Bijlage Centrumvisie
Tekst van het document
De Els zijn er ook al drie nabijgelegen parkeerterreinen
elementen dienen wel strategisch te worden geplaatst;
met een aanzienlijke capaciteit. Zo kan de straat zo
de straat blijft immers een belangrijke toegangsroute
optimaal mogelijk als prettige leefstraat worden
Voor het realiseren van een prettigere woonstraat is
naar het centrum. Toekomstige bomen en plantenbak
ingericht en wordt een nieuw woonmilieu geboden, dat
het wenselijk een buffer aan te brengen tussen publiek
ken komen het mooist tot hun recht als zij op een
een lichtend voorbeeld kan zijn voor andere straten in
en privaat gebied. Dit is van belang voor het woonge
dusdanige wijze worden geplaatst dat zij de lineariteit
Waalwijk. Laad- en losplekken of gehandicaptenparke
not (een sterker gevoel van privacy) en om een geslo
van deze historische centrumstraat benadrukken.
ren kunnen zo nodig worden gerealiseerd, maar de lus
ten uitstraling (dichte gordijnen) te voorkomen. De
De straat is er in de toekomst primair voor voetgangers
rond de Sint Jan de Doperkerk zou daar in moeten
brede straat biedt ruimte voor o.a. het aanbrengen van
en fietsers; de Grotestraat-oost is dan ook autoluw of
kunnen voorzien.
32 van 52
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Wat betreft het vastgoed valt op dat de noordzijde
Op de hoek Grotestraat/Wilhelminastraat is nachtho
meer (historische) kwaliteiten heeft die aansluiten bij
reca aanwezig. Verdere toevoegingen van nachthoreca
de ambitie ‘lokale identiteit’. Bij herontwikkeling van
in de Grotestraat zijn echter niet gewenst, dit past niet
vastgoed aan de zuidzijde wordt meer samenhang
bij het beoogde profiel als woonstraat. Avond- en/ of
geëist met de kwaliteit aan de overzijde aan de straat.
nachthoreca heeft een logischer plek aan of nabij het
Bron: Zwollenu.nl
Raadhuisplein, waar bestaande horecazaken in het Richting het Raadhuisplein gaat de straat over in het
weekend mogelijk de deuren langer open kunnen
publiekshart. De hoek Grotestraat/Raadhuisplein is
houden. Mocht dit haalbaar blijken, dan sluit het
dan ook een geschikte plek voor het realiseren van een
bestaande horeca-aanbod beter aan op de wensen van
fietsenstalling met ruime capaciteit.
jongeren.
Ruimte voor beschutting, ontmoeting en spel in de straat
Bron: Awesomerotterdam.org
Aanbrengen overgang tussen publiek en privaat
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Dankzij het creëren van kleine voortuintjes krijgt de straat het karakter van een woonstraat
33 van 52
Grotestraat-west De Grotestraat-west blijft een publieksgerichte centrumstraat met een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor lokale ondernemers: de couleur locale.
Dat vraagt om samenhang in en richtlijnen voor reclame-uittingen, fietsenstallingen en vergroening. Deze smallere centrumstraat kan verder worden vergroend met geveltuintjes of groenslingers, in aanvulling op de huidige bomenrij. Een goede fietsbe
Doel is de plint van dit straatdeel gevuld te houden met
reikbaarheid is voor dit straatdeel erg belangrijk.
aaneengesloten publieke functies, met een diversiteit aan
Aandachtspunt is de overgang naar het Kerncircuit;
functietypen en uitstraling. Het profiel van losstaande,
daar is zowel behoefte aan een grote fietsenstallings
statige panden in dit deel van de Grotestraat sluit aan bij
capaciteit als aan een prettige aantakking op De Els en
een meer doelgericht bezoek. Met veel lokale ondernemers
de nieuwe noordelijke stadsentree. Hier moet het voor
is een gezamenlijk, lokaal gedragen thema en beeldmerk
de fietser direct duidelijk zijn dat men het Kerncircuit
een goede mogelijkheid om de straat meer te profileren.
inrijdt en het dus ‘opletten of afstappen’ is.
34 van 52
Schets aandachtspunten Grotestraat (Palmbout)
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Stationsstraat-midden De Stationsstraat-midden vormt de overgangszone tussen het (gemengde) woonmilieu en het kerncircuit. Hier wordt men welkom geheten in het historische deel van Waalwijk.
iedere week een plek. Vanuit het zuiden vervult de
Vanwege het (grotendeels) publieke karakter en de
Stationsstraat in potentie de functie als statige
aanwezigheid van de warenmarkt vanaf de
centrumentree, met een mooie zichtlijn naar het
Bernhardstraat dienen vaste inrichtingselementen in
Raadhuis. Momenteel is het vooral een brede, stenige
de rest van de straat zorgvuldig te worden afgewogen.
straat. Ter hoogte van de Julianastraat kunnen bezoekers met een groot groen statement welkom
Een goede bereikbaarheid met de fiets is erg belangrijk
Ook in toekomst is dit straatdeel (tussen Unnaplein en
worden geheten in het historische verblijfsgebied van
voor dit straatdeel. Het realiseren van voldoende
Julianastraat) een levendige stadsstraat met een
Waalwijk. Zo kan het huidige stenige straatprofiel
stallingsmogelijkheden is daarvoor een belangrijke
mengelmoes van detailhandel, horeca, ambachten,
worden onderbroken.
randvoorwaarde.
werken en wonen. Daarnaast heeft de warenmarkt hier
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
35 van 52
Stationsstraat-zuid Ten zuiden van de Julianastraat ontstaat geleidelijk een gemengd profiel waar steeds meer woon- en werkfuncties op de begane grond zullen landen.
profiel gewenst. In dit deel van de Stationsstraat blijft langsparkeren bestaan, maar kan incidenteel parkeer ruimte worden ingeruild voor groene kwaliteit. Zo ontstaat een onderscheidend vestigingsmilieu in het centrum en ontstaat parkeerruimte voor toekomstige
Dit deelgebied fungeert als ademruimte voor het
nieuwe bewoners. Bij woontransformatie wordt
centrum, en het tempo waarin het publieksgerichte
aangesloten bij de welstandskaders, zoals het
aanbod terugloopt is mede afhankelijk van de voort
Stedenbouwkundig Masterplan. Hierin staat ook dat
gang van de herontwikkeling van De Els (mogelijkheid
nieuwbouw eventueel hoger mag worden dan de
tot tijdelijke vestiging ondernemers uit De Els). Op de
huidige bebouwing.
lange termijn is een gemengd woon-werk-diensten-
36 van 52
Schets aandachtspunten Stationsstraat (Palmbout)
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
3.4 Groen verblijfsgebied om Krophollercomplex In de schoot van het Krophollercomplex ligt het Raadhuisplein als huiskamer van de stad. Maar om het Krophollercomplex heen is er in potentie een even grote ruimtelijke kwaliteit. Hier kunnen de Stadstuin, Hooisteeg, Winterdijk en de nieuwe noordelijke stadsentree met elkaar verweven worden tot één samenhangend groen verblijfsgebied. Deze plek is de oorsprong van Waalwijk, die moet worden beleefd!
een muzikaal moment organiseren, een wandeling
en het verwerken van de lokale identiteit. Er kan
maken, etc. Of je nou in het centrum werkt, na een
daarvoor bijvoorbeeld gedacht worden aan een hoge
lange dag terugkeert in Waalwijk of klaar bent met je
schoen- of trapgevelglijbaan.
centrumbezoek; hier is het goed toeven. Lokale ondernemers kunnen samen bijvoorbeeld in het
Eigenzinnig publiek profiel
hoogseizoen picknickmanden aanbieden in de
Met de ambachtelijke bedrijvigheid en kunstzinnigheid
Stadstuin. Ook kunnen creatievelingen de groene
van de bedrijven in het complex en in de Hooisteeg
ruimte benutten voor bijvoorbeeld exposities of
heeft het gebied een eigenzinnig profiel. Iets meer
workshops.
publiek smoel kan het gebied en dit profiel meer beleefbaar maken, maar het gebied hoeft geen drukke
Hartelijk welkom kleine centrumbezoeker
plek te worden. Passend functies voor de (nu lege)
Prettige omgeving voor bewoners en werkenden
De nieuwe looproute vanaf de Taxandriaweg loopt door
oostvleugel van het Krophollercomplex zijn bijvoor
De groeiende groep bewoners en werkenden in en om
het groene verblijfsgebied. Om ook de kleine bezoe
beeld een vrijetijdsfunctie of een overnachtingsvoor
het centrumgebied heeft ook behoefte aan verblijfs
kers te verwelkomen is een speelmogelijkheid langs
ziening, met uitstraling naar de Stadstuin en eventueel
kwaliteit die niet commercieel geprogrammeerd is:
die route een mooi gebaar. Een speelelement ontwer
gebruik van de openbare ruimte.
even rustig lunchen, een boek lezen, spelen, zonnen,
pen is ook een uitnodiging tot speelsheid, creativiteit
Kansen voor verfraaiing gebied noordelijke stadsentree
Programmeren oostflank Kropholler
Bron: Gazet van Antwerpen, 2011
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Trek met een iconische schoen aandacht van centrumbezoeker
37 van 52
Feestaardvarken, Arnhem
Kloosterspeeltuin, IJsselstein
38 van 52
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Uitvoeringsagenda
4.1 En nu samen doorpakken! De uitvoering van de visie op de toekomst van Waalwijk-Centrum vraagt om een nauwe samenwerking tussen gemeente, ondernemers, vastgoedeigenaren, maatschappelijke- en culturele organisaties en bewoners. De belangen van die groepen lopen soms uiteen, maar ze hebben elkaar keihard nodig om echt stappen te maken naar een beter centrumgebied. In dit hoofdstuk wordt de visie behapbaar gemaakt door deze op te delen in uitvoerbare, concrete projec ten. Ook worden aan elk project al partijen gekoppeld. De projecten variëren sterk in de tijd die nodig is voor de uitvoering. Belangrijk is om naast de grote strategi sche project ook voortvarend te beginnen met het laaghangend fruit, zodat het resultaat van deze visie snel zichtbaar wordt in het centrum van Waalwijk. Dit geeft energie om ook op de lastigere lange termijn projecten gezamenlijk door te pakken. De verschillende uitvoeringsprojecten worden eerst weergegeven in de tabel op de volgende pagina. In de daaropvolgende pagina’s volgt per thema een uitwer king.
40 van 52
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Thema
Uitvoeringsprojecten Centrumvisie Waalwijk
Beleid !Herontwikkeling De Els!
Historische centrumstraten
Groen verblijfsgebied Huiskamer
kort middel lang
Verantwoordelijken
1 jaar 1 tot 3 jaar 3 jaar of langer
1. Visie overnemen in omgevingsvisie en vertalen centrumvisie naar omgevingsplan
Middel
Gemeente
2. Voortzetting structureel overleg/ontwerpatelier
Kort
Gemeente, VVE De Els, etc.
3. Kernprogramma veiligstellen
Middel
Gemeente, ontwikkelaar
4. Onderzoek tijdelijke huisvestingswensen/-mogelijkheden ondernemers tijdens verbou wing 5. Herinrichtingsplan Grotestraat-oost maken
Lang
BIZ, vastgoedeigenaren
Kort
6. Vergroeningsingrepen in Stationsstraat-midden en -zuid en Grotestraat-west 7. Vestiging werkfuncties en ambachtelijke bedrijvigheid stimuleren in woon-werkmilieus
Middel Continu
Gemeente, betreffende bewoners, BuroBol Gemeente Gemeente
8. Transformatieprojecten doorzetten via 1 loketfunctie
Continu
Gemeente
9. Gezamenlijke beleefbaarheid Stadstuin, Winterdijk en nieuwe stadsentree vergroten
Middel
Gemeente, BIZ, BuroBol
10. Ontwerp speelelement in groenruimte, aansluitend aan stadsentree
Kort
Gemeente, kunstenaar
11. Programmering Krophollercomplex met relatie groen verblijfsgebied (bijv. hotel) 12. Evenementenprogramma afstemmen inclusief locatie-afwegingen
Middel Kort
Gemeente BIZ, gemeente, culturele sector
13. Zichtbaarheid/beleefbaarheid/bereikbaarheid van Schoenenkwartier verbeteren
Kort
Gemeente, Schoenenkwartier
15. Routing/signalering voor autobezoekers verbeteren 16. Hoogfrequent OV-hub zo goed mogelijk aantakken aan centrum1 17. Diversiteit doelgroepen borgen in woonprogramma centrum (o.a. starters)
Middel Kort Middel/Lang Lang
Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente
18. Brancheplan hele centrum voor aquisitie maken
Kort/Middel
BIZ
19. Intensiveren samenwerking bedrijfsleven, retail en cultuursector
Continu
BIZ, Schoenenkwartier
20. Aanbieden gezamenlijke pakketten centrumondernemers/-organisaties
Kort
BIZ
21. Ondernemers Grotestraat-west brainstorm onderscheidend profiel/beeldkenmerk
Middel
BIZ, Gemeente
22. Wet blue en andere identiteitsverhogende ingrepen in de openbare ruimte/gevels
Kort
Gemeente, eigenaren, ondernemers
23. Brainstorm manieren om het centrum inclusiever te maken
Kort
Gemeente, BIZ, jongeren, Tavenu,
Routing bezoekers 14. Creëren/handhaven fietsenstallingen aan randen kerncircuit1 1
Centrumstedelijk wonen
Termijn
Samenwerking
culturele sector. 1
Zie ook: Mobiliteitsplan gemeente Waalwijk (2023-2027).
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
41 van 52
Beleid
Herontwikkeling De Els
tens en publiekstrekkers die het functioneren van De
Voorliggende centrumvisie fungeert als ingrediënt en
Absolute prioriteit voor een toekomstbestendig
Els kunnen maken of breken. Deze partijen zullen wel
inspiratie voor de Omgevingsvisie, waar momenteel hard
Waalwijk-Centrum is een succesvolle herontwikkeling
binnen afzienbare tijd willen weten hoe de plannen er
aan gewerkt wordt. Daarnaast dient de gemeente de visie
van winkelcentrum De Els. Het structurele ‘ontwerpate
precies uit komen te zien.
door te vertalen in het toekomstige Omgevingsplan als
lier’, waarin de betrokken ontwikkelende partijen,
planologisch toetsingskader. Zo worden bijvoorbeeld de
vastgoedeigenaren, gemeente en ondernemers samen
Tijdens de verbouwing zullen de aanwezige onderne
verschillende functieprofielen per straatdeel ook juridisch
plannen maken, is een succesvolle overlegstructuur,
mers tijdelijk op zoek moeten naar een andere locatie
geborgd. Via het omgevingsplan moet bijvoorbeeld
die moet worden voortgezet. Het binnenhalen van
voor hun bedrijf. Een blijvende aanwezigheid en
worden geregeld dat het kerncircuit voorbehouden blijft
rijkssubsidies, etc. zijn eerste signalen van het succes
zichtbaarheid in het centrum is immers cruciaal om de
aan publieksgerichte functies, en dat de vestiging van
van deze samenwerking. Nu vindt verdere planvorming
klantenkring vast te houden. Het in goede banen leiden
bijvoorbeeld kantoren hier in de toekomst niet meer
plaats.
van deze tijdelijke ‘verplaatsingscarrousel’ is een
mogelijk is. Met alleen het vaststellen van deze visie is het vigerende bestemmingsplan niet aangepast.
Doorvertalen centrumvisie naar omgevingsplan
42 van 52
belangrijke opgave voor de BIZ. Naar verwachting is Naarmate een concreet ontwikkelplan dichterbij komt,
daar dus ook nog ‘ademruimte’, in de vorm van com
wordt het erg belangrijk het toekomstige ‘kernprogram
merciële ruimte, voor nodig in de historische
ma’ veilig te stellen. Dit zijn de kenmerkende winkelke
T-structuur.
Veiligstellen kernprogramma voor De Els
In gesprek over tijdelijke huisvesting ondernemers De Els
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Historische centrumstraten
aan de kwaliteit van de dagelijkse woon-, leef- en
De ‘verkleuring’ van winkelstraat gaat het snelst in de
De Grotestraat en Stationsstraat zijn als historische
werkomgeving en versterkt de herkenbaarheid en
Grotestraat-oost. Hier valt de stenige inrichting dan
centrumstraten van Waalwijk nadrukkelijk in ontwikke
aantrekkelijkheid van het Waalwijkse in het centrum.
ook het meeste uit de toon in verhouding tot het
ling, waarbij de gemeente veel verzoeken tot transfor
Bij de grote opgaven op het gebied van stedelijke
aanwezige functiebeeld. De herinrichting van deze
matie van winkelruimten naar woningen krijgt. Door
ontwikkeling is het beschermen van het stedelijk
straat verdient daarom prioriteit, met aandacht voor
deze transformatieprojecten via één gemeentelijke
(centrum)erfgoed belangrijk en actueel. De gemeente
een drastische vergroening en het aanbrengen van een
loketfunctie af te handelen, kan grip worden gehouden
gaat na op welke manier deze kwaliteiten beter ingezet
overgang tussen de publieke straat en de private
op de kwantiteit en kwaliteit van transformaties (type
kunnen worden. Deze kwaliteiten liggen mede aan de
woonruimte, bijvoorbeeld door middel van voortuintjes.
woonprogramma, beeldkwaliteit, parkeren, etc.).
basis van de positionering als aantrekkelijke stad. Het
In deze aanloopstraat kan maximaal ruimte worden
stedenbouwkundig masterplan geeft hiervoor eerste
geboden aan voetgangers en fietsers; de aanwezigheid
In algemene zin doet de gemeente er goed strikt te zijn
ideeën, maar die vragen verdere uitwerking in kaders
van de auto is hierin minder passend. Herinrichting van
op de beeldkwaliteit bij transformatieprojecten, zodat
voor zowel inspiratie (referenties, etc.) als toetsing
de Grotestraat-oost dient in nauwe samenspraak met
de samenhang en uitstraling in het historische deel van
(welstand: bouwstijl, materialen, etc.).
de bewoners en ondernemers te geschieden. Momen
Waalwijk-centrum behouden blijft. Erfgoed maakt de
teel wordt al gewerkt aan een eerste ontwerp.
geschiedenis van Waalwijk zichtbaar. Het draagt bij
Verscherpte beeldkwaliteitskaders voor transformatieprojecten
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Welke bouwstijl past wel en niet bij de lokale identiteit?
Begin met herinrichtingsplan Grotestraat-oost
43 van 52
Groen verblijfsgebied Krophollercomplex
Huiskamer
Achter het Raadhuis ligt van Hooisteeg tot Winterdijk een
De ‘huiskamer van de binnenstad’ (Raadhuisplein/De
groen gebied, inclusief stadstuin, met veel potentie voor
Markt) heeft de afgelopen jaren een belangrijke facelift
doorontwikkeling tot echte ontmoetingsplek voor
gehad en is levendiger geworden met de komst van het
bewoners, centrumbezoekers en werknemers. Er ligt dan
Schoenenkwartier, de terugkeer van de warenmarkt en
ook een ontwerpopgave om de historische (maar ver
de toename van horeca en evenementen. Nu ligt er de
scholen) Winterdijk, de Hooisteeg en de nieuwe noorde
opgave om gezamenlijk deze levendigheid in goede
lijke stadsentree samen te smelten tot één aantrekkelijk
banen te leiden, door bijvoorbeeld in gesprek te gaan
en beleefbaar gebied. Het markeren van de noordelijke
over het aantal en het type evenementen in de binnen
stadsentree met bijvoorbeeld een speels kunstwerk,
stad en de verdeling daarvan over de verschillende
zoals een grote schoen annex glijbaan, is hierbij een
pleinruimtes. Het Schoenenk wartier is nog niet altijd
eerste ludieke actie, die direct de vindbaarheid van het
goed zichtbaar. Passend bij het creatieve thema en de
Schoenenk wartier vergroot. Qua programmering kan de
verbinding met het groene verblijfsgebied kan bijvoor
oostzijde van het Krophollercomplex worden gevuld met
beeld ook hier een grote (verplaatsbare) schoen op het
een kleinschalige hotelfunctie of andere vrijetijdsfunctie.
plein worden geplaatst.
Ontwerpopgave verbinden parkruimte rond Krophollercomplex
Vergroot de zichtbaarheid van het Schoenenkwartier
44 van 52
Referentie: speelse kunst bij Raadhuisplein en Kropholler complex 2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Routing bezoekers
Centrumstedelijk wonen
Samenwerking
De routing van centrumbezoekers naar en vanuit de
Meer woningen brengen het centrum dagrond leven
Met onder meer de komst van de BIZ en het structureel
entrees en parkeerbronpunten is een beetje een
digheid én zorgen voor een verhoogd lokaal draagvlak
ontwerpatelier voor De Els is de samenwerking tussen
ondergeschoven kindje in het centrum. Het is dan ook
voor voorzieningen. Woningbouw in de (directe
ondernemers, de gemeente en ontwikkelende partijen
een actie voor de gemeente om op korte termijn de
omgeving van) het centrum vindt met name plaats bij
de afgelopen jaren al sterk aangehaald. Het is zaak
bewegwijzering te verbeteren. Zo vinden recreatieve
De Els, de Gedempte Haven, de slachthuislocatie en
deze goede samenwerking de komende jaren voort te
bezoekers vanuit de Taxandriaweg snel hun weg naar
mogelijk bij de voormalige brandweerkazerne. Voor het
zetten en waar mogelijk te versterken.
het Raadhuisplein en Schoenenmuseum en weet het
centrum is het van belang dat er hierbij voldoende
winkelend publiek direct waar zij het beste kunnen
woningen worden gerealiseerd voor jongeren/starters,
De versterking van de collectieve uitstraling en
parkeren (Unnaplein of De Els).
als aanvullende doelgroep aan de reeds ruim vertegen
beleving van de lokale identiteit in het centrum,
woordigde ouderen in het centrum. Hier ligt een taak
bijvoorbeeld door beeldbepalende panden mooi aan te
voor gemeente om dit in samenwerking met gebieds
lichten, de wet blue-route in te zetten, entrees tot het
ontwikkelaars voldoende te borgen.
centrum fraai te markeren en aanvullende kleinschalige bedrijvigheid uit de schoenenindustrie aan te trekken, is van belang. Ondernemers uit de Grotestraat-west kunnen samen in gesprek over hoe zij invulling kunnen
Routing en bewegwijzering naar centrum kan beter
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Woningbouw bij Gedempte Haven
Markeren centrumentrees: welkom in Waalwijk!
45 van 52
geven aan hun onderscheidende profiel in de binnen
Een ander belangrijk bespreekpunt zijn de evenemen
stad als couleur locale. De samenwerking tussen de
ten in de binnenstad, die de laatste jaren sterk in aantal
culturele sector en de rest van het centrum kan worden
zijn toegenomen. BIZ en gemeente kunnen samen in
versterkt door bijvoorbeeld gezamenlijke pakketten
gesprek over het aantal evenementen en de locatie
aan te bieden, zoals korting op een diner bij de horeca
daarvan.
in het centrum bij aanschaf van een kaartje bij theater De Leest.
Deze evenementen zijn ook een kans om het centrum inclusiever te maken, door bij het bedenken van de
Voor de BIZ ligt er de taak een brancheplan te maken
programmering verschillende doelgroepen een plaats
voor het gehele centrum: welke winkels en horecabe
te geven. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor de open
drijven, en culturele, vrijetijds-, zorg- en andersoortige
bare ruimte en voorzieningen: hoe kan elke doelgroep
functies passen in het toekomstige centrum van
een plek krijgen (ook jongeren, arbeidsmigranten, etc.)?
Waalwijk? Wat is daarbij de ideale verdeling tussen de
Hierover kan de gemeente o.a. samen met de BIZ,
toekomstige De Els en het overige centrum? En hoe is
jongerenvertegenwoordigers en/of Tavenu en de
dat te beïnvloeden?
culturele sector in gesprek.
Wet blue-route (bron: Jan Zandee, bd.nl)
Aanbieden gezamenlijke centrumpakketten
46 van 52
Afstemming evenementen. Bron: waalwijk.nieuws.nl Luuk Aarts
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Bijlagen
Bijlage 1 Analyses toekomstig programma Om een indicatie te geven van een reëel programmatisch toekomstperspectief is op verschillende manieren naar het huidige en toekomstige programma van WaalwijkCentrum gekeken. Deze analyses hebben ieder hun beperkingen en kunnen ook samen lang niet alle factoren vatten die invloed hebben op de toekomstige invulling van een centrum.
consumenten weer uitwijken naar online of andere
Autonome (demografische) digitalisering
(grotere) centra.
Het inwonertal groeit op veel plaatsen, maar daarbin
De horecasector is enorm snel gegroeid in aantal
nen vergrijst de bevolking in rap tempo. Hoe ouder de
fysieke zaken én in bezorg- & afhaalaanbod. De
persoon hoe lager de gemiddelde oriëntatie op online
Nederlandse consument is veel meer horeca-
kopen. In de toekomstige demografische ontwikkeling
gericht geworden. Nu lijkt het einde van deze groei
vallen er dus veel mensen met een meer traditioneel
(voorlopig) in zicht. Naast de hoge kosten legt ook
consumptiepatroon weg en komen er mensen bij die
de snelle filialisering (meer ketens, zoals De Beren,
opgroeien met alle online mogelijkheden als standaard
La Cubanita, Bagels & Beans, Happy Italy, Back
onderdeel van het consumentengedrag. In die ontwik
werk, ‘t Zusje, Loetje, etc.) druk op het Nederlandse
keling zit op de lange termijn een autonome toename
horecalandschap (veel zelfstandigen).
van de online oriëntatie. Centra moeten dus een
Binnen de dienstensector is het aantal baliefunc
duidelijke meerwaarde bieden t.o.v. online; een prettige
grote invloed heeft gehad. Het effect daarvan
ties aan het afnemen (digitalisering) en het aantal
en authentieke beleving van de publieke ruimte en een
vindt vertraagd plaats. Recent is het aantal
fysieke ambachten aan het toenemen (kappers,
goede service zijn erg belangrijk.
stoppers en faillisementen aan het toenemen, met
schoonheidsspecialisten, etc.). Dit volgt deels
de terugbetaling van coronasteun en de sterk
logisch uit het groeiende inwonertal en de lagere
gestegen overige kosten (energie, arbeid, huur,
huurniveaus in centrumgebieden. Ook zorgfunc
etc.) als belangrijke aanleiding.
ties volgen die lijn. De verwachting is dat er in
De erg snelle krimp van het niet-dagelijkse
binnensteden (afhankelijk van de stedelijkheid)
winkelaanbod in middelgrote centra lijkt achter de
dienstenconcepten ontstaan, met onderdelen als
rug, doordat deze centra andere bezoekmotieven
3D-printen, VR/AR-beleving, flexwerkplekken,
hebben aangesproken. Echter, de uitdaging om
pakketpunten, reparatie, lenen/huren, etc.
•
Trendanalyse •
•
Voor winkels én horeca geldt dat de coronacrisis
•
een compleet en divers niet-dagelijks winkelpro gramma overeind te houden blijft groot. Steeds meer centra hebben ‘gaten’ in de branchering op branches als elektronica en sport, waardoor 48 van 52
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Benchmarkanalyse
Gemiddelde aanbodprofiel benchmarkcentra ten opzichte van Waalwijk-Centrum in m2 wvo
Vergeleken met een selectie van centrumgebieden a valt een aantal zaken op in het aanbodprofiel van Waalwijk-Centrum: •
Waalwijk-Centrum heeft veel niet-dagelijkse winkelmeters, maar in relatief weinig winkels, ofwel de gemiddelde winkelomvang is boven gemiddeld.
•
Waalwijk-Centrum heeft relatief weinig zaken in de dagelijkse winkelsector. Het supermarktaanbod is in vloeroppervlak beperkt. Het overige dagelijkse aanbod is in meters flink, maar de aanwezigheid van Die Grenze vertekent dit beeld. In aantal zaken is het overige dagelijkse winkelaanbod in Waalwijk-
Gemiddelde aanbodprofiel benchmarkcentra ten opzichte van Waalwijk-Centrum in aantal verkooppunten
Centrum juist beperkt. •
Waalwijk-Centrum heeft, ondanks de recente groei in aantal bedrijven, nog altijd weinig horeca-aan bod voor een plaats in Brabant. In meters is dat onderaanbod minder groot, dus vooral de diversi teit is beperkt.
a
Centra o.a. van kernen van 30.000 à 35.000 inwoners, maar ook grotere en kleinere kernen met centra met vergelijkbare kenmer ken (omvang, ligging nabij grote steden, verhouding historisch/ planmatig, etc.): Weert, Oosterhout, Oss, Bergen op Zoom, Venray, Schiedam, Gorinchem, Wageningen, Barneveld, Vlissingen, Naaldwijk, Nunspeet, Geleen, Tiel, Valkenswaard, Woerden, Den Helder, Nijkerk GLD, Oisterwijk, Wijchen, Steenwijk.
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
49 van 52
•
• •
Waalwijk-Centrum heeft wel cultuuraanbod maar
programma ontwikkeld. De aanwezigheid van deze
den, met name georiënteerd op de Efteling. Bij de
amper vrijetijdsaanbod (bijv. sportscholen,
vele horecalocaties betekent dat zeker niet alle
Drunense Duinen zijn vakantieparken en cam
bowlingbanen, escaperooms, etc.).
horecapotenties in Waalwijk-Centrum landen. De
pinglocaties. Bezoekers van de vele bedrijvigheid
Het huidige aanbod aan ambachten en dienstver
bevolkingsgroei in Waalwijk leidt tot enige uitbrei
in de gemeente vinden nu vaak het Van der
leners is relatief gemiddeld.
dingspotentie en mogelijkheid tot diversificatie
Valk-hotel in Den Bosch. Met al deze doelgroepen
Waalwijk-Centrum heeft nog altijd relatief veel
voor horecaprogramma in het centrum, maar
in de omgeving én de kwaliteitssprong van
leegstand. Een deel hiervan betreft strategische
horecapotenties worden dus ook benut buiten het
Waalwijk-Centrum heeft een kleinschalige,
leegstand (i.v.m. herontwikkeling De Els). Gezien
centrum.
onderscheidende hotelvoorziening kans van
De meeste van de cultureel-maatschappelijke
slagen (denk aan een boutique hotel). Randvoor
vlak is er in meters ook nog een significante
voorzieningen zijn reeds in/om het centrum
waarde voor een dergelijk hotel is vaak de beschik
transformatieopgave te verwachten.
gelegen. Wel liggen Theater de Leest en de
baarheid van bijzonder vastgoed en/of een unieke
bibliotheek op een weinig prominente positie, aan
locatie.
het nog steeds relatief grote aanbod in vloeropper
•
de rand van het centrum.
Analyse lokale voorzieningenstructuur
•
Naast Gezondheidscentrum Coothstraat is het
Het niet-culturele vrijetijdsaanbod in Waalwijk is
zorgaanbod in/om het centrum beperkt, zeker
hangen niet alleen af van de regionale concurrentiepo
bijna geheel buiten het centrum gelegen, zoals
gezien de groeiende bevolking van het stadshart
sitie, maar ook van de lokale aanbodstructuur (eigen
bijvoorbeeld de bowlingbaan, speelhal High Score,
en de reeds vergrijsde bevolkingsopmaak van het
gemeente en omliggende invloedsfeer).
en de fitnesscentra. Dit is (deels) ook gewoon het
centrum (32% 65+).
•
Het horeca-aanbod in de kern Waalwijk zit voor
beoogde beeld van gemeentelijk beleid (Leisure
een relatief groot deel buiten het centrum, deels in
Boulevard). Uitzondering is Zwemschool Sauna Fit
Kwantitatieve indicatie dagelijkse winkelsector
de historische lintstructuur of langs doorgaande
aan de Stationsstraat. Wel zijn er kansen voor
Zoals in de detailhandelsvisie 2023 is berekend is er in
wegen. Hier zit bijvoorbeeld veel van het bezorg-/
bijvoorbeeld (kleinschalig) leisure-aanbod of een
de toekomst kwantitatief gezien niet tot nauwelijks
afhaalhoreca-aanbod (sushi, Domino’s, etc.). Een
sportschool in de binnenstad, passend bij de
marktruimte voor meer dagelijks winkelaanbod in de
deel van het horeca-aanbod, met name de
ambities die er liggen voor het centrum.
kern Waalwijk (op basis van de landelijke kengetallen).
Overnachtingsmogelijkheden in Waalwijk zijn
Veel van die marktruimte wordt nu echter ingenomen
bedrijventerreinlocaties. Ook wordt bij de gebieds
(nagenoeg) beperkt tot het Fletcher-hotel. In
door solitaire supermarkten, die beperkt bijdragen aan
ontwikkeling van de Gedempte Haven een horeca
Kaatsheuvel zijn er meer overnachtingsmogelijkhe
de optimale voorzieningen- en centrumstructuur.
De programmatische mogelijkheden van een centrum
filiaalbedrijven zoals McDonald’s en KFC, zit op
50 van 52
•
•
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Inpassing van een sterker boodschappenaanbod in het
waarbij verschillende aannames zijn gedaan. De
centrum is van groot belang voor de kwalitatief-ruimte
grootste variabele factoren die van invloed zijn op het
lijke ambities in de detailhandelsstructuur én deze
toekomstige programma zijn de mate van bevolkings
centrumvisie. Daarbij neemt het lokale draagvlak in het
groei, het effect van een toename van het online
centrumgebied toe (bevolkingsgroei), wat vooral voor
aandeel en de mate waarin er bestedingen van buiten
boodschappenwinkels kansen betekent. Er wordt dan
de gemeente worden aangetrokken. Aanname is dat
ook ingezet op een groter supermarktaanbod in het
vooral de lokale binding van bestedingen door de
centrum. Scenario’s zijn daarbij het enkel toevoegen
acties in deze visie zal worden behouden. Op basis van
van een moderne supermarkt, en daarnaast ook de
deze variabelen ontstaat een kwantitatief beeld voor
bestaande supermarkten moderniseren en uitbreiden.
een toekomstige situatie. Hierbij wordt ook rekening
Met groei-ambities voor het aantal winkelmeters in het
gehouden met de uitkomsten van de trendanalyse en
overige dagelijkse aanbod wordt voorzichtig omge
de ambities voor het toevoegen van andere bezoekmo
sprongen. Een hogere diversiteit in het overige dage
tieven.
lijkse winkelaanbod is wél gewenst. Zo bieden meer dere kleinschalige versspeciaalzaken van 50 à 100 m²
Dit alles resulteert in een indicatief niet-dagelijks
wvo in een versstraat samen veel kwaliteit, maar is dit
winkelprogramma voor de niet-dagelijkse winkelsector
in totaal vloeroppervlak van beperkte omvang.
van circa 13.000 tot 16.000 m2 wvo in 2035. Deze bandbreedte is nadrukkelijk indicatief, maar geeft wel
Kwantitatieve indicatie niet-dagelijkse winkelsector
een verder gevoel bij een passende omvang van het
De niet-dagelijkse winkelsector is ontzettend diffuus
publieke circuit.
(variërend van juwelier tot bouwmarkt) en dynamisch. Een berekening van de marktruimte is in deze sector dan ook veel complexer en lastiger te maken dan in de dagelijkse sector. Wel is als onderdeel van de gehele analyse ook kwantitatief naar de sector gekeken,
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
51 van 52
Bijlage 2 Enquête “Wat is volgens jou een passend functiebeeld voor de toekomstige Grotestraat-oost, Grotestraat-west en Stationsstraat?”
Gedurende de zomer van 2023 kregen ondernemers, bewoners en andere geïnteresseerden de gelegenheid te reageren op een digitale enquête. Deze enquête ging over zowel de centrumvisie als de detailhandelsvisie. In totaal reageerden bijna 200 respondenten op de vragenlijst, waarvan ruim 100 de enquête ook daadwerkelijk volledig afrondden. Specifiek voor het centrum kon men input leveren voor het toekomstperspectief van de aanloopstraten Grotestraat-oost (tussen Hooisteeg en Wilhelmina straat), Grotestraat-west (tussen De Els en Meester van Coothstraat) en de Stationsstraat (tussen Unnaplein en
“Welke wensen heb je voor de toekomstige inrichting van de publieke ruimte in de Grotestraat-oost, Grotestraat-west en Stationsstraat?”
Irenestraat). Per aanloopstraat kon men aangeven welke functies in de plint en welke inrichting van de publieke ruimte ter plaatse gewenst is. Uit de vragenlijst kwam naar voren dat het merendeel van de respondenten de Grotestraat-oost niet langer als winkelstraat ziet, terwijl winkels voor de Grotestraatwest en de Stationsstraat nog wel deel uitmaken van het toekomstbeeld. Wat betreft de inrichting ligt er voor alle aanloopstraten een duidelijke wens tot het toevoegen van ‘vast groen’ en zitelementen.
52 van 52
2399.1222 Waalwijk Centrumvisie - 27 oktober 2023
Droogh Trommelen en Partners (DTNP) - Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109, 6512 BS Nijmegen | T 024 - 379 20 83 | E info@dtnp.nl | W www.dtnp.nl