Bijlage 1 Waalwijk stadscentrum - Stedenbouwkundig Masterplan

52

Grotestraat: duidelijke entree, plint en kroonlijst, panden met tussenruimte (stegen).

Hoofdstraten: Mr. van Coothstraat

Lopende ontwikkeling: Herontwikkeling De Els en nieuwe entree wandelpark.

Aandachtspunten: •

•

• • •

Individueel ontworpen panden met uniforme rooilijn

Groen geprofileerd met ruimte voor de fietser Enkele langsparkeerplaatsen

Entree aan de straatzijde Groene voortuinen

Nieuwbouw aan de Mr. van Coothstraat volgt de bestaande rooilijn van de panden nummers 33-39. Nieuwbouw is maximaal 2 lagen met kap. Afwijken kan, als er een stedenbouwkundige aanleiding voor is. Het hoofdadres van de gebouwen ligt aan de Mr. van Coothstraat. Overgang naar de straat bestaat uit een groene erfafscheiding. Het toe te voegen Mr. van Coothplein is, aansluitend op het profiel van de Mr. van Coothstraat, groen van karakter.

Wisselende gevels in strakke rooilijn

Groene voortuinen, entree aan de straat

1

2 Gebouwen in de terugliggende rooilijn (1), Groene erfafscheiding (voortuin), en groen in het straatprofiel. (2)

53

Hoofdstraten: Winterdijk haakse verbindingen met de winterdijk

Lopende ontwikkeling: Ontwikkeling openbare ruimte en plaatselijk toevoegen van gebouwen (voormalige brandweerkazerne).

Verspringende rooilijnen

Glooiend profiel bestraat met klinkers

Een groen en volgroeid bomendak versterkt de structuur

Aandachtspunten: • Ontwikkel de Winterdijk als doorgaande, groene route tussen Besoyen en Baardwijk. • Verfijn het netwerk tussen Grotestraat, Winterdijk en Taxandria-zone (openbaar toegankelijke stegen, bruggen). • Tussen de bebouwing langs de Winterdijk is ruimte voor doorzicht of groen. • Bebouwing kan een adres hebben aan de Winterdijk e/o de Grotestraat.

Versterk het profiel van de Winterdijk Afwisselend begeleid door water

Werk aan de continuïteit van de Winterdijk

Wisselende rooilijn en adres aan zuidzijde, bruggen naar Taxandria-zone

54

Hoofdstraten: Wilhelminastraat

Lopende ontwikkeling: Mogelijke verbouwing van de huidige bibliotheek bij verhuizing naar de Jongensschool.

Aandachtspunten: • Asymmetrie van het straatprofiel en de overgang privé-openbaar zijn aandachtspunten bij een mogelijke ontwikkeling. • De kwaliteit en het comfort voor fietsers en voetgangers waarborgen / versterken.

Enkele grote panden

Enkelzijdige bomenrij Private voorruimte

Karakteristieke ‘50 woningen Entree voor automobilist

Assymetrisch profiel

Entree aan straatzijde met een private voorruimte

Wilhelminastraat westzijde, afgescheiden voortuin (muur of groen), grotere (woon)gebouwen.

Wilhelminastraat oostzijde, prive-zone met accent bij de entree voor de woning, grondgebonden woningen (geschakeld en vrijstaand).

55

Binnenterreinen: De Els Duurzaam stedelijk bouwblok

Met de bouw van winkelcentrum De Els werd in de jaren ’80 van de vorige eeuw een impuls gegeven aan Waalwijk als winkelstad. Een grootschalig centrum zoals we er meerdere zien in Nederland. Toentertijd moderne winkelcentra met voldoende parkeerplaatsen aansluitend op het stadshart. In de moderne tijd van online winkelen zijn dergelijke centra met louter winkeloppervlak kwetsbaar en het is noodzakelijk, aansluitend op de centrumvisie hiervoor een stedebouwkundige langetermijn-visie te ontwikkelen. Aan de zijde van de Grotestraat en Stationsstraat sluit De Els aan op de structuur van de stad. Daarachter staat een winkelcentrum dat met name aan de zijde van de Mr. van Coothstraat en Julianastraat een gat slaat in de geborgen sfeer van de binnenstad. De kwaliteiten van de Mr. van Coothstraat worden ingewisseld voor een generiek beeld van achterkanten met winkelpanden, hekken en vooral parkeerplaatsen. Parkeerplaatsen die noodzakelijk zijn voor het functioneren van het hele winkelhart, maar een groot oppervlak in de binnenstad verharden. Enkele stegen en straten verbinden deze parkeerplaatsen met de winkelruimtes van De Els, de Stationsstraat en de Grotestraat. Het bouwblok waarin De Els staat is, met zijn 250x300 meter, groot van schaal. De randen zijn stedelijk, met volledige straatwanden, langs de Grotestraat en Stationsstraat. Langs de Mr. van

56

Coothstraat en Julianastraat zijn de randen groen met veelal vrijstaande villa’s of woongebouwen. Het winkelgebied van De Els is overkapt en na winkelsluiting afgesloten. Deze afsluiting maakt het een eiland in de stad dat enkel plaats biedt aan winkels. Winkels die door een krimpende behoefte aan winkelruimte gedeeltelijk leeg staan. Verschillende ontwikkelaars werken aan plannen om dit gebied te vernieuwen en aanvullend programma, zoals woningen, toe te voegen. De VVE De Els werkt aan plannen voor vernieuwing van De Els; een complexe opgave. Het bestaand winkelcentrum is versnipperd qua eigendom. Ontwikkeling vraagt om grote investeringen die een fors (woningbouw)programma noodzakelijk maken. Dit moeten, voor de gemeente, betaalbare woningen zijn. Daarnaast zal de inrichting van de openbare ruimte met de beoogde verdichting grote investeringen vragen. De parkeeropgave is daarbij cruciaal. Het boodschappencentrum vraagt om grote aantallen parkeerplaatsen die vlakbij de winkelbedrijven moeten liggen. Daarnaast brengen nieuwe woningen extra parkeerplaatsen met zich mee. Met de beoogde verdichting is dit niet meer op te lossen met parkeren op maaiveld. Als het bouwblok De Els verdicht zijn gebouwde parkeervoorzieningen voor bezoeker en bewoner noodzakelijk.

Meester van Coothstraat in 1925

Randen de Els, stedelijk vs groen

Grote korrel in het bouwblok

Netwerk wat aanlsuit op de omgeving. Veelal verhard

Programma

57

De ambitie voor De Els is tweeledig. De vernieuwing van het winkelcentrum wordt gecombineerd met een nieuwe stedelijke woonomgeving in de binnenstad. Twee stedelijke programma’s die, met De Els als overkapt winkelcentrum, deels van elkaar gescheiden zijn. Voor de nieuwe woonomgeving stellen we een netwerk voor op de maat van de wandelaar. Mariaplaats in Utrecht en de Hessenberg in Nijmegen zijn eerste referenties die inspireren. Referenties waarin een eigenstandige woonomgeving is gemaakt die zich fijnmazig verbindt met zijn omgeving. De woningdichtheid en typologie rond de straten kan variëren. Een mix van appartementen, grond-ontsloten en grondgebonden; op maat gemaakt voor dit bouwblok in de binnenstad. De plannen van VVE De Els laten een winkelcentrum zien dat een nieuwe verbinding legt tussen

Huidige situatie Meester van Coothstraat. Een open ruimte, met gesloten kantoorpand aan de straat.

58

de Mr. Van Coothstraat en de Stationsstraat. De bestaande Albert Heijn verhuist van het parkeerveld naar een meer centrale plaats. Positieve punten die de structuur van het gebied verbeteren. De grootste massa van het plan ligt aan de zijde van de Mr. Van Coothstraat met een bouwvolume dat de nodige (verkeers)bewegingen met zich mee zal brengen. Belangrijk voor de getoonde ambitie is de groene en gastvrije verblijfskwaliteit van het Mr. van Coothplein zonder veel parkeren. Bebouwing staat op afstand van de Mr. Van Coothstraat en heeft groene voortuinen. Naast de ontwikkeling van De Els zijn er in dit bouwblok rondom De Els plannen voor transformatie van de oude Jongensschool naar mogelijk een bibliotheek in combinatie met het toevoegen van woningen.

Verdichting van De Els met het toekomstige Coothplein

3.

1.

2.

Collagebeeld van de 3 pleinen van de Els; 1. De Winkelstraat, onderdeel van het winkelrondje 2. Het Schoolplein, een ontmoetingsplek voor de Jongensschool 3. Het woonhof, een intiem groen plein

59

Randvoorwaarden voor ontwikkeling Binnen het bouwblok De Els onderscheiden we vier verschillende deelgebieden (winkelcentrum De Els, de Jongensschool, parkeren De Els-zuid en het nieuwe woonhof De Els-zuid) waarin verschillende partijen werken aan opgaves. Om deze deelgebieden in samenhang te ontwikkelen en allen te laten bijdragen aan de ambitie voor De Els zijn randvoorwaarden opgesteld. Deze randvoorwaarden laten geen gefixeerd eindbeeld zien, maar mogelijkheden voor ontwikkeling. Verbindingen met de omgeving en mogelijke locaties om bouwvolume toe te voegen zijn er in vastgelegd. De randvoorwaarden zijn aan de hand van drie thema’s opgesteld; 1. Netwerk & verbindingen 2. Woonmilieu & vergroening 3. Parkeren aan de binnenzijde van de bouwblokken

Netwerk & verbindingen • Een goed netwerk van openbare verbindingen maakt een duurzaam doorgroeimodel mogelijk. Door het vastleggen van routes maken we een robuust stedelijk netwerk waarop elke ontwikkeling kan aantakken. • Een oost-west verbinding tussen de Stationsstraat en de Mr. van Coothstraat ter hoogte van de huidige passage en ten zuiden van de Jongensschool. Deze route kruist winkelcentrum De Els en wordt na sluitingstijd afgesloten. Dat is noodzakelijk voor het functioneren van het winkelcentrum, maar jammer voor de doorgaande verbinding. Na sluitingstijd zijn er bestaande alternatieve routes over de Grotestraat, of de Julianastraat. Een meer informele route loopt

60

langs het parkeerveld van De Els en een nieuw woonhof van de Mr. Van Coothstraat naar de Stationsstraat. • Haaks op deze oost-west verbinding stellen we een nieuwe noord-zuid route voor van de Grotestraat naar de Stationsstraat. Een eerste deel rond de Jongensschool dat stads van karakter is en waar winkels en woningen gecombineerd worden. Zuidelijk van de Jongensschool ligt een intiem groen hof met (werk) woningen, grondgebonden of in compacte appartementengebouwen. Zuidelijk van de winkel van Van Dijk sluit het woonhof aan op de Stationsstraat.

Woonmilieu & vergroening Binnen het netwerk van het bouwblok De Els is ruimte voor verschil in woonmilieu. Langs de Mr. van Coothstraat wordt een nieuwe entree van het winkelcentrum gemaakt. Een groen entreeplein is de opmaat naar een stads winkelgebied. Hogere dichtheid, meer variatie in volume en grootschaliger programma is hier denkbaar. Het Mr. Van Coothplein en bebouwing langs de Mr. Van Coothstraat sluit aan op het karakter van deze straat. Groene voortuinen en een plein met bomen en groenvakken waar parkeren ondergeschikt aan is. Tegenover het plein komt een nieuwe entree naar het wandelpark. Tussen Winkelcentrum De Els en de Stationsstraat zetten we in op een stads milieu met winkels, wonen en werken rond de Jongensschool. Een mix van functies met de bibliotheek, horeca, winkels en mogelijk ook werkplekken wordt aangevuld met woningen binnen een fijnmazig netwerk van wandelstraten met relatief smalle profielen. Het

is belangrijk dat het wonen op de publieke ruimte georiënteerd is voor de nodige sociale controle. Zuidelijk van de Jongensschool komt meer de nadruk op wonen te liggen mogelijk aangevuld met kleinschalige werkruimtes. In de beleving moet er een duidelijk onderscheidt ontstaan tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ in De Els. In een stedelijk karakter past ook de mogelijkheid voor bijvoorbeeld wonen aan een tweede maaiveld, bovenop de winkelruimtes. Ook dit opgetilde tweede maaiveld kan een duidelijk groene inrichting krijgen.

Parkeren aan de binnenzijde van de bouwblokken De parkeerterreinen Els-Noord en Els-Zuid vormen de binnenkant van de bouwblokken. Daar omheen liggen de doorgaande en publieke verbindingen. In deze binnenkanten van de bouwblokken wordt expeditie en (gebouwd) parkeren georganiseerd. De achterkanten van de gebouwen richten naar deze ruimtes. Geconcentreerd parkeren mag geen onderdeel gaan vormen van de beleving van de publieke ruimte en het woonmilieu.

Voorbeeldprojecten stedelijke inbreiding

Parking Katwolderplein, DOK Architecten

61

Binnenterreinen: Unnaplein / St Jan Groen publiek netwerk

Net achter de drukke stadse ruimtes van de Markt, Grotestraat en Stationsstraat ligt het Unnaplein/St Jan; een luwe binnenwereld. Meest in het oog springt de kerk, Sint Jan de Doper. Op de luchtfoto uit 1925 is de kerk samen met het kerkhof als eenheid duidelijk herkenbaar. Het maaiveldontwerp rondom de kerk sloot aan op de Grotestraat en Stationsstraat. De kerk is gebouwd in het binnengebied van een klooster achter de Grotestraat. Een prominent kerkgebouw dat nooit een prominente plek heeft gehad, maar altijd lag opgesloten tussen bebouwing. Er is sindsdien veel verandert. Door de aanleg van de Wilhelminastraat en de Bernhardstraat is een bouwblok ontstaan met gebouwen die zich

Kerk Sint Jan de Doper in 1925

62

oriënteren op de straten rondom met nog steeds achterkanten richting het binnengebied met de Kerk St Jan de Doper, het kerkhof en de parkeerplaatsen op het Unnaplein. Het binnengebied heeft, ondanks de aanwezigheid van de prachtige kerk, weinig verblijfskwaliteit. Het kerkhof is ommuurd waardoor het eerder een obstructie is in het gebied dan een kwalitatieve groene ruimte. Het Unnaplein is een zeer hard parkeerveld. Enkele restruimtes worden deels ook gebruikt voor parkeren. Een versnipperd binnengebied dat niet als onderdeel voelt van de binnenstad. Het gebied is onderbenut, terwijl het veel cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit kan bieden.

63

Ambitie In de loop der jaren is de binnenwereld van het Unnaplein/St Jan de Doper opgeknipt geraakt in drie delen. De kerk, het kerkhof en een groot parkeerterrein. We hebben de ambitie om deze drie losse delen tot één samenhangend binnengebied te maken. Achter de drukke stadsstraten biedt dit binnengebied een luwe publieke groene binnenruimte. Een plek voor rust en bezinning en een waardige context voor het prachtig historisch erfgoed. De ambitie richt zich op de volgende punten: • Verbinden: Het kerkhof en naastgelegen parkeerterrein achter de bibliotheek blokkeren een samenhangend binnengebied. Het doorwaadbaar maken van de begraafplaats, het parkeerterrein en de bibliotheek (meer toegangen en paden over de begraafplaats heen) maakt het gebied tot 1 geheel. • Vergroenen: Met meer groen, minder parkeerplaatsen en een inrichting van de openbare ruimte die hoort bij de rest van de binnenstad wordt dit binnengebied een

64

aantrekkelijke verblijfsruimte, een ontdekking achter de hoofdstraten. • Programma toevoegen: In de randen van het binnengebied is op enkele punten ruimte om programma toe te voegen. Programma dat zich oriënteert naar het binnengebied. Plekken voor extra programma liggen achter de bestaande bibliotheek en aan de westzijde van het Unnaplein. Gedacht kan worden aan woningen, met in de plint mogelijkheden voor andersoortig programma (bijvoorbeeld een restaurant). • Aandacht voor cultuurhistorie: De kerk die door programmering bijdraagt aan de levendigheid van het gebied en de begraafplaats die betreedbaar is van meerdere kanten. • Kwalitatief parkeerterrein: Het Unnaplein parkeerterrein optimaliseren en klimaatadaptief inrichten. Denk hierbij aan waterbuffering en vergroening met ruimte voor een goede fietsenstalling e/o mobiliteitshub. Een kwalitatieve entree van de binnenstad.

Assistens Kirkegard, Kopenhagen (dubbelgebruik kerkhof + recreatie)

Villa Augustus, Dordrecht

Vergroening van parkeerterrein

65

Binnenterreinen: De Winterdijk-zone Werken aan de continuïteit

Over de Taxandriaweg rijdend is de Winterdijk-zone nauwelijks een samenhangende zone te noemen. Het doorgaande gebied tussen Winterdijk en snelweg is opgeknipt in delen die naast elkaar liggen. Op gedeeltes wordt het gezicht van de gebouwen gericht naar de snelweg en de Winterdijk (GemeentehuisRabobank), op andere stukken richt de bebouwing zich meer naar binnen (Heulstraat-Taxandriahof). Het is een wisseling van woningen, bedrijfsmatige invulling, parkeren en groene buffer langs de snelweg. Drie deelprojecten liggen in de winterdijk-zone. De Gedempte Haven, De Taxandria-zone en de voormalige Brandweerkazerne. Wat de locaties gemeen hebben is hun ligging aan de Winterdijk, een verrassend mooie landelijke dijk die aan de achterzijde van de Grotestraat ligt. In de binnenstad, tussen Tempeliersstraat en HertogJanstraat, is het profiel van de Winterdijk groen met bomenrijen. Bebouwing staat aan de zuidzijde aan de dijk. Een combinatie van voor- en achterkanten en bijgebouwen levert een gevarieerd beeld op. De korrel en maat van de bebouwing is kleinschalig met losstaande bebouwing met daar tussen groen of stegen richting de Grotestraat. Bebouwing langs de noordzijde neemt meer afstand van de dijk en toont zich als losse gebouwen of als losse ensembles met wonen of bedrijfsmatige invulling (merendeel kantoren).

De Winterdijk wordt op verschillende plekken onderbroken door dwarse verbindingen zoals de Heulstraat, de Hertog-Janstraat en de Dijkstraat. Dwarsverbindingen die de doorgaande groene route onderbreken. Dit zijn knelpunten in de continuïteit van de Winterdijk. Dat is erg jammer. Met een

groeiende binnenstad met meer focus op verblijfskwaliteit is de Winterdijk een kwalitatieve route die een verband vormt tussen verschillende delen van de binnenstad. Het wegnemen van de knelpunten (dwarsverbindingen) levert een doorgaande route op die bijvoorbeeld de Gedempte Haven op een kwalitatieve manier verbindt met het Raadhuisplein/Markt. Het verder doorverbinden van de Winterdijk richting enerzijds Besoyen en anderzijds Baardwijk levert een nuttig en prachtig doorgaand verband op in de stad.

Ambitie De Winterdijk als doorgaande groene verbinding tussen Baardwijk en Besoyen is een belangrijke ambitie. Voor het Stedenbouwkundig Masterplan betreft dit het gedeelte tussen Dijkstraat en HertogJanstraat. Deze dwarsverbindingen, inclusief de Heulstraat, zijn cruciale plekken.

• Hertog-Janstraat: De ontwikkeling van de voormalige brandweerkazerne maakt het mogelijk om het voetpad van de Winterdijk met een zebrapad rechtdoor over de Hertog Janstraat heen te laten lopen. Dit verlengd het doorgaande profiel van de Winterdijk tot de Groenstraat. • Heulstraat: Door het wegnemen van de Heulstraat ontstaat ruimte om de Winterdijk door te zetten richting de Gedempte Haven. Het omvormen van het viaduct Emmikhovensestraat naar een viaduct voor langzaam verkeer haalt hier het autoverkeer geheel weg. De Winterdijk wordt daardoor een doorlopende en veilige route. Extra bomen kunnen worden toegevoegd. • Dijkstraat en Gedempte Haven: Rond de Gedempte Haven vernauwd de Winterdijk. De ontwikkeling van de woningen rond de Gedempte Haven laat ruimte om hier het groene en ruime profiel van de Winterdijk door te zetten langs de stadsbrouwerij Crispijn. Op de Dijkstraat wordt een kwalitatieve wandelroute voorzien die in de toekomst doorgetrokken kan worden richting de Tempeliersstraat.

Waalwijk vanaf de snelweg westzijde, kerk St Jan de Doper bepaald het silhouet

66

Groene zone langs portiekflats Noordstraat

Locatie Gedempte Haven

Locatie Taxandria-Zone

Locatie Brandweerkazerne

DESSO fabriek onderbreekt continuiteit van de Winterdijk

67

De Taxandria-zone

Een groot parkeerterrein als projectgebied. Een leeg vel met zijn rug naar de Winterdijk. Dit gebied ligt vlak langs de Winterdijk tussen de Heulstraat en het gemeentekantoor. Het terrein is functioneel ingericht en profiteert nauwelijks van de groene kwaliteit van de Winterdijk. De bezoeker van de binnenstad steekt na het parkeren van zijn auto de brug naar de Winterdijk over om via een steeg de Grotestraat te bereiken. Een grootschalige parkeerplaats op een steenworp afstand van de binnenstad. Een doorlopende haag en watergang scheidt het parkeerterrein van de Winterdijk. Het gemeentehuis staat op de kop van deze zone. Een groot gebouw dat een brug slaat tussen een publiek adres aan de Winterdijk en een gebouw dat zich manifesteert aan de snelweg. Voor de Taxandria-zone worden door de gemeente Waalwijk twee opties onderzocht.

De Taxandria-zone als parkeerplaats De locatie is goed bereikbaar, heeft een forse maat, en ligt dicht tegen het stadscentrum aan. Een ideale locatie voor een bezoekersparkeerplaats. Een parkeerplaats die noodzakelijk is om de binnenstad met zijn voorzieningen blijvend bereikbaar te houden. Om de ruimtelijke kwaliteit van de Taxandria parkeerplaats te verbeteren denken we aan de volgende punten: Verbindingen: Een betere verbinding, visueel en fysiek, tussen de Winterdijk/Grotestraat en parkeerplaats. Het wegnemen van de hoge haag en toevoegen van bruggen die aansluiten op stegen richting de Grotestraat.

68

Het is één geheel: De zone strekt zich uit van de rand van het gemeentehuis tot het viaduct (met het wegnemen van de Heulstraat). Behandel dit gebied als een geheel en maak een ontwerp voor het geheel. Rand langs de A59: De uitstraling naar de snelweg is hard met veel zicht op de geparkeerde auto’s. Het terrein lijkt bij de snelweg te horen, in plaats van zicht te bieden op de binnenstad. Scherm de parkeerplaats op een groene, maar open, manier af richting de snelweg (bijvoorbeeld met een groene haag). Vergroenen: Behoud van de parkeerplaats kan samen gaan met een verdere vergroening van de Taxandriazone. Deze parkeerplaats wordt hierdoor meer onderdeel van de Winterdijk, een parkeerplaats die hoort bij de binnenstad.

De Taxandria-zone als busstation Er worden momenteel enkele locaties onderzocht voor het realiseren van een hub voor hoogwaardig openbaar vervoer. Mogelijke locaties binnen het stadscentrum daarvoor zijn de huidige plek aan het Vredesplein en de Taxandria-zone. Belangrijk in deze afweging zijn de ontwikkeling van snelle

busverbindingen richting Den Bosch en Tilburg, en de beschikbare ruimte voor de ontwikkeling van een hoogwaardige openbaar vervoer hub. Daarnaast zijn de mogelijkheden voor een gebiedsontwikkeling met andere voorzieningen zoals wonen belangrijk. De Taxandria-zone ligt zeer dicht bij de binnenstad en is ook goed bereikbaar vanaf de bedrijventerreinen aan de noordzijde van de A59. Op dit moment ligt de Taxandria-zone afzijdig van het centrum en is als grote open (en lege) ruimte een weinig aansprekende plek. Een centraal busstation is voor buspassagiers de aankomstplek in de stad. Een plek die, ook in de avond, gastvrijheid en stedelijkheid uitstralen. Wanneer gekozen wordt voor een busstation op de Taxandria-zone dan zal de Taxandria-zone als een uitbreiding van de binnenstad worden benaderd. Een ontwikkeling die naast een busstation ander programma, zoals wonen, toevoegt. Een centraal busstation ‘in’ de stad en niet ‘naast’ de stad. Een goed alternatief voor de bestaande parkeerplaatsen op deze locatie, of elders is daarvoor een belangrijke voorwaarde.

Scenario 1: Geen busstation. Hier ontstaat de mogelijkheid om de Winterdijk te tonen door de Taxandria-zone te vergroenen.

Scenario 2: Wel een busstation. Dit vraagt om het toevoegen van woningbouw ter behoeve van sociale controle. De parkeerbehoefte blijft hetzelfde. Het gevolg is een gebouwde parkeeroplossing.

69

De Gedempte Haven

De Gedempte Haven is een grote kans om een nieuw woonmilieu aan Waalwijk toe te voegen. De haven is als ruimte nog aanwezig en sluit direct aan op de Hugo de Grootstraat. De Stadsbrouwerij Crispijn laat zien dat het gebied een grote potentie heeft. Het terrein ligt verhoogd ten opzichte van de snelweg en is omzoomd door bebouwing. Een logische verhoging als men bedenkt dat de vroegere kade op dezelfde hoogte moet hebben gelegen als de waterveilige Winterdijk. Het hoogteverschil zorgt er voor dat je weinig merkt van de nabij gelegen snelweg en het gebied vloeiend aansluit op de Grotestraat. Op het terrein rond de voormalige haven staan enkele loodsen en een woonhuis. De rand van de haven, waarop nu wordt geparkeerd, is nog zichtbaar door de boordsteen. Het is een terrein waarop voornamelijk bedrijfsgebouwen van wisselende kwaliteit staan. Met name de twee loodsen met halfrond dak en een historisch pand langs de haven lijken kansrijk voor hergebruik. Hergebruik doet recht aan de geschiedenis van het terrein en is een waardevolle aanzet voor een nieuw karakter en invulling. De loodsen kunnen daarbij ruimte bieden voor aanvullend programma, terwijl er op of ernaast gewoond wordt. Een hoog contrast tussen het oude en het nieuw zal dit karakter versterken.

70

Ambitie Er ligt een stedenbouwkundig plan dat de Gedempte Haven met gevoel voor historie transformeert in een woonomgeving met een industrieel karakter. Een hogere woningdichtheid biedt hier de nodige massa om een binnenstedelijk woonmilieu te realiseren. De nieuwe Gedempte Haven is een stadsfragment dat past binnen de contouren van de historische haven. Langs de randen van de plannen is dit voelbaar. Het plan sluit immers aan op steeds wisselende randen van woonbuurt, de Winterdijk en de Dijkstraat. Het plan kent door zijn hoge dichtheid een grote parkeerdruk. Aandachtspunten bij de uitwerking van het plan liggen langs de randen. • De continuïteit van de Winterdijk langs de stadsbrouwerij en de Dijkstraat. • De Taxandriaweg als entreeweg voor Waalwijk centrum met voldoende breedte en een goede ruimtelijke kwaliteit.

•

•

Bebouwing die langs de oostrand van het gebied rekening houdt met het naastgelegen grondgebonden woonmilieu. Aandacht voor het stadssilhouet bij het vormgeven van de geplande hoogbouw.

Doorontwikkeling De Tempeliersstraat sluit met meerdere bochten, via de Dijkstraat aan op de Taxandriaweg. Een indirecte route die deels het tracé van de Winterdijk onderbreekt. Het omzetten van de huidige route naar een route die vanaf de Tempelierstraat rechtstreeks aansluit op de Taxandriaweg, biedt kansen op een betere doorstroming, een betere continuering van de Winterdijk. De voormalige synagoge is een aandachtspunt om bij een dergelijke ontwikkeling als locatie meer zichtbaar te maken. Deze aanpassingen zijn enkel mogelijk als er, in het verlengde van de Gedempte Haven, een herontwikkeling plaats zou vinden van de woonblokken aan de Noordstraat.

Gedempte Haven vormt een plek op de Winterdijkzone

71

De voormalige Brandweerkazerne

De voormalige brandweerkazerne ligt langs de Hertog Janstraat en de Winterdijk, een van de entrees van Waalwijk vanaf de A59. Origineel is het gebouw onderdeel van een winkelpand uit de jaren ‘50 van de vorige eeuw. Een prominent winkelgebouw aan de Grotestraat met daarachter, langs de Hertog Janstraat, de showroom en magazijn. De overzijde (oostzijde) van de Hertog Janstraat is kleiner van schaal met aparte woningen; een asymmetrische bebouwingsopzet van deze straat (zoals de Wilhelminastraat).

Ambitie

In de originele façade van het winkelgebouw langs de Hertog Janstraat is een duidelijke gevelindeling zichtbaar met iets hogere bouwdelen op de koppen en een accent middenin. Het geheel had één architectonische uitstraling. De voorzijde van het gebouw ligt aan de Grotestraat, een markante gevel die het sluitstuk is van de Wilhelminastraat.

De nieuwbouw op de locatie van de brandweerkazerne blijft onlosmakelijk onderdeel van het complete bouwvolume tussen de Grotestraat en de Winterdijk. De zijde richting de Winterdijk was bij het originele winkelpand de minst prominente zijde. Door op deze plek woningen toe te voegen krijgt de bebouwingswand langs de Winterdijk een tweede voorzijde.

Door de jaren heen is de hoofdopzet bewaard gebleven, maar de samenhangende bebouwingswand is verbrokkeld door een wildgroei aan verbouwingen. Het monofunctionele gebouw uit de jaren ‘50 biedt nu plaats aan een verscheidenheid van programma zoals verschillende winkels, kantoren en tot voor kort een brandweerkazerne.

72

De voormalige brandweerkazerne is in eigendom van de gemeente en een locatie voor vernieuwing waar woningen aan het centrum kunnen worden toegevoegd. Een prachtige plek om te wonen op deze prominente positie in de binnenstad langs de Winterdijk en Hertog Janstraat, een van de entrees van de stad. Een nieuw gebouw met respect voor de bestaande bebouwingsopzet.

Vernieuwing van het bouwblok

ulweg Kloosterhe

A59 d Taxan

riaw e

g

straat Wilhelmina

Winter dijk

Gr ot e s

traat

Aanzicht Hertog Janstraat De grote meubelzaak is door de jaren heen opgedeeld in meerdere functies zonder samenhang in architectonische uitstraling. De oorsprokelijke bouwmassa is nog herkenbaar.

Brandweerkazerne op de kruising van WInterdijk en Hertog Janstraat

Aanzicht Winterdijk De zijde langs de Winterdijk bestaat uit een lange blinde gevel die niet aansluit bij de afwisseling van groen en bebouwing langs de Winterdijk

73

De doorlopende bebouwingswand blijft herkenbaar langs de Hertog Janstraat met een kroonlijst die op de koppen (bij de Grotestraat en de Winterdijk) verhoogd. Langs de Winterdijk wordt de afwisseling van groen en bebouwing doorgezet tot de HertogJanstraat. De lange, blinde gevel van de bestaande brandweerkazerne wordt hiervoor opgeknipt in tenminste twee delen. De toren van de kazerne is met toevoeging van een bouwvolume mogelijk herbruikbaar. De locatie van de brandweerkazerne ligt op de rand van de binnenstad aan een grote ruimte langs de rotonde. Als een van de entrees van Waalwijk is het een prachtige plek om, in samenhang met het bestaande een markant gebouw te maken. Een nieuwe kop op het voormalige winkelpand van Piet Klerkx die van deze zijde een voorkant maakt in plaats van de achterkant die het tot nu toe is. Een hoger bouwvolume past daar bij. Op de hoek van Hertog-Janstaat en Winterdijk is, terugliggend van de bestaande rooilijn, ruimte om een hoogteaccent van maximaal 8 lagen te realiseren als markant entreegebouw van de binnenstad.

Winterdijk is recht doorlopende wandelroute. Het profiel van de Wilhelminastraat, met bomenrij, wordt langs de asymmetrische Hertog Janstraat doorgezet.

Bebouwingswand Hertog Janstraat met accenten aan de Grotestraat en de Winterdijk

74

75

Openbare ruimte De Hertog Janstraat is een van de entrees van Waalwijk en een belangrijke verbinding richting de bedrijventerreinen aan de noordzijde van de snelweg. Nieuwbouw van de voormalige brandweerkazerne biedt de kans om deze entree opnieuw vorm te geven. De Hertog Janstraat wordt, in aansluiting op de Wilhelminastraat, vergroend met een bomenrij. De trottoirs worden, waar mogelijk, verbreedt en bestraat met materialen die passen bij de binnenstad. Door het bouwveld van de voormalige brandweerkazerne aan de noordzijde aan te passen wordt de Winterdijk meer direct over de Hertog Janstraat heen getrokken. De nieuwe voetgangersovergang markeert de entree van de binnenstad.

Aanzicht van de Hertog Janstraat met een nieuwe kop richting de rotonde. Het gevelritme en kroonlijst van het originele gebouw wordt overgenomen in de nieuwbouw

Binnenhof In het binnenhof van de voormalige Brandweerkazerne is ruimte voor groen. Een verblijfsplek waar het prettig thuiskomen is. Voor de hoeveelheid woningen is hier onvoldoende ruimte om het parkeren op een kwaliteitsvolle manier op te lossen (maximaal 10 parkeerplaatsen). In dat geval moet gezocht worden naar parkeermogelijkheden in de nabije omgeving van het woongebouw. Het binnengebied van dit bouwblok is opgedeeld in verschillende kavels. Het bij elkaar voegen van de verschillende kavels kan verdere mogelijkheden voor vergroening, parkeren en gebruik van de binnentuin mogelijk maken.

76

Aanzicht van de Winterdijk. Het nieuwe bouwvolume sluit aan op de afwisseling open-dicht langs de Winterdijk. De kruising met de Hertog Janstraat wordt gemarkeerd door een hoger gebouw. Nieuwbouw is verdeeld over twee bouwdelen met een tussen ruimte van minimaal 10 meter.

Afwisseling groen en gebouw langs de Winterdijk

Randvoorwaardenkaart Brandweerkazerne

77

Stedenbouwkundig masterplan binnenstad Waalwijk

78

79

COLOFON

ONTWERP Palmbout Urban Landscapes, Rotterdam, ruimtelijk ontwerp Marcel van der Meijs Diederik Vane Ruud van Leeuwen

IN OPDRACHT VAN Gemeente Waalwijk

80