Document · PDF

Bijlage 4 Financial Due Diligence

Raadsvergadering 12 september 2024, gemeente WaalwijkBij agendapunt: Statutenwijziging Stichting Bravoo in verband met besturenfusie met Stichting Leerrijk14.771 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Gezamenlijke leerlingenprognose 6000 5750 5500 5250 5000 4750 4500 4250 4000 Oct-20

Oct-21

Feb-22

Eigen inschatting bestuursverslag

Wij zouden u wel adviseren de leerlingenprognoses nogmaals te vergelijken met de prognose van DUO zodra de prognose van DUO geactualiseerd is op peildatum 1 februari 2023.

Feb-23

Feb-24

Feb-25

Feb-26

Leerlingenaantal werkelijk

Realisatie/Prognose Duo

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. LEERRIJK / BRAVOO

Pagina 36

3. Financiële positie Conclusie gezamenlijke leerlingenprognoses

Gezamenlijke leerlingenprognoses De gezamenlijke interne leerlingenprognoses liggen op totaalniveau hoger dan de externe leerlingenprognoses van DUO. Dit verschil wordt deels veroorzaakt door het verschil in meetmoment, waarbij de interne prognoses vanaf 2022 gebaseerd zijn op de peildatum 1 februari en de externe prognoses nog gebruik maken van peildatum 1 oktober. Hierdoor is de vergelijkbaarheid van beide prognoses beperkt. Uit de gevoerde gesprekken met de bestuurders van beide onderwijsstichtingen blijkt dat de leerlingenontwikkeling intern wel als risico is aangemerkt. Met name Bravoo heeft hierbij te maken met een aantal relatief kleine scholen. Een gezamenlijke stichting zou de concurrentiepositie in de verschillende gemeenten vergroten. Wij adviseren echter wel om het vergelijk tussen de interne prognose en de externe prognose van DUO opnieuw uit te voeren zodra de prognose van DUO met peildatum 1 februari 2023 beschikbaar komt.

Pagina 37

3. Financiële positie Inspectierapporten Onderwijs Inspectierapporten Onderwijs Uit de detailpagina van toezichtresultaten van de Inspectie van het Onderwijs blijkt het volgende: •

Het laatste inspectierapport van Leerrijk dateert van 2 april 2021. De uitkomsten van dit onderzoek laten zien dat Leerrijk voldoende scoort op alle vlakken met uitzondering van kwaliteitszorg. Als gevolg van de onvoldoende score op kwaliteitszorg en ambitie is een verbeterplan opgesteld. Uit het gesprek met de bestuurder van Leerrijk en het verslag van het voortgangsgesprek van 23 oktober 2023 blijkt dat de kwaliteit zichtbaar verbeterd is. De bestuurder geeft verder aan dat de Inspectie openstaat voor een algemene herbeoordeling eind 2024.

•

Het laatste inspectierapport van Bravoo dateert van 20 september 2019. De uitkomsten van dit onderzoek zijn voldoende op alle vlakken. Enkel op doelmatigheid is geen oordeel gegeven. Uit het interview met de bestuurder van Bravoo blijkt dat er nog geen nieuw vierjaarlijks is uitgevoerd, waardoor het rapport van september 2019 het meest recent is. Het volgende onderzoek zal naar verwachting in 2025 plaatsvinden.

Uit de toezichtresultaten van de Inspectie van het Onderwijs blijkt dat Bravoo een voldoende scoort en dat Leerrijk op alle vlakken voldoende scoort met uitzondering van het onderdeel kwaliteitszorg. Uit de voorgangsgesprekken binnen Leerrijk blijkt echter dat er een verbetering doorgevoerd is op dit gebied, waarbij er op dit moment geen scholen zijn met een eindoordeel onvoldoende. Kwaliteitsontwikkeling is wel een belangrijk aandachtspunt voor de nieuw te vormen gezamenlijke stichting.

Pagina 38

3. Financiële positie Investeringen

3.5 Investeringen Uit de interviews met de bestuurders van zowel Leerrijk als Bravoo is gebleken dat de komende jaren de volgende investeringen gepland zijn: •

Voor Leerrijk staat in 2024 grote investeringen gepland in het luchtbehandelingssysteem van basisschool Pieter Wijten en Teresia. Hiervoor is in totaal ca. €622.000 voor begroot. Verder is Leerrijk momenteel in afwachting op de realisatie van nieuwbouw van Meerdijk, De Vrijhoeve, De Veste en De Vaert. In verband met deze nieuwbouwprojecten, is de onderhoudsprognose voor deze locaties op een instandhoudingsniveau gezet. Zodra de nieuwbouw van deze scholen gereed is, zullen deze wederom opgenomen worden in het meerjarenonderhoudsplan.

•

Voor Bravoo staan er momenteel geen grote investeringen gepland. De geplande investeringen zien met name toe op aanschaf van extra ICT-middelen. Wel is er een aandachtspunt voor locatie De Hoef. Een deel van dit gebouw wordt nog gerenoveerd, en daar zal Bravoo ook zelf moeten investeren vanuit de voorziening groot onderhoud. In het verleden is daar niet specifiek voor gereserveerd. In de jaarrekening 2022 is hier al een extra bedrag voor gedoteerd van ca. €522.000. De basis voor deze extra dotatie betreft een calculatie opgesteld door een externe partij.

Investeringen Uit de interviews met de bestuurders van beide onderwijsinstellingen blijken enkele grote investeringen. Daarnaast blijkt dat binnen Bravoo afgelopen jaar extra heeft moeten doteren voor onvoorzien onderhoud. Binnen Leerrijk vindt momenteel op verschillende locaties nieuwbouw plaats. De (her)inrichting van deze locaties zal naar verwachting in de komende jaren een beslag leggen op de liquiditeiten. De bestuurders hebben een goed beeld van de komende investeringen.

Pagina 39

3. Financiële positie Private bestemmingsreserves

3.6 Private bestemmingsreserves Met betrekking tot de balansposities van de verschillende onderwijsstichtingen is specifiek de vraag gesteld in hoeverre er sprake is van privaat vermogen. Als er sprake is van privaat vermogen, is de vraag hoeveel dit is en hoe hier bij een verdergaande samenwerking mee kan worden omgegaan. De aanwezigheid van privaat vermogen is in kaart gebracht op basis van de gewaarmerkte jaarverslagen 2022. Hieruit blijkt dat enkel binnen Bravoo sprake is van een privaat eigen vermogen met een omvang van €13.545. Dit bedrag ziet toe op resterende ouderbijdragen die nog niet besteed zijn. Private bestemmingsreserves Uit de gewaarmerkte jaarrekening 2022 van beide onderwijsstichtingen blijkt dat er maar zeer beperkt sprake is van privaat vermogen. Wel is bij beide onderwijsstichtingen sprake van een private geldstroom in de vorm van ouderbijdragen. Wij adviseren om de private baten en private lasten te monitoren om vast te stellen dat de bijdragen kostendekkend zijn en indien structureel gelden resteren hiervoor een private bestemmingsreserve te vormen.

Pagina 40

3. Financiële positie Waarderingsgrondslagen

3.7 Waarderingsgrondslagen De waarderingsgrondslagen van beide onderwijsstichtingen zijn met elkaar vergeleken op basis van de gewaarmerkte jaarrekening 2022. De jaarrekening van zowel Leerrijk als Bravoo is opgesteld in overeenstemming met de Regeling Jaarverslaggeving onderwijs, waarin Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek van toepassing wordt verklaard. Daarnaast wordt de jaarverslaggeving ingericht overeenkomstig de richtlijnen van de jaarverslaggeving waaronder RJ660 Onderwijsinstellingen. Ten aanzien van de waarderingsgrondslagen zijn enkele minimale verschillen geconstateerd. Deze verschillen zitten in de activeringscriteria van de materiële vaste activa en de variabelen in de berekening van de personele voorzieningen. Bij het contant maken van de jubilea wordt door Leerrijk een marktrente van 1% gehanteerd, waar Bravoo een marktrente van 1,6% hanteert.

Daarnaast maakt Leerrijk gebruik van schatkistbankieren, waar Bravoo kiest voor het aanhouden van een obligatieportefeuille. Uit de gevoerde gesprekken met de bestuurders van beide stichtingen is al gebleken dat bij een mogelijke situatie van verdergaande samenwerking een keuze voor een van beide opties gemaakt moet worden. Een combinatie van schatkistbankieren en het aanhouden van een obligatieportefeuille is niet toegestaan. Daarnaast komt de overgangsregeling inzake het bepalen van de onderhoudsvoorziening per 1 januari 2024 te vervallen. Zowel Leerrijk als Bravoo maakte tot en met 2023 gebruik van deze regeling. Vanaf boekjaar 2024 moeten beide stichtingen dus een wijziging in de grondslagen doorvoeren. Leerrijk heeft reeds het standpunt ingenomen te willen gaan activeren en afschrijven. Bravoo heeft momenteel nog geen standpunt ingenomen. Wij willen de aandacht vestigen op het feit dat er in de gezamenlijke situatie één standpunt ingenomen dient te worden.

Waarderingsgrondslagen De hierboven beschreven verschillen in waarderingsgrondslagen vormen een aandachtspunt voor te situatie waarbij gekozen wordt voor een verdergaande samenwerking.

Pagina 41

4. Risico’s Strategische beleidsplannen Uit de interviews met bestuurders van beide onderwijsstichtingen zijn geen aandachtspunten naar voren gekomen met een hoog risico. De aandachtspunten met een gemiddeld risico zijn risicomanagement, huisvesting, ziekteverzuim, verplichtingen in het kader van de werkloosheidswet en enkele overige aandachtspunten. De overige aandachtspunten zijn niet direct gerelateerd aan de verdergaande samenwerking, maar zijn belangrijke aandachtspunten bij een integratie van beide rechtspersonen. Onderstaand wordt dit verder uitgewerkt.

4.1 Strategische beleidsplannen De instellingen beschikken over de volgende strategische beleidsplannen: •

Leerrijk beschikt over een Koersplan 2023 – 2027 met de titel “’t beste voor ieder kind”. Hierin is onder andere opgenomen dat Leerrijk een financieel gezonde organisatie is die een goede basis wil bieden voor ieder kind. Het koersplan is tot stand gekomen op basis ideeën en suggesties van alle mensen die betrokken zijn bij Leerrijk. Denk hierbij aan leerlingen, medewerkers, schoolleiders, leden van de Raad van Toezicht en medezeggenschapsraden. De richting van het koersplan is meegenomen bij de uitwerking van bijvoorbeeld de meerjarenbegroting en onderhoudsplannen. Het koersplan vormt het kompas voor de toekomst. Het koersplan beschrijft verder verschillende risico’s op het gebied van huisvesting en personeel. Deze risico’s zijn dan ook sterk vertegenwoordigd in de interne risicoanalyse. Een voorbeeld van hoe Leerrijk in wil spelen op het personeelstekort is het aannemen en eventueel omscholen van leraar ondersteuners. Verder beschrijft het koersplan een verbreding van het onderwijsaanbod. Leerrijk speelt in op de veranderende behoeften en samenstelling van de samenleving. Een voorbeeld hiervan is de taalschool die samen met Bravoo wordt opgezet.

•

Bravoo beschikt over een koersplan 2022 – 2026 met de titel “Bravoo bindt en beweegt”. Het koersplan van Bravoo is tot stand gekomen op basis van de missie, visie en kernwaarden van de stichting alsmede verschillende inspiratiesessies met leerlingen, ouders, teams, directeuren-intern begeleiders, en externe partners. Het koersplan van Bravoo onderkend ook de mogelijke risico’s als gevolg van het personeelstekort. Daarnaast onderkent Bravoo een risico als gevolg van teruglopende leerlingaantallen. Dit komt binnen Bravoo sterker naar voren dan binnen Leerrijk. De reden voor deze verhoogde aandacht binnen Bravoo is het feit dat Bravoo een aantal relatief kleine scholen (<100 leerlingen) heeft. Verder wil Bravoo vanuit de filosofie van openbaar onderwijs een plek bieden waarin iedereen gelijke kansen krijgt om zicht te ontplooien naar zijn of haar mogelijkheden.

Strategische beleidsplannen In de strategische beleidsplannen zijn veel overeenkomsten zichtbaar tussen de onderwijsstichtingen. Daarbij is het verschil tussen openbaar onderwijs en katholiek onderwijs een mogelijk aandachtspunt. Leerrijk beschrijft wel breed in te willen spelen op de veranderende behoeften en samenstelling van de samenleving.

Pagina 42

4. Risico’s Risicomanagement / Risicoanalyse

4.2 Risicomanagement / Risicoanalyse Uit de gevoerde gesprekken met de bestuurders van beide onderwijsstichtingen blijkt dat beide stichtingen periodiek een risicoanalyse uitvoeren. Dit vindt tenminste plaats ten behoeve van de risicoparagraaf in het jaarverslag en de begroting. Uit de gevoerde gesprekken met de bestuurders van beide onderwijsstichtingen hebben wij het gevoel gekregen dat de bestuurders een goed beeld hebben van de risico’s van de organisatie. Verder merken wij het volgende op: •

Leerrijk maakt gebruik van een risicoanalyse tool ontwikkeld door Wijs Accountants. De huidige risicoanalyse dateert van december 2020. Momenteel is Leerrijk wederom samen met Wijs Accountants bezig een nieuwe risicoanalyse op te stellen. Deze risicoanalyse vormt de basis voor de risicoparagraaf in het jaarverslag en de begroting.

•

Bravoo maakt gebruik van een risicoanalyse tool die ca. 10 jaar geleden is ontwikkeld door Deloitte. Het onderzoek van Deloitte vormt momenteel nog steeds de basis voor bijvoorbeeld de interne functiescheiding en rechten en rollen. Daarnaast is er een financiële vertaling van de risicoanalyse 2017 beschikbaar, opgesteld door Govers onderwijs accountants. De huidige accountant van Bravoo, Van Ree Accountants, heeft geadviseerd de risicoanalyse te actualiseren.

Risicomanagement Beide onderwijsstichtingen voeren periodiek een risicoanalyse uit. Op tenminste twee momenten in het jaar worden de risico’s in kaart gebracht, waardoor de bestuurders een goed beeld hebben van de risico’s. Verder identificeren wij een aandachtspunt in het kader van de datering van de meest recent extern uitgevoerde risico analyse van Bravoo. Gelijk aan de huidige accountant van Bravoo, zouden wij adviseren deze risicoanalyse te actualiseren.

Pagina 43

4. Risico’s Huisvesting

4.3 Huisvesting Vergelijkbaarheid verwerking groot onderhoud In de Regeling Jaarverslaggeving Onderwijs is opgenomen dat het voor onderwijsinstellingen voor de verslagjaren 2018 tot en met 2023 is toegestaan de jaarlijkse toevoegingen aan de voorziening groot onderhoud te bepalen op basis van het voorgenomen groot onderhoud gedurende de gehele planperiode van het groot onderhoud. Dit mocht op het niveau van het onderwijspand, gedeeld door het aantal jaren waaruit deze planperiode bestaat. Vanaf 1 januari 2024 komt deze mogelijkheid te vervallen. Het gevolg van deze wijziging is dat veel onderwijsstichtingen in 2024 een keuze moeten maken inzake de verwerking van groot onderhoud. Gaat men dit activeren en afschrijven (componentenmethode) of houdt men de voorziening in stand. Zoals reeds beschreven in paragraaf 3.7 “Waarderingsgrondslagen” heeft Leerrijk in de begroting 2024 een standpunt ingenomen om niet langer te werken met een voorziening groot onderhoud. Bravoo heeft deze keuze momenteel nog niet gemaakt. Dit zal Bravoo naar verwachting in maart 2024 doen. De daadwerkelijke uitgaven voor groot onderhoud bij de onderwijsinstellingen zijn in principe niet afhankelijk van de systematiek van verwerking. Echter, de keuze voor de verwerking van groot onderhoud kan wel impact hebben op het financiële beleid en de vermogenspositie van de onderwijsinstelling.

Zo kan de methode van verwerking impact hebben de kengetallen die de onderwijsinstelling hanteert voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie (zie hoofdstuk 3).

Vergelijkbaarheid verwerking groot onderhoud De verwerking van uitgaven voor groot onderhoud is bij Leerrijk en Bravoo momenteel niet gelijk. Leerrijk heeft besloten te gaan activeren en afschrijven (componentenbenadering) terwijl Bravoo nog geen standpunt ingenomen heeft over de methode van verwerking vanaf boekjaar 2024. Wij willen uw aandacht graag vestigen op het feit dat in een situatie van verdergaande samenwerking gekozen zal moeten worden voor één gezamenlijk standpunt.

Gebruik en onderhoud multifunctionele accommodaties Uit de interviews met de bestuurders en andere functionarissen binnen beide onderwijsstichtingen is gebleken dat zowel Leerrijk als Bravoo gebruik maakt van multifunctionele accommodaties. Veelal huren de stichtingen een deel van een locatie van de gemeente, of is er sprake van gezamenlijk gebruik van een locatie door zowel Leerrijk als Bravoo. Wij hebben de relevante contracten met betrekking tot deze locaties ingezien, en daaruit concluderen wij dat er geen sprake is van mogelijke financiële risico’s zoals bijvoorbeeld een onderhoudsachterstand waarvoor een van beide stichtingen aansprakelijk gesteld kan worden. Gebruik en onderhoud multifunctionele accommodaties Op basis van de relevante overeenkomsten behorende bij de multifunctionele accommodaties merken wij op dat er geen (grote) financiële risico’s kunnen ontstaan als gevolg van het gebruik van deze accommodaties.

Pagina 44

4. Risico’s Huisvesting Onderhoudsplannen en staat van het onderhoud Zowel Leerrijk als Bravoo beschikken over meerjarenonderhoudsplannen voor de locaties waarvoor zij verantwoordelijk zijn voor het planmatig (groot) onderhoud. De plannen variëren qua actualiteit, waardoor de onderhoudsstaat niet eenduidig is vast te stellen. Uit de interviews met de bestuurders van beide onderwijsstichtingen komt het volgende beeld naar voren: •

Bravoo heeft te maken met vier verschillende gemeenten. Hierdoor is Bravoo afhankelijke van de besluitvorming van meerdere gemeenten omtrent nieuwbouw. De ervaring leert dat met name de gemeente Dongen en de gemeente Raamsdonksveer minder besluitvaardig zijn. Bij de gemeente Waalwijk en de gemeente Loon op Zand ervaart men minder problemen. Het risico dat Bravoo hierbij loopt is dat nieuwbouwplannen alsmaar uitgesteld worden. Hierdoor kan het voorkomen dat onderhoud gepleegd moet worden dat niet meer was voorzien, omdat Bravoo in haar plannen rekening had gehouden met nieuwbouw.

•

De staat van het onderhoud binnen Bravoo is in orde. Er worden dan ook geen grote investeringen verwacht in de komende jaren.

•

Leerrijk heeft slechts te maken met twee verschillende gemeenten, te weten gemeente Waalwijk en gemeente Loon op Zand. Hierdoor is Leerrijk minder afhankelijk van verschillende gemeenten omtrent nieuwbouw.

•

De staat van het onderhoud binnen Leerrijk is goed. Op de Pieter Wijten school en de Teresia school worden komend jaar de luchtbehandelingssystemen vervangen. Leerrijk geeft aan te blijven investeren in huisvesting, omdat men van mening is dat een goed en gezond werk- en leerklimaat bevorderlijk is voor de onderwijskwaliteit.

Onderhoudsplannen en staat van het onderhoud Voor wat betreft de ouderdom en staat van het onderhoud van de gebouwen van beide stichtingen onderkennen we op basis van de gevoerde gesprekken een laag risico. De bestuurders van beide stichtingen geven aan dat de staat van het onderhoud over het algemeen goed is. Echter erkennen wij wel dat men name Stichting Bravoo afhankelijk is van veel verschillende gemeenten. Dit kan met het oog op beoogde nieuwbouw wel voor vertraging zorgen. Daarnaast onderkennen wij een risico in de gestegen onderhoudskosten in algemene zin. De meerjarenonderhoudsplannen van Bravoo dateren uit 2021 en zijn daarmee dus van een periode voor de hoge inflatie van 2022. Hierdoor zou er een risico kunnen bestaan dat de inflatie niet goed is doorgerekend in de onderhoudsplannen.

Afspraken met gemeenten over nieuwbouw of verbouw Uit de gevoerde gesprekken met de bestuurders blijkt dat er op dit moment geen afspraken gemaakt zijn met gemeenten over nieuwbouw of verbouw die nog niet uit de balans blijken en waarin wel een financieel risico zit voor de onderwijsinstelling. Zie verder paragraaf 3.5 investeringen. Afspraken met gemeenten over nieuwbouw of verbouw Er zijn op dit moment geen afspraken bekend die leiden tot een financieel risico.

Pagina 45

4. Risico’s Ziekteverzuim / Personele verplichtingen

4.4 Ziekteverzuim Eigenrisicodragerschap vervangingsfonds Beide onderwijsinstellingen zijn eigenrisicodrager voor het vervangingsfonds. Leerrijk heeft dit deels herverzekerd en Bravoo is volledig eigenrisicodrager. Ontwikkelingen ziekteverzuim Uit de interviews met de bestuurders van beide onderwijsinstellingen alsmede de gewaarmerkte jaarrekening van 2022 blijkt dat Bravoo over 2022 een verzuimpercentage van 7,45% had. Bij Leerrijk lag het percentage over 2022 op 7,2%. De bestuurder van Bravoo geeft aan dat dit percentage in 2023 is afgenomen tot ca. 6,5%. Het percentage binnen Leerrijk is ongeveer gelijk gebleven. Beide bestuurders vinden het huidige verzuimpercentage aan de hoge kant. Daarnaast is een percentage van rond de 7% momenteel niet in te vullen vanuit de vervangingspool. Dit wordt veelal intern opgelost, waardoor de kosten van vervangingen beperkt blijven voor beide stichtingen.

Ziekteverzuim Beide onderwijsinstellingen zijn eigen risicodrager voor het vervangingsfonds. Beide stichtingen hebben een relatief hoog ziekteverzuim, echter lukt het veelal wel om verzuim intern op te lossen. Hierdoor blijven de kosten voor het vervangingsfonds beperkt. Daarnaast biedt de voorgenomen verdergaande samenwerking juist een toegenomen flexibiliteit op dit vlak.

4.5 Lopende personele verplichtingen Lopende personele verplichtingen Uit de gesprekken met de bestuurders van beide onderwijsinstellingen blijkt dat de besturen goed in kaart hebben wat de huidige personele verplichtingen zijn. Geen van beide schoolbesturen beschikt momenteel over een generatiepactregeling. Er is enkel (beperkt) sprake van duurzame inzetbaarheid en spaarverlof. Verder zijn er binnen Bravoo geen lopende dossiers in het kader van de werkloosheidswet. Bij Leerrijk heeft dit beperkt gespeeld in 2023, maar momenteel zijn er geen lopende dossiers. Beide stichtingen bieden in principe een tijdelijk contract aan wanneer iemand in dienst komt. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt zal dit tijdelijke contract alleen niet verlengd worden met aantoonbaar slechte prestaties van de medewerker. Dit zorgt ervoor dat er altijd een dossier beschikbaar is, wat de kosten voor de onderwijsstichting bij een mogelijke WW-uitkering beperkt tot 10% van de uitkering. Momenteel heeft Leerrijk één medewerker met een slapend dienstverband in verband met een IVA-uitkering en het in zekerheid stellen van het nabestaandenpensioen. De kosten die hieruit voortvloeien zien enkel toe op het doorbetalen van de pensioenpremie en zijn zeer beperkt.

Personele verplichtingen Er spelen op dit moment geen casussen waarbij de onderwijsinstelling aansprakelijk is voor een deel van de WW-uitkering. Wél is er binnen Leerrijk momenteel één medewerker met een slapen dienstverband in verband met een IVA-uitkering en het in zekerheid stellen van het nabestaandenpensioen. De kosten die hiermee gepaard gaan zijn zeer beperkt.

Pagina 46

4. Risico’s Lopende projecten / Claims of juridische procedures

4.6 Lopende of aankomende projecten Lopende of aankomende projecten Uit de interviews met de bestuurders van beide onderwijsstichtingen blijkt dat er momenteel geen sprake is van grote lopende of aankomende projecten waaruit een financiële verplichting voor de stichting kan volgen. De projecten die lopen worden als onderdeel van de normale bedrijfsvoering gezien en hebben dus een structureel karakter.

Lopende of aankomende projecten Er zijn op dit moment geen grote lopende of aankomende projecten bekend.

4.7 Claims of juridische procedures Claims of juridische procedures Uit de interviews met de bestuurders van beide onderwijsstichtingen blijkt dat beide stichtingen gebruik maken van dezelfde huisjurist. Beide stichtingen zien wel een toename in het aantal ouders dat sneller de juridische kant op gaat in het geval van disputen. Momenteel spelen de volgende zaken binnen de onderwijsstichtingen. Leerrijk •

Er loopt een casus op de Pieter Wijten school. Hier heeft een ouder een klacht ingediend tegen Leerrijk. De casus is langs de geschillencommissie gegaan en de klacht is deels gegrond verklaard. De overige delen van de klacht zijn door de geschillencommissie ongegrond verklaard. Leerrijk is verzekerd voor eventuele negatieve uitkomsten van deze claim.

Bravoo •

Er is een incident geweest met letsel. Deze casus is door de verzekering afgedekt, enkel het bedrag van het eigen risico (€5.000) komt ten lasten van Bravoo;

•

Er is een zaak bij de geschillencommissie geweest waarvoor in februari een uitspraak verwacht wordt. Er zijn klachten binnengekomen bij de leerplichtambtenaar in Waalwijk en Eindhoven. De casus ligt momenteel bij de huisjurist en een eventuele uitkomst wordt gedekt door de verzekering.

Claims of juridische procedures De bestuurders hebben een goed beeld van de lopende procedures. Beide stichtingen maken gebruik van dezelfde huisjurist en hebben een uitgebreide verzekering voor eventuele juridische claims. Hierdoor lopen de stichtingen slechts beperkt financiële risico’s.

Pagina 47

4. Risico’s Overige aandachtspunten

4.8 Overige aandachtspunten De overige aandachtspunten zien met name toe op de harmonisatie van de inkopen na verdergaande samenwerking en het voldoen aan Europese Aanbestedingsregels en de fiscale aspecten van de onderwijsstichtingen. Deze aandachtspunten worden onderstaand nader uitgewerkt.

Europees aanbesteden Bij de harmonisatie van de inkoop zijn de lopende (en nieuwe) overeenkomsten met leveranciers een aandachtspunt in het kader van de Europese Aanbestedingsregels. Per 1 januari 2024 zijn de drempelbedragen voor Europese aanbestedingen weer voor 2 jaar vastgesteld. Voor de levering van diensten is het drempelbedrag voor de jaren 2024 en 2025 verhoogd van €215.000 naar €221.000 en voor werken is het drempelbedrag verhoogd van €5.382.000 naar €5.538.000. Voor opdrachten met een zogenaamde sociale en andere specifieke diensten blijft het drempelbedrag €750.000. Hierbij geldt een vereenvoudigde procedure, gezien de beperkte grensoverschrijdende dimensie van deze diensten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan diensten op het gebied van het onderwijs, de gezondheidszorg, maatschappelijke dienstverlening, administratiediensten voor onderwijs en enkele juridische diensten. De genoemde bedragen zijn exclusief btw. Bij het aflopen van contracten, het (stilzwijgend) verlengen van contracten en bij het aangaan van nieuwe overeenkomsten is het belangrijk dat de (geschatte) opdrachtwaarde bepaald wordt en dat beoordeeld wordt of er Europees aanbesteed dient te worden. Het is aannemelijk dat bij gezamenlijke inkoop de drempelbedragen eerder bereikt zullen worden dan in de afzonderlijke situatie het geval was.

Europees aanbesteden Een aandachtspunt ten aanzien van de harmonisatie van inkopen bij Leerrijk en Bravoo is het voldoen aan de Europese Aanbestedingsregels. Het is aannemelijk dat de drempelbedragen bij een gezamenlijke inkoop eerder bereikt zullen worden dan in de afzonderlijke situatie het geval was.

Pagina 48

4. Risico’s Overige aandachtspunten

4.9 Fiscale aspecten In de onderzoeksvragen zijn geen fiscale aspecten opgenomen. In het due diligence onderzoek is om die reden geen specifieke aandacht besteed aan fiscale aspecten. Wel is dit kort besproken in de interviews met de bestuurders van beide stichtingen. Hierbij geven beide stichtingen aan dat er geen fiscale issues spelen op dit moment. Binnen Bravoo is in het verleden eens een opmerking geplaatst over de werkwijze van de werkkostenregeling (WKR), daaropvolgend is de werkwijze aangepast. Binnen Leerrijk is al enkele jaren geen boekenonderzoek van De Belastingdienst geweest. Fiscale aspecten Wij willen benadrukken dat eventuele fiscale risico’s niet zijn meegenomen in dit due diligence onderzoek.

Pagina 49

5. Vaktechnische aspecten Vaktechnische aspecten Opdracht Wij hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met de algemene wet- en regelgeving voor accountants, waaronder de Verodering Gedrags- en Beroepsregels voor Accountants (VGBA), de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NV COS) en specifiek de Nederlandse Standaard 5500N, “Opdrachten tot het verrichten van transactie gerelateerde adviesdiensten”. In onze opdrachtbevestiging van 11 januari 2024 zijn wij de belangrijkste voorwaarden van deze opdracht overeengekomen. Openbaar maken rapportage Deze rapportage is primair opgesteld voor Leerrijk en Bravoo met als doel de bestuurders, Raad van Toezicht, de (G)MR van beide onderwijsstichtingen alsmede consultancybureau Leeuwendaal te informeren over specifieke onderdelen ten behoeven van de voorgenomen verdergaande samenwerking tussen beide stichtingen. Het document is in principe dan ook niet bedoeld om openbaar gemaakt te worden. Daarnaast is het ook niet bedoeld om in brede kring te worden verspreid. Verspreiding of openbaarmaking door het document is dan ook niet toegestaan zonder onze voorafgaande schriftelijke toestemming. Gebruikte informatiebronnen In ons onderzoek hebben wij ons gebaseerd op informatie die is aangeleverd door Leerrijk en Bravoo.

Deze aangeleverde informatie is, daar waar nodig, voorzien van toelichtingen door functionarissen van Leerrijk en Bravoo. Wij hebben geen werkzaamheden uitgevoerd te controle van deze cijfers. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden Onze werkzaamheden bestonden met name uit het verkrijgen, analyseren en becommentariëren van financiële gegevens die door Leerrijk en Bravoo zijn aangeleverd. Alhoewel wij ons onderzoek met de nodige zorgvuldigheid hebben uitgevoerd, betekent dit niet dat alle mogelijke risico’s die zijn verbonden aan Leerrijk en Bravoo en tekortkomingen of fouten in de onderliggende informatie, voor zover aanwezig, beschreven zijn. Dit hangt onder meer samen met het feit dat wij ons onderzoek deels baseren op door derden uitgevoerde werkzaamheden. De aard van de werkzaamheden en de opdracht brengt met zich mee dat op het in dit rapport opgenomen cijfermaterieel en toelichtingen door ons geen accountantscontrole is toegepast en dat tevens geen beoordelingsopdracht is uitgevoerd. Een en ander impliceert dat aan onze rapportage geen zekerheid kan worden ontleend omtrent de getrouwheid van de in dit rapport opgenomen cijfermateriaal en toelichtingen daarop.

Volledigheidshalve wijzen wij u er nog op dat, indien wij aanvullende werkzaamheden zouden hebben verricht of een controle- of beoordelingsopdracht zouden hebben uitgevoerd, wellicht andere onderwerpen aan het licht zouden kunnen zijn gebracht die voor u mogelijk van belang zouden kunnen zijn geweest. Daarnaast zijn onze werkzaamheden beperkt tot die zaken waarvan u hebt aangegeven ze van belang te vinden voor uw onderzoek. Ten slotte Deze rapportage is het sluitstuk van onze werkzaamheden. Wij vertrouwen u hiermee van dienst te zijn geweest. Mocht u naar aanleiding van dit rapport nog vragen hebben, dan zijn wij graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.

Pagina 50

Bijlage 1: Scope Scope van werkzaamheden

▪

De presentatie van de resultaten van onze analyse vormt geen bevestiging van de historische en/of toekomstgerichte financiële informatie van het management. De mate waarin de historische en/of toekomstgerichte financiële informatie van het management vervolgens wijzigt door één of meerdere mogelijke aanpassingen die wij hebben geïdentificeerd, is uw oordeel en verantwoordelijkheid. De uitvoerende werkzaamheden voor deze opdracht zijn afgerond op XXX en dit rapport houdt geen rekening met eventuele effecten van gebeurtenissen en omstandigheden die zich hebben voorgedaan na deze datum en informatie die na deze datum aan het licht is gekomen.

▪

De gedetailleerde scope van ons werk is in de Opdrachtbrief uiteengezet.

▪

Wij hebben de procedures uitgevoerd in overeenstemming met uw instructies. Onze werkzaamheden zijn uitgevoerd in overeenstemming met richtlijn NV COS 5500N (Transactiegerelateerde dienstverlening) van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA).

▪

Wij hebben niets in de vorm van een controle uitgevoerd, noch hebben wij de financiële informatie of andere informatie in dit rapport onderworpen aan controle- of verificatieprocedures. Dienovereenkomstig aanvaarden wij geen verantwoordelijkheid en doen wij geen uitspraken met betrekking tot de nauwkeurigheid of volledigheid van de informatie in ons rapport.

Aanpak

▪

De in ons rapport opgenomen toekomstige financiële informatie is door het management opgesteld. De toekomstige financiële informatie betreft de door het management gemaakte inschatting van de meest waarschijnlijke toekomstige uitkomst. Het management heeft de aannames gedaan, de informatie verzameld en de gegevens verwerkt. Wij hebben niet geholpen bij het opstellen van toekomstgerichte financiële informatie van het management. Het management is volledig verantwoordelijk voor de veronderstellingen die betrokken zijn bij de totstandkoming van toekomstige financiële informatie.

▪

Omdat gebeurtenissen en omstandigheden vaak niet zoals verwacht plaatsvinden, zullen er gewoonlijk verschillen zijn tussen verwachte en werkelijke resultaten, en die verschillen kunnen materieel zijn.

▪

In ons rapport hebben wij tabellen en/of grafieken opgenomen waarvan het enige doel is om u te helpen bij uw evaluatie van de historische en/of toekomstige financiële informatie van het management door de mogelijke gevolgen te illustreren, afzonderlijk en in totaal, van onze analyse van de veronderstellingen gemaakt door management bij het opstellen van de historische en/of toekomstgerichte financiële informatie.

▪

In het kader van dit rapport hebben wij verschillende gesprekken gevoerd. Wij hebben informatie verkregen van de functionarissen van beide stichtingen.

Wijzigingen in de overeengekomen scope ▪

Er waren geen significante wijzigingen in de overeengekomen scope van de Opdrachtbrief.

Pagina 51

Bijlage 1: Scope Uw onderzoeksvragen: 1.

Wat is de financiële gezondheid van de organisaties, nu en op langere termijn (check op meerjarenbegrotingen). Ook in relatie tot leerling- en financieringsontwikkelingen. Welke toekomstige risico's worden door/voor de organisaties voorzien? a) Sluiten de beheersingsmaatregelen hier effectief op aan? b) Wat is de staat van het vastgoed, en welke mogelijke financiële risico's volgen hieruit? c) Zijn de continuïteitsparagrafen in de jaarverslagen betrouwbaar? d) Sluit vermogensopbouw hierop aan? Wat is de balanspositie van de organisaties? a) Hoe verhouden de waarderingsgrondslagen van de organisaties zich tot elkaar? b) Is er privaat vermogen, zo ja, hoeveel en hoe kan hier bij de verdergaande samenwerking mee worden omgegaan? Is sprake van bijzondere afspraken of risico's (uitstaande claims, 'lijken in de kast’)?

Maak bij het onderzoek gebruik van interviews en de jaarrekeningen over 2022 van de organisaties, de tussentijdse managementrapportages over 2023 en de eventuele opbrengsten uit het onderzoek van Leeuwendaal.

Op basis hiervan stellen wij per onderwijsstichting de volgende Due Diligence scope voor: Scope per onderwijsstichting: Vraag 1: Verkrijgen en bestuderen van de jaarrekening 2022 en meest recente management rapportage 2023 om: ▪ Inzicht te verkrijgen in belangrijke posten; ▪ Verkrijgen van verklaringen van significante mutaties; ▪ Identificeren van potentiële risico’s en problemen; ▪ Verkrijgen van verklaringen van verschillende financiële ratio’s (hierin worden de laatste 3 jaren en de meerjarenbegroting meegenomen). ▪ Inzicht te verkrijgen in de gehanteerde waarderingsgrondslagen en verschillen t.o.v. van elkaar. Het uitvoeren van een analyse op de staat van baten en lasten over 2021, 2022 en meest recent 2023 om: ▪ Inzicht te verkrijgen in de verschillende baten (structurele en niet-structurele) en deze in relatie tot financieringsontwikkelingen en leerlingaantallen; ▪ Inzicht te verkrijgen in de samenstelling en ontwikkeling van de personele kosten; ▪ Significante en opmerkelijke transacties te identificeren; ▪ Inzicht te verkrijgen in de realisatie versus de gemaakte meerjarenbegrotingen en de belangrijkste afwijkingen.

Pagina 52

Bijlage 1: Scope Vraag 2: Verkrijgen en bestuderen van de risicoanalyse zoals opgenomen in de strategische beleidsplannen van de onderwijsinstellingen en op basis daarvan middels navraag inzicht verkrijgen in: ▪ Hoe is het proces van risicomanagement ingericht; ▪ Op welke manier zijn toekomstige risico’s door de organisatie afgedekt met beheersingsmaatregelen; ▪ Hoe verhouden de interne leerlingenprognoses zich tot externe gegevens en zitten hier risico’s in die mogelijk niet in beeld zijn? Zijn de verwachtingen hierover op een juiste manier vertaald in de meerjarenbegroting? ▪ Wat blijkt uit de onderhoudsplannen over de onderhoudsstaat van de panden en welke financiële risico’s worden hierbij onderkent; ▪ Wat is de ziekteverzuim ontwikkeling in 2022/2023 en hoe is het risico van ziekteverzuim afgedekt? ▪ Grote (lopende of aankomende) projecten, waarbij risico’s voor een deel bij de instellingen liggen (incl. nieuwbouw of verbouw van locaties).

Vraag 3: Het analyseren van de balansposten ultimo 2022 en meest recent 2023: ▪ (Im)materiële vaste activa (excl. het waarderen en/of taxeren van de activa); ▪ Debiteuren en voorziening dubieuze debiteuren; ▪ Overige vorderingen en overlopende activa; ▪ Eigen vermogen (incl. splitsing van privaat en publiek vermogen); ▪ Voorzieningen (excl. schouwing van de staat van onderhoud van gebouwen); ▪ Crediteuren; ▪ Kortlopende en langlopende schulden, overige schulden en overlopende passiva (waaronder personele schulden zoals wachtgeld, generatiepactregeling en transitievergoedingen); ▪ Off-balance verplichtingen (e.g. investeringsverplichtingen). Het beoordelen van de aanwezige investeringsbegroting i.r.t. liquiditeitsontwikkelingen. Vraag 4: Het beoordelen van de juridische kosten in 2022 en meest recent 2023 en het doen van navraag bij de onderwijsstichtingen m.b.t. de lopende juridische procedures en reeds bekende claims.

Pagina 53

Disclaimer Rechten en verplichtingen

Aan de beschikbaarstelling van dit rapport kunnen door geïnteresseerden geen rechten worden ontleend. De informatie is strikt vertrouwelijk en uitsluitend voor intern gebruik. De informatie blijft eigendom van Crowe Foederer Corporate Finance B.V. Verantwoording, garanties en aansprakelijkheid De bronnen die ten grondslag liggen aan dit due diligence rapport worden door Crowe Foederer Corporate Finance B.V. betrouwbaar geacht, doch controle van deze bronnen vormt geen onderdeel van de verstrekte opdracht. Crowe Foederer Corporate Finance B.V. geeft dan ook geen garantie voor de juistheid en volledigheid van de in dit rapport vermelde gegevens of in het verlengde daarvan verstrekte informatie. Crowe Foederer Corporate Finance B.V. aanvaardt daarom geen aansprakelijkheid voor eventuele onjuistheden of onvolkomenheden in dit rapport. Contactgegevens Crowe Foederer Corporate Finance B.V. Beukenlaan 60 5651 CD Eindhoven Postbus 519 5600 AM Eindhoven Tel. +31 (0)40 264 96 10

Pagina 54

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14417757/1