Bijlage 2 Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau GODE

Pagina 30 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 27.2

27.3

27.4

27.5

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Het lijkt ons noodzakelijk, voor het verkrijgen danwel behouden De kosten voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor de concrete zonne- en De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van een gelijk speelveld voor de verschillende initiatieven, om projecten worden te zijner door de ontwikkelaars zelf betaald. Daarbij zal de gemeente Waalwijk dit nader te duiden. aan elke ontwikkelaar een bijdrage naar rato vragen voor de kosten voor het opstellen van de Kunnen we ervan uitgaan dat de kosten voor de projectMER planMER. voor dit specifieke gebied, mocht deze activiteit uitgevoerd worden, voor rekening komt van de betreffende initiatiefnemer(s)? In de concept NRD wordt op verschillende plekken genoemd dat In de Kadernota is opgenomen dat vooraf geen keuze wordt gemaakt voor een opstelling in lijn of De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. er een voorkeur is voor clusteropstellingen ten opzichte van clusters van windturbines en beide opstellingsvarianten worden uitgewerkt in de planMER. lijnopstellingen, zie bijvoorbeeld pagina 13 “vanuit Beide opstellingsvarianten (lijn- en clusteropstelling) worden in het planMER onderzocht. landschappelijk … het MER” en pagina 15 “Daarom heeft clustervorming de voorkeur”.

De gemeenteraad heeft zich formeel, zover we dat uit de openbaar beschikbare stukken hebben kunnen afleiden, op het standpunt gesteld bij de bespreking van de Kadernota dat “Vooraf wordt echter geen keuze gemaakt voor een opstelling in lijn of clusters van windturbines. Beide opstellingsvarianten worden uitgewerkt in de uitgebreide M.E.R-procedure.” (pagina 24). Wij zien dan ook geen reden om in deze NRD een voorkeur voor cluster- of lijnopstellingen te benoemen. Als we dan inzoomen op hoe afwegingen tussen De planMER dient als document ter onderbouwing van de voorwaarden die in de beleidsvisie De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD opstellingsvarianten tot stand moeten komen, wordt worden vastgelegd. De effecten van de opstellingsvarianten worden in de planMER beoordeeld op aangegeven: “Omdat een MER de bandbreedte aan mogelijke alle in het beoordelingskader genoemde thema's. De uitwerking hiervan verschilt per thema ontwikkelrichtingen in beeld moet brengen, worden in het MER (kwalitatief, kwantitatief, of expert judgement). Dit wordt in de NRD uitgebreider toegelicht. Het zowel de effecten van lijnopstellingen als van clusters uiteindelijke eindoordeel is aan de gemeenteraad.

beoordeeld.” (pagina 15) en dat “Dit wordt door middel van een bredere belangenafweging opgesteld.” (pagina 17), leidt dat bij ons tot de vraag: Hoe treedt deze beoordeling in zijn werk? Welke effecten worden beoordeeld en welke kaders worden hiervoor gehanteerd? Hoe worden de effecten van verschillende opstellingen geobjectiveerd? En, zou hier niet eerder sprake moeten zijn van advisering in plaats van beoordeling gedurende de PlanMER? Is immers, ervan uitgaande dat bij een vergunningsaanvraag door een initiatiefnemer voor een windof zonnepark aan wettelijke voorwaarden is voldaan, het uiteindelijke oordeel niet aan de politiek in Waalwijk? Op pagina 28 van de concept NRD wordt gesteld dat “…een Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. aanzienlijk deel (tenminste 50% in lokaal eigendom) van de de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving”. Is hierbij de Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. In de Kadernota is 50% lokaal eigendom leidend of 50% van de revenuen? aangegeven dat tenminste 50% van een initiatief in lokaal eigendom komt.

De precieze uitwerking Dit raakt ook aan de bredere vraag hoe het begrip lokaal hiervan vind in een later stadium plaats. eigendom gehanteerd wordt in Waalwijk, gezien landelijk beleid (Klimaatakkoord) en regionale plannen (de ‘REKS’). Pagina 31 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 27.6

27.7

27.8

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Welke bestaande wettelijke eisen worden gevolgd voor het Als gevolg van een uitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021 kunnen de Landelijke De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD behouden van de volksgezondheid? In hoeverre wordt er windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet worden gebruikt voor geanticipeerd op de uitkomsten van de landelijke PlanMER, dat de beoordeling van windturbineparken tot het moment dat een landelijke milieubeoordeling is momenteel wordt uitgevoerd, om tot een EU-waardig gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat beoordelingsraamwerk te komen voor geluid, slagschaduw en de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De mogelijkheid om voor externe risico’s en de mogelijke gezondheidsrisico’s die met windturbines vaste afstandsnormen te hanteren maakt deel uit van dat onderzoek. De nieuwe deze zaken zouden kunnen samenhangen? landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een Hiernaast zijn wij geïnteresseerd in een verdere onderbouwing gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden van het begrip ‘expert judgement’ op pagina 23. Welke gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie.

In het MER wordt op de volgende wijze expertises en experts worden voor dit thema ingezet? omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaudw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Daarnaast wordt gewerkt met een GES-score (gezondheidseffectscore) waarbij het aantal potentieel gehinderde personen in beeld wordt gebracht. Expert judgement is een wetenschappelijk onderbouwde argumentatie ten aanzien van een onderwerp, vraag, of discussie, die is verwoord door een erkend specialist op dat vakgebied. De thema's waarover bij experts te rade wordt gegaan, zijn verwoord in de NRD. Het gaat om deskundige adviseurs in dienst bij het onderzoeksbureau dat de planMER gaat opstellen.

Tot slot, worden de kosten voor de nulmeting voor geluid in De vraag of (en zo ja, de wijze waarop) de nulmeting plaats zal vinden komt pas na de keuze van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. rekening gebracht aan de windontwikkelaars die succesvol een het voorkeursalternatief aan de orde evenals de vraag over het al dan niet verrekenen van de vergunning indienen? Of worden die gedragen door de kosten ervan. gemeente? Hoewel er geen beleid is vastgesteld voor de uitbreiding van Het ontwikkelplan voor de Kerkvaartse Haven wordt als autonome ontwikkeling meegenomen in De NRD wordt aangepast op dit punt. Haven, kan deze mogelijke ontwikkeling meegenomen worden de planMER. als ‘autonome ontwikkeling’ of anderszins aan de orde komen in de planMER?

Pagina 32 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 27.9

27.10

27.11

27.12

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Op pagina 8 van de concept NRD wordt gesteld dat “het De planMER wordt opgesteld ter onderbouwing van een nog later door de gemeenteraad vast te De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. gemeentebestuur van Waalwijk voorafgaande aan het stellen beleidsvisie. De beleidsvisie wordt opgesteld op basis van de uitkomsten van de planMER vaststellen van de structuurvisie de provincie Noord-Brabant en de afspraken die worden gemaakt in het kader van de Green Deal met de ontwikkelende [zal] verzoeken om de rol van het bevoegd gezag over te partijen die reeds met de gemeente Waalwijk in gesprek zijn voor het mogelijk realiseren van een nemen”. Wij zijn van mening dat, gezien de Gemeente stelt dat zonne- of windproject. De voorwaarden uit de beleidsvisie en de Green Deal zijn voor alle partijen zij “zelf één of meerdere projecten gaat ontwikkelen” (pagina hetzelfde, ook voor de gemeente Waalwijk. Wanneer de gemeente te zijner tijd binnen die 9), het bevoegd gezag het best bij de Gedeputeerde Staten van voorwaarden zelf een wind- of zonneproject wilt realiseren, dan moet het project daaraan de provincie Noord-Brabant kan blijven. Hiermee kan een voldoen. Hiermee is een gelijk speelveld gewaarborgd. Bij de totstandkoming van de beleidsvisie duidelijk onderscheid blijven tussen de gemeente als maakt de gemeenteraad bovendien een zelfstandige afweging.

In die afweging worden alle initiatiefnemer enerzijds en als vergunningverlener anderzijds, betrokken belangen, waaronder die van de ontwikkelaars en het eigen belang van de gemeente, waar deze rollen wat ons betreft nog vaak door elkaar lopen. meegewogen. Het grondeigendom van een locatie is daarbij nooit een zelfstandig argument om Daarmee kan een beter gelijk speelveld behaald worden ten een locatie al dan niet aan te wijzen. Bovendien adviseren de onafhankelijke Commissie voor de opzichte van andere ontwikkelaars waarmee de gemeente in milieueffectrapportage en de GGD over de uitkomsten van de planMER en de vertaling ervan in de feite in concurrentie is, met name voor de ontwikkeling van beleidsvisie. Op deze wijze is gewaarborgd dat een oordeel van de keuzes door een onafhankelijke windenergie. deskundigen deel uitmaakt van de besluitvormingsprocedure. Zie ook artikel 7.28a van de Wet Milieubeheer. Op pagina 5 van de concept NRD wordt de doelstelling gesteld De opgave en de verhouding tussen zon en wind is vastgelegd in de Kadernota, zoals die door de van 215,000 MWh per jaar aan productie middels GODE. Hoe gemeenteraad is vastgesteld. Deze opgave vormt het uitgangspunt voor het planMER.

In de wordt deze doelstelling aangepast als het uiteindelijke tweejaarlijkse evaluatie wordt de ontwikkeling van het elektriciteitsverbruik gemonitord en wordt elektriciteitsverbruik van de Gemeente Waalwijk hoger uit blijkt de eventuele invloed ervan op de verwachte opwek in relatie tot de restopgave tot 2030 (en ook te pakken? Is het percentage hierbij leidend of het uiteindelijke voor de periode daarna) beoordeeld. vastgestelde numerieke doel? Op pagina 15 van de concept NRD wordt over het grootschalige Deze toelichting komt vanuit de Kadernota. Hiermee wordt bedoeld dat het grootschalige open De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. open rivierenlandschap gesteld dat de landschapstypen in “Het rivierlandschap kan worden gezien als een min of meer gelijk landschap, waarbij bijvoorbeeld gebied … onvoldoende onderscheidend zijn om hier en tussen oost en west weinig onderscheid is. specifieke aanduiding aan te koppelen.” Kunt u dit verder toelichten? Wat wordt bedoeld met ‘ onvoldoende onderscheidend, bedoeld en hoe wordt dit vervolgens beoordeeld? Op pagina 24 van de concept NRD wordt de LDen norm van 47 Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. dB een wettelijk norm genoemd.

Op dit moment is dit echter Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken geen wettelijke norm (i.v.m. Nevele arrest/uitspraak Raad van totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in State juni 2021). december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaudw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht.

De gemeente Waalwijk betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Pagina 33 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

27.13

Op pagina 28 wordt over de Green Deal gesteld dat In de NRD wordt deze term aangepast. initiatiefnemers “door de gemeente gefaciliteerd” worden “door te participeren in de ‘Green Deal’”. De term uitgenodigd is ons inziens beter op zijn plaats dan gefaciliteerd.

28.1

Zou u naast geluidsoverlast en slagschaduw ook de lichtoverlast Dit zal worden toegevoegd en onderzocht in de planMER. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD en lichtvervuiling van windmolens mee kunnen nemen in het m.e.r. onderzoek? Verder valt het me op dat u niet mee doet met het regionaal De negen gemeenten uit de regio Hart van Brabant hebben gezamenlijk een REKS (regionaal De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. publiek ontwikkelbedrijf waar andere gemeenten uit het Hart energie- en klimaatstrategie) opgesteld. De REKS beschrijft hoe de regio grootschalige duurzame van Brabant (waaronder Loon op Zand en Heusden) wel aan energie op wil wekken tot 2030. Alle gemeenteraden in de regio hebben deze REKS vastgesteld. mee doen. Dat er in het gemeentehuis voldoende kennis en De gemeente Waalwijk doet daar ook volwaardig aan mee. ervaring zou zijn om dit zelf op te pakken komt bij mij enigszins De gemeente Waalwijk heeft besloten om de intentieverklaring om deel te nemen aan het zelfingenomen over. oprichten van een publiek ontwikkel bedrijf, echter niet te ondertekenen. Voor een uitgebreide argumentatie om deze intentieverklaring niet te ondertekenen, verwijs ik u naar de Raadsinformatiebrief 104-21 https://waalwijk.notubiz.nl/dossiers/55078

28.2

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD

29.1

In deze MER dienen alle effecten veroorzaakt door deze In de planMER worden de effecten onderzocht. Hierbij worden de situatie- en locatie specifieke De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windmolens te worden onderzocht, kenmerken meegenomen in het onderzoek. Maatregelen ter voorkoming van hinder en/of schade Negatieve effecten op: 1 Bodem en water. worden daarbij ook betrokken. Ten aanzien van piekgeluiden geldt dat hiervoor geen generiek 2 Natuur. beoordelingskader voorhanden is. Piekgeluiden worden geacht te zijn verdisconteerd in de 3 Landschap Cultuurhistorie en geluidscontouren op basis van de dosismaat Lden. Piekgeluid wordt daarom niet als apart Archeologie. toetsingscriterium in de planMER betrokken. 4 Veiligheid en Infrastructuur. 5 Leefomgeving Dierenwelzijn Gezondheid van de mens. 6 Gebruiksfuncties woningen, stallen en werkruimtes. Omdat in deze specifieke situaties, met woningen en stallen op 6 meter hoge terpen en met name in de Overdiepse Polder in een boomloos landschap dienen hier unieke onderzoeken te worden gedaan omdat deze unieke omstandigheden zich nergens voordoen en er daarom niet met standaard gegevens kan worden gewerkt.

29.2

Onderzoek naar effect op bodem en water

In de planMER worden deze effecten onderzocht.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 34 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

29.3

29.4 29.5 29.6 29.7

30.1

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Onderzoek naar effect op de natuur: In een poldergebied waar actief aan weidevogelbeheer wordt gedaan, dient ook hier onderzoek te worden gedaan naar de negatieve effecten op natuur en vogelstand. Ook dient er onderzocht te worden de negatieve effecten op broedvogels en vleermuizenstand en op het weerkaatsingseffect van de slagschaduw op het water van het Oude Maasje. Dit dient regelmatig gemonitord te worden. Effect op de natuur: In een poldergebied waar actief aan weidevogelbeheer wordt gedaan, dient ook hier onderzoek te worden gedaan naar de negatieve effecten op natuur en vogelstand. Ook dient er onderzocht te worden de negatieve effecten op broedvogels en vleermuizenstand en op het weerkaatsingseffect van de slagschaduw op het water van het Oude Maasje. Dit dient regelmatig gemonitord te worden. Onderzoek naar effect op landschap, cultuurhistorie en archeologie Onderzoek naar veiligheid en infrastructuur

In de planMER zullen de genoemde onderdelen worden onderzocht in het ecologisch onderzoek. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD Hierbij zal onder andere jaarrond veldonderzoek plaatsvinden. In de NRD zal dit worden verduidelijkt. De vraag of (en zo ja op welke wijze) monitoring plaats gaat vinden, kan in dit stadium nog niet worden beantwoord. Of noodzaak bestaat voor monitoring blijkt in de eerste plaats pas nadat de locaties zijn gekozen waar zonne- en windparken gebouwd kunnen worden. Daarnaast hangt het af van de beoordeling die het provinciebestuur moet uitvoeren in het kader van de Wet natuurbescherming.

In de planMER worden deze effecten onderzocht.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

In de planMER worden deze effecten onderzocht.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Onderzoek naar effect op leefomgeving, gezondheid van mens In de planMER worden deze effecten onderzocht. en dier en dierenwelzijn. Gebruiksfuncties van woningen, stallen. Mochten windmolens Maatregelen ter voorkoming van hinder en/of schade worden meegenomen in het planMERonverhoopt in de buurt van de woningen en stallen komen proces. dient er een automatisch meetsysteem komen om schade door trillingen, geluid, straling en slagschade automatisch te meten en te volgen. Bij schade zal op kosten van de overheid of ander initiatiefnemers van de windmolens onverwijld schade vergoed worden en moet op hun kosten maatregelen genomen moeten worden om de schade te voorkomen dan wel te beperken.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Algemeen Er wordt in de NRD enerzijds verwezen naar reeds Indien sprake is van recente, algemeen aanvaarde en voor de situatie in Waalwijk relevante uitgevoerde onderzoeken die in de MER worden meegenomen, wetenschappelijke inzichten, dan zullen deze in de planMER worden betrokken. maar anderzijds wordt aangegeven dat er voor de toetsing op sommige aspecten alleen maar theoretische modellen worden gehanteerd, omdat er nog geen gegevens van grootschalige toepassing van een bepaald type windturbine bekend zijn. Kan u ons garanderen dat de resultaten van (nationale en internationale) onderzoeken die in de (nabije) toekomst uitgevoerd gaan worden naar de invloed van windturbines in de MER worden meegenomen, ongeacht of de wetgeving dat vereist.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 35 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.2

30.3

30.4

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Net zoals de aanleg van windturbines heeft ook de aanleg van In de planMER worden de landschappelijke effecten van de zonneparken onderzocht. Op basis van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. zonnevelden een aanzienlijke landschappelijke impact. Wij de uitkomsten van dat onderzoek zal de gemeenteraad van Waalwijk in later op te stellen vragen u om duidelijk aan te geven wat de randvoorwaarden en beleidsvisie locaties aanwijzen waar (en voorwaarden stellen waaronder) zonneparken regels zijn voor de aanleg van zonnevelden, zodat daar in de gerealiseerd kunnen worden. MER ook op getoetst kan worden. Overigens gaat onze voorkeur uit naar maximale benutting van bestaande daken. Paragraaf 1.3, afbeelding 1.2. Het Platform Waspik beschikt De afstandscontouren op de kaart van het zoekgebied in de Kadernota zijn gecheckt en daarop is De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. over de expertise om op basis van de afstandscriteria en de een aantal aanpassingen doorgevoerd. De kaart wordt separaat bijgevoegd en als uitgangspunt woningen in de kernen en het buitengebied het zoekgebied te genomen in het verdere onderzoek. reconstrueren (GIS-analyse).

Het is op dit moment niet duidelijk Overeenkomstig de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, wordt als afstand tot een welke woning wordt gerekend tot een woonkern windturbine voor een woning in het buitengebied minimaal 400 meter en voor een woning in het (afstandscriterium 750 m) of tot het buitengebied stedelijk gebied 750 meter gehanteerd. Voor deze laatste categorie wordt uitgegaan van de (afstandscriterium 400 m). Tot op heden heeft de gemeente begrenzing zoals opgenomen in de kaart van de Interim Omgevingsverordening van de Provincie daar nog geen volledige duidelijkheid in gegeven, terwijl er door Noord-Brabant. de Gemeente Waalwijk wel een kaart van het zoekgebied is Ten overvloede: de kaart in de NRD is louter ter illustratie en kan op detailniveau afwijken van de gepubliceerd. Het enige wat ontbreekt voor een bepalen van bestaande situatie. Aan de contouren kunnen geen rechten worden ontleend. het zoekgebied is een digitaal bestand van de gebieden die u als woonkern heeft aangehouden. Graag ontvangen wij een digitaal bestand (dxf, dwg, dgn, shapefile) van de woonkernen, zodat wij de begrenzing van het zoekgebied kunnen toetsen. Er wordt door de Gemeente Waalwijk doorverwezen naar de “Interim Omgevingsverordening” van de Provincie Noord-Brabant, maar het Platform Waspik wil de gebruikte gegevens van de Gemeente Waalwijk ontvangen.

Paragraaf 1.3, afbeelding 1.2. Uit de reactie van de heer H. Wij hebben bij het opstellen van de zoekgebieden de feitelijke, planologisch legale situatie De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Kursten van 10-2-2022 is gebleken dat de Gemeente Waalwijk gehanteerd. Mogelijk dat die niet overeenkomt met de BAG. Wij willen graag vasthouden aan dat het gedeeltelijk eens is met een aantal geconstateerde fouten in uitgangspunt. Mochten op grond daarvan alsnog fouten in de zoekgebieden zijn geslopen dan de kaart met de zoekgebieden. Uit de reactie van de Gemeente vernemen wij dat graag. Waalwijk blijkt dat zij niet alle gebouwen en ligplaatsen, die conform de wettelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen, als woning zijn aangemerkt gebruiken in het bepalen van de zoekgebieden. Zo worden de woningen/ligplaatsen aan de Polanenweg 2 en Overdiepse Kade 4 te Waspik niet als woning aangehouden. Wij verzoeken de Gemeente Waalwijk zich aan de wettelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen te conformeren en deze 2 adressen wel als woning mee te nemen in het bepalen van de zoekgebieden.

Pagina 36 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

30.5

De woningen aan ’t Vaartje 27, 29, 33, 35 en 37 zijn gelegen aan Op basis van de begrenzing van het stedelijk gebied zoals opgenomen in de Interim De reactie leidt na instemming door de de noordkant van de weg. Deze woningen worden Omgevingsverordening (IOV) van de provincie liggen deze woningen inderdaad buiten het stedelijk gemeenteraad tot aanpassing van de NRD. verbazingwekkend genoeg niet gerekend tot de woonkern, gebied. Wij zullen de gemeenteraad voorstellen deze woningen dezelfde status te geven als de waardoor geen afstand van 750 meter aangehouden hoeft te woningen aan de zuidkant van 't Vaartje. worden, maar slechts 400 meter. Dit is zeer vreemd, omdat de woningen aan de overzijde van de weg wel tot de woonkern behoren. Wij verzoeken u de woningen van ’t Vaartje 27, 29, 33, 35 en 37 te Waspik toe te kennen aan de woonkern en niet tot woningen in “het buitengebied”.

30.6

Paragraaf 2.4, alinea Windenergie Wij weten dat de Kadernota Voor zowel het stedelijk- als buitengebied geldt dat de plaatsing van windturbines niet mag leiden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Grootschalige Opwek Duurzame Energie inmiddels door de tot aantasting van de volksgezondheid. Daarom wordt als basiswaarde een afstand van tenminste gemeenteraad is vastgesteld, maar toch willen wij nogmaals 400 meter tot een woning en 750 meter tot woonkernen gehanteerd. Deze afstanden zijn benadrukken dat wij het vreemd vinden dat er vanaf vastgesteld in de Kadernota door de gemeenteraad en gelden als randvoorwaarde voor de verdere woonkernen, ten behoeve van de volksgezondheid, een afstand uitwerking in de planMER. In aanvulling hierop wordt in de planMER ook een GES van minimaal 750 meter wordt aangehouden, terwijl bij (gezondheidseffectscore) in beeld gebracht van de onderzoeksalternatieven op basis van het bebouwing in het buitengebied slechts een afstand van potentieel aantal gehinderde personen. Op deze wijze wordt het aspect gezondheid ook nog eens minimaal 400 meter wordt gehanteerd. Onze stelling is dat de specifiek in beeld gebracht en kan de gemeenteraad die informatie gebruiken bij de uiteindelijke gezondheid van bewoners in het buitengebied net zo belangrijk keuze voor de plaatsingszones voor de nieuwe windturbines. is als die van bewoners in de kernen.

Wij vragen u verder te kijken dan de huidige wet- en regelgeving en de minimale afstand tot woningen in het buitengebied eveneens op minimaal 750 meter aan te houden ten behoeve van de gezondheid van alle bewoners. De onderzoeken die volgens het NRD/MER worden uitgevoerd zijn voor een gedeelte theoretisch en/of modelmatig, wat globale inschattingen en risico’s met zich meebrengt ten aanzien van de volksgezondheid omdat de situatie in de praktijk anders kan zijn. Wij vragen u uitdrukkelijk daar rekening mee te houden. Paragraaf 2.4 De Omgevingsverordening van de provincie De Interim Omgevingsverordening (IOV) van de provincie sluit een lijnopstelling niet uit. Ten De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Noord-Brabant staat conform de artikelen 5.51 en 5.53 alleen aanzien van windturbines in landelijk gebied is bepaald dat geen mogelijkheden voor de clusters van windturbines toe. Het onderzoeken van een ontwikkeling van solitaire windturbines worden geboden. Daarom moet minimaal sprake zijn van lijnopstelling lijkt daarmee niet relevant. Waarom wordt er drie windturbines in een lijn- of clusteropstelling. De realisatie van de windturbines kan gefaseerd afgeweken van de provinciale omgevingsverordening? en door meerdere exploitanten geschieden.

30.7

Pagina 37 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.8

30.9

30.10

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Paragraaf 3.2.2, alinea Behoud volksgezondheid: In deze alinea De vraag of (en zo ja, de wijze waarop) de nulmeting plaats zal vinden komt pas na de keuze van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. staat aangegeven dat er een 0-meting zal plaatsvinden. Bij deze het voorkeursalternatief aan de orde. Betrokken partijen kunnen hierbij te zijner tijd hun expertise vragen wij u de locaties van de 0-metingen samen met het hierover inbrengen. Uw verzoek om dat in gezamenlijk overleg te doen, is genoteerd en wordt te Platform Waspik vast te leggen. Een 0-meting voorafgaand aan zijner tijd meegenomen. de plaatsing van windturbines is essentieel, maar de invloed van plaatsing wordt daarmee niet duidelijk gemaakt. Wij verzoeken u om behalve 0-metingen ook continue-metingen uit te voeren voor de duur van minimaal 1 jaar, zodat bij alle weersomstandigheden, seizoenen en windrichtingen de gevolgen van de maatregelen in beeld kunnen worden gebracht. Daarbij moeten de meetgegevens transparant, volledig en voor iedereen toegankelijk worden gemaakt. Ook willen wij dat de Gemeente Waalwijk op voorhand duidelijk maakt wat zij gaat doen op het moment dat sprake is van te veel geluidshinder. Paragraaf 3.3, alinea Alternatieven planMER In deze alinea staat Verwezen wordt naar antwoord 30.6. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

dat de te plaatsen windturbines met een 5-6 MW klasse in het onderzoek zullen worden meegenomen en dat daarvan de effecten in beeld zullen worden gebracht. Er staat ook dat “daarmee wordt geanticipeerd op de ontwikkeling van moderne winturbines op land die rond 2025 beschikbaar komen”. Omdat deze windturbines dus nog niet grootschalig zijn toegepast, geeft dit aan dat het bepalen van de effecten alleen theoretisch/modelmatig kan worden beschreven. Omdat de effecten in de praktijk niet kunnen worden getoetst, is het van groot belang dat de gemeenteraad risico’s voor de volksgezondheid voorkomt. Wij vragen daarom het afstandscriteria van minimaal 400 meter van de windturbines tot aan woningen in het buitengebied aan te passen naar minimaal 750 meter. Zie ook punt 5. Ook is het van groot belang dat er een degelijke 0-meting en monitoring van de effecten van de windturbines een vereiste is. Paragraaf 4.2.2, tabel 4.2 Beoordelingskader, gehele tabel In de In de NRD wordt dit nader toegelicht. tabel staat voor de verschillende aspecten en criteria met welke methode er wordt getoetst, namelijk “GIS-analyse, kwalitatieve analyse, kwalitatieve quickscan, kwantitatieve quickscan, expert judgement”. Het is onduidelijk wat daar precies onder verstaan wordt. Wij vragen u dit nader toe te lichten en per aspect/criteria aan te geven waarop precies wordt getoetst.

Ook verzoeken wij u om zoveel mogelijk aspecten/criteria objectief en meetbaar af te wegen.

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD

Pagina 38 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.11

30.12

30.13

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Paragraaf 4.2.2, tabel 4.2 beoordelingskader, Aspect “overige Bekend is dat hier onderzoek naar wordt gedaan (onder andere in de provincie Groningen). Indien De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. beschermde gebieden” Het plaatsen van windturbines heeft uit onderzoek blijkt dat hiermee positieve effecten zijn te verwachten, kan de keuze worden een negatief effect op de stand van de weidevogels vanwege gemaakt om dit als randvoorwaarde op te nemen. Daarvoor moet eerst de uitkomst van de verstoring door slagschaduw en geluid. Ook veroorzaken de lopende onderzoeken worden afgewacht. windturbines veel slachtoffers bij vogels. Noors onderzoek heeft aangetoond dat het inkleuren van één turbineblad (wiek) het aantal slachtoffers beperkt. Ook in Nederland wordt dit nu onderzocht. Wij vragen de gemeenteraad om de mogelijke positieve effecten van het inkleuren van één turbineblad (wiek) op te nemen in de NRD en in de MER te onderzoeken en als blijkt dat de resultaten positief zijn, dit uiteindelijk in de vergunningverlening als randvoorwaarde mee te nemen. Paragraaf 4.2.2, tabel 4.2 beoordelingskader, natuur Het De vraag of (en zo ja op welke wijze) monitoring plaats gaat vinden, dan wel aanvullende De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. plaatsen van windturbines veroorzaakt vogelslachtoffers.

Wij maatregelen nodig zijn ter voorkoming van aanvaringsslachtoffers van beschermde vogel- en vragen u de effecten te berekenen/bepalen van het toepassen vleermuissoorten, kan in dit stadium nog niet worden beantwoord. Of die noodzaak bestaat blijkt van sensoren die aankomende vogels en/of zwermen kunnen in de eerste plaats pas nadat de locaties zijn gekozen waar zonne- en windparken gebouwd detecteren waarna de windturbines dan tijdelijk tot stilstand kunnen worden. Daarnaast hangt het af van de beoordeling die het provinciebestuur moet worden gebracht. Wij vragen de gemeenteraad om de uitvoeren in het kader van de Wet natuurbescherming. waarschijnlijk positieve effecten van het gebruik van sensoren en daarmee het tijdelijk stoppen van de windturbines in de NRD op te nemen en in de MER te onderzoeken en als blijkt dat de resultaten positief zijn, dit uiteindelijk in de vergunningverlening als randvoorwaarde mee te nemen. Paragraaf 4.2.2, algemeen De bouw/ontwikkeling van De effecten die optreden in de bouw- en aanlegfase van zonne- en windparken maken wel degelijk De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windturbines en zonnevelden gaat gepaard met zowel N- als deel uit van het onderzoek voor de planMER. Wanneer uit dat onderzoek blijkt dat daarvoor CO2-uitstoot. In het door de heer H.

Kursten aangegeven aanvullende maatregelen nodig zijn, dan worden ook die in de planMER beschreven. antwoord staat dat dit niet wordt meegenomen in de NRD en de effecten dus ook niet worden bepaald tijdens de MER. Er wordt gesteld dat dit geen onderscheidend criterium is. Omdat bij de bouw van windturbines en zonnevelden wel degelijk sprake is van uitstoot, verzoeken wij dit als criterium op te nemen in de NRD, zodat dit ook kan worden onderzocht in de MER en de effecten in beeld worden gebracht, zodat passende compensatie kan worden bepaald.

Pagina 39 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.14

30.15

30.16

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Paragraaf 4.2.2, algemeen De aanleg van zonnevelden en Als er sprake is van impact moeten dit worden gecompenseerd. In de planMER wordt compensatie De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windturbines heeft een grote impact op de natuur, landschap, als randvoorwaarde meegeven aan de ontwikkelaar in kwestie. ecologische verbindingszones, weidevogels. In de NRD en dus ook de MER wordt niets aangegeven over lokale compensatie van dit verlies. Volgens het antwoord van de heer H. Kursten zal de provincie hierin haar verantwoordelijkheid nemen. Omdat het Platform Waspik het verlies van groot belang acht en wij vinden dat dit gecompenseerd moet worden, verzoeken wij de gemeenteraad daar ook serieus mee om te gaan en geen afwachtende houding aan te nemen over wat de provincie hierin mogelijk doet. Wij pleiten ervoor om een degelijk lokaal compensatieplan op te stellen, waarmee ook het draagvlak bij bewoners wordt vergroot. Paragraaf 4.2.2, aspect geluid (leefomgeving) Bij het aspect In de planMER worden de effecten onderzocht. Hierbij worden de situatie- en locatie specifieke De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. (laagfrequent)geluid worden de cumulatieve effecten alleen kenmerken meegenomen in het onderzoek. Maatregelen ter voorkoming van hinder en/of schade getoetst op basis van expert judgement. Wij verzoeken u om worden daarbij ook betrokken.

Ten aanzien van piekgeluiden geldt dat hiervoor geen generiek het cumulatieve geluid (wegverkeer, vliegverkeer, windturbines, beoordelingskader voorhanden is. Piekgeluiden worden geacht te zijn verdisconteerd in de overige bronnen) bij verschillende windrichtingen en geluidscontouren op basis van de dosismaat Lden. Piekgeluid wordt daarom niet als apart weersomstandigheden in beeld te brengen en te beoordelen. toetsingscriterium in de planMER betrokken. Hanteer daarbij niet alleen de wettelijke jaargemiddelden, omdat juist geluid bij bepaalde aanhoudende windrichtingen voor zeer veel (piek)overlast kan zorgen. Geef ook aan wat de piekbelastingen zijn. Wij vragen de gemeenteraad om bij de uiteindelijke vergunningverlening het tijdelijk uitschakelen van windturbines te regelen als mensen bovenmatige hinder hebben, bijvoorbeeld bij een bepaalde windrichting. Paragraaf 5.2.1, alinea Financiële participatie Het Platform Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Waspik denkt mee over allerlei ontwikkelingen die zich in en de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. rondom Waspik afspelen en invloed hebben op de leefbaarheid. Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving.

Over de verdere uitwerking hiervan Zo leveren wij ook inbreng bij het vraagstuk over de heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden. Uw aanbod om hierover mee te denken en grootschalige opwek van duurzame energie. In paragraaf 5.2.1 wellicht een actieve rol bij de uitvoering te spelen, wordt meegenomen voor het vervolgproces. staat aangegeven dat tenminste 50% van de revenuen terug moet vloeien naar de lokale samenleving. Wij verzoeken u duidelijk te maken hoe de revenuen worden berekend. Bij deze geven wij als Platform Waspik aan dat wij, of een andere georganiseerde belangenpartij, namens de bewoners van Waspik, een bepalende rol moet spelen bij de verdeling van de revenuen naar lokale initiatieven en projecten. Wij verzoeken u om bij de uitwerking van de financiële participatie het Platform Waspik te betrekken.

Pagina 40 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 31.1

31.2

31.3

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Nadrukkelijk WEL ook meenemen als mogelijk zoekgebied voor Het vertrekpunt is het zoekgebied zoals dat in de Kadernota is opgenomen die door de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windturbines: bedrijventerreinen Haven 1 t/m 8 in Waalwijk, en gemeenteraad is vastgesteld. Hierin zijn de reeds bebouwde delen van de bedrijventerreinen niet Industrieterrein Maasoever in Waspik. Met ashoogtes > 80 mtr opgenomen, omdat de bestaande bebouwing beperkingen stelt aan de mogelijke komst van is het prima mogelijk om tussen de bedrijfspanden windturbines nieuwe windturbines. De gronden direct grenzend aan de bedrijventerreinen maken wel deel uit te plaatsen. Geen omwonenden die er last van hebben, van het zoekgebied. opwekking vlakbij de gebruikers van de energie, bestaande infrastructuur, opvullen van de 'verloren hoekjes', en zeer veel meer mogelijk beschikbaar oppervlakte in de gemeente. De 400 mtr afstand voor windturbines tot woningen in het In de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, zijn ook de minimale afstanden tot de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. buitengebied is erg arbitrair/willekeurig. Eerlijker en logischer is windturbines opgenomen. Deze dienen eveneens als uitgangspunt voor de planMER.

Wanneer de om een minimale afstand van 2,5 tot 3 x de tiphoogte van de resultaten van de planMER daartoe aanleiding geven, kan de gemeenteraad te zijner tijd besluiten windturbine aan te houden. Dit komt ook beter overeen met de om andere afstanden tussen windturbines en woningen te hanteren. (laag frequent)geluidscontouren: een hogere windmolen geeft meer geluid en slagschaduw dan een lagere windturbine. Het minimale vermogen van de gewenste windturbines is op 4 In de planMER worden de effecten in beeld gebracht op basis van een realistische bandbreedte De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. MW gesteld, zonder nadere onderbouwing. De momenteel qua afmetingen van windturbines die in het ijkjaar 2025 gangbaar zijn. Dit zijn naar verwachting meeste gebruikte en zeer economische windturbines zijn 2,0- windturbines met een ashoogte vanaf 130 meter en een opwekcapaciteit vanaf 4 MW. Het 2,2 MW, deze hebben een ashoogte van 'slechts' 80-120 mtr. onderzoek voor de planMER richt zich in eerste instantie daarom op dat windturbines vanaf die Deze produceren veel minder geluid dan een 4-6 MW turbine, ashoogte en opwekkingscapaciteit. Mocht uit het onderzoek blijken dat deze windturbines tot en uiteraard ook veel minder slagschaduw.

Dit weegt onaanvaardbare mileueffecten leiden, dan kan het nodig zijn om ook lagere windturbines te ruimschoots op tegen het grotere benodigde aantal, vooral ook onderzoeken, maar dat is niet het uitgangspunt. In het planMER worden de effecten van zowel omdat het mogelijke plaatsingsgebied met dergelijke lijn- als clusteropstellingen van windturbines in beeld gebracht evenals de verschillende mogelijke windturbines groter is. Dit soort windturbines zouden prima locaties binnen het zoekgebied. langs de Nieuwe Maas (het meest winderige gebied van de gemeente Waalwijk) kunnen staan, zonder overlast aan de overkant van het water te veroorzaken. Ook is een lijnopstelling langs het water veel gunstiger en logischer dan de plaatsing in clusters waar nu sterk de voorkeur voor wordt uitgesprokenHet minimale vermogen van de gewenste windturbines is op 4 MW gesteld, zonder nadere onderbouwing. De momenteel meeste gebruikte en zeer economische windturbines zijn 2,0-2,2 MW, deze hebben een ashoogte van 'slechts' 80-120 mtr. Deze produceren veel minder geluid dan een 4-6 MW turbine, en uiteraard ook veel minder slagschaduw. Dit weegt ruimschoots op tegen het grotere benodigde aantal, vooral ook omdat het mogelijke plaatsingsgebied met dergelijke windturbines groter is.

Dit soort windturbines zouden prima langs de Nieuwe Maas (het meest winderige gebied van de gemeente Waalwijk) kunnen staan, zonder overlast aan de overkant van het water te veroorzaken. Ook is een lijnopstelling langs het water veel gunstiger en logischer dan de plaatsing in clusters waar nu sterk de voorkeur voor wordt uitgesproken

Pagina 41 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 32.1

32.2

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

De geplande windmolens in het gebied zullen in onze ogen In de planMER worden de geluidseffecten in beeld gebracht. Hierbij wordt rekening gehouden met De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. geluidsoverlast kunnen veroorzaken in en rondom de cumulatieve effecten. We gaan in de berekeningen uit van een worst-case benadering. Dit houdt gebouwen op de terp. Met name omdat het een heel open in dat we géén rekening houden met obstakels tussen de bron (windturbine) en de ontvanger gebied is, zijn er weinig blokkades die het geluid afremmen of (gevel woning). Op deze manier wordt voldaan aan uw verzoek. dempen. Daarnaast ligt er voor het bedrijf het Oude Maasje wat ervoor zorgt dat het geluid beter en verder gedragen wordt. Met bedrijf zelf bevindt zich op 5,2 meter boven dit maaiveld waardoor het geluid via de dijk als een soort echo vanaf het maaiveld omhoog gebracht en versterkt wordt. Met name merken wij dit als er in de polder aan de overzijde van het Oude Maasje vuurwerk afgestoken wordt. Het geluid komt dan over alsof het pal voor op het erf afgestoken wordt. Omdat de windmolens vaak zullen draaien kan dit mogelijk zeer hinderlijk zijn voor zowel onszelf als de dieren in de stallen.

Omdat er in het gebied zeer hoge windmolens gepland staan, In de planMER wordt onderzocht waar de windturbines kunnen worden gerealiseerd en welke De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. die ook nog eens relatief kort, aan de zuidzijde van het bedrijf voorwaarden hierbij gelden. Het is dus nog niet bekend of de windturbines ook daadwerkelijk komen komen te staan achten wij de kans groot dat dit vooral nabij uw woonbebouwing komen te staan. Met betrekking tot slagschaduw worden altijd de in het voorjaar en najaar een grote kans op slagschaduw gaat wettelijke normen gevolgd. In de NRD is opgenomen dat dierenwelzijn één van de thema's is waar geven. Mede doordat de gebouwen hoger liggen dan het aan wordt getoetst. De genoemde aspecten worden dus onderzocht in de planMER en indien daar omliggende maaiveld zal er eerder slagschaduw ontstaan. De aanleiding toe bestaat, kan het treffen van maatregelen als voorwaarde worden opgenomen. slagschaduw deels wegvangen met bijvoorbeeld een rij bomen zal niet toegestaan zijn gezien het bedrijf tegen de winterdijk aan ligt waarop een beschermingszone van kracht is. De ruimte tussen de windmolen en de gebouwen zal dus een zeer open gebied zijn. Dit zelfde open gebied is van toepassing op de landbouwgronden achter de terp (noordzijde) waarop de gebouwen staan.

Hier mogen in de winterperiode zelf geen opstaande gewassen hoger dan 30cm staan. Dit betekend wel dat de koeien en schapen die op deze percelen geweid worden direct onder of zeer kort bij de windmolens komen te lopen. Als de dieren in een perceel lopen waar op een bepaald moment constant slagschaduw is zal dit naar verwachting niet ten goede komen van de productie en mogelijke ook het natuurlijk gedrag van het dier gaan verstoren. Bescherming hiertegen kan in dit gebied niet geboden worden omdat het een open gebied moet blijven. Doordat de dieren kort bij de windmolens kunnen komen te lopen zou ook het geluid een verstorende werking kunnen hebben op het vee.

Pagina 42 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

32.3

In de ecologische verbindingszone die is ontwikkeld met het De door u genoemde punten worden in de planMER onderzocht conform de wettelijke vereisten De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. inrichten van de polder als retentiegebied is een mooie en aanvullende adviezen van onder andere de GGD. natuurstrook ontstaan waar diverse watervogels vertoeven en broeden. Daamaast zitten in deze zone diverse hazen, vossen, fazanten, uilen, bevers en. reeën. Onze zorg is dat dit Ieefgebied verstoort gaat worden als gevolg van de slagschaduw en het geluid van de windmolens. Met name hebben we zorgen over de vogels die dit gebied gebruiken als broedgebied. Een verstoring door geruime tijd slagschaduw of geluid zou het broedgedrag ernstig kunnen verstoren. Ook voor het overige wild maar ook mijn eigen dieren zouden hierdoor dermate door verstoort kunnen worden dat vruchtbaarheid en zelfs gedrag negatief zou kunnen veranderen. Met het indienen van deze zienswijze hopen we dat de hiervoor genoemde zaken meegenomen worden in de MER. Mocht hieruit blijken dat dit een negatieve uitwerking heeft op het bedrijf, dat hier terdege rekening mee gehouden gaat worden. Zowel voor onze persoonlijke gezondheid als voor de gezondheid van ons vee waar wij van moeten bestaan.

33.1

Tabel 3.1 (p. 18) presenteert vier concept alternatieven. Maar naar ons idee is hier te weinig rekening gehouden met de hogere opbrengst van hogere en grotere turbines. En lijkt de zonne-energie opbrengst aan de (te) hoge kant, vooral bij de varianten 1b en 2b.

De alternatieven dienen beschouwd te worden als een onderzoeksrichting. Primair richt de planMER (en de Waalwijkse opgave) zich op de vraag hoe de opgave van de opwek van 158.500 MWh per jaar kan worden ingevuld met zonne- en windparken.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 43 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 33.2

33.3

34.1

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Tabel 3.1 laat de concept alternatieven zien op basis van In de planMER worden de effecten in beeld gebracht op basis van een realistische bandbreedte turbines van minimaal 4 MW. In de analyse op in paragraaf 3.3 qua afmetingen van windturbines die in het ijkjaar 2025 gangbaar zijn. Dit zijn naar verwachting Introductie alternatieven wordt wel aangehaald dat de windturbines met een ashoogte vanaf 130 meter en een opwekcapaciteit vanaf 4 MW. Het toekomstige hogere turbines een hoger opgesteld vermogen (5- onderzoek voor het planMER richt zich in eerste instantie daarom op dat windturbines vanaf die 6 MW) hebben, maar dat blijkt onvoldoende uit de tabel. ashoogte en opwekkingscapaciteit. De turbines met een vermogen van 6 MW en een tiphoogte Rekenen met 4 MW opgesteld vermogen is redelijk voor van 255 meter worden in het onderzoek meegenomen. Op basis van de uitkomsten van het turbines met een ashoogte van 130 m en 195 m tiphoogte. milieuonderzoek (waaronder ook de landschappelijke effecten) wordt uiteindelijk door de Maar bij een ashoogte van gemeenteraad de keuze gemaakt over het aantal windturbines in relatie tot de beoogde 170 m en 255 m tiphoogte heb je het al snel over windturbines doelstelling. van 6 MW. Turbines van deze afmetingen hebben doorgaans een grotere rotor (ca. 165 m) en daarmee ook een grotere generator.

Daarom lijkt het ons redelijk dat er bij de hogere turbine-variant rekening wordt gehouden met een generator van ca. 6 MW vermogen. Hiermee wordt inzichtelijk dat grotere turbines meer duurzame stroom opwekken, maar ook dat er dus minder turbines nodig zijn om de doelstelling te halen. Dit sluit aan bij het streven van de gemeente Waalwijk om met minimale hinder voor de omgeving, maximale opbrengst duurzame stroom te realiseren en de mogelijke inbreuk op de openheid van het landschap zoveel mogelijk te beperken. Naar ons idee is het, ook voor omwonenden, belangrijk om te benadrukken dat er een keuze is voor lager en meer tegenover hoger en minder turbines. Dat verschil is in de huidige tabel niet zichtbaar genoeg en kan, vooral met het oog op de impact op de fysieke leefomgeving, een belangrijk argument zijn voor de keuze van een bepaalde variant Hieronder een mogelijke invulling van een nieuwe tabel om de In de NRD is een andere invulling gegeven aan de te onderzoeken alternatieven, zoals effecten beter te kunnen vergelijken. Hierbij zijn de vollasturen gepresenteerd in tabel 3.1 van de NRD. Hierbij is gekeken naar het opwekkend vermogen om de zoals in de NRD gehanteerd (3000 vollasturen voor wind en opgave (158.500 MWh) in te vullen. 1000 voor zon) aangehouden als kengetallen. En als uitgangspunt geldt een totale duurzame energiedoelstelling van ca. 158.500 MWh per jaar (p.

17).

De reactie leidt tot een aanpassing van de NRD.

Behoud van een goede landbouwstructuur. In de transitie van Dit uitgangspunt is reeds betrokken bij de keuze in de Kadernota om maximaal 15 ha aan de landbouw is het van groot belang om aantasting van de zonnevelden mogelijk te maken. landbouwstructuur te voorkomen. Daarom vragen wij u met klem om behoud van de agrarische structuur als uitgangspunt mee te nemen in het afwegingskader. In de REKS 1.0 is een afwegingskader opgesteld voor zonnevelden. Het verbaast ons dat hierover in de NRD niets terug te lezen is, terwijl ook de gemeente Waalwijk de REKS 1.0 en daarmee het afwegingskader voor zonnevelden heeft vastgesteld. Het bewuste afwegingskader hebben wij als bijlage aan deze zienswijze toegevoegd.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt tot een aanpassing van de NRD.

Pagina 44 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

34.2

Zet maximaal in op stapeling van functies. Wij verzoeken u in het zoekgebied eerste gebruik te maken van stapeling van agrarische productie met een zonneveld voordat u enkele productie toestaat.

De mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik bij de aanleg van zonneparken wordt onderzocht De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. in de planMER.

34.3

Op pagina 16 wordt gesproken over een gebiedsgerichte De mogelijke impact van zonne- en windprojecten op de agrarische structuur wordt onderzocht in De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. benadering als een van de 6 uitgangspunten voor de kadernota de planMER. GODE. Ook hier ontbreekt het onderzoek op de impact en het effect op de agrarische structuur. Wij verzoeken u deze toe te voegen.

34.4

In de tabel 4.2 In de beoordelingstabel ontbreekt (wederom) de De agrarische structuur wordt beschouwd onder het aspect 'landschap', dit is één van de agrarische structuur als een van de zaken die nader op effecten structuurdragers in het zoekgebied. moet worden onderzocht. Wij verzoeken u dit toe te voegen in deze tabel.

34.5

Behoud van goede agrarische locaties voor de toekomst. Het is Onderdeel van het participatie- en communicatieplan is dat vanuit de gemeente actief met de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van belang om zorg te dragen om te voorkomen van bewoners en gebruikers van het zoekgebied in gesprek gaat. De keukentafel gesprekken over belemmeringen van de agrarische bedrijfsvoering en onder andere dit thema zijn hier onderdeel van. Naast dat we vanuit de gemeente verschillende toekomstige groeiruimte van de aangrenzende agrariërs in het mensen benaderen is het ook mogelijk om bij de gemeente aan te kloppen voor een gesprek door zoekgebied. Laat deze agrariërs onderdeel zijn van de een mail te sturen naar duurzaam@waalwijk.nl. beoordeling van het zoekgebied door gebruik te maken van keukentafel gesprekken. Agrarische inwoners zoekgebied. Binnen de conceptnotitie De gemeente Waalwijk zet in op een uitgebreid participatie- en communicatieproces waarbij ook De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD reikwijdte en detailniveau wordt geen rekening gehouden met de agrariërs in het zoekgebied actief betrokken worden. Het participatie- en communicatieplan de agrariërs die in het zoekgebied wonen. Wij verwachten dat wordt als bijlage bij de NRD gevoegd. In de planMER wordt met een GES (gezondheidseffectscore) deze agrariërs onderdeel worden van het te vervolgen proces.

van de onderzoeksalternatieven het potentieel aantal gehinderde personen in beeld gebracht. Deze agrariërs zullen een verandering van hen leef en werkomgeving gaan ervaren in de toekomst. Het is van belang hen te betrekken in het vervolg participatieproces.

34.6

35.1

Aanpassing/aanvulling

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De Overdiepse polder is sinds 2015 officieel ingericht als mee- Het gemeentebestuur heeft oog voor de impact van de voorgenomen ontwikkeling van zonne- en De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. stroom gebied voor de Bergse-Maas. De impact op het gebied windprojecten in de Overdiepse Polder. Onderdeel van het participatie- en communicatieplan is was in de voorbereidende periode groot. Zeker op sociaal vlak. dat vanuit de gemeente actief met de bewoners van dit deel van het zoekgebied het gesprek Relaties onderling die al jaren bestonden kwamen onder druk wordt aangegaan aan de hand van keukentafelgesprekken. De effecten van dit voornemen op het staan. We waren destijds blij dat het project afgerond was. Nu welzijn van de inwoners vormt geen deel van het onderzoek voor de planMER, maar door met krijgen we weer met plannen van de overheid te maken op betrokkenen in gesprek te gaan (en te blijven) hoopt de gemeente de meeste zorgen weg te plaatselijk niveau. De impact op de sociale verhoudingen in het kunnen nemen. zoekgebied en welke gevolgen dat op heeft op lichamelijke en psychische gezondheid zou ook mee genomen moeten worden in de onderzoeken.

Pagina 45 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 35.2

35.3

35.4

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Na afronding van het project Ruimte voor de Rivier zou er een De belemmeringen die samenhangen met de aanwijzing van de Overdiepse Polder als De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. open landschap ontstaan rond de grote rivieren. Dit voor de overstromingsgebied, worden in de planMER betrokken. veiligheid van vele miljoenen bewoners van het stroomgebied. In de ontstane situatie zou het verboden zijn om te bouwen, opslag van goederen of gewassen hoger dan dertig centimeter te hebben in de polder. Tien jaar later praten we over het eventueel plaatsen van Windmolens en zonnevelden in het zoekgebied. Dus ook de Overdiepse polder. Wat is belangrijker de veiligheid van miljoenen burgers of een duurzaam Waalwijk?. Kan de veiligheid op deze manier nog gegarandeerd worden ?. Voedsel voorziening is belangrijk, nu en in de toekomst. Steeds In het onderzoek voor de planMER worden de effecten op het agrarische gebruik van de gronden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. meer locaties worden gebruikt voor woningbouw, industrie, in het zoekgebied onderzocht. De economische effecten, zoals prijsopdrijvende werking, maken wegenbouw, natuurontwikkeling etc. A-kwaliteit geen deel uit van het onderzoek. Grootschalige opwek van duurzame energie sluit agrarisch landbouwgrond wordt steeds schaarser. Gemeente Waalwijk (mede)gebruik overigens niet uit.

beschikt nog over goede landbouw gronden in het zoekgebied. Door ontwikkeling van industrie, woningbouw, natuur nemen deze hier ook af. Met de ontwikkeling van de grootschalige energie opwek neemt de druk hierop steeds meer toe. Voor de agrarische sector komt minder grond beschikbaar wat druk op de grondmarkt geeft. Dit werkt kostprijs verhogend voor de landbouwers. Is er in beeld welke gevolgen dat heeft voor deze sector in de Gemeente Waalwijk ?. Het open rivieren landschap in de nabijheid van de gemeente Het vertrekpunt is het zoekgebied zoals dat in de Kadernota is opgenomen die door de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Waalwijk word steeds meer in gevuld door hoogbouw van gemeenteraad is vastgesteld. Hierin zijn de reeds bebouwde delen van de bedrijventerreinen niet distributie centra. Het resterende open landschap moeten we opgenomen, omdat de bestaande bebouwing beperkingen stelt aan de mogelijke komst van koesteren. Om toch invulling te geven aan de grootschalige nieuwe windturbines. De gronden direct grenzend aan de bedrijfsterreinen maken wel deel uit van energie opwek zal eerst de zonnen lader gevuld moeten worden het zoekgebied voor windenergie. Daarnaast is bij het bepalen van de opgave bij de vaststelling in waarbij de daken eerst vol gelegd kunnen worden.

Binnen het de Kadernota al rekening gehouden met een groeiend aandeel van zonnepanelen op daken binnen zoekgebied is het bestaande industrie terrein nog als witte vlek de gemeente Waalwijk. Ook bij bedrijventerreinen. ingetekend. Zonnepanelen zouden daar zeker goed passen op de daken. Een andere oplossing zou ook gezocht kunnen worden om op vrijvallende percelen op het industrie terrein windmolens de plaatsen. Inbreiding op de bestaande terreinen missen wij in het onderzoek. In de Overdiepse Polder is ook sprake van meervoudig ruimte gebruik.

Pagina 46 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 35.5

35.6

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Tijdens het Project Ruimte Voor De Rivier zijn in de Overdiepse In de planMER worden de geluid- en slagschaduw effecten in beeld gebracht. Hierbij wordt De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Polder terpen gerealiseerd. Deze terpen liggen tussen de 5,7 rekening gehouden met cumulatieve effecten. We gaan in de berekeningen uit van een meter en 6,2 meter boven NAP. De bedrijven en woningen zijn benadering 'worst case' (het ergste geval). Dit houdt in dat we géén rekening houden met op deze terpen gerealiseerd. Dit geeft een unieke situatie. Niet obstakels tussen de bron (windturbine) en de ontvanger (gevel woning). Op deze manier wordt alleen wat woonbeleving betreft maar ook wat betreft de voldaan aan uw verzoek. Op verzoek van meerdere insprekers wordt in het planMER ook ingegaan invloeden van buitenaf door geluid en zicht. We zullen als op de effecten op vee en landbouwhuisdieren in het zoekgebied. terpbewoners eerder overlast krijgen van geluid van de windmolens in deze open en verhoogde woonsituatie. Dit geld zowel voor mens als dier is onze mening dus ook graag onderzoeken en metingen gebaseerd op deze situatie. Dit geld ook voor slagschaduw of spiegeling van de zonnen velden. Bescherming tegen deze invloeden is lastig.