Document · PDF

Bijlage 2 Accountantsverslag Waalwijk 2023

Raadsvergadering 27 juni 2024, gemeente WaalwijkBij agendapunt: Jaarrekening gemeente Waalwijk 202313.791 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag

Accountantsverslag 2023

Gemeente Waalwijk

Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 31 mei 2024

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Aanbiedingsbrief

Jaarverslag

Gemeente Waalwijk T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Taxandriaweg 6 5141 PA WAALWIJK

Speerpunten

31 mei 2024

Uitkomsten controle 2023

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Referentie: NLE00023544.1.1 Geachte leden van de raad en het college, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2023 (de ‘jaarrekening’) van gemeente Waalwijk te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van 13 november 2023. Daarnaast geven wij invulling aan IBI-nieuwsbrief 121 en NBA Alert 48 over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en onze controleverklaring daarbij.

Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is met uw ambtelijke organisatie en de wethouder financiën besproken op 16 mei 2024.

drs. A.E. Gerritsma RA senior director

Wij hebben de inhoud van dit verslag besproken tijdens de vergadering van het auditcomité op 28 mei 2024.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T: 088 792 00 10, F: 088 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze kernboodschappen

Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking

•

Onze conclusies •

Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag

Uitkomsten controle 2023, ontwikkelingen 2023 en vooruitblik

•

Bijlagen

Onze controle is afgerond en op basis daarvan verstrekken wij een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten en geeft inzicht in de geconstateerde fouten en onduidelijkheden. Daarnaast verstrekken wij een goedkeurend oordeel over de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen (SiSa-bijlage). Verder geldt dat we geen indicaties van materiele fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving hebben.

Uitkomsten controle

Onze conclusies

•

Samenwerking

Financiële positie

•

Onze samenwerking •

• Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Veldhoven. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Veldhoven.

•

Speerpunten

We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces. Helaas liep het controleproces niet zoals gepland. Ondanks de uitdagingen hebben we echter kunnen rekenen op een goede samenwerking en inzet van alle betrokken partijen.

Speerpunten Door het ontbreken van een vaste norm voor het rubriceren van baten en lasten als incidenteel dan wel structureel, is het aan te bevelen om intern richtlijnen op te stellen en periodiek het overzicht op te stellen, en de toelichting in de P&C-stukken te verduidelijken. In het kader van het speerpunt significante risico omtrent managementbeïnvloeding hebben we aanvullend gerapporteerd over de uitgevoerde werkzaamheden. We hebben daarbij geen ongebruikelijke transacties geconstateerd.

•

Jaarverslag en RMV

Observaties jaarverslag en rechtmatigheidsverantwoording

• •

In het ruimtelijk domein neemt het risicoprofiel van de grondexploitaties toe. Dat komt met name door een significante daling in de eindwaarde van het project Landgoed Driessen en de uitgestelde uitspraak met betrekking tot de Gebiedsontsluiting Oostelijke Langstraat. Waalwijk blijft afhankelijk van aanlevering productieverantwoordingen en controleverklaringen zorgleveranciers. Onzekerheden sociaal domein nemen af van €178.000 naar €157.000. De onrechtmatige aanbestedingen zijn gestegen naar €0,55 miljoen in 2023 en interne beheersing omtrent dit proces blijft een aandachtspunt. Cybersecurity - belangrijke stap in de richting van verantwoord gebruik AI.

Financiële positie

•

De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, het jaarverslag voldoet aan de vereisten van het BBV. De kwaliteit en informatiewaarde van het jaarverslag zijn verder verbeterd door inzet van het college en • ambtelijke organisatie. Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten. De toegelichte onrechtmatigheden zien met name toe op acceptabele begrotingsafwijkingen en onrechtmatigheden omrent de aanbestedingen.

De financiële positie van de gemeente Waalwijk is stabiel. De weerbaarheid is in 2023 iets afgenomen. De wendbaarheid wordt verder in kaart gebracht door te inventariseren welke baten en lasten beïnvloedbaar zijn en welke niet. Het weerstandsvermogen is gedurende 2023 iets toegenomen. Het vermogen van de gemeente is voldoende om de geïdentificeerde risico’s op te vangen. De belangrijkste risico’s komen voort uit de grondexploitaties. Het voorspellend vermogen van de gemeente Waalwijk kan worden verbeterd en wordt steeds belangrijker in verband met de onzekerheden in de toekomst. Hierbij dient rekening gehouden te worden met niet-beïnvloedbare factoren.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen toe.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2023 is goedkeurend Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Waalwijk afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring inzake de getrouwheid van de jaarrekening, waarin ook de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Rechtmatigheid specifieke uitkeringen Wij verstrekken in onze controleverklaring ook een goedkeurend oordeel over de baten en lasten alsmede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen. We hebben geen bevindingen in de SiSa bijlage.

Getrouwheid Oordeel:

Goedkeurend

8.000 6.000 4.000 2.000 -

Fouten

 = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000

Onzekerheden

Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid In totaliteit hebben we twee controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid welke niet gecorrigeerd zijn en één onzekerheid. Het overzicht van deze fouten en onzekerheid inzake getrouwheid wordt hier getoond. Getrouwheid rechtmatigheidsverantwoording Het college heeft een verantwoording over rechtmatigheid opgesteld in de jaarrekening en nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. • De toelichting op rechtmatigheid in de jaarrekening voldoet aan de vereisten van de financiële verordening 2023. • Er zijn onrechtmatigheden geconstateerd ten aanzien van Europese aanbestedingen voor een waarde van €0,55 miljoen. • Wij hebben geen onacceptabele onrechtmatigheden geïdentificeerd in het kader van begrotingsrechtmatigheid. • De paragraaf bedrijfsvoering voldoet aan de vereisten. • We hebben de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld. Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag, programmaverslag, de paragrafen en de bijlagen.

Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.

 = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000

3III

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €106.000.

Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.

Beschrijving

Jaarrekeningpost

Fouten

Winstneming Haven 8 West

Grondexploitaties

€122.000

Onzekerheid in prestatielevering Sociaal domein

Sociaal domein

Balanspositie Zorg in Natura nog niet opgenomen (Zorglokaal/ Verder Outsourcing)

Lasten sociaal domein @ Overlopende passiva

Onzekerheden

€157.000

Totaal

€ 164.000 @ € 164.000 €286.000

€157.000

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Uitkomsten controle 2023

In dit hoofdstuk beschrijven we de uitkomsten van de controle voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en de overige domeinen.

Ruimtelijk domein Sociaal domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Ruimtelijk domein Het risicoprofiel van de actieve grondexploitaties stijgt Het BBV schrijft voor dat in sommige situaties, eerder dan bij het afsluiten van grondexploitaties, tussentijds winst moet worden genomen op basis van de Percentage-of-Completion-methode. In 2023 is voor €0,5 miljoen aan winst genomen voor de actieve grondexploitaties, is er €0,9 miljoen aan winst teruggenomen uit voorgaande jaren en is voor een bedrag van €1,4 miljoen aan winst genomen voor het faciliterend grondbeleid. Wij hebben een fout geconstateerd in de winstberekening met een netto effect van €75.000, waarbij de impact het grootst is bij Haven 8 west (€122.000). Dit positieve resultaat moet worden afgezet tegen de dotatie aan de verliesvoorziening van €3,4 miljoen voor actieve grondexploitaties, met name veroorzaakt door de grondexploitatie Landgoed Driessen. De verliesvoorziening wordt gevormd voor grondexploitaties waar een tekort wordt verwacht op de eindwaarde. Per jaareinde is de voorziening €4,6 miljoen (2022: €1,2 miljoen) voor de actieve grondexploitaties. Daarnaast is een aanvullende voorziening van €1,4 miljoen voor faciliterende projecten. Naast de daling in de eindwaarde van de portefeuille, zijn diverse projecten stilgelegd en/of vertraagd door de uitgestelde uitspraak met betrekking tot de Gebiedsontsluiting Oostelijke Langstraat.

Dit zorgt er onder andere voor dat ook in 2023, in lijn met 2022, geen winst is genomen voor het project Insteekhaven, door het toekennen van een projectspecifiek risico. Daarnaast wordt bij de projecten Haven 8 West en Haven 8 Oost hierdoor minder winst genomen gedurende het jaar. Het projectspecifieke risico ziet toe op de consequenties van het stikstofdossier zoals extra onderzoek, vertraging in de planning, extra

uren organisatie en aan- en verkoop van (rechten van) veehouderijen. Gezien de onzekerheden vinden wij dat de ramingen van het college binnen een aanvaardbare bandbreedte vallen. Naast de directe risico’s die onderdeel zijn van de berekening van de eindwaarde van de actieve grondexploitaties, zijn ook diverse indirecte risico’s te onderkennen. Deze risico’s zijn meegewogen in de beoordeling van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen. De grootste risico’s hierin hebben betrekking op de bestemmingsplannen in grondexploitaties en ten aanzien van gronden die nog niet in exploitatie zijn genomen, waarbij een afboeking moet gebeuren bij een negatieve uitspraak ten aanzien van de bestemmingsplanprocedure die momenteel loopt.

40 35

Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties 30,8

34,4

2023

2022

20 15 10

4,8

5 0 -5

-0,6 Prognose eindwaarde

Boekwaarde

Figuur 1 Risicoprofiel grondexploitaties

-0,3

1,9

Winstneming

4,6

1,2

Verliesvoorziening

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Ruimtelijk domein Het risicoprofiel van de actieve grondexploitaties stijgt Actualisatie van ramingen zorgt voor significante daling in resultaat van Landgoed Driessen Gedurende 2023 is een verliesvoorziening getroffen voor het project Landgoed Driessen. Dit terwijl het project per eind 2022 nog een positieve eindwaarde voorspelde. De daling in de eindwaarde van dit project (van €1,1 miljoen positief naar €3,3 miljoen negatief) ontstaat door actualisatie van de ramingen, inflatie van de kosten en een programmawijziging in deelgebied ‘Nieuwehoven’ van vrije sector naar sociale woningbouw met impact op de verwachte opbrengsten. Hierdoor is in 2023 een totaal bedrag aan €0,8 miljoen aan winsten uit het verleden teruggenomen en is €3,3 miljoen gedoteerd aan de verliesvoorziening. Gemeente Waalwijk heeft de actuele thema’s gereflecteerd in de grondexploitaties De stijgende bouwkosten, de onzekerheden in de markt, de stijgende rente en het stroomnet van Nederland dat overvol is: dit zijn de thema’s die impact hebben op uw grondexploitaties. Wij hebben geëvalueerd of deze onderwerpen in voldoende mate zijn gereflecteerd in de grondexploitaties. De (indirecte) risico’s ten aanzien van de stijgende (bouw)kosten, stijgende rente en dalende opbrengsten zijn in kaart gebracht in een scenario-analyse in de paragraaf grondbeleid.

In de scenario-berekening wordt aangetoond dat de risico’s kunnen worden opgevangen in de eindwaarde van de diverse grondexploitaties, met uitzondering van de grondexploitaties waarvoor een verliesvoorziening is gevormd. Het risico dat in de analyse wordt berekend voor

deze twee projecten komt uit op €1,3 miljoen; dit kan worden opgevangen met de reserve Grondexploitaties. Naast deze indirecte risico’s heeft gemeente Waalwijk in de paragraaf Grondbeleid ook enkele directe risico’s omschreven, evenals de risico’s zoals opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen zoals vermeld op de vorige pagina. De toelichting op de risico’s door gemeente Waalwijk hebben wij als voldoende beoordeeld. Daarnaast onderkennen wij een risico ten aanzien van netcongestie. Door de toenemende vraag naar elektriciteit is het stroomnet in Nederland overvol geraakt. Hierdoor ontstaat veel vertraging in bouwprojecten. Naast de rem op de woningbouw, zorgt netcongestie ook voor vertraging in de energietransitie. Voor gemeente Waalwijk komt dit risico nog niet tot uiting bij de grondexploitaties. De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn geactualiseerd.

De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig bepaald.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Schattingen

Sociaal domein Lasten sociaal domein ontwikkelen zich conform verwachting De lasten in het sociaal domein nemen toe, maar liggen in lijn met de begroting

verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie is geleverd voor gedeclareerde zorgkosten.

Sinds de decentralisatie van het sociaal domein zien we een stijging in de uitgaven. De stijging was met name zichtbaar in de uitgaven voor de Wmo en de jeugdzorg bij de Zorg in Natura, waarbij de lasten ten aanzien van pgb juist afnemen.

De raad van bestuur van de SVB heeft vastgesteld dat de uitvoering van het Trekkingsrecht Jeugdwet en WMO over 2023 deels niet rechtmatig is geweest. De landelijke foutpercentages in de SVB verantwoording zijn gebaseerd op de materiële fouten. Op basis van de projectiebrief relevant voor uw gemeente is de verwachte fout berekend. De onzekerheid op basis van de projectiebrief bedraagt €58.000 (2022: €89.000). We hebben dit als onzekerheid voor de getrouwheid van de lasten in ons oordeel meegewogen.

Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving

De inschattingen rondom de te betalen kosten gemaakt op basis van concept cijfers van verbonden partijen

Update interne beheersing

Voor zowel Baanbrekers als Hart van Brabant zijn de lasten voor 2023 opgenomen in de jaarrekening van gemeente Waalwijk op basis van conceptcijfers van de betreffende verbonden partij. De afronding van de jaarrekeningcontrole bij deze partijen zal naar verwachting plaatsvinden na afronding van de controle van de jaarrekening van de gemeente Waalwijk. Bij het maken van de inschatting van de op te nemen lasten en de daarbij behorende balansposities heeft gemeente Waalwijk veelvuldig contact gezocht met de verbonden partijen. Daarnaast zijn gedurende 2023 diverse afstemmomenten geweest met de verbonden partijen omtrent de geleverde prestaties en de verwachte afrekeningen.

Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Prestatielevering pgb niet volledig vastgesteld Voor alle cliënten die een pgb ontvangen, worden door de gemeente beschikkingen verstrekt aan de cliënt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB)

Sociaal domein

Realisatie Begroting Realisatie Realisatie 2023 2023 2022 2021 (x €1.000) (x €1.000) (x €1.000) (x €1.000)

Jeugdzorg ZiN

11.980

11.921

12.276

11.536

Jeugdzorg pgb

505

524

497

661

Wmo ZiN

9.056

8.871

7.809

7.421

Wmo pgb

810

768

687

951

Totaal

22.351

22.084

21.269

20.569

Tabel 1 Sociaal domein

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Sociaal domein

Onze conclusies

Lasten sociaal domein ontwikkelen zich conform verwachting

Uitkomsten controle 2023

Ook in 2023 blijken er onzekerheden rondom de prestatielevering zorg in natura

Ruimtelijk domein Sociaal domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De gemeente Waalwijk heeft in 2023 wederom met een set aan interne beheersingsmaatregelen de prestatielevering van zorg in natura zelfstandig vastgesteld. Evenals voorgaande jaren zijn er telefonisch enquêtes afgenomen, waarbij de prestatielevering van 28 respondenten is vastgesteld. Tevens wordt er jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd. In lijn met voorgaand jaar adviseren wij om verdere verbeteringen door te voeren in de eerste lijn, om de afhankelijkheid van de productieverklaringen verder af te laten nemen. Hierbij kan worden gedacht aan verbeteringen zoals standaardagenda’s en templates voor de vastlegging van gesprekken met de zorginstellingen. We zien dat gemeente Waalwijk hiermee aan de slag is gegaan om voor 2024 onder andere de telefonische enquêtes reeds gedurende het jaar, per kwartaal, af te laten nemen door medewerkers in de lijn. Dit geeft reeds gedurende het jaar zicht op de kwaliteit van de geleverde zorg, en geeft tevens de mogelijkheid om bij te sturen waar nodig. Het effect van deze interne maatregelen is zichtbaar maar heeft niet kunnen voorkomen dat voor enkele zorgaanbieders de prestatielevering niet op basis van interne processen kon worden aangetoond.

Op basis van de productieverantwoordingen is alsnog voldoende controle-informatie verkregen om te onderbouwen dat de prestaties ook daadwerkelijk zijn geleverd, met uitzondering van een totale resterende onzekerheid van €99.000. Dit ziet toe op geconstateerde verschillen met de productieverantwoordingen voor een totaal van €46.000. Daarnaast is voor €53.000 aan bestedingen bij zorgleveranciers waarvoor geen productieverantwoording is ontvangen. Ook dit is opgenomen als onderdeel van de onzekerheid.

Beschadiging Zorgned-bestanden Zoals aan u gemeld in de vertrouwelijke raadsinformatiebrief van 30 mei 2023 zijn door een incident in de ICT-omgeving van de gemeente Waalwijk ongeveer 70.000 documenten beschadigd geraakt. In totaal zijn 23.000 vervolgens hersteld maar het resterende aantal is hierdoor niet langer toegankelijk. Dit betreffen documenten uit de applicatie Zorgned. Als onderdeel van de gegevensgerichte controle op zorg-dossiers hebben wij geen bevindingen.

Getrouwheid

2023 (x €1.000)

2022 (x €1.000)

Fout

Onzeker

Jeugdzorg ZiN Wmo ZiN

Jeugd en Wmo – pgb

Totaal

157

113

Tabel 2 Overzicht van fouten en onzekerheden sociaal domein

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein

Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat

Schattingen Rechtmatigheid

Schatting

Oordeel

2022

2023

2022

Waardering debiteuren en overige uitzettingen

0,91

0,222



De voorziening dubieuze debiteuren is bepaald op basis van ervaringscijfers van het afgelopen jaar en individuele gevallen. De gemeente Waalwijk heeft een memo opgesteld dat een analyse bevat ten aanzien van de op te nemen voorziening. Op basis van dit memo is vastgesteld dat deze afgelopen jaren toereikend was. Er vind geen dotatie plaats, maar wordt ook niet naar beneden bijgesteld. Derhalve hebben we deze schatting als ‘voorzichtig’ bestempeld.

De waardering van de grondexploitaties

-591

4,774



Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen en ramingen van de vakafdeling.

Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking

Opmerkingen

2023

Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing

Waarde (x €1 miljoen)

deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.

Bijlagen

 Controleverschil

 Optimistisch

 Evenwichtig

 Voorzichtig

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht

Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein

Schatting

Sociaal domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing

Juistheid en volledigheid voorziening verlofsparen Juistheid en volledigheid overige voorzieningen

Waarde (x €1 miljoen)

Oordeel

Opmerkingen

2023

2022

2023

2022

0,78

0,146



We hebben vastgesteld dat de voorziening verlofsparen gevormd is op basis van een evenwichtige schatting.

11,359

9,177



Wij hebben de actuariële uitgangspunten van de APPA-voorziening getoetst en hierbij geen bijzonderheden geconstateerd. Schattingen in de voorzieningen inzake riolering, onderhoud gebouwen, en afvalstoffenheffing zijn ook juist en volledig bevonden. Er is geconstateerd dat het beheerplan geen financiële onderbouwing van de onderhoudsvoorziening bevat. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.

Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

 Controleverschil

 Optimistisch

 Evenwichtig

 Voorzichtig

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Rechtmatigheid Uw rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten

Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Schattingen

Op basis van de Gemeentewet legt het college in 2023 verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw accountant beoordelen wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording (indirect oordeel over de rechtmatigheid) van het college.

•

Vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld conform de kadernota rechtmatigheid 2023;

•

Vastgesteld dat de VIC-werkzaamheden conform het plan zijn uitgevoerd op de onderdelen van het voorwaardencriterium en dat daarnaast afzonderlijk detailwerkzaamheden op de juistheid en volledigheid van het begrotingscriterium en ten aanzien van Misbruik & Oneigenlijk gebruik (M&O) zijn uitgevoerd;

•

Aansluiten van de gerapporteerde afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) met de onderliggende administratie;

•

Deelwaarnemingen op de uitgevoerde (VIC)-werkzaamheden op het voorwaardencriterium, begrotingscriterium en M&O.

Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten Op basis van onze werkzaamheden hebben wij de getrouwheid van uw rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld en geconstateerd dat de toelichting toereikend is. Het college heeft geen onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €6,4 miljoen geconstateerd. Een nadere toelichting van de afwijkingen onder de verantwoordingsgrens zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij hebben inzicht verkregen op welke wijze de rechtmatigheidsverantwoording tot stand komt. Daarnaast hebben wij kennisgenomen van het VIC-plan en de uitgevoerde VIC-werkzaamheden en de algemene beheersingsmaatregelen binnen de gemeente. Om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording vast te stellen hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:

Paragraaf bedrijfsvoering Wij hebben vastgesteld dat de paragraaf bedrijfsvoering voldoet aan de vereisten van de kadernota rechtmatigheid 2023. Wij hebben vastgesteld dat de Gemeente Waalwijk een toelichting op alle afwijkingen die in de rechtmatigheidsverantwoording heeft opgenomen voor zover deze de rapportagegrens overschrijden. Daarnaast zijn de maatregelen toegelicht over hoe deze afwijkingen in de toekomst worden voorkomen.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Rechtmatigheid Er zijn onrechtmatigheden in het kader van de begrotingsrechtmatigheid, maar deze zijn acceptabel

Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Schattingen

Toelichting op voorwaardencriterium In 2023 is een drietal onrechtmatigheden geconstateerd van in totaal €0,55 miljoen. Het betreft hier twee aanbestedingen uit voorgaande jaren, die jaarlijks doorwerken tot het moment dat de contracttermijn verstreken is of een nieuwe aanbesteding heeft plaatsgevonden.

Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving

Toelichting op M&O

Update interne beheersing

Er zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd ten aanzien van het M&Ocriterium.

Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Toelichting begrotingsrechtmatigheid Volgens artikel 28 van het BBV moeten over- en onderschrijdingen van zowel de baten als de lasten ten opzichte van de begroting na wijziging bij het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening worden toegelicht. De overschrijdingen van lasten gelden als onrechtmatig en bedragen €4,4 miljoen.

In de financiële verordening zijn ook afspraken gemaakt tussen de raad en het college over welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel kunnen worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). De geconstateerde overschrijdingen (€4,4 miljoen) zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording waarbij wordt verwezen naar afspraken in de financiële verordening en de toelichting in de programmaverantwoording; alle overschrijdingen zijn als acceptabel aangemerkt. Daarnaast kunnen er over- en onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten en investeringen zijn. Deze afwijkingen zijn onrechtmatig als deze niet tijdig aan de raad zijn gemeld. Hierbij is melden voldoende; een begrotingswijziging is niet noodzakelijk. De gemeente Waalwijk heeft in 2023 geen onrechtmatigheden die voortvloeien uit het niet tijdig melden van over- en onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten/investeringen.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Fraude en wet- en regelgeving

Uitkomsten controle 2023

Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Er zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen

Ruimtelijk domein

Onze controleverklaring

Sociaal domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u hebt opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. De uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten hebben wij gerapporteerd in onze controleverklaring en hebben we per risico toegelicht in de bijlage van het accountantsverslag. Daarnaast hebben wij als onderdeel van het door u aangedragen speerpunt separaat gerapporteerd ten aanzien van het risico omtrent managementbeïnvloeding. Werkzaamheden en bevindingen omtrent frauderisicomanagementsyteem zijn voldoende toegelicht door gemeente Waalwijk in de paragraaf bedrijfsvoering In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Waalwijk heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij vinden dat de toelichting inzake fraude voldoende is. De toelichting omvat onder andere de uitgevoerde werkzaamheden omtrent het geimplementeerde frauderisicomanagementsysteem, dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude.

Wij hebben tevens de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem geëvalueerd, zoals de gedragscode integer handelen, integriteitsbeleid, onderzoeksprotocol bij integriteitsmeldingen en de uitkomsten van de

uitgevoerde frauderisico-analyse in 2023. Hierbij hebben wij geen tekortkomingen geconstateerd. Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC hebben we een ‘blog gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het voorkomen van fraude en corruptie. Deze blog belicht de verantwoordelijkheden van de organisatie en hoe u deze kunt aanpakken. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven. Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2023 zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Update interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing In onze rapportage interim-bevindingen 2023, zoals gerapporteerd aan het college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Waalwijk. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe significante tekortkoming in de interne beheersing geconstateerd. Wel vragen we uw aandacht voor een geconstateerde bevinding in de dubbele autorisatie van betalingen, waarbij het proces van de gemeente Waalwijk niet gevolgd is door geen fysieke handtekening te plaatsen. De autorisatie in de bankapplicatie heeft wel plaatsgevonden. In de aanvullende werkzaamheden hieromtrent hebben we geen bevindingen in onjuiste betalingen. Wel vragen we uw aandacht voor het naleven van de processen in dit kader. Aanbevelingen ten aanzien van interne beheersing omtrent verstrekte subsidies Bij de controle op de verstrekte subsidies is diverse malen geconstateerd dat zowel de aanvraagtermijn als de beslistermijn zijn overschreden. Uiteindelijk hebben we bij deze subsidies geconstateerd dat de subsidies rechtmatig en voor het juiste bedrag zijn verstrekt. Echter vragen we uw aandacht voor de naleving van de algemene subsidie verordening en de monitoring hierop in het reguliere proces.

Bevindingen naar aanleiding van conversie van salarispakket opgelost door ambtelijke organisatie In de rapportage met interim-bevindingen hebben we aandacht gevraagd voor de twee conversies die waren uitgevoerd van key-applicaties in scope voor de jaarrekeningcontrole. Met name ten aanzien van de conversie van het salarispakket waren diverse bevindingen geconstateerd door de ambtelijke organisatie. Op basis van het conversiedossier, dat wij als onderdeel van de interim-controle hebben beoordeeld, volgt dat voldoende interne werkzaamheden zijn verricht om de juistheid en volledigheid van de salarissen te valideren. Als onderdeel van onze gegevensgerichte werkzaamheden tijdens de jaareindecontrole hebben wij tevens geen resterende bevindingen. Geen nieuwe bevindingen ten aanzien van uw IT-omgeving Wij zijn op grond van artikel 2:393 lid 4 BW verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij hebben geen nieuwe bevindingen naar aanleiding van deze werkzaamheden.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is opgevallen opgevallen ininformatiewaarde relatie tot de van het jaarverslag. in relatie tot de Daarnaast beschrijvenvan we onze op de financiële informatiewaarde het visie jaarverslag. positie. Daarnaast beschrijven we onze visie op de financiële positie van de gemeente X.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Financiële positie De basis van de financiële positie is op orde Weerbaarheid is iets afgenomen Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie de tabel hiernaast). In uw positie is de weerbaarheid iets afgenomen. Het exploitatieresultaat over 2023 is €5,6 miljoen negatief voor mutatie reserves. Dit betekent dat de reserves zijn aangesproken, echter minder dan verwacht in de herziene begroting. Gevolg is dat de solvabiliteit van de gemeente Waalwijk in 2023 daalt naar 39%, wat nog steeds boven het geadviseerde minimumniveau volgens de VNG (20%) is. Om te beoordelen of de gemeente Waalwijk in staat is om in te spelen op de toekomstige risico’s is het belangrijk de solvabiliteit te bezien in verhouding tot het weerstandsvermogen en de uitdagingen in de meerjarenbegroting. Daarin zien we een daling naar een solvabiliteit van 29% in 2027. De structurele exploitatieruimte met een positief saldo laat zien dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Ook in de meerjarenbegroting 2024 wordt voor de jaren 2024 en 2025 nog een positieve structurele begrotingsruimte geraamd. Als onderdeel van het speerpunt hebben wij enkele adviezen opgenomen ten aanzien van de rubricering van de incidentele baten en lasten.

De wendbaarheid van de financiële positie verder in kaart brengen Het resultaat na mutaties van de reserves van de gemeente Waalwijk over 2023 is €8,3 miljoen positief. Het resultaat heeft grotendeels een structureel karakter (voor €6,1 miljoen) en de toekomstige financiële positie blijft onzeker. Om de grip op uw financiële positie te vergroten adviseren wij om inzichtelijk te maken welke baten en lasten beïnvloedbaar zijn en welke niet om daarmee de

wendbaarheid van de gemeente in kaart te brengen. Met het oog op de onzekerheden in te toekomstige financiële positie vanaf 2026 heeft het college eerder besloten een project op te starten om te komen tot een robuust financieel perspectief. In dit project worden de structurele tekorten vanaf 2026 voor de gemeente onderzocht en worden bezuinigingsmaatregelen in beeld gebracht. Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om de baten te verhogen. Aan de hand hiervan moet u met elkaar het gesprek aangaan over de prioriteiten en te maken keuzes voor de komende jaren, mede gezien de te verwachten schaarste in uitvoeringskracht en financiële middelen.

Kengetallen

Gemeente Waalwijk

Landelijk**

2023

2022

2023*

2022

Solvabiliteit

39% ●

42% ●

30%

36%

Grondexploitaties

-0,3% ●

2,8% ●

Structurele exploitatieruimte

3,3% ●

6,4% ●

2,5%

Nettoschuldquote

77% ●

78% ●

66%

45%

Nettoschuldquote gecorrigeerd

67% ●

61%

42%

Belastingcapaciteit

81% ●

79% ●

95%

99%

Weerbaarheid

Wendbaarheid

* **

Op basis van de begroting 2023. Bron: https://findo.nl/jive, voor de categorie gemeenten met 45.000 – 60.000 inwoners

Tabel 3 Kengetallen financiële positie

12I

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Financiële positie Het weerstandsvermogen is de afgelopen jaren gestegen De gemeente Waalwijk stuurt voor de ratio weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd) op een waarde tussen 1,0 en 1,4 of hoger (voldoende). Met 2,7 is de ratio weerstandsvermogen iets hoger dan vorige jaar (2,6) en is uitstekend. Uit de figuur hiernaast is af te leiden dat de risico’s geleidelijk toenemen, maar dat de weerstandscapaciteit sneller stijgt. De belangrijkste risico’s komen voort uit de grondexploitaties. In de paragraaf weerstandsvermogen maakt het college inzichtelijk dat er voldoende mogelijkheden zijn om de risico’s uit de normale bedrijfsvoering op te vangen. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door het totaal van de benodigde risico’s te vermenigvuldigen met de kans van optreden en het geschatte bedrag van de schade indien het risico tot uiting komt, rekening houdend met de genomen beheersmaatregelen. Gemeente Waalwijk voert twee maal per jaar een actualisatie uit van de risicokaarten. Deze actualisatie wordt bottom-up uitgevoerd. Wij bevelen aan om, na afronding van de bottum-up analyse, ook nog met een top-down perspectief te beoordelen of risico’s die meerdere processen raken niet zijn vergeten.

Ontwikkeling van het weerstandsvermogen

begr 2024

2023

2022

2021

€ 47.004 € 16.600

€ 47.297 € 17.500

€ 42.484 € 16.100

€ 33.818 € 15.800

Weerstandscapaciteit (x €1.000) Figuur 2 Onwikkeling weerstandsvermogen

Risico's (x €1.000)

12II

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Financiële positie Het resultaat van de gemeente Waalwijk laat zich in dit tijdperk lastig voorspellen Het voorspellend vermogen van de gemeente Waalwijk kan worden verbeterd waarbij rekening gehouden moet worden met nietbeïnvloedbare factoren Met de toekomstige onzekerheden over de compensatie vanuit het Rijk na 2026 is het voorspellend vermogen des te belangrijk geworden. Wij hebben uw voorspellend vermogen beoordeeld op basis van een vergelijking tussen begrote en gerealiseerde saldi van baten en lasten. Er is een trend te zien waaruit blijkt dat de gemeente Waalwijk consistent voorzichtig begroot. In de begroting na wijzigingen werd nog rekening gehouden met een tekort van €16,3 miljoen, terwijl uiteindelijk een tekort is behaald van €5,5 miljoen. De voordelen ten opzichte van de gewijzigde begroting ontstaan bij vrijwel alle beleidsvelden. Om het voorspellend vermogen van de gemeente Waalwijk te beoordelen, is het vervolgens van belang om inzichtelijk te maken welk deel van deze voordelen beïnvloedbaar zijn, en welke niet-beïnvloedbaar zijn. We adviseren het college om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen en bij de P&C producten rekening te houden met een bandbreedte aan (niet-)beïnvloedbare factoren, mede als voorbereiding op de keuzes die de komende periode moeten worden gemaakt voor het opvangen van de tekorten in de jaren 2026 en 2027.

Voorspellend vermogen van de gemeente Waalwijk 20.000 15.000 10.000 5.000 -

2020

2021

2022

2023

verschil werkelijk resultaat vs begroot resultaat (x €1.000) Figuur 3 Voorspellend vermogen

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag is verder verbeterd De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de doelstellingen en de activiteiten die gedurende het jaar zijn ondernomen. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. Wij adviseren resultaten van de activiteiten ten opzichte van de doelstellingen van het beleid nog meer te duiden. De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiële positie van de gemeente Waalwijk. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Waalwijk de relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’.

Hierbij zijn tevens relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Waalwijk opgenomen in de toelichting. Er is tevens een goede

reflectie gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. Een reflectie op de financïele positie door de gemeente Waalwijk zelf, waarbij tevens kleuring wordt gegeven aan het financieel perspectief van de gemeente in de komende jaren, ontbreekt nog. Dit kan de gemeente helpen bij de afwegingen omtrent prioriteiten en te maken keuzes voor de komende jaren die de gemeente moet maken. Informatiewaarde is voldoende Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. We zien dat de gemeente afgelopen jaren mensen en middelen heeft ingezet, naar aanleiding van een motie, om de informatiewaarde van de stukken te vergroten. Dit werpt zijn vruchten af en is voornamelijk zichtbaar in de programmaverantwoording. Door de lezer de gelegenheid te geven door te klikken op informatie, kunnen de hoofdboodschap en de details beter gescheiden worden. Om nog een stap verder te gaan in het vergroten van de informatiewaarde, is de duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel. Zo merken wij op dat in de jaarstukken de totstandkoming van de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in de kengetallen.

Startpunt hierbij is het formuleren van heldere en concrete doelstellingen, en het vinden van passende indicatoren hierbij.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Speerpunten

Bij de uitvoering van de controle kunt u ons specifieke speerpunten meegeven. Dit hebben we met u besproken in de auditcommissievergadering van 8 november 2023. In dit hoofdstuk geven we onze bevindingen over die speerpunten.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Speerpunt 1 - Rubricering van incidentele en structurele baten en lasten De incidentele baten en lasten worden in een separaat overzicht in de jaarrekening toegelicht. Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij het proces van totstandkoming beoordeeld, evenals het overzicht zelf en de toelichting daarop. Hieronder lichten wij onze belangrijkste observaties hierbij toe. We hebben geconstateerd dat de norm voor wat incidenteel is, en dus wat structureel is, niet eenduidig is gedefinieerd bij de gemeente Waalwijk. Dit is enerzijds inherent aan dit proces, en anderzijds is het mogelijk om als gemeente richtlijnen te formulieren waaraan getoetst kan worden. We zien ook dat het proces van totstandkoming van het overzicht bewerkelijk is bij het opstellen van de jaarrekening. Dit heeft enerzijds te maken met het ontbreken van een eenduidige norm, maar dit heeft ook te maken met het verzamelen van informatie in de gehele organisatie. We adviseren daarom om het overzicht periodiek gedurende het jaar op te maken; daarmee ontstaat routine en deze informatie kan dan ook orden gebruikt om het voorspellend vermogen bij tussentijdse rapportages in de P&C-cyclus verder te verbeteren. Doordat er geen harde norm is over wat incidenteel is, is het voor de lezer van de jaarrekening belangrijk dat de toelichting bij het overzicht van incidentele baten en lasten helder is.

De huidige toelichting omtrent de incidentele middelen is vrij beknopt en we adviseren om de toelichting wat uit te bereiden dan wel te verduidelijken.

14I

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Speerpunt 2 - Bevindingen inzake het significante risico van managementbeïnvloeding Het doorbreken van de beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van (opzettelijke) materiële onjuistheden in de jaarrekeningen slechts beperken, en niet volledig afdekken. Gemeente Waalwijk onderkent dit risico zelf ook in haar frauderisicoanalyse, door aandacht te besteden aan de diverse manieren hoe managementbeïnvloeding tot uiting kan komen. Bijvoorbeeld door het verstrekken van niet of onjuist geautoriseerde betalingsregelingen of het niet juist, tijdig en volledig autoriseren en verwerken van memoriaalboekingen. We hebben de volgende werkzaamheden uitgevoerd ten aanzien van dit risico: •

We hebben een data-analyse uitgevoerd op (handmatige) boekingen 2023 voor de gemeente Waalwijk.

•

We hebben aanvullende werkzaamheden uitgevoerd op de nagekomen boekingen, vanaf het moment van het sluiten van de adminstratie tot en met het afronden van de jaarrekening.

•

We hebben een data-analyse uitgevoerd ten aanzien van nevenfuncties van het college van B&W.

•

We hebben uit hoofde van deze werkzaamheden geen ongebruikelijke transacties geconstateerd.

14II

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Overige vooruitblikken Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking Bijlagen

Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2024 relevant zijn voor uw gemeente.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Overige vooruitblikken Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking Bijlagen

Overige vooruitblikken Belangrijke stap in richting verantwoord gebruik AI Het Europees Parlement werkt aan regels om risico’s rondom kunstmatige intelligentie (AI) te beheersen en te komen tot verantwoord gebruik. Organisaties (privaat en publiek) die AI-systemen ontwikkelen, exploiteren, gebruiken, importeren of distribueren met impact op EU-burgers kunnen binnen het toepassingsgebied van de AI vallen. De AI-wet gaat uit van een risicogebaseerde aanpak voor het beheer van AI, gericht op het beoordelen van de verwachte risico’s die een bepaalde AI kan opleveren voor de gezondheid, veiligheid of fundamentele rechten van EUburgers. De AI-wet specificeert ook gebruiksscenario's en systemen die hiervan zijn vrijgesteld, denk aan de ontwikkeling en gebruik van open source-modellen die niet als grote impact zijn geïdentificeerd om tegelijkertijd innovatie niet te belemmeren. Het merendeel van de clausules van de AI-wet zal naar verwachting twee jaar na de inwerkingtreding ervan worden geïmplementeerd. Dit houdt een korte implementatietijd in om aan de verplichting en vereisten te voldoen. Het is belangrijk om na te gaan welke acties er noodzakelijk zijn binnen de gemeenten om bij AI-beheer en ontwikkeling aan de wetgeving te blijven te gaan voldoen.

Nieuwe notities van Commissie BBV hebben impact op jaarrekening 2024 e.v. De Commissie BBV heeft in december 2023 drie nieuwe notities uitgebracht. Dit zijn de notities Grondbeleid, Rente en Overhead. De notities hebben geen impact op de jaarstukken 2023 en gaan in vanaf 2024 en verder. We raden u aan om de impact van deze notities op de gemeente inzichtelijk te maken.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Overige vooruitblikken Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking Bijlagen

Relevante ontwikkelingen In gesprek met diverse stakeholders over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen Lokale overheden hebben een fundamentele rol rond belangrijke maatschappelijke thema’s zoals de woningcrisis, energietransitie, duurzaamheid en schaarste. In onze podcastserie Breed perspectief op lokale overheden bespreken wij samen met diverse stakeholders, allen vanuit hun eigen perspectief, de realisatie van belangrijke maatschappelijke doelstellingen en het belang van goede beheersing en verantwoording daarbij om daarop te kunnen sturen en bijsturen.

In de dagelijkse praktijk krijgen gemeenten steeds meer te maken met schaarste aan mensen en middelen. In de drie afleveringen die dit voorjaar zijn gepubliceerd, gaat Martine Koedijk in gesprek (onder andere met een lid van de auditcommissie van gemeente Waalwijk) over hoe lokale overheden omgaan met deze druk op hun uitvoeringskracht en financiële mogelijkheden. Welke oplossingen worden gezocht, welke acties zijn al ingezet en waar lopen ze tegenaan? En wat is daarbij de rol van de gemeenteraad, het college en de organisatie?

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze samenwerking

Uitkomsten controle 2023

In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben

Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.

18I

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze samenwerking We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces In de huidige tijd van digitaal samenwerken hebben wij een plezierige samenwerking ervaren en is de communicatie tussen het team Financiën en het team Concernstaf, en PwC goed verlopen. De communicatielijnen waren kort en dit heeft eraan bijgedragen dat het over het algemeen een gestructureerd proces is geweest. We hebben een open en fijne cultuur ervaren. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren we dit proces graag op korte termijn. Hiervoor hebben we reeds een evaluatiegesprek gepland na afronding van de controle.

Categorie

Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces. Door een plotseling overlijden, en door zieken aan beide kanten, liep het controleproces helaas niet zoals gepland. Ondanks deze uitdagingen hebben we echter kunnen rekenen op een goede samenwerking en inzet van alle betrokken partijen.Ter afronding van het proces hebben we een evaluatie gepland, waarbij we graag met de organisatie in gesprek gaan om de controle voor 2024 te verbeteren. We kijken uit naar het voortzetten van de samenwerking met Gemeente Waalwijk. Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2023 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen.

* **

Totaal aantal geplande uren

Totaal aantal feitelijke uren (schatting)**

Partner/director

(Senior) manager

218

220

Overig personeel*

1.045

1.368

Totaal

1.300

100%

1.622

100%

‘Overig personeel’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren. Bovenstaande figuur is gebaseerd op onze beste schatting per 31 mei 2024.

Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van de gemeente Waalwijk vereist voldoende tijd en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport In het publiek belang geven wij hierboven een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het lopende jaar van de gemeente Waalwijk. De extra gemaakte uren ten opzichte van de planning hebben met name betrekking op de extra SISAregelingen, de conversies van applicaties en extra werkzaamheden ten aanzien van het ontbreken van sociaal domein dossiers.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Communicatie Verantwoordelijkheden

Bijlagen In de eerste bijlage beschrijven we de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna staan we stil bij onze controle van de Wntverantwoording. Vervolgens lichten we de materialiteit toe. Tot slot geven we een update over de verplichte communicatie.

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

SiSa Geen bevindingen in de SiSa-bijlage Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2023. In 2023 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de 38 huidige regelingen zijn er 14 nieuw ten opzichte van voorgaand jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.

20I

Accountantsverslag | Gemeente Waalwijk | 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Bevindingen per SiSa-regeling Regeling

Volgnr

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

Uitkomsten controle 2023 A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

Fout

N.v.t

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

Onzekerheid

N.v.t

A18B

Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden)

Fout

N.v.t

A18B

Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14234862/1