Bijlage 1 Toekomstvisie Recreatiegebied Het Hoefsven

Er liggen kansen om de betrokkenheid en toeeigeningswaarde te versterken door eigenaarschap toe te kennen aan het gebied, bijvoorbeeld door een gezicht bij het gebied te zoeken (ambassadeurs) en de boodschap vanuit een specifieke stakeholder te laten komen (zoals de scouting of kinderen), maar ook door duidelijke entrees en informatievoorziening te faciliteren.

zwembad bij de zuidelijke parkeerplaats herinneringen met zich mee en zijn de contouren ervan nog te zien. Het is een kans om deze contouren te versterken in het landschap om zo deze herinnering beleefbaar te maken. Daarnaast spreken veel bezoekers met enthousiasme over het oude Lido en wordt het terugbrengen van de horeca (het nieuwe Lido) als positief gezien. Het Hoefsvengebied heeft daarnaast een aantrekkelijke en authentieke inrichting van een recreatielandschap uit de tweede helft van de vorige eeuw: de lijnen in het landschap, de parkeerplaatsen in het gebied en de mogelijkheid om te recreëren dichtbij deze parkeerplaatsen, brengen cultuurhistorische en narratieve waarde. Het is een kans om dit te behouden, maar wel te vernieuwen naar deze tijd met onder andere meer variatie in het groene landschap.

1.7 Ruimtelijke mogelijkheden bestemmingsplan Om het gewenste toekomstbeeld voor het Hoefsven te bepalen, is het van belang inzicht te verkrijgen in de ruimtelijke mogelijkheden binnen het bestemmingsplan. Het gebied valt onder twee artikelen. Het grootste deel valt onder ‘dagrecreatie’ (waaronder het NNN-gedeelte), een klein deel onder ‘groen’ (kleine rechterstrook ten oosten van het gebied).

Narratieve waarde Welke verhalen geven de plek een identiteit? Er zijn verschillende elementen uit het verleden die het Hoefsvengebied en de verhalen eromheen gemaakt hebben. Zo brengt het voormalige

14

Artikel 4 Dagrecreatie 4.1 Bestemmingsomschrijving De voor 'Dagrecreatie' aangewezen gronden zijn bestemd voor: een dagrecreatieterrein met bijbehorende dagrecreatieve voorzieningen, met daarbij behorende: groenvoorzieningen; parkeervoorzieningen. waterlopen en waterpartijen; wegen, straten, voet- en rijwielpaden; 4.2 Bouwregels Voor het bouwen van bebouwing gelden de volgende regels: op of in deze gronden is het bouwen van gebouwen niet toegestaan, met uitzondering van bestaande gebouwen; op of in deze gronden is het bouwen van overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde, niet toegestaan, met uitzondering van erfafscheidingen; de bouwhoogte van erfafscheidingen bedraagt maximaal 1,5 m. 4.3 Specifieke gebruiksregels Onder strijdig gebruik met deze bestemming wordt begrepen het gebruik dat afwijkt van de bestemmingsomschrijving, waaronder in ieder geval wordt begrepen: gronden en bouwwerken ten behoeve van wonen; gronden voor open opslag; gronden en bouwwerken ten behoeve van activiteiten en evenementen welke niet binnen de bestemmingsomschrijving passen, behalve incidentele en/of kortstondige activiteiten en evenementen die naar schaal en omvang geen onevenredige afbreuk doen aan de bij de bestemmingen omschreven doeleinden van het betreffende perceel en de omliggende gronden; gronden en bouwwerken ten behoeve van een seksinrichting.

Artikel 5 Groen 5.1 Bestemmingsomschrijving De voor 'Groen' aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. groenvoorzieningen; b. behoud, herstel en/of ontwikkeling van landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden; c. geluidwerende voorzieningen d. water- en waterhuishoudkundige voorzieningen; e. voet- en rijwielpaden; f. ondergeschikte parkeervoorzieningen. 5.2 Bouwregels 5.2.1 Gebouwen a. Op of in deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd. 5.2.2 Overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde Voor het bouwen van overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde, gelden de volgende regels: a. de bouwhoogte van overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde, mag niet meer bedragen dan 4 m; b. per bestemmingsvlak mag de oppervlakte niet meer bedragen dan 10 m²; c. de verticale diepte mag niet meer bedragen dan 3,5 m. 5.2.3 Bestaande bouwwerken Voor zover bestaande bouwwerken afwijken van de regels in lid 5.2.1 tot en met lid 5.2.2 wordt de bestaande plaats en bestaande contour van de afwijking geacht te zijn bestemd en daarmee toegelaten. 5.3 Nadere eisen Het bevoegd gezag kan nadere eisen stellen aan bebouwing (plaats en afmetingen) en parkeergelegenheid (aanleg en omvang), ten behoeve van: a. een verantwoorde stedenbouwkundige inpassing en ter waarborging van de stedenbouwkundige waarden van de omgeving. b.

het voorkomen van onevenredige aantasting van de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden en bouwwerken, onder andere met het oog op de bezonning en de privacy. c. het bevorderen van de verkeers-, sociale en brandveiligheid. 5.4 Specifieke gebruiksregels Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming, wordt in ieder geval gerekend het gebruik van: a. gronden en bouwwerken ten behoeve van een seksinrichting, escortbedrijf en/of straatprostitutie; b. gronden voor open opslag.

15

Figuur 18 Bestemmingsplan (bron: omgevingswet Waalwijk)

16

17

2 Doelgroepen en gebruikers Met behulp van de Leefstijlvinder geven we aan voor welke doelgroepen het Hoefsven vooral aantrekkelijk is. Daarna kijken we in hoeverre die doelgroepen aanwezig zijn onder inwoners en verblijfsgasten (in de directe omgeving) en geven we inzicht in de verschillende gebruikers van het gebied. De Leefstijlvinder3 is een manier om toeristisch-recreatieve doelgroepen te segmenteren. Het model leert ons hoe verschillende typen mensen aankijken tegen vakantie en vrije tijd en biedt handvatten om recreanten op basis van hun wensen te sturen. De Leefstijlvinder biedt inzicht in welke leefstijlen er in de regio wonen (vraagzijde). Er zijn 7 leefstijlen, elk met andere wensen en gedrag voor hun vrije tijd. Daarnaast is er een speciale Toolkit Natuurbeleving4 ontwikkeld waar per leefstijl beschreven is welk type natuur zij aantrekkelijk vinden en wat ze het liefst in de natuur doen. Hierin is per leefstijl de voorkeuren voor bijvoorbeeld het type landschap, de voorzieningen en de paden beschreven. In bijlage 1 vindt u een uitgebreidere toelichting op de leefstijlen.

bijvoorbeeld de stijlzoekers, die de ruimte voor sport (hardlopen, zwemmen, etc.) gebruiken. Gezinnen die samen tijd willen doorbrengen in het groen, zoals picknicken of spelen of kijken naar de hertjes, kunnen hier ook terecht (vaak harmoniezoekers). Zwemmen en voetballen op de veldjes mogelijk aantrekkelijk voor de plezierzoeker, hoewel deze groep gewoonlijk van meer reuring houdt.

2.2 Leefstijlen en de vraag (inwoners) In Waalwijk wonen met name veel rustzoekers (18,2%), plezierzoekers (17%), stijlzoekers (15,9%) en verbindingszoekers (15,7%). Daarna volgen de harmoniezoekers (15,1%), de inzichtzoekers (12,1%), en avontuurzoekers (5,9%). Ten opzichte van het Nederlands gemiddelde (11,2%) wonen er relatief weinig avontuurzoekers in Waalwijk (5,9%). Daarentegen zijn harmoniezoekers (15,1%) en verbindingszoekers (15,7%) juist relatief meer vertegenwoordigt in Waalwijk dan het Nederlands gemiddelde van harmoniezoekers (12,3%) en verbindingszoekers (12,2%).

Waalwijk 2.1 Leefstijlen en het aanbod

16% 6% 17% 12% 15% 18% 16%

Het Hoefsven is aantrekkelijk voor mensen uit de omgeving die komen wandelen, fietsen en genieten van de natuurlijke omgeving. Dit sluit aan bij de wensen van de rustzoeker, die niet van drukte houdt en graag dichtbij huis is. Met de aanwezigheid van wandel- en fietspaden, is het gebied aantrekkelijk voor recreanten die van fysieke activiteiten houden. Hoewel het verder vanwege de beperkte recreatieve voorzieningen niet direct bij hen past, kan het gebied wel mogelijk gebruikt worden door

3

Meer info op https://Leefstijlvinder.nl/ en bijlage 1

4

Avontuurzoeker

Plezierzoeker

Harmoniezoeker

Rustzoeker

Inzichtzoeker

Stijlzoeker

Verbindingzoeker

Toolkit Natuurbeleving, Leefstijlvinder 2021

18

In de wijken rondom het Hoefsven wonen met name stijlzoekers, verbindingszoekers en harmoniezoekers. De grootste groepen leefstijlen in en rondom het Hoefsven zijn hierna beschreven. Rustzoekers zijn kalme, behulpzame, zachtaardige en bedachtzame mensen. Ze gaan relatief weinig op vakantie of een dagje uit, ze blijven het liefst in de buurt van hun huis. Ze omschrijven zichzelf ook wel als ‘huiselijk’ en ‘gewone mensen’. Ze houden van rust en regelmaat en voelen zich het meest op hun gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het fijn om alleen te zijn en een beetje te tuinieren, te vissen, te klussen of tv te kijken.

Plezierzoekers zijn spontane, avontuurlijke, sociale, vrolijke en impulsieve mensen. De naam van deze groep zegt het al: Plezierzoekers zijn op zoek naar gezelligheid, entertainment en plezier. Met andere woorden: het zijn échte gezelligheidsdieren. Ze zoeken de gezelligheid het liefst op met een groep mensen en vinden het minder fijn om alleen te zijn. Voor hen staat plezier hebben in het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd! Plezierzoekers gaan graag uit, houden van festivals en bezoeken graag plekken als casino’s, escaperooms en pretparken.

Stijlzoekers zijn gedreven, doelgerichte, ambitieuze, ondernemende en zelfverzekerde mensen. Ze houden van exclusiviteit, luxe en comfort. Tijdens hun vakantie of een dagje weg worden ze graag geprikkeld, dus er mag veel te doen zijn. Daarnaast zijn ze sportief: ze zijn graag zelf in beweging of bezoeken sportwedstrijden. Stijlzoekers zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met hen delen. Stijlzoekers ondernemen graag luxe(re) activiteiten als golfen, een sauna bezoeken of varen met een bootje.

Verbindingszoekers zijn behulpzame, hartelijke en rustige mensen. Ze zijn geïnteresseerd in anderen en ze combineren het nuttige graag met het aangename. Vakantie en vrije tijd betekent voor de Verbindingszoeker ontspanning, genieten, gezelligheid, rust en stilte en tijd voor elkaar. Voor Verbindingszoekers zijn gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Daarnaast vinden ze het belangrijk om er voor elkaar te zijn. Ze doen graag vrijwilligerswerk en zijn graag in de natuur.

Harmoniezoekers zijn sociale, vrolijke, zachtaardige en gemoedelijke mensen. Ze zijn van het ‘doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg’. Ze gaan er in hun vrije tijd vaak op uit met het gezin om samen te genieten, te ontspannen en plezier te maken. Ook trekken ze vaak op met familie, vrienden, en kennissen. Ze hechten veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze zijn opzoek naar een goede balans tussen dingen ondernemen en rustig aan doen. Ze houden van activiteiten als picknicken, fietsen of winkelen voor hun plezier.

19

Wolluk Stock Oldtimerdag Waalwijk Retrock Zwemmers

Evenement Evenement Evenement Zwemmen

Stichting Wereldboom

Boom/natuur

Surfvijver daarna in het Olympiabad Hoefsven gebied Hoefsven gebied Hoefsven gebied Het Hoefsven en Surfvijver Hoefsven gebied

Circus

Circus

Hoefsven gebied

Honden en hun eigenaren PHV (politiehonden training) (Nacht)vissers Wandelaars Fietsers

Honden Honden Vissen Wandelen Fietsen

Spelende kinderen en (groot)ouders Sporters Sporters Skeeleraars Skaters

Spelen

Hoefsven gebied Hoefsven gebied Roeivijver Wandelpaden Fietspaden Hoefsven gebied Speeltuin

Mountainbikers/crossers

Mountainbiken/ crossen

Overige recreanten (jongeren, ongeorganiseerde buitensporters, etc.)

Ontmoeten/bewe gen/overig

Meer informatie in bijlage 1 en op Leefstijlvinder.nl.

2.3 Leefstijlen en vraag (bezoekers) Aan de hand van een postcodeanalyse van bezoekers in de periode van augustus 2023 tot en met augustus 20245 is een inschatting gemaakt van veelvoorkomende Leefstijlen van bezoekers in het gebied. Waarschijnlijk zijn de meeste bezoekers van het gebied zijn plezierzoekers, rustzoekers en stijlzoekers. Dit sluit aan bij de omwonenden van het gebied. Avontuurzoekers bezoeken het gebied veruit het minst, wat logisch is omdat er weinig avontuurzoekers in de omgeving zijn, en het gebied voor hen minder aantrekkelijk is. Figuur 19 Leefstijlvinderanalyse bezoekers Resonodata Gemiddelde leefstijlvinder Nederland

Avontuur zoekers

Plezierz oekers

Harmoni ezoekers

Verbinding szoekers

Rustzo ekers

Inzichtz oekers

Stijlzo ekers

10,0%

17,8%

12,8%

13,4%

17,6%

12%

16,4%

11.2 %

18.4 %

12.3 %

17.3 %

13.1 %

15.5%

12.2 %

2.4 Huidige gebruikers Het Hoefsven kent veel verschillende soorten gebruikers. In onderstaande tabel zijn deze uitgelicht. Wie/wat S.V. De Paardenvriend Scouting Andreas Zijlmansgroep Overige scoutingverenigingen TLV De Langstraat

5

Categorie Paardensport Scouting Scouting Triatlon

Ruimtegebruik Clubterrein Eigen terrein en omgeving Hoefsven gebied

Frequentie Dagelijks Wekelijks

Fietsen en hardlopen in omgeving Hoefsven en zwemmen tot 1 oktober buiten in

Dagelijks

Voetbal Sporten Skeeleren Skaten

Voetbalveldje Sporttoestellen Fietspaden Fietspaden, geen skatepark aanwezig Illegale crossbaan/randen van het gebied In en rondom het Hoefsven gebied

Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks Wekelijks Paar keer per jaar, i.c.m. evenementen 2 keer per jaar (voor- en najaar) Dagelijks Maandelijks Dagelijks Dagelijks Dagelijks Dagelijks Dagelijks/wekelijks Dagelijks Dagelijks Dagelijks Dagelijks

Dagelijks

In hoofdstuk 6 komt de waardering van de verschillende bezoekers en gebruikers aan bod.

Paar keer per jaar

2.5 Sporten in het Hoefsven (Strava-data) Strava is een app waar sportieve activiteiten kunnen worden bijgehouden. Aan de hand van een analyse van Stravadata kan worden onderzocht welke routes populair zijn onder sporters. Hieruit kan worden afgelezen

Bron: Resonodata

20

dat het Hoefsven een belangrijke plek vormt voor verschillende sportieve activiteiten. De aanwezigheid van zowel fiets- en wandelroutes als open water maakt het tot ideale locatie voor een veelzijdigheid aan sporten. Onderstaande figuren geven een visuele weergave van de populariteit van verschillende activiteiten in en rondom het Hoefsven weer. De dikte van de lijn geeft de frequentie van het gebruik aan: hoe dikker de lijn, hoe hoger het gebruik.

snelste tijd. De populariteit van looproutes van de randen rond het gebied kan komen doordat deze voor een verbinding zorgen met andere gebieden. Zo ligt natuurgebied de Loonse en Drunese Duinen ten zuiden en oosten van Het Hoefsven, waar veel wandelpaden zijn. Figuur 21 Strava data: alle loopsporten

Figuur 20 Strava data: alle sporten

Loopsporten Loopsporten, waaronder wandelen, worden voornamelijk gedaan rond de randen van het gebied en rond de Roei- en Surfvijver. Dit zijn de meest toegankelijke paden, wat terug te zien is in het gebruik. De triatlon vereniging traint hier meermaals per week. Daarnaast is binnen Strava het rondje Roeivijver ook een segment, een populair rondje waar gebruikers tegen elkaar kunnen strijden voor de

21

Figuur 22 Strava data: hardloopsessies

Figuur 23 Strava data: alle fietssporten

Figuur 24 Strava data: mountainbiken

Fietssporten Voor doorgaand fietsen is het gebied minder populair. De figuren geven weer dat er rondom gebied veel gefietst wordt, maar binnen het gebied minder. Mountainbiken wordt voornamelijk gedaan in het zuidoosten van Het Hoefsven.

22

Watersporten De data van watersport bestaat volledig uit zwemmen in de Surfvijver. Dit is voornamelijk te verklaren door de aanwezigheid van de triatlonvereniging. Zij trainen afhankelijk van het seizoen in dit open water. Er wordt meer recreatief gezwommen, bijvoorbeeld in de Hoefsven, maar dit wordt niet bijgehouden in Strava. Figuur 25 Strava data: alle watersporten

jaar data geanalyseerd over hoeveel bezoekers het gebied bezochten, waar zij vandaan kwamen en welk vervoersmiddel zij gebruikten. Bezoekersaantallen (gehele gebied) Het afgelopen jaar, in de periode van juli 2023 tot en met juni 2024, heeft het Hoefsven een totaal van ca. 1,1 miljoen bezoeken getrokken. Het aantal unieke bezoekers in deze periode bedroeg ca. 720 duizend. Deze bezoeken zijn verdeeld over drie verschillende gebieden. Het gehele Hoefsven gebied, Entree 1 en Entree 2, waarbij de twee laatstgenoemde gebieden de parkeerplaatsen betreffen.

2.6 Resono-analyse bezoekers Om inzicht te krijgen in het bezoek aan het gebied is gebruik gemaakt van Resono-data. Resono biedt door middel van een mobile panel van bijna 2 miljoen Nederlanders informatie over de aantallen unieke en absolute bezoekers, bezoekfrequentie, de herkomst van bezoekers en kruisbezoek tussen verschillende locaties. De meetgebieden voor het Resono-onderzoek zijn in GIS-kaarten ingetekend. Hierbij is gekozen voor het gehele gebied en de twee parkeerplaatsen. Voor deze gebieden is gedurende een periode van 1,5

Maandelijkse verdeling bezoekers Het totaal aantal bezoekers aan het Hoefsven per maand verdeeld over het afgelopen jaar is weergegeven in de onderstaande grafiek. Hieruit valt een seizoensgebonden trend af te leiden.

23

mate de week vordert. Doordeweeks, met name op dinsdag, woensdag, maandag en donderdag, is het gebied drukker dan op zaterdag.

We zien wel verschillen in de seizoenen, maar geen hele grote piek. De zomermaanden blijken de tijd waarop het Hoefsven het meest bezocht wordt, met als drukst bezochte maand juni 2024, met een totaal van ca. 112.000 bezoekers. Hierna volgen de wintermaanden, met als drukst bezochte maand februari 2024, met een totaal van ca. 88.000 bezoekers. Tijdens de lente en herfst worden er minder bezoeken aan het gebied gebracht. Gemiddeld druktebeeld per weekdag Zondag is de dag dat de meeste bezoekers naar het Hoefsven komen, al is er niet een echte grote weekendpiek te zien. Als we kijken naar het gemiddeld aantal bezoeken per weekdag in de periode van juli 2023 tot en met juni 2024, dan is te zien dat de bezoekers verspreid over de week komen. Wat ook opvalt is dat het aantal bezoekers per dag afneemt na

Druktebeeld per weekdag, winter ten opzichte van zomer In de zomer komen er meer bezoekers in het weekend dan in de winter, mogelijk vissers of zwemmers die vooral in de zomer actief zijn. In de wintermaanden, de periode van november 2023 tot en met februari 2024 is te zien dat dat bezoekers vaker doordeweeks komen dan in het weekend. In het weekend neemt het aantal bezoekers gemiddeld met ongeveer 30% af. In de zomerperiode daarentegen, van juni 2024 tot en met augustus 2024 is het weekend juist populair voor bezoekers. Dit is voornamelijk het geval op zaterdag, die dag is er ongeveer een toename van 15% in het aantal bezoekers ten opzichte van doordeweekse dagen.

24

Figuur 29 Gemiddelde drukte per weekdag nov. 2023 t/m feb. 2024

Gemiddeld aantal bezoekers per uur De data over het gemiddeld aantal bezoekers per uur laat zien dat er gedurende de dag bezoekers naar het Hoefsven komen. Tussen ca. 05:00 tot 23:00 fluctueert het aantal bezoekers per uur ongeveer tussen de 750 en 1.050. Hierin zijn populaire sporturen en honden-uitlaatmomenten te herkennen. De piek die te zien is om 00:00 is te verklaren door verschillende evenementen die plaats hebben gevonden in deze periode, waarbij de eindtijd na middernacht lag.

Aantal bezoekers tijdens evenementen De eerder benoemde evenementen hebben naar verwachting een sterke invloed op het aantal bezoekers van het Hoefsven. Het RetRock festival, dat plaats vond op 8 juni 2024, is volgens de Resono-data de drukst bezochte dag gemeten over het hele afgelopen jaar. Figuur 32 laat de

25

week van 3 tot en met 10 juni 2024 zien, de week waarin RetRock plaats vond. Hierin is de piek van 8 juni duidelijk te zien, met een totaal aantal bezoeken van ca. 18.000 voor het gehele Hoefsven. Een gemiddelde zaterdag over het afgelopen jaar heeft ca. 2.300 bezoeken. Evenementen zorgen daarmee naar verwachting voor een sterke toename in het aantal bezoeken.

Figuur 33 Modaliteit bezoekers het Hoefsven 1 aug. 2024 t/m 5 sept. 2024

Auto

Figuur 32 Aantal bezoeken in het Hoefsven 3 juni t/m 10 juni 2024

Lopend

Fiets

Er is wel verschil tussen de verschillende dagen van de week en de modaliteit. Zo wordt er in het weekend ongeveer 10% vaker naar het Hoefsven gelopen dan doordeweeks het geval is. Daarentegen wordt er doordeweeks juist vaker de fiets gebruikt dan in het weekend. De auto wordt in het weekend het minst gebruikt ten opzichte van de doordeweekse dagen. Modaliteit (vervoer) Het Hoefsven kan worden bereikt op verschillende manieren, het openbaar vervoer, te voet, met de fiets en met de auto. In de periode van 1 augustus 2024 tot en met 5 september 2024 was lopen met 36,4% de meest voorkomende modaliteit onder bezoekers, gevolgd door fietsen met 35,1%. De auto werd het minst gebruikt om het gebied te bereiken, met 28,3%.

26

Figuur 34 Modaliteit per weekdag het Hoefsven 1 aug. 2024 t/m 5 sept. 2024

Bezoekers van het Hoefsven verblijven voornamelijk 0-30 minuten. De overige verblijftijden zijn relatief gelijk verdeeld. Wat wel opvalt is dat enkele bezoekers 8-16 uur in het gebied verbleven (wellicht nachtvissers, scouts die logeren). Figuur 35 Parkeerplaats 1 en 2 (blauwe pijltjes)

Verblijftijden Binnen het gebied hebben we gekeken naar twee entrees: entree 1 (de parkeerplaats bij de Hoefsvenlaan) en entree 2 (de parkeerplaats in het zuiden van het Hoefsven), en het Hoefsven als geheel. Entree 1 (Hoefsvenlaan) wordt het meeste gebruikt. Wanneer bezoekers gebruik maken van entree 1 verblijft het grootste gedeelte maar voor 0-30 minuten. Daarnaast is er een afname te zien in het aantal bezoekers naar mate de verblijftijd oploopt. De verblijftijd van entree 2 is gelijkmatiger verdeeld. De meeste bezoekers van entree 2 verblijven 30-60 minuten in het gebied. Hierna volgt de verblijftijd van 1-2 uur en vervolgens pas de verblijftijd van 0-30 minuten. Hieruit blijkt dat gebruikers van entree 2 vaker langer in het Hoefsven verblijven dan dat bezoekers van entree 1 doen.

27

Figuur 36 Verblijftijd binnen entree 1

Figuur 38 Verblijftijd binnen het Hoefsven als geheel

Figuur 37 Verblijftijd binnen entree 2

28

Herkomst bezoekers De bezoekers van het Hoefsven komen voor 33% uit de gemeente Waalwijk en voor 67% uit andere gemeenten: Heusden (19%), Loon op Zand (8%), Tilburg (4%) en overige gemeenten uit Nederland (36%). Deze overige gemeenten beslaan elk tussen 0-1% van het bezoek per jaar.

Figuur 40 Herkomst van bezoekers gemeente Waalwijk

Herkomst van bezoekers gemeente Waalwijk

Figuur 39 Herkomst van bezoekers gemeenten (obv aantal bezoeken) 15%

1%

Herkomst van bezoekers gemeenten 4%

8%

36% 19%

84% Waalwijk

Waspik

Sprang-Capelle

33% Overig

Gemeente Waalwijk

Gemeente Heusden

Gemeente Loon op Zand

Gemeente Tilburg

Herkomst bezoekers (gemeente) Waalwijk Van de bezoekers uit de gemeente Waalwijk komen, komt ca. 84% uit de kern Waalwijk, ca 15% uit Waspik en een heel klein deel (1-2%) uit de kern Sprang-Capelle. Sprang-Capelle ligt dichterbij bij het Hoefsven dan Waspik en is ook groter dan Waspik, daarom is het enigszins verrassend dat uit deze kern maar een heel klein aantal bezoekers komt.

29

3 Trends en ontwikkelingen

plekken in de natuur waar ze kunnen ontspannen. Het Hoefsven vervult hier een belangrijke rol in.

Er zijn verschillende trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op het Hoefsven. In dit hoofdstuk worden deze trends en ontwikkelingen belicht.

Diversiteit van activiteiten en routegebonden recreatie neemt toe Naast dat de behoefte voor recreatie toeneemt, neemt ook de diversiteit aan activiteiten toe. Denk bijvoorbeeld aan bootcampen in het groen, suppen en wielrennen, gravel biken, MTB-en (naast ‘gewoon’ fietsen). De toegenomen diversiteit zorgt ervoor dat de wensen van recreanten veranderen: een groengebied met verschillende mogelijkheden om te recreëren wordt positiever beoordeeld, dan een gebied waar dit minder kan.

3.1 Trends Groeiende recreatiebehoefte Prognoses voorspellen dat het aantal inwoners in de gemeente Waalwijk tegen 2050 zal stijgen naar ruim 58.000 (bron: Primos). Een groeiende bevolking brengt meer recreatie- sport en beweegbehoefte met zich mee, ook in natuur- en recreatiegebieden. Door de toename van thuiswerken, is er meer behoefte aan ontspanning dicht bij huis. Buiten bewegen in de natuur is bewezen positief voor de psychische en fysieke gezondheid. Buitenrecreatie kan daarom een belangrijke rol spelen bij het aanpakken en voorkomen van gezondheidsproblemen in de samenleving. Een aantrekkelijke, groene omgeving moedigt extra aan om naar buiten te gaan, bijvoorbeeld voor een wandeling. De toenemende wens om buiten te recreëren zorgt ook voor meer recreatiedruk. Het is daarom essentieel om enerzijds de draagkracht van de natuur te bewaken en anderzijds voldoende ruimte voor recreatie te waarborgen. Het Hoefsven vervult een deel van deze behoefte aan recreatieruimte.

Daarnaast zijn we meer gaan wandelen, hardlopen en fietsen (bron: Nederlands vrijetijdsonderzoek van i&O research, maart 2024). Doordat het fietsen diverser is geworden (denk aan mountainbikes, e-bikes, ligfietsen, bakfietsen en racefietsen) is meer ruimte op de paden gewenst. Deze ontwikkelingen vragen om veilige en beleefbare fiets- en wandelroutes. Figuur 41 Routegebonden recreatie (bron foto: visitbergeijk)

Toenemend belang van een actieve levensstijl Mensen werken steeds doelbewuster aan hun gezondheid door te sporten, gezond te eten en te mediteren. Sinds de coronaperiode heeft dit een impuls gekregen, maar ook daarvoor was de trend al zichtbaar. We geven meer aandacht aan ons mentale welzijn en onze verbondenheid met de omgeving en anderen (bron: Toerisme Vlaanderen). Mensen verlangen hierdoor steeds meer naar rustige

30

Toenemende behoefte aan beleving en betekenis Huishoudens krijgen het drukker, waardoor de beschikbare vrije tijd afneemt. Als gevolg hiervan zijn recreanten kritischer en veeleisender geworden ten aanzien van hun vrijetijdsbesteding en daarom steeds vaker op zoek naar bijzondere ervaringen. Beleving speelt hierin een belangrijke rol: recreanten willen genieten en ervaringen opdoen. Het Hoefsven kan hierop inspelen met beleefbare voorzieningen zoals thematische routes en verhalen over (cultuur)historie en natuur. Water- en oeverrecreatie is (nog) steeds populair(der) De watersport heeft zich is de afgelopen jaren populairder geworden onder Nederlanders, voornamelijk onder jongeren tussen de 18 en 34 jaar. Met name sloepvaren, kanoën en suppen zijn in populariteit flink toegenomen. Corona heeft gezorgd voor een extra impuls (bron: Waterrecreatie Nederland). De Surfvijver in het Hoefsven kan inspelen op deze trend door ook mogelijkheden voor waterrecreatie zoals suppen aan te bieden.

Steeds meer honden Uit het jaarlijkse huisdierenpopulatie-onderzoek dat I&O Research uitvoert blijkt dat zo’n 18% van de Nederlandse huishoudens een hond als huisdier hebben. Zeker tijdens de coronapandemie nam het aantal huishoudens met honden sterk toe. Vaak maken hondeneigenaren gebruik van natuur- en recreatiegebieden dicht bij huis om hun hond uit te laten, wat leidt tot meer bezoeken aan de gebieden. Dit draagt bij aan de gezondheid en beweging van de hondeneigenaren, maar kan ook uitdagingen met zich mee brengen, bijvoorbeeld vervuiling en verstoring van kwetsbare natuur. Belangrijk is om hier in het Hoefsven rekening mee te houden, bijvoorbeeld door duidelijke regels rondom opruimplicht en aanlijnen, en indien mogelijk aparte losloopgebieden en zwemwaterlocaties voor honden te creëren. Figuur 43 Met de hond genieten van de natuur (bron: hulphond)

Figuur 42 Watersporten zoals suppen worden steeds populairder (bron: Istock)

31

3.2 Ontwikkelingen Toename en camperbezit Sinds 2010 is het aantal campers in Nederland met 170% gestegen, blijkt uit cijfers van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Op pad gaan met de camper heeft een hipper imago gekregen onder jongvolwassenen door trends als ‘vanlife’, ‘digital nomad’ en ‘off-the-grid kamperen’ (bron: Pretwerk, 2024). Figuur 44: Totaal aantal campers en caravans in Nederland (bron: RDW)

Klimaatbestendigheid Door klimaatverandering zal de energiebehoefte voor koeling toenemen. De aanwezigheid van groen en (zwem)water vormt een belangrijke afweging voor mensen om ergens te gaan wonen. Een groene omgeving zorgt voor ontspanning en daagt mensen uit tot recreatie. Mensen raken minder snel verveeld of geïrriteerd en zijn daardoor minder geneigd tot agressiviteit, vandalisme en criminaliteit. (bron: Groenstructuurplan). Om in de toekomst klimaatneutraal of klimaatbestendig te zijn moet geïnvesteerd worden in het groen. De waarden die groen heeft voor onder andere een prettig woon- en werkklimaat, het tegengaan van hittestress, wateroverlast en verdroging moeten beter benut worden. (bron: Groenbeleidsvisie).

Camper-bezitters zoeken ruimte om met de camper te kamperen voor een aantal dagen. Ook voor het Hoefsven is deze wens geuit. Hiervoor is ruimte nodig, en voorzieningen zoals aansluitingen voor water en elektriciteit, evenals een stortplaats voor chemische toilet. Door de lokale aantrekkingskracht waarop de ontwikkeling van het Hoefsven gefocust wordt en de voorzieningen en ruimte die nodig zijn voor campers, achten wij het ruimte bieden aan campers als niet kansrijk.

Sport en bewegen In de gemeente Waalwijk is overgewicht de laatste jaren toegenomen van 54,3% in 2020 naar 57,2% in 2022. Dit is meer dan het landelijke gemiddelde, wat in 2022 op 50,3% ligt. Inwoners van de gemeente Waalwijk halen daarnaast minder de beweegrichtlijn (uit 2022) in vergelijking met het landelijke gemiddelde (40,4% in Waalwijk t.o.v. 47,5% in Nederland). De beweegrichtlijn gaat over personen vanaf 18 jaar die minstens 150 minuten per week matig intensieve inspanning dienen te verrichten verspreid over diverse dagen, zoals wandelen en fietsen, en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten dienen te verrichten. Voor ouderen gecombineerd met balansoefeningen. (bron: Buurtatlas). Het percentage van het aantal Waalwijkers dat tevreden is over de sportvoorzieningen is 72% (in 2021). Dat is iets lager dan in 2016 (74%). Waalwijk scoort redelijk goed op dit onderdeel, maar er is ruimte voor verbetering. Onder meer voor urban sports en culture voor jongeren zijn kansen. Veel voorzieningen in Waalwijk voldoen niet aan de verwachting

32

van jongeren, zijn verkeerd geplaatst of in slechte staat (bron: City scan Waalwijk). De tevredenheid over speelvoorzieningen voor kinderen tot 12 jaar is vanaf 2016 tot 2021 afgenomen (van 63% naar 56%). Dit geeft Waalwijk reden om meer op speelvoorzieningen in te zetten.

over de natuur en de herten in het kamp. Samenwerkingen met scholen, buitenschoolse opvang en vrijwilligers bieden ook kansen. Daarnaast kunnen natuureducatie en beleving verder worden uitgewerkt, denk hierbij bijvoorbeeld aan een pluktuin, kraampje met streekproducten, honing van de imker, etc. Figuur 45 Hertenkamp bij het Hoefsven (bron: eigen foto)

Deze ontwikkelingen bieden voor het Hoefsven kansen voor een beweegvriendelijke omgeving met sport- en speelvoorzieningen jong en oud uitgedaagd wordt om te sporten en te bewegen. Hertenkampen/kinderboerderijen In de afgelopen jaren is de maatschappelijke belangstelling voor dierenwelzijn en duurzaamheid in Nederland steeds verder gegroeid. Hierdoor is de druk op dierhouders om het welzijn van hun dieren te waarborgen verder toegenomen. Even was er sprake van dat hertenkampen, zoals in het Hoefsven, door de nieuwe huis- en hobbydierenlijst niet meer toegestaan meer zouden zijn. Uiteindelijk is een permanente vrijstelling voor damherten en edelherten besloten6. Deze ontwikkeling zorgde er wel voor dat de mogelijkheden voor het hertenkamp opnieuw onder de loep worden gelegd. Kans voor versterken van beleving en natuureducatie Hertenkampen en kinderboerderijen zijn vaak gelegen in en aan de rand van dichtbevolkte gebieden. De Nederlandse bevolking komt tegenwoordig minder in contact met landbouw(huis)dieren. Kinderboerderijen en hertenkampen zijn daarom een kans om kinderen in contact te brengen met deze dieren. Door interactieve activiteiten zoals speurtochten of educatieve spellen te organiseren kunnen kinderen leren

6

https://www.nu.nl/dieren/6293721/hertenkampen-mogen-toch-blijven-dooraanpassing-dierenlijst.html?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

33

4 Beleidsanalyse In dit hoofdstuk inventariseren we kansen voor het Hoefsven vanuit bestaand beleid en gesprekken met stakeholders. 4.1 Bestaande stukken Deze paragraaf geeft een overzicht van bestaand beleid en wat dit beleid kan betekenen voor het Hoefsven. Strategische visie Waalwijk 2025 De strategische visie beschrijft de ambitie voor Waalwijk tot 2025, waarbij ingezet wordt op Waalwijk als een ‘levend L.A.B.’: L(eefklimaat), A(rbeidsmarkt), B(ereikbaarheid). Hierbinnen zijn 25 doelstellingen geformuleerd, waarvan twee van betekenis kunnen zijn voor het Hoefsven: • Inzetten op directe, snelle en comfortabele wandel- en fietsroutes, o.a. de snelfietsroutes tussen Tilburg en Waalwijk, en Waalwijk en ’s-Hertogenbosch. • Inzetten op servicenetwerk (openbaar vervoer) met het oog op de groeiende groep ouderen. Ook wordt de opkomst van zelfrijdende auto’s, e-bikes en nieuwe deeldiensten gesignaleerd en waar mogelijk ontwikkelingen op dit gebied versneld en gefaciliteerd. Dit wordt al gedaan door het plaatsen van meer laadpalen. Voor het Hoefsven liggen in dit kader voornamelijk kansen op gebied van bereikbaarheid en mobiliteit: ruimte voor meer laadpalen en faciliteren van (thematische, aangegeven) fiets- en wandelroutes.

Structuurvisie Waalwijk 2025 – A & B De structuurvisie (opgesteld in 2016) geeft een samenhangend ruimtelijk beleid weer met op hoofdlijnen ambities voor 2035 en een visie voor 2025. In de visie staan een aantal keuzes, speerpunten en kansen die betrekking hebben op het Hoefsven: • Ontwikkeling van een entree naar de Loonse en Drunense Duinen en clustering sportfuncties • Op gebied van wonen kansen benutten: uitbreiding aansluitend stedelijk gebied Landgoed Driessen fase 2 en/of Groene Wig en het Hoefsvengebied. • Ruimte reserveren bij bestaande netwerk: de centraal gelegen Groene Wig in het oostelijke deel van de kern Waalwijk en het Hoefsvengebied. • In agrarische en natuurgebieden focus op extensieve recreatie en rondom natuur en water kleinschalige, intensieve recreatie. De ontwikkeling van een entree naar de Loonse en Drunense Duinen is niet wenselijk, maar het Hoefsven kan inspelen op de clustering van sportfuncties en zonering van extensieve en intensieve recreatie. Visie Hoefsven Groene Wig De visie Hoefsven Groene Wig is in 2007 opgesteld en haalt de streekplanuitwerking van de stedelijke regio Waalboss (2004) aan. Deze laatste bestempelt het Hoefsvengebied als zone voor integratie stad-land en als verbindingszone met de Loonse en Drunense Duinen.

Het verbinden van de padenstructuur in het Hoefsven met die van de Loonse en Drunense Duinen kan hierdoor zorgen voor een groene poort. Desondanks is de huidige wens het inzetten op inwoners van de gemeente Waalwijk als doelgroep voor het recreatiegebied waarbij het Hoefsven niet als uitloopgebied/verbindingszone met de Loonse en Drunense Duinen fungeert.

34

Daarnaast wordt in de visie de zone rondom de nieuwe woonwijk recreatief intensiever ingericht en autoverkeer kan parkeren in het gebied. Ter hoogte van het Nieuwe Lido zijn plannen voor stedenbouwkundige (hoogte)accenten. In de rest van het gebied ligt de focus op natuur en diversiteit van de vennen, plassen en het bosgebied om de ecologische waarde van het gebied te vergroten en dus een focus op extensieve recreatie. Met de nieuwe woonwijk Akkerlanen is de woningbehoefte in/rondom het gebied voldaan en zijn de plannen voor stedenbouwkundige (hoogte)accenten in de visie daarmee niet meer passend. Vraagstukken die voor de huidige situatie open staan op basis van deze visie zijn de zonering van extensieve en intensieve recreatie en de mate van autoverkeer in het gebied. Groenstructuurplan 2017 In het Groenstructuurplan, opgesteld in 2017, wordt o.a. het Hoefsvengebied gezien als een waardevolle groene overgang van het woongebied naar de Loonse en Drunense Duinen. De nieuwe woonwijk Akkerlanen wordt gezien als een bedreiging voor de rust, ruimte en natuurontwikkeling in het gebied. Er is daarom een sterke wens om de rust en ruimte in het gebied te waarborgen en zoveel mogelijk kwalitatief en kwantitatief groen te behouden en realiseren.

Groenbeleidsvisie 2019 De groenbeleidsvisie gaat in op de ambitie om groenbeleving dichtbij te brengen door gevarieerd groen aan te leggen, recreatie combineren met groen voor verschillende doelgroepen en passend onderhoudsniveau. Een aantal punten komen hierbij aan bod: • Spelend leren in het groen: naast groen om van te genieten ook groen om van te leren. Voor kinderen in Waalwijk moeten er mogelijkheden zijn om te kunnen spelen in het groen om spelenderwijs vaardigheden te ontwikkelen die voor de rest van hun leven belangrijk zijn. • Variatie in kleur en uiterlijk: meer ruimte maken voor biodiversiteit zodat waardevolle soorten en meer algemene soorten, zoals Veldkrekel, Groot dikkopje, Krabbenscheer en Koningsvaren in de omgeving van het Hoefsven, zich vestigen/behouden blijven en natuurbeleving voor inwoners toeneemt. • Combineren van recreatie en groen voor alle leeftijden • Natuurbeleving vergroten: door o.a. natuurlijke speelplekken en bloemrijk gras, (onverharde) wandelpaden en gevarieerd groen • Hondenvoorzieningen op strategische locaties zodat voldoende groen ontsloten is voor wandelen en biodiversiteit de ruimte krijgt Deze ambitie biedt veel kansen voor het Hoefsven op het gebied van natuurbeleving, zoals het faciliteren van natuurspelen voor jong en oud, en ruimte bieden voor biodiversiteit.

Voor het Hoefsven zou dit met name een focus op extensieve recreatie betekenen, maar tegelijkertijd zorgen recente ontwikkelingen zoals de nieuwe woonwijk, horeca en de aanwijzing van de Surfvijver tot zwemwater ook voor een verlegging van focus naar intensieve recreatie.

35

Milieubeleidsplan 2010 Het milieubeleidsplan gaat ook in op het bevorderen van biodiversiteit door kansen te benutten bij inrichting en beheer. Specifiek voor het Hoefsven gebied betekent dit een onderhoudsslag (met aandacht voor manieren en frequentie van maaien, onkruidbestrijding en gebruik van duurzame materialen). Natuurbeleving hangt hier nauw mee samen wat bevordert kan worden door de realisatie van ommetjes, uitlichten van interessante wandelingen, plaatsen van informatieborden, en koppelen van water en natuur.

Speelruimteplan 2020-2024 De gemeente Waalwijk wil kinderen stimuleren tot een gezonde en actieve levensstijl. Vrij spel is hierin belangrijk en moet gestimuleerd worden. Dit betekent dat speelplekken niet alleen worden voorzien van toestellen, maar ook divers groen, verharding en andere speelprikkels. Figuur 46: Van speelplek naar speellandschap (bron: Speelruimteplan 2020-2024)

Voor het Hoefsven geldt dat dit kansen biedt voor natuurbeleving en inrichting van de zwemlocaties. Sportnota Sport en Bewegen 2020-2024 In de Sportnota wordt gepleit voor een aantrekkelijke sportieve gemeente voor de inwoners. Doel is dat eind 2024 71% van de inwoners van de gemeente Waalwijk voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Om dit te bereiken wordt er aandacht gegeven aan 3 pijlers: 1. Inclusief sporten en bewegen en vaardig in bewegen 2. Vitale sport- en beweegaanbieders in een positieve sportcultuur 3. Duurzame sportinfrastructuur: o.a. beweegvriendelijke openbare ruimte Voor het Hoefsven biedt dit kansen voor een beweegvriendelijke inrichting met bijvoorbeeld speeltuinen, wandel- en fietsverbindingen en sportmogelijkheden.

Binnen het speelruimteplan zijn verschillende acties voor het Hoefsven genoemd: • Ontmoeting voor jongeren mogelijk maken: bijv. door verhard balsport en urban sports • Speelplek en omgeving meer integreren met behoud van uitdagende toestellen en ruimte voor natuurlijk spelen • Trapveld: de doelen vervangen door dichte doelen, aangevuld met zitplekken en beschutte plekken om droog te kunnen staan

36

Bouwsteen gezonde fysieke leefomgeving 2021 Hierin wordt aandacht gegeven aan het bevorderen van de gezondheid door gezonde (leefstijl)keuzes aantrekkelijk te maken in de leefomgeving. Een beweegvriendelijke omgeving is hier onderdeel van en houdt in dat er mogelijkheden zijn om te fietsen en te wandelen en mensen uitgedaagd worden om te bewegen. Ruimtelijke maatregelen die daarvoor genomen kunnen worden zijn parkeren aan de buitenranden van gebieden, groen, water en recreatie combineren, langzaam verkeer stimuleren en ontmoetingsvoorzieningen i.c.m. groen en speelvoorzieningen ontwikkelen. Voor het Hoefsven betekent dit dat er nagedacht kan worden over de locaties van de huidige parkeerplaatsen en het eventueel verplaatsen naar de randen van het Hoefsven en het bieden van mogelijkheden om te bewegen. Coalitieakkoord Waalwijk 2022-2026 In het coalitieakkoord wordt gepleit voor meer ruimte voor woningen, groen, ontmoetingsplekken en het opvangen van regenwater. Specifiek voor het Hoefsven zijn er kansen voor het faciliteren van groene ontmoetingsplekken en speelplekken, ruimte bieden voor langzaam verkeer en het realiseren van een autovrij gebied.

Mobiliteitsvisie Waalwijk 2030 en Mobiliteitsplan 2030 Binnen de Mobiliteitsvisie en het Mobiliteitsplan wordt er prioriteit gegeven aan actieve en duurzame verplaatsingen zoals lopen en fietsen. Dit gaat met name over verbindingen in het stedelijk gebied, maar biedt voor het Hoefsven ook kansen om fietsen en wandelen te stimuleren. De belangrijkste kansen voor het Hoefsven zijn hiermee: • Zonering van extensieve en intensieve recreatie aanbrengen in het gebied ten behoeve van de natuurontwikkeling. • Een beweegvriendelijke inrichting faciliteren: o.a. door natuurlijk spelen, urban sports en groene ontmoetingsplekken. • Ruimte voor duurzame mobiliteit: o.a. door laadpalen te plaatsen, fietsen en wandelen te stimuleren en een autovrij gebied te realiseren. • Natuurbeleving: zowel landschappelijk (biodiversiteit) als recreatief (activiteiten en voorzieningen).

4.2 Lopende trajecten Er zijn verschillende trajecten die zich parallel aan de visie voor het Hoefsven ontwikkelen. Omgevingsvisie De omgevingsvisie beschrijft de ambitie en de wensen voor de toekomst van de gemeente Waalwijk. Thema’s als wonen, werken, natuur, recreatie en mobiliteit komen hierin aan bod. De omgevingsvisie wordt momenteel opgesteld en komt tot stand in twee fasen. Participatie speelt hierin een belangrijke rol waaruit scenario’s worden opgesteld, om uiteindelijk te komen tot een voorkeursscenario.

37

Groenblauwe Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) In de Groenblauwe Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) staat de transformatie van het landelijk gebied realiseren centraal. Dit wordt gedaan door het zoeken van slimme combinaties van oplossingen in en bij natuurgebieden op gebied van sterke natuur, voldoende en kwalitatief goed en voldoende water, een goede bodem en landbouw. Het aan het Hoefsven aangrenzende gebied de Loonse en Drunense Duinen is onderdeel van deze aanpak en werkt aan opgaven o.a. op gebied van natuurherstel, bereikbaarheid en klimaatadaptatie. Onderzoek urban sport Binnen de gemeente Waalwijk is een city scan uitgevoerd (door Citylegends) waarin gekeken is naar behoeften en mogelijkheden voor urban sport in de gemeente. Uit gesprekken blijkt dat de jeugd in Waalwijk zoekt naar meer sportief en recreatief aanbod. Ook vanuit de ambities om jong talent te stimuleren is dit belangrijk. Er zijn nog weinig voorzieningen voor jongeren in de kern Waalwijk. Er is een behoefte aan een calisthenics sportplek te ontwikkelen. Het Hoefsven wordt hierbij als mogelijke potentiële locatie gezien. Belangrijk is daarbij wel de ligging dichtbij de woonwijk, zodat de plek goed vindbaar is. Ook zijn er gesprekken geweest met de stichting die rondom het Bikepark is opgezet. Er worden ook gesprekken met de stichting in januari 2025 ingepland.

In gesprekken met jongeren is het idee voor een pumptrack7 gevallen, ook de afdeling spelen binnen de gemeente is hier enthousiast over. Mogelijk is het Hoefsven een geschikte locatie hiervoor. Daarnaast werd in het kader van sporten benoemd dat het leuker is om voetbaldoeltjes op een grasveld dichter bij elkaar te zetten, zodat er ook in kleinere groepjes gevoetbald kan worden. 7

Een pumptrack is een aaneengesloten circuit met bulten en kombochten, die elkaar ritmisch opvolgen. Je kunt het zien als een kruising tussen een BMX-baan en een skatepark. Daardoor is het geschikt voor crossfietsen (BMX),

Figuur 47 Voorbeeld Pumptrack & calisthenics (bron: Velozine & Kompan)

Leefbaar Waalwijk Er zijn plannen voor het opstellen van een visie vrijetijdseconomie, sociaal en leefbaarheid binnen de gemeente Waalwijk. Hiervoor moet eerst een startnotitie geschreven worden, waarna op zijn vroegst volgend jaar (2025) gestart kan worden met het visietraject. Het is nog onduidelijk hoe het proces gaat verlopen en wanneer het exact zal starten. Economische verkenning Waalwijk De gemeente Waalwijk heeft in 2021 door Bureau BUITEN een eerste economische verkenning laten uitvoeren. In de afgelopen jaren is het economisch landschap veranderd en is daarom behoefte aan een nieuwe verkenning naar het lokale economische ecosysteem van de gemeente Waalwijk, wederom uitgevoerd door Bureau BUITEN. De herijking geeft antwoord op de vraag ‘hoe gaat de lokale economie zich ontwikkelen de komende 5 en 10 jaar?’. De resultaten dienen als basis voor economische strategie en als input voor de Strategische visie en de Omgevingsvisie van Waalwijk. mountainbikes, stuntstepjes, loopfietsen, inline skates, longboards en skateboards (bron: pumptrack.nl)

38

5 Hoe kijken stakeholders en bezoekers naar het Hoefsven? Als onderdeel van de gebiedsinventarisatie hebben we een bezoekersenquête (Swipocratie) opgesteld en een Herfstmarkt georganiseerd. Aanvullend zijn we in gesprek gegaan met diverse stakeholders rond het Hoefsven. In dit hoofdstuk hebben we de belangrijkste resultaten op een rij gezet. 5.1 Bezoekerswaardering De bezoekerswaardering van het Hoefsven is getoetst aan de hand van Swipocratie (een digitale enquêtetool) en een herfstmarkt in het Hoefsvengebied. Dit hoofdstuk geeft de resultaten hiervan weer. 5.1.1 Bezoekersenquête Swipocratie Swipocratie is een enquêtetool waarbij respondenten al swipend hun mening kunnen geven. Om een breed algemeen beeld te krijgen van hoe gebruikers denken over het Hoefsven is Swipocratie uitgezet onder de bezoekers en gebruikers van het gebied. In de Swipocratie werden drie categorieën bevraagd: 1. Hoe ervaren respondenten het Hoefsven nu? 2. Dilemma’s: wat zouden respondenten liever zien in het Hoefsven? 3. Wat zouden respondenten in de toekomst graag willen zien in het Hoefsven? De Swipocratie was live in de periode van half september tot eind oktober 2024. In totaal hebben 662 respondenten de Swipocratie ingevuld.

Huidige gebruik en functies • Het gebied wordt voornamelijk bezocht om te wandelen (80%), waarvan een groot deel van de bezoekers dit met de hond doet (59%). Sporten kent een mindere functie in het gebied (29%), waarvan de trimbaan ook relatief weinig gebruikt wordt (17%). • Bezoekers van het gebied komen voornamelijk te fiets of lopend naar het gebied (61%), dit is in lijn met de Resono data. • Er wordt door bezoekers gezwommen in het gebied (43%), waarbij een rustige zwemplek de voorkeur heeft (61%) boven een levendige zwemplek (39%). • Het gebied is goed toegankelijk en je kan makkelijk overal in het gebied komen (91%). • Volgens Swipocratie zijn er voldoende prullenbakken (58%), maar uit gesprekken tijdens de Herfstmarkt kwam regelmatig naar voren dat er te veel afval in het gebied ligt en er juist vraag is naar meer prullenbakken. • Er worden door veel bezoekers zorgen geuit over veiligheid, vooral ’s avonds.

39

Wensen voor het Hoefsven: recreatie • Veel respondenten vinden dat het belangrijk is dat er niet te veel bezoekers in het gebied komen (64%). Daarentegen zou het gebied wel geschikt zijn voor kleinschalige evenementen (79%) (max. 1.000 bezoekers). Grootschalige evenementen worden door de meeste respondenten als geen optie gezien (55%). • Er is vraag naar extra zitgelegenheid, voornamelijk in de vorm van picknickbanken (64%). • Het toevoegen van themaroutes wordt als positief gezien, respondenten geven aan hier graag gebruik van te maken (74%). • Respondenten zien graag meer waterrecreatiemogelijkheden, zoals roeien of andere ongemotoriseerde watersporten. Daarnaast zouden kleedhokjes en openbare toiletten een goede toevoeging zijn. • Een kleinschalige horecagelegenheid bij de speeltuin in de vorm van een foodtruck of klein café zou volgens respondenten een goede toevoeging zijn, maar wel met oog voor de natuur en het behouden van een natuurlijke omgeving. • Educatieve elementen in het gebied zouden een mooie toevoeging zijn. Doormiddel van themaroutes of bordjes met informatie kunnen mensen zich meer bewust worden van de natuur en leren over de flora en fauna. Wensen voor het Hoefsven: natuur/landschap • De meeste respondenten geven aan dat ze het liefst onverharde paden hebben in het gebied (61%).

Dit staat in verband met een natuurlijke inrichting van het gebied, waar de meeste respondenten voorkeur aan geven (88%) ten opzichte van een strakke moderne inrichting (12%). Daarnaast geven respondenten aan liever meer bos/natuur (82%) te hebben dan grasvelden (18%). • Het gebied autovrij maken is een terugkerend onderwerp, zowel binnen gesprekken tijdens de Herfstmarkt als de data van

•

Swipocratie (66%). Daarnaast geven de meeste respondenten (61%) aan weg te blijven uit het gebied wanneer het parkeren betaald wordt. Respondenten hebben enerzijds behoefte aan meer losloopgebieden en zwemgelegenheid voor honden. Anderzijds wordt er ook zorg uitgesproken over loslopende honden en een wens voor strengere handhaving hierop op bepaalde locaties, zoals het zwemstrand. Als aanvulling hierop zouden extra aanduidingen van hond vrije gebieden geplaatst kunnen worden.

5.1.2 Herfstmarkt Op zaterdag 12 oktober vond de Herfstmarkt plaats van 9.00 tot 15.00 uur op de parkeerplaats van de Hoefsvenlaan. De Herfstmarkt had als doel in gesprek te gaan met bezoekers van het Hoefsven en inzicht te krijgen in hoe bezoekers naar het gebied kijken, hoe ze het gebied gebruiken en hoe ze de toekomst van het gebied zien. Natuur Het behoud en verder ontwikkelen van de natuur was een veelbesproken onderwerp tijdens de markt. Zo werd er gesproken over variatie in typen natuur (variatie in grasvelden, struiken en bomen), waarbij niet elk hoekje een functie hoeft te hebben. Daarnaast is het van belang dat de focus niet alleen ligt op een onderhoudsvriendelijk beleid, maar op een natuur inclusief beleid waarbij de biodiversiteit bevordert wordt. Verder kwam naar voren dat de IJsvogel genesteld zit in het zuidelijke deel van het Hoefsven. Bezoekers zien dit gedeelte als gebied dat met rust gelaten moet worden, zodat de IJsvogel zijn plek behoudt. Recreatie Bezoekers geven daarentegen ook aan open te staan voor een wat recreatievere functie van het noordelijk deel van het Hoefsven, zonder dat de natuur hier verstoord wordt. Het toekomstige stadsstrand met horecagelegenheid heeft voornamelijk tot positieve reacties geleid, met

40

de nodige aanvullingen. Zo geven bezoekers aan behoefte te hebben aan voorzieningen voor jongeren en kinderen en voorzieningen als openbare toiletten. Daarnaast zijn er zorgen geuit over de kwaliteit van het zwemwater, er zou namelijk een stroom van vervuiling uit de nieuwe woonwijk de Surfvijver in stromen. Met de definitieve opening van het strand is dit een aandachtspunt. De Roeivijver is een populaire visplek en plek om te schaatsen, maar met aandachtspunten. Zo zijn er kansen voor het toegankelijker maken van de Roeivijver, zonder last te hebben van bomen of slecht toegankelijke paden. Daarnaast was vroeger de Roeivijver ook de plek waar bezoekers gebruik konden maken van ongemotoriseerde boten. Dit is al langere tijd niet meer het geval, maar werd veel aangegeven als gemis. Het realiseren van iets soortgelijks zoals waterfietsen, sups of roeiboten wordt als kansrijk gezien. Over het Hertenkamp wordt verschillend gedacht. Enerzijds wordt het gezien als fijne buffer tussen het rustige en drukke deel van het Hoefsven, maar anderzijds ook als weinig toegevoegde waarde. De aanwezigheid van honden in het gebied is tweeledig. Enerzijds zijn hondeneigenaren van mening dat er meer losloopgebieden moeten komen en zien in de toekomst graag een hondenstrand. Anderzijds uiten bezoekers zonder hond hun zorgen over honden in het gebied.

Zij klagen over hondenpoep, overlast en het honden oefenterrein dat naast de speeltuin zit. Er moet volgens hen ook meer gehandhaafd worden op waar honden wel en niet los mogen lopen. De faciliteiten van actieve voorzieningen is voor sommige bezoekers een gemis. Er zijn verschillende ideeën geopperd die natuur en leren combineren, zoals een beleefpad, recreatieve routes of een kabouterpad, maar daarnaast ook sportvoorzieningen en een pumptrack. Het onderwerp pumptrack is vaker teruggekomen, met aan de ene kant het

belang en de vraag ernaar, maar aan de andere kant ook de noodzaak van toezicht erop, om hangjongeren en verpaupering te voorkomen. Het organiseren van evenementen in het gebied vinden de meeste bezoekers geen probleem, zolang het niet elke week plaatsvindt en het niet al te groot wordt. Daarnaast kwam het belang van toezicht veel terug, zowel om criminaliteit en overlast tegen te gaan als toezicht op afval en honden. Extra borden zouden hier een goede toevoeging op kunnen zijn, waarin de nadruk op het ‘te gast zijn in de natuur’ wordt gelegd met duidelijke regels voor het gebied. Infrastructuur Tot slot is er gesproken over de infrastructuur van het gebied. Zo is er geen mogelijkheid om je fiets te stallen en het gemis hiervan wordt door veel bezoekers ervaren. Dit kan grootschalig opgelost worden met een fietsenstalling, maar hekjes waar een fiets tegenaan gezet kan worden zou ook al helpen. Daarnaast is er een zorg geuit over het parkeren in het gebied op het moment dat het stadsstrand een groot succes wordt. Bezoekers zijn bang dat het gebied deze eventuele drukte niet aankan en hier niet op ingericht is. De toegangsweg bij de ingang Vijverlaan is ook een aandachtspunt, meerdere mensen hebben aangegeven dat dit geen veilig punt is, terwijl dit wel een van de ingangen van het gebied vormt.

5.2 Gesprekken stakeholders Natuurmonumenten Aangrenzend aan het Hoefsven ligt het nationale park de Loonse en Drunense Duinen, dat beheerd wordt door Natuurmonumenten. Het gebied, dat Natura 2000-status heeft, staat onder druk en heeft te maken met verschillende opgaven op gebied van hydrologie, stikstof en recreatie.

41

Op gebied van recreatie is te zien dat de bezoekersaantallen in de Loonse en Drunense Duinen de laatste jaren zijn toegenomen, met name in de coronaperiode. Er worden steeds meer verschillende vormen van recreatie (voorzieningen) gezien, zoals zand surfen, elektrisch vervoer, evenementen (bijv. avondspellen van de scouting of evenementen die geluidsoverlast veroorzaken) en hondenlosloopgebieden, die de natuurwaarden van het gebied niet ten goede komen. In de Groenblauwe Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) wordt daarom gekeken hoe de natuurwaarden in het gebied beschermd en behouden kunnen worden. Als reactie op de opgaven wordt er gezocht naar alternatieven in de ‘schil’ van de Loonse en Drunense Duinen op gebied van (intensieve) recreatie en voorzieningen als parkeerplaatsen. In het gesprek kwam naar voren dat het specifiek voor het Hoefsven relevant is om te kijken naar hoe het gebied toegankelijker kan worden voor de inwoners uit Waalwijk, om hierdoor de druk op de Loonse en Drunense Duinen te verminderen. Dit betekent bijvoorbeeld mogelijkheden voor het uitlaten van de hond, aantrekkelijke natuur- en landschaps(beleving), intensieve recreatie en een autoluwe omgeving.

Figuur 48 Overgang Hoefsven in Loonse en Drunense Duinen

BOA Er wordt bijna dagelijks toezicht gehouden in het Hoefsven. Dit wordt door de BOA’s gedaan tot 22.00, waarna de politie het overneemt. Er worden regelmatig meldingen gemaakt van overlast, o.a. van jeugd die in grote groepen in de avond het gebied bezoeken en een vuurtje stoken of diep het bos in gaan, zwerfafval, parkeeroverlast en zwervers die in het gebied verblijven en spullen achterlaten. Zij worden regelmatig weggestuurd, en werken daarbij in de meeste gevallen mee. Daarnaast komen er regelmatig nachtvissers en campers (beide officieel niet toegestaan) en wordt opgemerkt dat afval na het weekend of na evenementen lang blijft liggen. Het Hoefsven heeft een hondenlosloopgebied, maar ook daarbuiten worden honden momenteel uitgelaten. Doordat hier weinig tot geen meldingen over binnenkomen, wordt dit momenteel gedoogd.

42

Er is momenteel voldoende capaciteit om te handhaven, maar dit kan in de toekomst lastiger worden door toenemende drukte in het gebied, o.a. met de ontwikkeling van Akkerlanen en de nieuwe horeca. Afhankelijk van de openingstijden van de horeca, blijven bezoekers wellicht langer in het gebied wat invloed heeft op de mate van toezicht. Daarnaast maakte de afwezigheid van duidelijke toegangsregels voor het gebied handhaven lastiger. Duidelijke toegangsregels en borden (met pictogrammen) bij entrees en in het gebied zelf zijn daarom wenselijk. Een wens die naar voren komt uit het gesprek is het ontwikkelen van voorzieningen voor jongeren, zoals een pumptrack, crossbaan, sporttoestellen en ontmoetingsplek.

43

Bijlage 1 Leefstijlen Vrijetijdsgedrag verklaard in leefstijlen De leefstijlen voor recreatie & toerisme geven inzicht in de vrijetijdswensen- en behoeften van Nederlanders. Deze leefstijlen laten zien waar mensen in hun vrije tijd of op vakantie behoefte aan hebben. En wat de verschillen hierin zijn. Het ene 55+ koppel is het andere niet. De één wil namelijk rust en regelmaat, de ander juist drukte en sensatie. Leefstijlen gaan hiermee een stap verder dan de traditionele indeling van doelgroepen zoals oud, jong, gezinnen, koppels, veel te besteden, weinig te besteden enzovoort. Vier basis leefstijlen geven inzicht in drijfveren In de basis kent Nederland vier leefstijlen met ieder hun eigen manier van in het leven staan: creatief, harmonieus, controlerend en veilig. De leefstijlen baseren zich op het wetenschappelijke model BSR . Dit model ontrafelt de drijfveren van mensen en wat te doen om mensen in beweging te krijgen. Van oorsprong is het model gericht op marketing (welke boodschap, welke tone of voice en via welk kanaal zijn de groepen te bereiken), maar het wordt steeds vaker ook gebruikt voor productontwikkeling (welk aanbod sluit aan op de leefstijlen). De basisleefstijlen onderscheiden zich van elkaar aan de hand van twee gedragsverklarende dimensies.

De horizontale as is de sociologische as en maakt onderscheid tussen mensen die gericht zijn op de groep of omgeving (familie, vrienden, enzovoort.) of juist op de eigen persoon (ego). De verticale psychologische as maakt onderscheid tussen mensen die gemakkelijk hun emoties tonen en contact maken (extravert) en mensen die emoties eerder onderdrukken en meer op zichzelf zijn (introvert). Door deze dimensies met elkaar te kruisen, ontstaan vier kwadranten. Door te kijken naar de mate waarin iemand op de groep of ego is gericht en de mate waarin mensen meer ingetogen of meer uitgelaten zijn, kunnen we groepen selecteren die kenmerkend zijn voor vrijetijdsbesteding. Elke groep heeft eigen voorkeuren De figuur hiernaast geeft de zeven onderscheidende doelgroepen weer. Elke groep heeft eigen voorkeuren. Meer informatie vindt u op www.leefstijlvinder.nl

44

Avontuurzoeker Deze avontuurlijke en creatieve recreanten zijn voor veel in, zolang het een nieuwe ervaring is of bijdraagt aan hun zelfontwikkeling. Wie zijn de Avontuurzoekers? Deze recreanten zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven ze zichzelf als intelligent en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven. 11% van de Nederlanders zijn Avontuurzoekers. Avontuurlijk, creatief, vrijheid, extravert en ego