Algemene Beschouwingen 2025

Wat blijkt uit deze stukken? Inwoners worden geconfronteerd met hogere lasten, terwijl er steeds minder voor terugkomt. Verenigingen krijgen geen indexatie, en ouderen – die vaak sociaal én financieel in de knel zitten – blijven opnieuw buiten beeld. Ook in deze kadernota ontbreekt een structurele oplossing voor deze vergeten groep. En voorzitter, bestaanszekerheid is niet alleen een beleidsmatig begrip. Het betreft echte mensen, met echte zorgen. Laat me een voorbeeld geven uit onze eigen gemeente. Ik sprak met een echtpaar en een heer in een rolstoel die statiegeldflesjes en blikjes inzamelen om financieel ruimte te creëren voor iets extra’s, zoals een ijsje voor de kinderen of een keer iets leuks samen. Niet uit keuze, maar uit noodzaak.

35

Eén van hen vertelde over een mevrouw die geld inzamelt met een verzonnen verhaal over een ziek hondje. En iedereen in de buurt weet dat. Wat zegt dit? Het laat zien hoe hoog de nood is: mensen zoeken op allerlei manieren extra inkomsten. Sommigen waardig en eerlijk, anderen niet. Maar dit wijst bovenal op een structureel falen van het systeem. Want niemand zou statiegeldblikjes moeten inzamelen of genoodzaakt moeten zijn een leugen te gebruiken om financieel rond te komen. En dan lees ik in het memo over de individuele inkomenstoeslag: mensen onder de 110 procent van het sociaal minimum komen niet rond. Dat staat er, duidelijk en zwart op wit. Maar wat gebeurt er? Er komt geen besluit en er worden geen acties ondernomen hierover. Er komt wel een OZB-verhoging. Dan het Schoenenkwartier. De historische waarde ervan staat buiten kijf. Maar laten we eerlijk zijn: drie jaar na de opening blijven de bezoekersaantallen nog steeds achter bij de verwachtingen. Toch blijven we financiële middelen toevoegen. De vraag is: voor wie doen we dit? Voor inwoners die dagelijks worstelen met stijgende energielasten, dure boodschappen en problemen rondom betaalbaar wonen? De jongere generatie maakt zich in de eerste plaats zorgen over bestaanszekerheid, woningnood en hun toekomstperspectief – niet over hoe een schoen precies wordt gemaakt.

Hoe verantwoordt het bestuur tegenover deze inwoners een stijging van de OZB met vijf procent, terwijl hun eigen noden en zorgen nauwelijks weerslag vinden in deze kadernota? Je kunt blijven lappen aan een oude schoen, maar soms moet je je afvragen of het nog wel past bij de realiteit van vandaag. Dan de woningmarkt. We lezen over een doorstroomregeling voor ouderen. Mooi. Maar over hoeveel woningen gaat het eigenlijk? Slechts zeven woningen in Waalwijk. Ik benadruk het nogmaals; zeven. Is dat de oplossing voor de wachtlijst waar mensen al jarenlang op staan? Voor ouderen die kleiner willen gaan wonen? Voor jongeren die geen betaalbare woning kunnen vinden? Het is slechts een druppel op een gloeiende plaat. En dat is een scherpe constatering. En dan investeert uw college wel bijna negen miljoen euro in een parkeergarage. Terwijl er tekorten worden verwacht bij de herontwikkeling van De Els. Is het werkelijk

36

toekomstbestendig om in beton te investeren, terwijl er in de samenleving mensen zijn die niet eens een huis kunnen vinden? En voor wat inclusie betreft; ik zie weer mooie formuleringen. Maar inclusie begint bij iets heel simpels: bereikbaar openbare toiletten. En nee, dat regel je niet door inwoners hun eigen toilet beschikbaar te laten stellen. Punt. Als ik dan lees dat u meer regie gaat nemen, dan vraag ik: regie waarop? Regie op stenen en parkeerplaatsen? Of regie op leefbaarheid, bestaanszekerheid en zorg? Op menselijke waardigheid? Want als regie nemen enkel neerkomt op meer grip op projecten, maar geen grip op wat echt van betekenis is voor inwoners, dan missen we de essentie. Ik blijf, ook nu ik afscheid neem, zoals ik altijd was. Betrokken, scherp, maar nooit zuur. Altijd met het vizier op alle mensen in Waalwijk. Het is niet mijn intentie om alles te bekritiseren, maar wél om uit te spreken wat noodzakelijk is. Het maken van keuzes is onvermijdelijk – niet alles is mogelijk. Wat wél mogelijk is, moet op een eerlijke, transparante en overtuigende manier worden vormgegeven. Als we draagvlak willen creëren voor het beleid van morgen, dan vereist dat vandaag openheid en duidelijkheid over wat we doen, wat het kost, en – vooral – wie daarvoor opdraait.

Dat zeg ik ook namens de mensen die niet hier in deze zaal zitten, die zich niet iedere dag verdiepen in raadsstukken, maar die wel iedere dag de gevolgen voelen van stijgende prijzen, hogere huren en verminderde zorgtoegang. Het is voor hen dat wij hier zitten, als hun volksvertegenwoordigers. Soms is de meest doordringende stem in de kamer niet degene die schreeuwt, maar degene die kalm de waarheid vertelt. Ik rond af: met dank aan iedereen die aan deze kaderstelling heeft gewerkt.

Voor zover.

37

38

CHRISTENUNIE Voorzitter, Onze bijdrage heeft als titel gekregen ‘De nullijn’ Daarbij ga ik in op de volgende punten: 1. Onder de nullijn 2. Boven de nullijn 3. Met twee maten 1. Onder de nullijn: Al jaren wijst de ChristenUnie erop dat het college en de coalitie de verkeerde keuzes maken. De cijfers geven ons nu gelijk. Al sinds 2018 vraagt onze fractie aandacht voor de toenemende tweedeling. Uit cijfers blijkt dat die alleen maar is toegenomen. Eind mei meldde het BD dat uit eerdere cijfers over 2023 bleek dat 1.100 huishoudens in Waakwijk met hun inkomen op of onder het sociaal minimum zitten, in 500 gevallen zelfs al voor het vierde jaar op rij. Dat waren er 100 meer dan het jaar daarvoor. Bij zo'n 200 huishoudens in Waalwijk was in 2023 sprake van 'werkende armoede': ze hadden wel degelijk een baan of inkomen uit een eigen bedrijf, maar niet genoeg om boven het sociaal minimum uit te komen. In die huishoudens met lage inkomens wonen ook kinderen: 3,5 procent van alle kinderen in deze gemeente — om en nabij de driehonderd kinderen in totaal — groeide vorig jaar op in een gezin met een inkomen op of onder het bijstandsniveau. Daar staat tegenover dat van alle huishoudens in Waalwijk er 7.000 zijn die bruto meer dan een ton verdienen. In 1.100 gevallen ligt het bruto-inkomen zelfs boven de twee ton, aldus het CBS.

Het verschil tussen rijk en arm in Waalwijk is de afgelopen jaren groter geworden. Het aantal huishoudens in Waalwijk met een bijstandsuitkering is het afgelopen jaar iets gestegen, naar het hoogste niveau sinds 2017. In december zaten 770 gezinnen hier in de bijstand, blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek eind mei naar buiten bracht. Tegelijk steeg het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering. In totaal kregen 578 mensen hier in december een WW-uitkering, oftewel 2,1 procent van de beroepsbevolking. Ter vergelijking: in de vijftien gemeenten die qua bevolkingsopbouw en welvaartsniveau het meest op Waalwijk lijken, ligt het aandeel WW-ers op 1,8 procent. Een

39

jaar geleden telde Waalwijk nog 516 WW-ers, oftewel 1,8 procent van de beroepsbevolking. Het WW-percentage in Waalwijk is in een jaar tijd dus met 0,3 procentpunt gestegen. [BD; 29+31-5-2025]. Een werkloosheidsuitkering is een stuk lager dan het reguliere loon. Half juni meldde het BD op basis van een gezondheidsonderzoek (o.a. GGD) dat met afgerond 24.000 mensen – bijna de helft van onze bevolking - met overgewicht, 7000 rokers en vapers, 4400 zware drinkers en 17.000 volwassenen die voldoende bewegen, de inwoners van Waalwijk minder gezond leven dan mensen in vergelijkbare gemeenten. Hoe kan worden verklaard dat ondanks de inspanningen van de GGD toch een steeds groter beroep moet worden gedaan op jeugdzorg, GGZ- en verslavingszorg? Kunnen we zeggen dat de GGD waar voor ons geld geeft? Half april maakte Langstraatmedia bekend dat de welvaart in deze regio een stijging heeft gekend ten opzichte van tien jaar eerder. Waalwijk is de uitzondering hierop, daar daalde de welvaart licht. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. De zogeheten SES-WOA indicator (welvaartsscore) is de indicator voor de sociaaleconomische status van een regio op basis van welvaart, opleiding en arbeidsverleden van huishoudens. Waalwijk kende een kleine daling van 0,030 naar 0,028. 2.

Boven de nullijn: Nadat in de Kadernota voor ruim een miljoen onontkoombaarheden zijn opgevoerd en voor nog eens een miljoen aan maatregelen om de basis op orde te krijgen, komt het college met nieuwe voorstellen voor een bedrag van € 1,5 miljoen en voor veel andere zaken is geen bedrag maar een PM opgenomen. Daar staan ombuigingen voor € 3,7 miljoen tegenover. Als het college zijn zin krijgt, wordt de OZB met ruim € 1 miljoen verhoogd, wordt de verblijfsbelasting met 20% (= € 1 ton) verhoogd, wordt de kostendekkendheid van begraafplaatsen met € 2 ton verhoogd, terwijl de opbrengsten over 2023 € 132.000 (= 35%) lager waren dan geraamd (€ 384.000). De woonlasten van een meerpersoonshuishouden zouden met € 75 moeten stijgen. Waarom houdt de gemeente Waalwijk zich zelf niet aan de nullijn? Waarom vindt het college dat de lasten van de deelnemers, ik bedoel onze inwoners en ondernemers, wel met meer dan inflatiecorrectie mogen worden verhoogd? 3. Met twee maten:

40

Vz, het college en de coalitie meten met twee maten. Uitvoeringsorganisaties met wie we een gemeenschappelijke regeling hebben, houden we strikt aan de nullijn, maar als het om onze eigen boekhouding gaat, kent het college geen grenzen. Is dat in het algemeen belang? Kun je dat volhouden door BTW terug te vragen van het Rijk en vervolgens diezelfde BTW door te belasten aan onze inwoners. Lokaal Belang zal dit vast wel zo vinden. Onze indruk is dat algemeen belang het eigen belang is van deze partij en haar achterban. De individualisering is doorgeslagen in de politiek. Je hoort mensen vaak zeggen: ‘Ik stem toch niet meer, want ze doen toch niet wat ik wil”. Daarom kloppen inwoners en ondernemers vaak bij de gemeenteraad aan, omdat ze menen te moeten opkomen voor hun eigen belang, omdat de gemeente een andere opvatting heeft van wat onder algemeen belang moet worden verstaan. Ik las laatst de volgende zin: [citaat] ‘Wij moeten eraan wennen dat de overheid niet het voortouw neemt in het zoeken naar het goede voor alle mensen, eenvoudigweg omdat wij een overheid kiezen die opkomt voor ons eigen belang, waardoor mensen die geen stem hebben verder in de verdrukking komen.’ [einde citaat]. Vz, bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen was de opkomst bedroevend.

Wat hebben wij daarvan geleerd? Wat hebben we ermee gedaan? Denken we dat we dit met een burgerbegroting, die miljoenen kost, hebben gerepareerd. Wanneer neemt deze raad besluiten die ertoe doen? Vz, namens de fractie van de ChristenUnie sluit ik onze bijdrage in deze eerste termijn af met de eerder uitgesproken en aangevulde wens: “Ik hoop dat wij het verlangen opmerken naar gemeenschap waar uitsluiting heerst, naar een veilig thuis waar vervreemding heerst, naar liefde waar angst heerst. Dat mensen elkaar willen kennen als vervullers van elkaars leven, als medebouwers van een gemeenschap, waar mensen oog hebben voor elkaar. Dat wij bij ons knagend geweten, in ons aarzelend verlangen, in onze kwijnende hoop, ons aan elkaar zullen verbinden in liefde voor de medemens, voor onze medeburgers, voor allen die kwetsbaar zijn, voor alles wat bescherming verdient en geen stem heeft”.

41

42