerd. De heer Van Groos: Ik wil graag reageren in de richting van de heer Klerx, want ik vond dat hij, tenminste zo heb ik dat ervaren, begon met een wat zure opmerking; wij staken een hand uit en wij kregen een klap in het gezicht terug. Dat is in ieder geval niet onze intentie geweest dus ik zou willen vragen aan de heer Klerx waarom hij dat als klap heeft ervaren.

Vervolgens deed hij dat nog eens extra over door de vergadering van gisteravond te kwalificeren en ook dat steekt mij. Ik probeer om voor de raad van

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

7

Waalwijk en daarmee voor Waalwijk tot een beter voorstel te komen en tot een beter besluit. Waarom ervaart u dat als een klap in het gezicht? De heer Klerx: Het ging mij, dat heb ik daarnet proberen te zeggen, helemaal niet om het feit dat wij geen meningen mogen wisselen om te proberen het voorstel beter te maken, iedereen doet dat vanuit zijn eigen perspectief en daarom snapte ik ook het amendement van de heer Van Groos. Als wij argumenten op inhoud kunnen wisselen dan kunnen wij uiteindelijk snel concluderen u vindt dit, wij vinden dat en dan is het vervolgens aan een ieder om te kiezen wat hij wil. In onze beleving is er gisteravond nog veel meer gebeurd en dat was de klap in het gezicht. Niet zo zeer de inhoudelijke argumenten om voor drie vicevoorzitters te gaan. Daar hebben wij een debat over gevoerd en dat moet prima kunnen. Het ging over de fase daarna. De voorzitter: Is het wellicht goed om op een nader moment nog eens met elkaar bespreken hoe u dat heeft ervaren en daar verder op in te gaan of heeft u er behoefte aan om dit nu nog verder uit te werken? Ik kijk ook even naar de heer Van Groos. De heer Van Groos: Voorzitter, u bent de voorzitter dus u bepaalt waar wij het wel of niet over hebben. De voorzitter: Inhoudelijk mag u dat zelf bepalen, ik probeer alleen het proces te leiden.

De heer Van Groos: Ook dat snap ik, maar ik denk dat als wij vanavond nu eens leren om dingen naar elkaar uit te spreken zonder kwaad te worden, niet te zwijgen of iemand gewoon dood te zwijgen, zoals in de afgelopen periode nogal eens is gebeurd, dat wij dan misschien al verder komen met die bestuurscultuur, dus ik zou daar nog met elkaar over willen praten. De voorzitter: Dan is misschien een heel concrete vraag als ik dat interpreteer hoe heeft u dat als een klap in het gezicht ervaren. U zegt er is meer gebeurd en dat was de klap in het gezicht. De heer Klerx: Ja, dat was figuurlijk. Zonder in herhaling te vervallen van de hele vergadering van anderhalf uur waarbij ik tenenkrommend achter mijn tafel heb gezeten en van veel inwoners heb gehoord wat zij ervan vonden, dat was niet positief. Wij mogen het met elkaar oneens zijn. Ik ben blij dat wij dat hier weer kunnen zijn, maar het gaat over de bejegening en daar reageerde ik op. Daar kunnen wij over doorpraten, maar wij zijn het blijkbaar zelfs over de bejegening niet eens en dat wordt het echt ingewikkeld. De heer Van Groos: Laat ik dan iets anders zeggen. Die uitgestoken hand die ik niet als uitgestoken hand heb ervaren. Ik zal uitleggen waarom.

Als de heer Klerx meteen naar het overdrachtsdocument waarin alle commissies staan had gezegd wij stellen voor om ter verandering van de bestuurscultuur voortaan in de agendacommissie met vijf vicevoorzitters te gaan werken om die en die inhoudelijke reden dan had ik dat anders ervaren dan nadat eerst vijf partijen iemand hadden voorgedragen en Lokaal Belang komt met de oplossing laten wij voortaan met vijf vicevoorzitters gaan werken. Dat vond ik heel vreemd. Als daar dan ook nog eens de voorzitter van de grootste partij bij staat die een mailtje stuurt en vervolgens ook nog eens met een aangepast raadsvoorstel komt dan zie ik daar geen uitgestoken hand in, maar invloed willen hebben op, daar zie ik macht in. Zo ervaar ik dat. Dat is geen uitgestoken hand. De heer Klerx: Wij hebben die uitgestoken hand geboden en in de gesprekken afgelopen zaterdag met iedereen daarover gesproken om te proberen tot een lijn te komen. Toen

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

8

er inderdaad vijf vicevoorzitters kandidaat waren zijn wij met elkaar gaan nadenken en bespreken of dat een optie zou zijn. Dat hebben wij heel breed opgehaald. Dat was niet een idee dat veel eerder geboren is anders had ik dat wel eerder aangegeven. Soms komt er gaandeweg een nieuw idee op je pad. Daar anticipeer je op, dan overleg je met elkaar en dat was de uitgestoken hand. En dan komt er in meerderheid een voorstel. Het wordt geframed alsof ik, de voorzitter van de grootste partij of Lokaal Belang als machtige met elf zetels hier een stempel wil drukken. Integendeel, wij hebben geprobeerd met zo veel mogelijk fracties tot overeenstemming te komen. Daar waren drie, vier partijen het oneens over, dat mag, daar hebben wij het daarnet over gehad. De voorzitter: Dank u wel voor uw uitleg, mijnheer Klerx, u geeft aan dat het gaandeweg is ontstaat. De heer Van Groos heeft aangegeven hoe hij het ervaren heeft. Als voorzitter vind ik het persoonlijk fijn dat er wat meer ruimte komt om uitleg te geven hoe je iets ervaren hebt en hoe iets bedoeld is, dank daarvoor. Nog andere vragen aan de heer Spohr? (Dat is niet het geval). Het woord is aan de fractie van de SGP, de heer Tiemstra. De heer Tiemstra: Voorzitter, geacht college, leden van de nieuwe raad, dankbaar en nu de blik vooruit. Zo staat de SGP erin nu de stemmen zijn geteld. De kiezer heeft gesproken.

De eclatante overwinning van Lokaal Belang en de lage opkomst waren de meest in het oog springende opbrengsten van deze verkiezingen. Naast nieuwkomers Samen Waalwijk en Sociaal Lokaal hebben alle overige partijen met ruim 20% tot bijna 40% verloren, met uitzondering van de SGP. Ondanks een lagere opkomst kreeg de SGP meer stemmen dan ooit. Daar zijn wij dankbaar voor. Dat betekent behoud van de twee zetels in de gemeenteraad met een nog ruimer kiezersmandaat. Zelfs in Den Haag is deze uitslag opgevallen. Vier jaar geleden kregen wij al een telefoontje waar in Waalwijk de tweede zetel vandaan kwam. Nu blijkt dat er nergens in Nederland zo’n groot verschil is tussen stemmen op de SGP bij de Tweede Kamer verkiezingen en stemmen op de SGP tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Voor de meeschrijvers, het verschil bedraagt +117%. Dat betekent dat de kiezer waarde hecht aan de aanwezigheid van de SGP in het lokale bestuur van Waalwijk. Hoe verder vanaf hier; de SGP heeft de voorkeur voor een raadsakkoord op hoofdlijnen. Bij een groot aantal zaken liggen de randjes niet zo scherp, daar kunnen wij als raad en beleids- en uitvoeringsagenda van maken voor de komende vier jaar. Dat versnelt de doorstroming, bevordert de onderlinge samenwerking en de samenleving gaat hier absoluut de vruchten van plukken.

Vervolgens kunnen overige kwesties met wisselende meerderheden op grond van argumenten worden behandeld. Dit gaat werken wanneer hiervoor voldoende draagvlak binnen de raad bestaat. Ook kan opnieuw worden gekozen voor het klassieke coalitiemodel. Laten wij dan wel echt werken gaan maken van de open en transparante bestuurscultuur die vier jaar geleden is beloofd. Lokaal Belang heeft inmiddels het initiatief genomen en wij zien terug op een constructief gesprek zaterdag jl. in sporthal de Slagen met de heren Klerx en Van den Hoven. Na het doornemen van een aantal onderwerpen is de vraag naar een in onze ogen mogelijke en aanvaardbare coalitie op tafel gelegd. Een coalitie bestaande uit Lokaal Belang, VVD en SGP is wat ons betreft zeker onderzoekswaardig. U weet wat u aan de SGP heeft. Daarnaast ontstaat er in deze variant een interessante, politieke en getalsmatige verhouding tussen coalitie en oppositie, zeker verdedigbaar vanuit de wens naar een nieuwe bestuurscultuur. Een tweede optie; gelet op het aantal taken dat op ons afkomt, is de uitslag van de verkiezingen en de continuïteit binnen het dagelijks bestuur voor de SGP een vier partijen coalitie met vijf wethouders bestaande uit Lokaal Belang, VVD, GroenLinksaf en SGP eveneens een voorkeursvariant. Daarbij is de SGP bereid om af te zien van aanspraak op twee wethoudersposten.

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

9

Mevrouw Klerks: Dank u wel, voorzitter, ik wil de SGP feliciteren met het ruime mandaat dat zij hebben gekregen. Ik hoor ook dat zij zichzelf voorstelt als coalitiepartner. Als ik kijk naar de overeenkomsten die er zijn in de verkiezingsprogramma’s, met uitzondering van hoofdstuk 1, kan ik mij daar ook wel iets bij voorstellen. Op hoofdlijnen zijn wij het denk ik over een heel aantal zaken wel eens, maar als ik kijk naar de afgelopen vier jaar dan moet ik toch constateren dat de SGP vaak kritisch en ook vaak tegen heeft gestemd bij beleidsvoorstellen vanuit het college terwijl u niet kiest voor hele grote veranderingen in het college als ik kijk naar de partijen die u voorstelt. Dus ik ben benieuwd of er een verschil zit in uw houding ten opzichte van collegevoorstellen als u coalitie- of oppositiepartner bent. De heer Tiemstra: Ja, u heeft ons de afgelopen vier jaar mee zien doen. U heeft ons mee zien denken. Met een groot aantal voorstellen van het lokaal bestuur heeft u ons zien instemmen. Waar wij het niet mee eens zijn, in die gevallen heeft u ons gehoord. Als wij het er niet mee eens waren, hebben wij ook aangegeven waarom wij het er niet mee eens waren. In veel gevallen ging het dan toch door, het zij zo. De rol in de oppositie hebben wij met verantwoordelijkheid genomen. Wij hebben daar ons best in gedaan.

Soms waren wij daar misschien wat te enthousiast in, daar hebben wij het ook op andere momenten samen over gehad. Ik denk dat u weet wanneer u niet alleen naar de afgelopen vier jaar, maar ook wat langer terugkijkt wat u aan ons heeft. Eén ding staat: afspraak, is afspraak. Ik heb het woord vertrouwen al verschillende keren gehoord. Wij zijn deze verkiezingen in gegaan met woord houden en bouwen aan vertrouwen. Dat is iets wat wij blijven doen. Mevrouw Klerks: Ik ben dan benieuwd, maar dat gaan wij de komende jaren zien, want ik ga er nu niet een heel lang debat van maken, of de SGP in de komende jaren wel gaat instemmen met de begroting bijvoorbeeld of de Kadernota, want dat zijn toch basiselementen waar u de afgelopen paar jaar vaak op tegen bent geweest, ook al heeft u met voorstellen ingestemd. Ik heb het niet opgezocht, maar ik denk dat u toch merendeels tegen was. Het verbaast mij dan dat u wel de wens uit om samen met Lokaal Belang en de VVD te willen regeren, hoe goed onze onderlinge verhoudingen ook zijn. Ik ben dus heel benieuwd wat de komende vier jaar gaan brengen. De heer Tiemstra: Als wij tegen hebben gestemd bij een begroting of een jaarrekening, u vroeg naar de begroting, hebben wij dat altijd gedaan met een stemverklaring dat wij het in grote lijnen eens zijn met de plannen, de accenten waar wij het niet mee eens zijn hebben wij gezet.

En wij willen ook onze handen vrij houden om op onderdelen tegen te kunnen stemmen zonder daarmee ongeloofwaardig te worden. Dat wil niet zeggen dat wij daarmee een complete begroting hebben afgeserveerd. De heer Spohr: Even voortbordurend op de vragen van mevrouw Klerks van daarnet. Welke voorwaarden stelt u of waar gaat u vanuit als u vindt dat u als SGP kunt toe treden tot een college wetend dat u inderdaad in de afgelopen vier jaar fel oppositie heeft gevoerd en dat zeker vanuit de SGP niet het vertrouwen in datzelfde college en de coalitie er was? Dat betekent kennelijk dat u of een grote verandering ziet of dat u er vanuit gaat dat er een grote verandering komt, want anders kunt u nooit meedoen. Ik hoor daarnet dat u er van afziet om een tweede wethouderszetels te claimen, dus eigenlijk wat u uitgegaan van zes wethouders, wat vindt u eigenlijk het maximum voor Waalwijk qua aantal wethouders of laat ik zeggen collegeleden? De heer Tiemstra: Om met het laatste te beginnen, mijnheer Spohr, wij kennen elkaar al een aantal jaren, ik denk dat u best begrijpt hoe ik die laatste zin heb bedoeld. Dat wij geen aanspraak maken op twee wethoudersposten is omdat dit alleen Lokaal Belang toekomt en dat zou de totaalsom niet groter maken dan vijf. Laten wij dat misverstand

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

10

meteen uit de wereld helpen. Ten tweede, u zegt dat wij vier jaar lang redelijk stevig oppositie hebben gevoerd, maar ik denk dat u ons daarmee een klein beetje tekort doet. Ik heb dat in ieder geval 16 jaar gedaan en mijn collega van Zelst draait nu vier jaar mee, maar hij heeft zeker wel voor twee gefunctioneerd. Ik denk dat wij ons wat dat betreft voldoende hebben laten zien en laten horen. Wij hebben niet alleen oppositie gevoerd, wij hebben ook constructieve zaken aangedragen. Als wij met voorstellen of met plannen kwamen was het uiteindelijk de meerderheid/minderheid die besliste hoe daarmee omgegaan werd. U weet dat als voormalig coalitiepartner als geen ander. U weet dat bij een voorstel van de oppositie het besluit soms net even anders valt dan bij een fractie vanuit de coalitie. Zo werken die dingen in de politieke verhoudingen die wij de afgelopen jaren in Waalwijk hebben gehad. De heer Spohr: Mijn vraag ten aanzien van het aantal collegeleden ging niet over uw voorkeur, dat ging er meer over wat u eigenlijk voor Waalwijk een normaal getal vindt voor het college. Wij vinden als fractie dat vijf wethouders voor het niveau van Waalwijk redelijk veel is. Dat was de achtergrond van mijn vraag, niet of u er zes wilde hebben.

Ik hoor van u eigenlijk niet meer dan een oud verhaal, dat u eigenlijk aangeeft je zit in de coalitie of in de oppositie en afhankelijk daarvan vallen besluiten soms anders. Dat heb ik bij u in de afgelopen vier jaar, want ik praat alleen maar over de afgelopen periode, heel anders gehoord. Daar heeft u heel andere geluiden laten horen als … De voorzitter: Mijnheer Spohr, ik wil u toch verzoeken om via de voorzitter te blijven spreken. U gaat weer met elkaar in gesprek, ik wil toch proberen om daaraan vast te houden. De heer Spohr: Excuses, laat ik ermee stoppen, want de heer Tiemstra weet waar ik het over heb. De heer Tiemstra: Voorzitter, dank u wel, kijk ik naar u als ik de heer Spohr antwoord? De voorzitter: U kunt gerust naar de heer Spohr kijken, maar wij moeten wel proberen om … De heer Tiemstra: Mijnheer Spohr, ik realiseer mij dat ik één vraag nog niet beantwoord heb. U heeft gevraagd wat er voor ons nodig zou zijn om tot de coalitie toe te treden. Die vraag blijft een beetje hangen, maar daar wil ik niet omheen gaan. Wij hebben het daar afgelopen zaterdag over gehad. Ik dacht dat de verslagen van de gesprekken vandaag zouden volgen, maar die worden kennelijk nog eventjes voor ons bewaard. Wij hebben op een gegeven moment bepaalde onderwerpen doorgenomen. Voor ons ligt er een basis om door te kunnen praten.

De uiteindelijke voorwaarden, ik ben realistisch genoeg om te beseffen dat die niet in eerste instantie door ons gesteld worden, maar dat dit door de grootste fractie, Lokaal Belang, naar voren geschoven wordt van wij willen die en die kant op en kunt u daarin mee. Er is dan nog een hele hoop om over te praten, maar ik denk niet dat wij dit binnen in de komende 20 minuten samen geregeld krijgen. De voorzitter: De griffier zegt dat de verslagen op het RIS staan. De link wordt gestuurd. De heer Van Groos: Als u het goed vindt voorzitter, heb ik nog een opmerking in de richting van mevrouw Klerks en ook een vraag aan haar. De opmerking is dat ik denk dat de ChristenUnie de afgelopen vier jaar zeker zo kritisch is geweest als de SGP en daarvoor tien jaar lang met VVD en Lokaal Belang in één coalitie heeft gefunctioneerd. Er kan dus wel eens iets veranderen en dat heeft wellicht ook nog te maken met het feit dat je deel uitmaakt van een coalitie waarin je misschien toch gehoord wordt. Ik kom bij mijn

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

11

vraag, je kijkt door een gekleurde bril, ik weet niet hoe je dat met je oren doet, maar ik kan mij voorstellen dat ik dat op mijn eigen manier invul. Uw bijdrage klonk als je kunt alleen in de coalitie als je Lokaal Belang en de VVD altijd steunt. Als je een ander idee hebt, dan hoor je in de oppositie. Dat klinkt weer als de machtspolitiek van de afgelopen vier jaar. Wat hoor ik nu verkeerd? De voorzitter: Ik begrijp dat u graag uitleg wilt of u dat goed heeft gehoord. Mevrouw Klerks: Ik kan de heer Van Groos geruststellen, hij heeft dat verkeerd gehoord. Het was meer mijn bedoeling om een prikkelende vraag te stellen zoals de heer Tiemstra dat zelf soms ook kan doen bij anderen. Als u de verslagen ziet, mogelijk heeft u deze nog niet gelezen, dan zult u zien dat de VVD de SGP heeft genoemd als coalitiepartner naast ook andere partijen. Wij sluiten niemand uit. Er kan zeker een wending zijn in de houding van een partij. Ik heb altijd begrepen dat mijn partij voor 2010 vrij heftig oppositie heeft gevoerd dus volgens mij weten wij uit ervaring dat er daadwerkelijk verandering mogelijk is. De voorzitter: Is uw vraag voldoende beantwoord? De heer Van Groos: Toch nog een vraag voor de duidelijkheid. Dat is of mevrouw Klerks zich kan voorstellen dat ik haar uitlating wel zo heb opgevat; er is alleen plaats als je achter Lokaal Belang en de VVD aan hobbelt.

De voorzitter: Mevrouw Klerks, kunt u zich dat voorstellen? Mevrouw Klerks: Ja, dat kan ik mij voorstellen. Misschien dat de heer Van Groos en ik iets moeten doen aan onze onderlinge verhoudingen zodat de heer Van Groos mijn soms wat cynische vragen kan interpreteren zoals ik ze soms bedoel. Ik hoop in ieder geval dat de heer Tiemstra dat op die manier heeft gedaan, anders hebben wij iets om aan te werken. De heer Van der Pluijm: Geen cynische vraag, maar een belangstellende vraag voor de heer Tiemstra. Ik hoor van de heer Tiemstra dat de bestuurscultuur verandert als de SGP in de coalitie komt. Ik ben benieuwd of de heer Tiemstra kan toelichten waarom en hoe deze keuze de bestuurscultuur dan verandert. De heer Tiemstra: In eerste instantie een paar zaken. Op het moment dat de eerste variant (Lokaal Belang, VVD en SGP) naar voren zou komen dan is er in ieder geval getalsmatig een andere verhouding tussen coalitie en oppositie. Twee; ik beschouw de persoonlijke contacten met de meeste leden van de vorige coalitie als goed. Wij weten wat wij aan elkaar hebben. Dat geldt zeker ook ten opzichte van de leden van de andere politieke partijen. Ik denk dat wij best een brugfunctie kunnen vervullen tussen coalitie en oppositie. De contacten zijn goed, wij vertrouwen elkaar, dat mag ik gerust zeggen.

Wij weten wat er speelt in de samenleving en ik denk ook dat bij op een aantal dossiers waar wij nu kritische vragen over stellen, achter deze kritische vragen een stuk bekendheid met het onderwerp zelf zit. Wij proberen of hebben altijd geprobeerd om het huidige bestuur daar een tikje of zetje in de goede richting mee te geven. Ik denk dat wij inhoudelijk best een bijdrage kunnen leveren. Als wij het hebben over weten wat er in de samenleving speelt, contacten en communicatie met de samenleving, ook daar kunnen wij best een rol in spelen. De voorzitter: Voldoende? Dank u wel, mijnheer Tiemstra. Het woord is aan de fractie van Samen Waalwijk, de heer Ottens.

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

12

De heer Ottens: Ook namens Samen Waalwijk in de eerste plaats de felicitaties naar de partijen die stemmen en zetels hebben gewonnen of aardig stabiel zijn gebleven. Natuurlijk Lokaal Belang, de SGP en Sociaal Lokaal. Samen Waalwijk is blij dat wij in korte tijd met minimale middelen vertrouwen onder onze inwoners hebben gewonnen. Nu is het onze dure plicht om dat vertrouwen waar te maken. Niet alleen in de raad, maar vooral ook op straat. Het mandaat van de kiezers is uiterst broos. Een minderheid heeft de gang naar de stembus gemaakt en al sinds de invoering van het dualisme in 2002 roepen gemeenteraden om het hardst dat het anders moet. Beter naar onze inwoners luisteren, de regie meer uit handen geven. Het wordt tijd om dat ook daadwerkelijk te doen. Daar is verandering in bestuurscultuur voor nodig. Wij zijn blij dat dit tijdens ons goede verkennende gesprek ook door Lokaal Belang werd erkend. Even een anekdote over cultuurverandering, voorzitter, als dat mag. Na de intensieve campagne heb ik moeten investeren in het thuisfront en dat was hard nodig, want de relatie stond behoorlijk onder druk. Ik heb daarom mijn vrouw plechtig beloofd om over drie jaar te stoppen met roken, over vijf jaar stop ik met drinken, over tien jaar kap ik met al mijn maîtresses. Gelukkig viel het thuis allemaal wel mee, want over die maîtresses heb ik natuurlijk niets verteld.

Deze vergelijking geeft wel aan hoe de politiek al jaren worstelt met cultuurverandering. Of het nu gaat om de kloof met de kiezers, macht en tegenmacht of nieuw leiderschap, allemaal beloften en voornemens, maar nooit wordt duidelijk aangegeven wat je anders gaat doen. Altijd vervallen wij daardoor in oude gewoontes, ook wij. Voortzetting van de werkwijze van de huidige coalitie is wat Samen Waalwijk betreft niet vanzelfsprekend. Wat ons betreft heeft deze coalitie namelijk gestaan voor de huidige bestuurscultuur. Getalsmatig zou deze coalitie best door kunnen, maar toch, anderen hebben het ook al genoemd, als geheel heeft de coalitie toch fors verloren. Doorgaan op dezelfde voet legt een blokkade op de door velen gewenste cultuurverandering. Niet alleen in de raad of tussen raad en college, maar vooral in relatie tot onze inwoners. Ik verwijs daarbij, de heer Van Groos deed dat ook al, graag naar de kwalitatieve enquête van de griffie over het Waalwijks Podium en het Forum. Dat spreekt boekdelen wat ons betreft. Wij realiseren ons dat er toch bestuurd moet worden, maar wat ons betreft wordt er eerst een korte verkenning gehouden voordat er echt op inhoud wordt gesproken over een mogelijke coalitie of bestuursakkoord. Dat hoeft voor het proces niet of nauwelijks een vertraging op te leveren, uiteindelijk kan het wat ons betreft alleen tot een versnelling leiden.

Wij hebben in ons gesprek met Lokaal Belang aangegeven dat wat ons betreft iemand als Rodney Weterings dat uitstekend zou kunnen doen. Samen Waalwijk doet daar graag aan mee. De heer Klerx: Een korte verhelderende vraag, de heer Ottens heeft het in zijn bijdrage over een fors verlies van de coalitie. Ik heb het net even nageteld, het is één zetel. Hoe bestempelt u dan het verlies van Samen Waalwijk? De heer Ottens: Wij zijn op nul aan deze verkiezingen begonnen en hebben twee zetels gewonnen. Ik kan melden dat dit geen honderden stemmen zijn, maar er zijn ook mensen bij die voorheen niet naar de stembus zijn gegaan, maar voor Samen Waalwijk wel die gang hebben gemaakt. Getalsmatig heeft u gelijk wat betreft de coalitie dat dit één zetel is dankzij de twee zetels die u heeft gewonnen, maar de VVD heeft dankzij een restzetel een zetel verloren, GroenLinksaf heeft een zetel verloren en ook het CDA heeft een zetel verloren. Qua stemmen aantal praat je dan al gauw over 2.200 stemmen op het totaal. Dat is nogal wat. De heer Klerx: Ik denk dat ik dan inderdaad de heer Ottens moet feliciteren met twee zetels verlies. De heer Van Groos: Voorzitter, was dat een grapje van de heer Klerx?

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

13

De voorzitter: Ik twijfelde of ik er iets over zou zeggen, maar de heer Ottens laat het gaan. De heer Ottens: Ja, het zegt genoeg. De voorzitter: Ik laat het hierbij. Het woord is aan de fractie van GroenLinksaf, mevrouw Odabasi. Mevrouw Odabasi: Het is bijzonder om hier in mijn oude functie te mogen staan. Voorzitter, tijdens deze vergadering willen wij vooral reflecteren op het verkiezingsresultaat van onze eigen partij GroenLinksaf. Na een positieve campagne gevoerd te hebben vanuit onze groene en sociale idealen, kijken wij tevreden terug op de verkiezingsuitslag. De afgelopen vier jaar heeft GroenLinksaf als nieuwkomer in het bestuur van Waalwijk een behoorlijke zware taak gehad. Vanuit de raad en het college hebben wij voorstellen gedaan die direct onze inwoners raakten en niet altijd even populair lagen in de samenleving en/of in de gemeenteraad. Denk daarbij aan het afvalbeleid, grootschalige energieopwek of het Sociaal Domein. Het was niet altijd makkelijk. Vanuit onze ambities en idealen hebben wij al die voorstellen met overtuiging verdedigd. Dat niet iedereen het overal mee eens was, is jammer en ook logisch gezien het aantal partijen in de raad. Wij zijn de derde partij gebleven en kunnen inmiddels al meer dan een decennium rekenen op een stevige basis van één op de tien kiezers die voor een groene en sociale partij kiezen.

Jammer dat wij deze keer maar tot drie zetels zijn gekomen. Vanaf deze plek willen wij Lokaal Belang en de SGP feliciteren met hun verkiezingswinst. De nieuwkomer Sociaal Lokaal en herintreder Samen Waalwijk heten wij welkom. Ook de komende jaren blijven wij ons vol enthousiasme inzetten voor een groene en sociale gemeente met aandacht voor mens, dier en natuur. De groeiende aandacht voor groen en sociaal in de partijprogramma’s van alle andere partijen stemt ons hoopvol. Wij staan altijd open voor een samenwerking met alle partijen, waarbij voor ons de inhoud leidend is. De steeds lagere opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen vinden wij zorgwekkend. Hiermee komt het draagvlak onder de lokale politiek steeds meer onder druk te staan. Dit betekent dat wij hier vanuit deze zaal meer moeten doen aan het vergroten van de betrokkenheid van onze inwoners bij de lokale politiek. Wij doen al veel, maar wij moeten zeker zoeken naar andere, slimmere manieren om onze inwoners bij het beleid te betrekken. Dat bereiken wij alleen als wij het goede voorbeeld geven door met elkaar op een respectvolle manier het debat te voeren. Daarmee laten wij zien dat de besluiten die wij nemen in het belang van onze inwoners en onze gemeente zijn. Met zijn allen, de burgemeester, de gemeenteraad en de wethouders vormen wij het gemeentebestuur en met elkaar moeten wij de stad besturen.

Het vertrouwen van onze inwoners kunnen wij alleen terugwinnen als wij dat duidelijk uitstralen. Wat de gemeenteraad precies doet, de invloed, de rol en de taken van de gemeenteraad zijn blijkbaar bij veel inwoners niet duidelijk. De mensen vinden ons vooral geïnteresseerd en zichtbaar in verkiezingstijd, daarna hebben zij het gevoel dat zij ons alleen in de krant zien en dan meestal ook niet heel positief. Laten wij daar de komende periode aandacht aan schenken zodat wij samen kunnen zorgen voor een groter opkomstpercentage bij de volgende verkiezingen. Op termijn moeten wij ook gaan zorgen voor onze opvolging, voorzitter, want als wij kijken naar de gemiddelde leeftijd in deze raad dan hebben wij daar ook een zorg bij. Wij hebben de taak om jongeren enthousiast te maken voor de politiek. Dat bereiken wij alleen door zelf te laten zien dat politiek leuk is en ertoe doet. Wij zijn niet aan zet in de coalitievorming, wij wensen Lokaal Belang veel succes in het proces om te komen tot een nieuw bestuursakkoord. De afgelopen vier jaar hebben wij aangetoond een betrouwbare bestuurderspartij te zijn. Ook voor de komende periode zijn wij bereid onze verantwoordelijkheid te nemen. Op

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

14

basis van deze verkiezingsuitslag zien wij zeker mogelijkheden. Namens mijn fractie wens ik ons allen een hele fijne samenwerking toe voor de komende vier jaar. De heer Van Groos: Als één van de zestigplussers in deze ruimte zou ik mevrouw Odabasi een verduidelijkende vraag willen stellen. Heb ik het goed begrepen, want ik neem dingen soms letterlijk of juist niet, dat u zegt dat het stemmenverlies en het zetelverlies van GroenLinksaf vooral te wijten is aan de moeilijke portefeuille? Later hoorde ik u opteren voor dezelfde portefeuille dus dat snap ik dan niet helemaal. Of heeft u zich een portefeuille laten opdringen bij de onderhandelingen vier jaar geleden en hebben Lokaal Belang en VVD het slim gespeeld door u toen alle hoofdpijndossiers toe te schuiven? Is dat de reden van het verlies van GroenLinksaf en de reden waarom u zegt dat u tevreden bent met de verkiezingsuitslag? Mevrouw Odabasi: Het is heel lastig om hier binnen 2,5 minuut een volledige analyse te geven van het verlies van een partij. Het is ook heel lastig om dat exact te duiden, want wij hebben geen berekeningsmethodieken waar de stemmen naartoe zijn gegaan en welke stemmen er wel zijn gekomen en welke niet. Als wij kijken naar hoe GroenLinksaf het vier jaar geleden heeft gedaan, wij kwamen uit de oppositie, hebben goed campagne gevoerd en daarmee toen een vierde zetel binnengehaald.

Dat was weliswaar een restzetel, maar het was een vierde zetel. Wij hebben in de afgelopen periode onze verantwoordelijkheid genomen en zijn niet weggelopen voor lastige dossiers. Wij zijn toch achter ons standpunt blijven staan ondanks dat dit soms heel moeilijk was. Wij hadden ook heel populistisch mee kunnen gaan met alle bezwaren die er waren, maar dat hebben wij niet gedaan. Dat heeft ons wel degelijk stemmen gekost, maar de totaalanalyse ontbreekt ons allemaal. Wij gissen ernaar wat dat zou kunnen zijn. Wat wij hiermee aan willen geven is dat wij bereid zijn om een bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen, dat wij ons niet laten leiden door moeilijke dossiers en bereid zijn om ook op moeilijke dossiers onze verantwoordelijkheid te nemen. En dat wij daarvoor blijven staan. Qua portefeuilleverdeling hebben wij daar op geen enkel moment spijt van gehad, want wij hebben er zelf heel bewust voor gekozen. Als wij mogen meedoen zullen wij dat zeker weer doen. De voorzitter: Het woord is aan de fractie van de VVD, mevrouw Klerks. Mevrouw Klerks: Vorige week mocht ik op mijn werk een training geven aan een deel van de medewerkers. Aan het begin van de training vroeg ik aan de medewerkers wat zijn jullie leerdoelen voor vandaag.

Toen ik daar later naar keek was de vraag die het meest werd gesteld: Wat ga ik eigenlijk aan deze training hebben? Het alom bekende what is in it for me. Dat zinnetje zal ook gespeeld hebben bij de inwoners van onze gemeente op 14, 15 en 16 maart. Waarom zou ik gaan stemmen, what is in it for me? De VVD is van mening dat wij de lage opkomst niet moeten interpreteren als een gebrek aan vertrouwen in de lokale politiek, maar juist een signaal dat de politiek er te weinig toe doet voor de mensen. Zij zien de noodzaak er niet van in om te gaan stemmen, want het gaat best goed in onze gemeente. Als het goed gaat, waarom zou je dan de moeite nemen om te gaan stemmen? U en ik in deze zaal weten voldoende redenen, maar weten onze inwoners dat ook? Moeten wij iets doen aan de lage opkomst in onze gemeente? Als je die gedachtegang volgt, zouden wij dat niet hoeven doen, want wij doen het goed. Ook al betekent het dat de VVD daarmee kleiner wordt, het is geen noodzaak om de opkomst te verhogen. Als het goed gaat, gaat het goed met deze gemeente en kunnen wij gezamenlijk als raad trots zijn op datgene wat wij de afgelopen tijd hebben bereikt. Toch houden wij er niet van om ondermaats te presteren en ook niet om op een lijstje te staan van met een lage opkomst, dus wellicht kunnen wij er in de komende jaren wel meer tijd in steken om de politiek dichterbij de inwoners te brengen.

Het is wat de VVD betreft zeker geen indicatie voor een negatief signaal naar onze politiek.

Verslag Duidings- en overdrachtsavond, 31 maart 2022

15

Dat positieve uitgangspunt, dat is ook hoe wij ons eigen verlies interpreteren, want het beleid in de afgelopen vier jaar door Lokaal Belang, VVD, CDA en GroenLinksaf is gewoon blijven staan. Wij hebben het beleid gemaakt en als wij het slecht zouden hebben gedaan voor de Waalwijkse bevolking dan zou het zo moeten zijn dat de volledige coalitie verliest. Dat is niet wat wij zien. Wij zien dat de landelijke partijen, ook diegene die een landelijke partij in de naam heeft, verliezen. Lokaal Belang heeft flink gewonnen waarvoor natuurlijk felicitaties. Complimenten ook voor de samenstelling van de kieslijst waar veel mensen op staan met een brede achterban in de Waalwijkse samenleving. Wat de VVD betreft hebben wij samen met onze coalitiepartners een goed en positief beleid neergezet dat wij graag zouden voortzetten. Natuurlijk met kleine koerswijzigingen omdat wij altijd moeten blijven leren van wat er dagdagelijks gebeurt. Omdat het met het merendeel van onze inwoners goed gaat, moeten wij ook aandacht blijven houden voor hen met wie het niet goed gaat en omdat zaken die ver buiten ons gemeente spelen invloed hebben op hoe het met onze inwoners gaat. De stijgende prijzen van grondstoffen, eten en energie kunnen onze gemeente namelijk voor nieuwe uitdagingen stellen waar wij als raad gezamenlijk mee aan de slag gaan.

Dat doet de VVD ook de komende jaren graag weer vanuit een positieve blik. De heer Van Groos: Ik heb de VVD niks over de bestuurscultuur horen zeggen. Ik vraag mij af of het standpunt van de VVD van niets zeggen inhoudt dat de bestuurscultuur niet hoeft te veranderen. Als dit wel zou moeten zou ik graag van u willen horen wat u dan wilt bijdragen aan een andere bestuurscultuur. Mevrouw Klerks: De VVD heeft dit in het overleg met Lokaal Belang afgelopen zaterdag ook besproken. Dat staat ook op papier. Wat ons betreft gaat het woord nieuwe bestuurscultuur niet voorkomen in het nieuwe coalitieakkoord omdat het ons niets brengt. Ik denk dat wanneer de heer Van Groos naar de houding van de VVD in deze raadzaal kijkt in de afgelopen vier jaar dan heb ik meermaals geprobeerd om kritisch en verbindend te reageren. Die houding zetten wij graag voorts. Dat is wat ons betreft de bestuurscultuur die er zou moeten zijn. De discussie die wij de afgelopen jaren hebben gehad over de open bestuurscultuur heeft onze inwoners niets opgeleverd en ons denk ik ook niet. De heer Van Groos: Het antwoord klinkt als, en daarom vraag ik of ik het goed heb gehoord (misschien moet ik dat vaker doen) het probleem van de afgelopen vier jaar dat lag in ieder geval niet aan de VVD, dat lag aan anderen en die moeten het maar veranderen, want de VVD blijft dezelfde.

Mag ik het zo samenvatten, voorzitter? Mevrouw Klerks: De heer Van Groos stelt dat er iets moet veranderen en dat durf ik te bediscussiëren. Het is niet altijd prettig gegaan in de afgelopen vier jaar. Daar zijn wij het denk ik wel over eens. Een nieuwe bestuurscultuur dan mag u mij uitleggen wat dat dan is en hoe dit werkt in een politieke arena. Volgens mij hebben wij in de sessies die wij destijds met Rodney Weterings hebben gehad ook vastgesteld dat politiek nu eenmaal gaat over tegenstellingen, over discussie, over verschil en dus zal er altijd een soort van disbalans of een onprettig gevoel kunnen ontstaan, ook al is dat niet de bedoeling van de ander. Dat helemaal wegnemen en scharen onder de noemer nieuwe bestuurscultuur is niet waar de VVD naar streeft omdat wij denken dat dit geen haalbaar einddoel is. De voorzitter: Voldoende of wilt u nog iets zeggen? De heer Van Groos: Ik wil graag nog iets zeggen, voorzitter, want een nieuwe bestuurscultuur houdt in ieder geval niet in dat je het met 29 raadsleden over alles eens moet zijn. Juist in een raad worden verschillen tussen partijen uitgesproken. Het gaat