Algemene Beschouwingen 2025

Kaderstellend debat Algemene beschouwingen donderdag 3 juli 2025 14:00u

Inhoudsopgave Kaderstellend debat ............................................................................... 1 LOKAAL BELANG ................................................................................... 3 GROENLINKSAF .................................................................................. 11 SAMEN WAALWIJK ............................................................................... 15 SGP..................................................................................................... 21 CDA .................................................................................................... 27 D66 ..................................................................................................... 31 LIJST IJPELAAR ..................................................................................... 35 CHRISTENUNIE ................................................................................... 39

2

LOKAAL BELANG Voorzitter, De gemeente Waalwijk is geen optelsom van dorpen en steden, maar een verbonden gemeenschap van de karaktervolle kernen: Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik. Een gemeente met een rijke historie, waarin mensen niet terugdeinzen voor hard werken, waarin ambities niet worden geschuwd en waar men met beide benen op de grond staat om samen te bouwen aan een betere toekomst. Als ik terugkijk op die geschiedenis, zie ik een gemeenschap die zich niet snel op de borst klopt, maar wel trots mag zijn. Trots op wat er is bereikt. Trots op hoe ver we zijn gekomen. Juist daarom, voorzitter, wil ik vandaag stilstaan bij wat wel is gelukt. Want soms vergeten we dat, in de dagelijkse dynamiek van politieke keuzes, bestuurlijke uitdagingen en maatschappelijke zorgen. Lokaal Belang is trots. Trots als we door onze gemeente lopen, fietsen of rijden en zien hoe plannen werkelijkheid worden. Trots op wat we samen als raad en gemeente in beweging hebben gezet. Wij staan voor een gemeente die groeit, maar wél met een stevig fundament. Een gemeente die blijft investeren in ontwikkeling, vooruitgang én leefbaarheid, voor al onze inwoners. Daarom kijken we met voldoening terug op belangrijke stappen die zijn gezet: -

De verbouwing en verduurzaming van Wij-dienstencentrum Den Bolder is in de afrondende fase;

-

De renovatie van zwembad Zidewinde, waarmee we toekomstgericht investeren in het zwembad;

-

Het vaststellen van de visie voor het Hoefsvengebied, waarmee we natuur, recreatie en ruimtelijke kwaliteit met elkaar verbinden.

-

Het startsein van de realisatie van het GOL voor onze regio.

-

De realisatie van het blauwe sportpark bij Sportpark De Gaard.

3

Voorzitter, dit zijn voorbeelden waar wij trots op zijn. Lokaal Belang staat voor: toekomstgericht denken, lokaal investeren en samen bouwen aan een gemeente waar we niet alleen wonen, maar waar we ons thuis voelen. In Waalwijk wordt ingezet op een koerswijziging binnen het Sociaal Domein. Een koers die al mooie wegen is ingeslagen en ervoor zorgt dat mensen niet verdwalen in een systeem, omdat we vanuit ‘samen’ willen werken. We kijken uit naar de monitoring van de koerswijziging, omdat we graag zien welke voortgang we boeken in deze transformatie. Naar aanleiding van het betoog van de Voedselbank vinden we het ontzettend belangrijk dat alle partijen vanuit Waalwijk Kansrijk onder één dak gehuisvest kunnen worden. De kracht van Waalwijk is dat we dicht bij de mensen kunnen staan. Dit zien we onder andere doordat we de inkoop van WMO lokaal organiseren. Lokaal Belang staat achter deze keuze en vindt dat dit prachtig aansluit bij de visie van de nieuwe koers. Voorzitter, op het gebied van sport en cultuur willen we blijven investeren. Daarom zijn we voorstander van het structureel maken van de subsidie voor het Schoenenkwartier en zijn we voorstander van de investering in de kleedkamers van voetbalvereniging WSC. Daarnaast zijn we benieuwd naar de realisatie van de motie over de gebiedsontwikkeling Zidewinde.

Daarnaast zijn we erg benieuwd naar de stand van zaken rondom de realisatie van Sportboulevard Waspik. De afgelopen week hebben we gezien wat een succes het stadsstrand is. De vrolijke mensen die in dit warme weer even verkoeling zoeken. Maar helaas is de ontwikkeling van het Lido nog niet gerealiseerd. Voor het stadsstrand betekent dit dat er geen toiletten in de buurt zijn. Om er toch voor te zorgen dat er in deze zomerperiode mogelijkheden voor een toiletbezoek zijn dient Lokaal Belang een motie in voor tijdelijke toiletvoorziening. Lokaal belang kan zich voorstellen dat er tijdelijk een Dixi wordt geplaatst. De economische koers van Waalwijk vraagt om regie. Wat voor bedrijven willen we aantrekken, en welke waarde voegen zij toe aan onze economische ontwikkeling? Maar ook: Hoe dragen zij bij aan de welvaart van onze inwoners, wat worden zij hier beter van? Lokaal Belang wil gerichte vestigingskeuzes maken, met ruimte voor duurzame maakindustrie en lokale ondernemers. We begrijpen dat er veel logistieke ontwikkelingen zijn op de grondgebieden van Haven 8 Oost. Maar zijn er ook andere mogelijkheden?

4

Lokaal Belang wil het college meegeven dat we graag zien dat wordt onderzocht welke bedrijven nog meer betrokken kunnen worden bij de verkoop van gronden. Lokaal Belang denkt onder andere aan lokale ondernemers die grond kunnen ruilen, zodat er ten zuiden van de A59 transformatielocaties ontstaan. En aan bedrijven die van toegevoegde waarde zijn voor onze lokale en regionale economie, zoals de hightech-maakindustrie (Brainport Eindhoven), circulaire en energie-industrie (PowerPort Moerdijk) of de leisure-economie (Midden-Brabant). Voorzitter, ‘Niet mauwen, maar bouwen’ is een slogan die al jaren door fractieleden van Lokaal Belang wordt verkondigd. Wij staan voor het bouwen van woningen die kwalitatief goed zijn, voor de inwoners van alle kernen van de gemeente Waalwijk. Als we door de gemeente lopen of fietsen, zien we mooie bouwplannen. Kwalitatief goede woningen met een groene omgeving die bijdragen aan de leefbaarheid van onze inwoners. We zullen vasthouden aan de kaders binnen de gemeente Waalwijk, met oog voor onder andere de woondeal en de parkeernormen. Mobiliteit moet veilig, slim en toekomstgericht zijn. De noord-zuidverbindingen vragen om verbetering, maar niet zonder oog voor de leefomgeving. De fietsveiligheid op de havens is nu onder de maat; hier moet worden ingegrepen. De veiligheid op de industrieterreinen vraagt om een integrale oplossing.

We vragen het college met lef een totaaloplossing voor te bereiden, en dus niet weg voor weg. De ruimte op de oudere industrieterreinen Haven is beperkt. Met bijvoorbeeld eenrichtingswegen slaan we meerdere vliegen in één klap: betere circulatie, er ontstaat ruimte voor vrijliggende fietspaden en er is plek voor meer groen. Lokaal Belang wil daarnaast inzetten op mobiliteitshubs bij knooppunten van verkeer en openbaar vervoer, met ruimte voor deelmobiliteit, fietsenstallingen en kleine voorzieningen zoals een toilet of een kop koffie, om duurzame mobiliteit ook comfortabeler te maken. Tot slot voorzitter, Dit is geen verhaal van tevreden achteroverleunen. Dit is een verhaal van ambitie, van verantwoordelijkheid nemen en samen vooruitkijken. Waar we trots zijn op wat er is bereikt, maar tegelijkertijd scherp blijven op wat nog beter kan. Samen met onze inwoners bouwen aan een gemeente waar we niet alleen wonen, maar waar we ons thuis voelen.

5

6

VVD Dank voorzitter, Beste collega’s, toehoorders en mensen thuis op de bank, Laten we deze kadernota niet beoordelen op hoeveel we kunnen uitgeven, maar op hoeveel we niet hoeven uit te geven om toch het verschil te maken. Zuinigheid is geen zwakte, het is politieke volwassenheid. De afgelopen maanden werd in deze kadernota een somber financieel beeld geschetst. Maar de werkelijkheid blijkt inmiddels een stuk zonniger: de meicirculaire liet stevige meevallers zien, en daarmee kantelde het financiële perspectief ingrijpend. Als fractie hebben we die positieve signalen direct herkend, en inmiddels zijn we een maand verder. Daarom roepen we het college op om de meicirculaire voortaan standaard en tijdig mee te nemen in de kadernota’s. Desnoods wachten we daar een week langer op; liever een volledig en actueel beeld, dan debatteren op achterhaalde cijfers. Tegelijkertijd pleiten we voor realisme. Extra financiële ruimte is mooi, maar laten we niet meteen de zak van Sinterklaas opentrekken. Wat de Lokale VVD betreft blijft deze kadernota, net als de begroting 2026, zo beleidsvrij en ambitiearm mogelijk. Niet omdat we tegen ambities zijn, maar omdat een stevig fundament voor de komende jaren nu prioriteit heeft. OZB We gaan als Lokale VVD dit college wel houden aan onze afspraak die twee weken geleden door de wethouder werd herbevestigd tijdens de gespreksavond.

Ik citeer: “Als de noodzaak voor een OZB-verhoging er niet is gaan we dat ook niet doen, OZB verhogen is en blijft het laatste redmiddel.” Zoals eerder aangekondigd, trekken we samen met verschillende partijen een duidelijke rode lijn: de voorgestelde OZB-verhoging van 5% moet van tafel. Dit amendement zorgt ervoor dat die extra lastenverzwaring voor onze inwoners en ondernemers niet doorgaat. Want eerlijk is eerlijk: als we in 2026 een overschot van bijna 1,8 miljoen euro verwachten, is het niet te verkopen om huishoudens nog verder op kosten te jagen. Zeker niet in een tijd waarin de energierekening stijgt, de boodschappen duurder zijn

7

en spaargeld geen vanzelfsprekendheid meer is. Daarom: OZB-verhoging? Niet nodig. Niet doen! De Lokale VVD dient vanavond ook een motie in over de zogenoemde areaaluitbreiding. Een technisch woord voor een simpele waarheid: het college wil de OZB verhogen vanwege een rekentechnisch foutje uit het verleden. Maar nu de meicirculaire laat zien dat we financieel ruimer in ons jasje zitten dan gedacht, is die verhoging nergens meer voor nodig. Daarom stellen wij voor: corrigeer de areaaluitbreiding, maar zonder dat het leidt tot hogere lasten voor onze inwoners. Gemeenschappelijke regelingen Gemeenschappelijke regelingen zijn belangrijk voor het uitvoeren van wettelijke taken, maar ze mogen geen sluiproute worden voor het financieren van extra ambities buiten de raad om. Vorig jaar heeft deze raad uitgesproken dat de kosten op de nullijn moesten blijven, en die lijn moeten we vasthouden. De Lokale VVD wil dat we scherp blijven op de inzet van algemene middelen: prima voor kerntaken, maar geen blanco budget voor bovenwettelijke plannen. Met de motie die we samen met Lokaal Belang en Samen Waalwijk indienen, geven we het college de rugdekking om hierin duidelijke grenzen te stellen en vragen we om heldere verantwoording in de zienswijzen. SchoenenKwartier De afgelopen weken en dagen is er veel aandacht geweest voor het Schoenenkwartier.

Inspreekreacties, pers, stevige lobby en kekke filmpjes, het laat zien dat er betrokkenheid is. Dat waarderen wij. Tegelijkertijd blijft voor de Lokale VVD het uitgangspunt helder: het Schoenenkwartier is in essentie een regionaal museum met potentie, maar het fundament moet steviger. Wij vinden dat zo'n instelling breder gedragen moet worden, niet alleen door de gemeente, maar ook door de schoenen- en lederbranche, de regio en het bedrijfsleven. Onze inwoners dragen nu het grootste deel van de lasten, terwijl het museum nog worstelt met bezoekersaantallen en structurele inkomsten. Dat vraagt om duidelijke keuzes. Geen afrekening, geen afscheid, maar wél heroriëntatie. De Lokale VVD staat open voor verlenging van de financiering, maar alleen als daar een overtuigend plan tegenover staat: een duurzame financieringsmix, structurele samenwerking met de sector en heldere afspraken

8

over de maatschappelijke en economische waarde van het museum. Geen blanco cheque, maar een luide oproep tot echte partnerschap. We zijn niet tegen het Schoenenkwartier, we willen het sterker maken, zodat het op eigen benen kan staan. Want alleen dan kunnen we er met recht trots op worden. Woningbouw Waar we als lokale VVD daarentegen geen geduld voor hebben is het woningtekort. Het afgelopen jaar zijn er nog geen 200 woningen gebouwd. Dat is onaanvaardbaar. Inwoners betalen nog steeds de hoofdprijs voor een woning. Starters wonen noodgedwongen thuis, jonge gezinnen kunnen niet doorstromen en senioren die kleiner willen wonen kunnen geen kant. Er moeten snel oplossingen komen om onze woningbouw te versnellen. Daarom komen we vandaag met een motie om daar een bijdrage aan te leveren. Met de nieuwe Omgevingswet hebben we als gemeente de ruimte om keuzes te maken in welke activiteiten we vergunningsplichtig maken, zoals bij grondgebonden woningen. Als we regels versoepelen, kan dat tot 1,5 of zelfs 2 jaar aan versnelling zorgen. Aan de bak dus. Want wij hebben te leveren. PM posten En dan komen we al snel bij alles wat er nog niet staat in deze begroting. De PM posten.

Als lokale VVD gaan we op dit moment nog niets markeren, maar verwachten van het college dat voor iedere PM-post er voor de begroting een raadsvoorstel ligt, waarbij we ook inzicht krijgen in de effecten voor de begroting. We accepteren als lokale VVD niet dat we in de begroting pas geconfronteerd worden met kosten zonder de inhoudelijke plannen te hebben gezien. We hopen dan ook dat u al deze PM-posten al klaar heeft staan voor besluitvorming na de zomer. Afrondend voorzitter. Als lokale VVD zijn we op een paar stevige punten na best tevreden met deze kadernota. Neem bijvoorbeeld de investeringen voor de kleedkamers van voetbalvereniging WSC. Al jaren is duidelijk dat hier een investering nodig is. De VVD-fractie heeft hier meermaals aandacht voor gevraagd. We zijn blij dat er zicht is op een structurele oplossing.

9

Tot slot. We zien graag een zo beleids- en ambitievrije begroting tegemoet die een stevig fundament legt voor de komende jaren.

10

GROENLINKSAF Voorzitter, Al jaren wachten we op het ravijnjaar, het jaar waarin de gemeentekas helemaal leeg zou zijn. Met dat vooruitzicht hebben we keuzes gemaakt. Plannen zijn versoberd, de organisatie heeft een jasje uitgedaan, en we hebben tegen onze inwoners gezegd dat er niks kon. Voorzitter, en nu we bijna over de rand gaan blijkt er toch een net te hangen. Het ravijn blijkt maar een kuiltje te zijn. Ondertussen is het jasje bij de gemeente al uitgedaan, er is stevig bezuinigd, en wij willen ons respect uitspreken voor de manier waarop de organisatie samen met het college heeft gesneden in eigen vlees. Dat moet pijnlijk zijn geweest. Ook de gemeenteraad heeft gas terug moeten nemen. De afgelopen twee jaar hebben we geprobeerd om minder uit te geven, maar als het allemaal meevalt, wat doen we dan met de ruimte die ontstaat? Gaan we door met aangetrokken handrem, of durven we opnieuw te kiezen – niet vanuit angst, maar omdat we door willen? Voorzitter, in tijden van dreiging groeit de roep om simpele antwoorden. Minder regels, niemand ontzien en harde keuzes – en dat klinkt aantrekkelijk, want dat is de makkelijke weg. Maar goede politiek is niet de weg van de minste weerstand. Politiek is verantwoordelijkheid nemen. Keuzes maken is nooit neutraal, omdat ze mensen raken.

Daarom vinden wij, zeker nu het ravijn lijkt te zijn afgewend, dat nu het moment is om te kiezen voor verbinding, voor eerlijkheid en voor de mensen die het écht nodig hebben. Voorzitter, wij zijn blij dat de dreiging van het ravijnjaar ons niet heeft verlamd. We hebben wel degelijk investeringen gedaan en middelen vrijgemaakt, want er is altijd ruimte om te kiezen. Neem de investering van 765.000 euro in de nieuwe kleedkamers voor WSC. Dat is geen kleine bijdrage, maar het is een keuze waarvan we als raad zeggen: dit vinden we belangrijk. Het heeft lang genoeg geduurd. Wij zijn blij dat we dit nu achter ons kunnen laten. Voorzitter, omdat ook dat lang genoeg geduurd heeft vragen we aan de wethouder om met aandacht te kijken naar de ontwikkelingen in de Hooisteeg. Op die plek zouden we moeten investeren in het zichtbaar maken van onze lokale cultuurgeschiedenis, omdat identiteit, erfgoed en ontmoeting ruimte verdienen in ons beleid. Dat gezegd hebbende, stellen we wél kritische vragen bij het Schoenenmuseum. U bent het van de heer Frank den Braven gewend, maar ook ik vind dat loyaliteit aan een idee niet betekent dat daar onbeperkt geld aan gegeven moet worden. Hoewel cultuur voor

11

GroenLinksaf belangrijk is, omdat het bijdraagt aan welbevinden, ontspanning en ontmoeting, voelen wij ook wel wat voor het idee van de VVD om onvoorwaardelijk mee te gaan in een nieuwe structurele verhoging. We gaan de motie echter niet steunen, omdat wij beseffen, dat het Schoenenmuseum zonder deze extra steun niet door kan. We hopen echter op actie, zodat er toegewerkt kan worden naar structurele stabiliteit. Voorzitter, deze voorbeelden laten zien dat we als gemeentebestuur best geld kunnen vinden voor iets wat we belangrijk genoeg vinden. De vraag is dus niet óf we kunnen kiezen – maar waarvoor we kiezen. Tegelijkertijd ziet de fractie van GroenLinksaf dat andere dingen waar inwoners al jaren op wachten, nog altijd blijven hangen in intenties en niet ingevulde begrotingsposten. Neem het geluidsscherm langs de A59 bij Baardwijk. Al jarenlang wachten de bewoners op een oplossing voor de geluidsoverlast langs die belachelijk drukke weg. De impact op het woongenot is groot. En toch blijft het scherm voorlopig een belofte zonder planning. Wanneer komt er duidelijkheid? Ook de bereikbaarheid van onze gemeente laat te wensen over. Na 19.00 uur of in het weekend zijn de kernen met het OV niet te bereiken. We horen dat we moeten wachten op de concessie – en we hopen op BravoFlex.

Maar wat als straks het dubieuze EBS de aanbesteding wint en er niets verandert? Wat is dan ons plan B? Moeten we dan tot 2037 wachten? Wachten terwijl onze kernen verder en verder geïsoleerd en vergrijsd raken? Voorzitter, wij willen ook graag nog stilstaan bij de noord-zuid fietspaden. Ooit kwamen wij met een motie, de heer van Groos herinnert ons er nog jaarlijks aan, om hier iets aan te doen. Nu lezen we dat er in 2026 een fietsplan komt wat alles duidelijk moet gaan maken. Voorzitter, wij vinden dit rijkelijk laat. Hoe kan het dat zo'n plan er niet al is? De snelfietsroute in de GOL laat zien dat het heel snel kan als het moet, zelfs als het veel te ingewikkeld gemaakt wordt. Voorzitter, de onderwerpen die wij genoemd hebben raken mensen elke dag – letterlijk. Ze gaan over woongenot, bereikbaarheid en verkeersveiligheid. En dus moeten we ze niet vooruitschuiven, maar oppakken. En voorzitter, als er één thema is dat bij deze raad breed leeft, dan is het wel de zorg over de beschikbaarheid van sociale huurwoningen. Hoe we dat willen oplossen mag dan per partij verschillen, maar de signalen zijn voor ons allemaal helder: het aandeel sociale huur in Waalwijk daalt al jaren. De wachttijd is inmiddels opgelopen tot ruim zes jaar en woningcorporaties zoals Casade geven aan dat ze wel wíllen bouwen, maar dat het ze niet

12

lukt omdat ze het geld niet hebben en omdat de procedures té ingewikkeld zijn. Zonder onze hulp lukt het gewoon niet, en daarmee raakt onze ambitie steeds verder uit beeld. Tegelijkertijd ligt er een immense opgave op tafel. Gelukkig ligt het nog niet helemaal op zijn gat. Kijk naar de Baardwijksestraat, de Kasteellaan en de Els – allemaal strategische locaties met gevolgen op het woningaanbod voor de komende decennia. Projecten die sociale huur bevatten. Maar als we kijken naar wat er verder gaat komen, dan is dat op de korte termijn niet veel. We moeten duidelijke keuzes gaan maken om de regionale en gemeentelijke doelstellingen niet uit het oog te verliezen. En voorzitter, we hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. Andere gemeenten zijn ons al voorgegaan met stimuleringsmaatregelen, zoals erfpachtconstructies, gedifferentieerd grondbeleid en investeringsfondsen. Daarom dienen wij, zoals aangekondigd, een motie in waarin we het college vragen om met een voorstel te komen voor actief grondbeleid, erfpacht, en een lokaal woningbouwstimuleringsfonds – zodat corporaties als Casade weer projecten kunnen realiseren met ten minste 30% sociale huur.

We danken onze mede-indieners en de steunende fracties, die met ons de verantwoordelijkheid nemen om fatsoenlijke huisvesting makkelijker realiseerbaar te maken, en mensen met een bescheiden inkomen ook de zekerheid bieden dat er een plek voor ze is in onze mooie gemeente. Voorzitter, wij willen in dit kader ook het belang van natuur en biodiversiteit benadrukken. Het soortenmanagementplan biedt een kans om natuurinclusief bouwen te verankeren in onze woningbouwprojecten. GroenLinksaf roept het college op om dit niet te zien als extra hindernis, maar als voorwaarde voor een gezonde, leefbare gemeente. De druk op onze gemeente komt niet alleen van mensen die wachten op een woning, maar ook van de manier waarop wij onze economie inrichten. Steeds meer internationale medewerkers werken aan de andere kant van de A59. Bedrijven draaien volop, de blokkendozen groeien, maar de maatschappelijke druk komt aan onze kant van de A59 terecht: op de huisvesting, op het onderwijs en op het sociaal domein. En niet alleen daar. Het haventerrein heeft ook een flinke ecologische voetafdruk. Als we het hebben over Brede Welvaart, dan hoort daar óók bij dat we dit gebied vergroenen en verduurzamen. Wij zijn dus blij dat we met ‘Werklandschappen van de toekomst’ hier iets aan gaan doen. Maar voorzitter, ondertussen is er een scheve balans ontstaan.

Want waar de lasten lokaal gevoeld worden, blijft de financiële bijdrage van bedrijven achter. Daarom vinden wij het zo absurd dat we in het kader van de Brede Welvaart, de OZB voor niet-woningen in Waalwijk zo

13

uitzonderlijk laag houden. Zeker in vergelijking met andere gemeenten in de regio. Het is niet meer uit te leggen. Voorzitter, bedrijven geven ons veel, maar ze vragen ook veel van de gemeente, en dus mogen ze ook eerlijk bijdragen. Wij pleiten er dan ook voor om – juist in het licht van de meevallers die we nog zullen benoemen – om de OZB op woningen niet te verhogen, maar de OZB op nietwoningen wél omhoog te brengen. Voorzitter, en dan komt het moment waar deze begroting om draait. Want de meicirculaire bracht ons onverwachte ruimte. Nou is het slim om geld pas uit te geven als je het hebt, maar wat als je altijd te kort komt? Dit is het moment waarop politiek het verschil kan maken. Daarom dienen we vandaag een tweede essentiële motie. In de motie, die mede wordt ingediend door D66, Lokaal Belang en het CDA, stellen we voor om de individuele inkomenstoeslag te verhogen naar 110% en de referteperiode te verlagen naar 3 jaar. Geldgebrek zorgt ervoor dat mensen ongezonder worden, zowel mentaal als lichamelijk. Wij gaan ervan uit dat deze investering in de IIT zich op de lange termijn terugbetaald in lagere zorgkosten. Voorzitter, misschien is dit wel het belangrijkste punt van dit hele debat: De gemeente, als politiek, krijgt weer ruimte. Maar de mensen met de laagste inkomens en de mensen die jarenlang wachten op een woning krijgen niets. Zij leven al járen in onzekerheid.

Geen uitzicht, geen meevallers, geen zachte landing. Alleen maar uitstel en rekensommen die niet kloppen. Als wij dan nu de kans hebben om iets terug te doen – om het speelveld iets gelijker te maken – dan is dat geen cadeautje, maar onze verantwoordelijkheid. Dit is het moment om te laten zien dat wij omkijken naar elkaar. Samen redzaam! Woorden, die ten minste deze coalitie, bekend in de oren zouden moeten klinken.

14

SAMEN WAALWIJK Voorzitter, In maart 2026 kiezen de inwoners van Waalwijk een nieuwe gemeenteraad en zal een nieuw college aantreden om de wensen van die nieuwe raad uit te voeren. Het is tegen die achtergrond dat we er voorstander van zijn om een zo beleidsarme begroting vast te stellen. We moeten niet over het graf heen regeren en de nieuwe raad belasten met een erfenis met grote uitgaven. Het lijkt, gezien de extra positieve effecten van de mei circulaire, aanlokkelijk om dat te doen. Vanuit democratisch oogpunt lijkt het ons daarom goed om in de aanloop naar de verkiezingen terughoudend te zijn. Voor partijen biedt dat ruimte om met nieuwe plannen te komen en ander accenten te zetten. Dat wil niet zeggen dat we helemaal niets moeten doen. Er liggen veel grote plannen die op uitvoering wachten waar de raad groen licht voor heeft gegeven. Zoals de ontwikkeling van het Centrum. Een complexe opgave waarvoor de seinen nog lang niet allemaal op groen staan. De ontwikkeling van Haven acht oost. Waarvan we dan ook erg benieuwd naar zijn hoe het college denkt, brede welvaart bij dit plan inhoud te gaan geven. Voorzitter, De woningmarkt zit muurvast. Voor de starters en mensen met een middeninkomen is er nauwelijks een passende en betaalbare woning beschikbaar.

We gaan er van uit dat het college werk maakt van de uitvoering van de motie die afgelopen donderdag raadsbreed is ondersteund.

15

Misschien moet het woningbouwbeleid drastisch om en is het wenselijk en noodzakelijk dat voor de zwakkeren en de ouderen in de samenleving we meer moeten inzetten op de bouw van sociale huur woningen en huurwoningen in het midden en wellicht het hogere segment, om de doorstroming in de bestaande woningmarkt te stimuleren. Dat vraagt om lef om samen met grote beleggers zoals pensioenfondsen en toegelaten instellingen te investeren in de woningmarkt. Om die koersverandering te bewerkstelligen zullen we een actieve grondpolitiek moeten gaan voeren en ook instrumenten als het invoeren van erfpacht niet op voorhand moeten uitsluiten. Waalwijk smacht op uitvoering van de locaties Gedempte Haven, Slachthuis, ETZ terrein, het project Loeff en nog veel andere projecten die al veel te lang in de pijplijn zitten. Met de invoering van de omgevingswet moeten procedures sneller en op een integrale wijze gaan. We zien daar vooralsnog geen resultaten van. Veiligheid moet meer accent krijgen in het omgevingsbeleid. Een veilige buurt en omgeving is de basis voor woongenot. Samen Waalwijk blijft zich daarom sterk maken voor een gebiedspaspoort, waarin allerlei aspecten van een buurt of wijk in kaart worden gebracht waardoor gericht beleid kan worden gevoerd voor een aantrekkelijke en gezonde woonomgeving. Voorzitter, Het coalitieprogramma van deze coalitie barst van de ambities.

Een aantal kan Samen Waalwijk ondersteunen. Maar er zijn ook zorgen. Met name de geopolitieke verhoudingen leiden -zo blijkt- niet tot vrede. Dat vraagt van ons ook om mee te werken aan de opvang van vluchtelingen die in hun land niet meer veilig zijn. De economische effecten van deze crisis zijn ook hier merkbaar. Prijzen zullen fors gaan stijgen. Het GOL-project is het voorbeeld hoe de kosten uit de hand kunnen lopen. In financieel opzicht zullen we de grote investeringen die we al jaren in de planning hebben staan nog eens goed voor het licht moeten houden. We denken hierbij aan projecten als de insteekhaven, de Kerkvaartse haven en het in eigen beheer exploiteren van windmolens.

16

Gemeenschapsgeld kun je maar een keer uitgeven. Waar samen Waalwijk accent op wil leggen is de leefbaarheid in de kleine kernen. Die komt steeds meer onder druk te staan, doordat basisvoorzieningen verdwijnen en de vergrijzing toeslaat, omdat de jeugd elders hun toekomst zoekt. Daarom is bijvoorbeeld de realisering van de sportboulevard in Waspik zo belangrijk. Niet alleen voor de gezondheid, maar ook voor de jeugd. Sport verbindt en biedt de mogelijkheid voor de jeugd om elkaar te ontmoeten. Voor de invulling van de vrijkomende locaties zullen slimme oplossingen voor woningbouw bedacht moeten worden om de jeugd ook voor de toekomst vast te houden. Dit zelfde gaat op voor Sprang-Capelle. We wachten op de plannen voor Zidewinde. Daarnaast zijn we al jaren bezig om de bereikbaarheid van Waalwijk met name op het openbaar vervoer en de aansluiting op het landelijke netwerk te verbeteren. Een uitgelegen kans ligt hier om op de locatie aan de Tilburgseweg een HUB te realiseren, met uitgebreide moderne faciliteiten voor met name de fiets. Nu al zijn er grote problemen met de stalling van fietsen in Sprang en Landgoed Driessen. Zeker met een uitbreiding met meer dan 1000 woningen, moet een supersnelle verbinding met Tilburg, Den Bosch en Breda uitkomst bieden om het openbaar vervoer te stimuleren.

We dienen daarom een motie in om de invulling van deze locatie voor een Hotel met een HUB mogelijk te maken. Wellicht dat voor de projectontwikkelaar elders compensatie kan worden geboden voor woningbouw. Voorzitter, Al eerder hebben wij aangegeven dat wij mogelijkheden zien het gebied ten noorden van de spoordijk in te richten als natuur en recreatiegebied, vergelijkbaar met de Moerputten in Den Bosch. Daarnaast zien wij een kans en mogelijkheid een extra ecologische verbinding te maken aan zowel de linker als aan de rechter zijde van het Drongelens Kanaal die tevens de te ontwikkelen natuur en recreatie gebieden van boven en onder de A59 met elkaar verbinden. Deze ontwikkeling kan bijdragen aan de oplossing van de lopende bezwaren in het kader van de stikstofproblematiek die betrekking heeft op het project uitbreiding bedrijventerrein Haven 8 Oost, het project Oostelijke insteekhaven en het project Randweg. Daarnaast zien we ook mogelijkheden om de strook grond tussen de A59 en de Winterdijk in Baardwijk en de nog aan te leggen houtwallen hierin te betrekken.

17

Wij dienen dan ook een motie in om deze plannen nader uit te werken. Voorzitter, De relatie tussen de overheid en de burger staat onder druk. De kiezer laat het steeds meer afweten en populisme komt steeds meer op, terwijl de vraagstukken die om een oplossing vragen steeds groter worden. Participatie moet daarom nu echt van de grond komen. Iedereen moet kunnen meedoen. De tweedeling in de samenleving is groot. Steeds meer mensen komen in de knel doordat ze de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen. Steeds meer mensen haken af. De vergrijzing in de samenleving legt een steeds grotere druk op de zorg die het nog amper aan kan. Mensen moeten lang wachten voor hun noodzakelijke hulp. Dat vraagt om slimme oplossingen. Het sociale domein kraakt in zijn voegen. Samen met alle inwoners en instellingen ligt hier een grote opgave om de koers te wijzigen. Veel ligt op het bordje van de centrale overheid, maar ook lokaal kunnen we veel. Samen Waalwijk ziet mogelijkheden om de inwoners een grotere rol te geven bij grote vraagstukken. Zoals u weet zijn wij voorstander van het invoeren van een referendum. Het uitdaagrecht en burgerberaad zijn eveneens goede instrumenten om de verbinding te zoeken met de samenleving. Wat ons betreft moet dat een van de belangrijkste items worden bij de verkiezingen: het herstel van vertrouwen.

Voorzitter, De aanpak van de jeugdzorg is en blijft een groot probleem en vraagt alle aandacht. Het gezin moet een veilige haven zijn, waar een kind gezond en gelukkig opgroeit. De gezondheid van kinderen door gebruik van allerlei verdovende middelen, roken en alcohol, vraagt meer aandacht dan ooit. Dit heeft fysieke en mentale gevolgen. Ook lokaal kunnen we veel, niet alleen door voorlichting, maar ook door maatregelen en handhaving. Daar ligt niet alleen een verantwoordelijkheid voor de ouders, scholen en verenigingen, maar ook voor de Tavenu ligt hier een taak. Die weet als geen ander wat er onder de jeugd leeft om daar op in te spelen.

18

De jeugd mist een echte uitgaansgelegenheid. Het gebouw van de Tavenu kan veel beter worden benut door de organisatie van evenementen, zoals het geven van concerten, discoavonden ect. Een voorziening waarin we veel gemeenschapsgeld in stoppen en die beter benut kan en moet worden. Voorzitter, we maken ons grote zorgen over het Schoenenkwartier. Het museum is nu al een paar jaar open en de betalende bezoekers blijven fors achter bij de ambities die wij gezamenlijk hebben gesteld toen wij dit avontuur aangingen. Wij dragen het museum een warm hart toe, daarover geen misverstand. Maar wij betwijfelen of het structureel verhogen van de subsidie het probleem echt gaat oplossen. Het lijkt er op dat het museum de bedrijfsvoering niet op orde krijgt. Zonder een goede basis heeft het museum geen toekomst. We zullen stevige prestatieafspraken moeten maken om een structurele verhoging van de subsidie te kunnen rechtvaardigen. Misschien moeten we de innige relatie met het museum wat loslaten en het museum een stevige opdracht geven om orde op zaken te stellen, desnoods met hulp van buitenaf. We zijn dan ook geen voorstander om deze verhoging structureel te maken en willen dit koppelen aan de uitkomst van een nog in te stellen onderzoek. Een verdere samenwerking in de culturele sector biedt wellicht voor de toekomst een mogelijke oplossing.

Die samenwerking zou wat Samen Waalwijk betreft ook gevolgen moeten hebben voor de wijze van besturen van deze instellingen, waarbij een overkoepelend orgaan een verbindende rol moet krijgen. Op deze wijze komt de gemeente ook meer op afstand te staan, hetgeen goed is voor een gezonde verhouding met die instellingen. Tot zover onze bijdrage.

19

20

SGP Voorzitter, geachte aanwezigen en allen die via de livestream met ons zijn verbonden, Met de kadernota 2026 gaat het, om de woorden van het college over te nemen, om keuzes voor de verdere ontwikkeling van Waspik, Sprang-Capelle en Waalwijk. In deze volgorde dan ook, naar wij aannemen. Het is de laatste kadernota die dit college ons aanbiedt. Bij leven en welzijn volgend jaar staat hier een nieuwe raad en zal de kadernota 2027 het karakter dragen van een coalitie akkoord, wanneer er niets verandert. Wat de SGP betreft, we hebben het vaker gezegd, komt er een raadsakkoord. Traditioneel verdeelt de raad zich na verkiezingen in coalitie en oppositie, met voorspelbare stemverhoudingen en beperkt debat. Het raadsakkoord biedt een alternatief: het programma wordt opgesteld door de hele raad of een brede meerderheid. Samenwerking vindt plaats rond thema’s in wisselende samenstellingen. Hierdoor verschuift de focus van partijpolitiek naar gezamenlijk werken aan de toekomst van de gemeente. Deze werkwijze vraagt om een andere houding van raadsleden, wethouders en ambtenaren. Omdat steun voor voorstellen niet gegarandeerd is, vraagt dit om actieve dialoog en overtuigingskracht van het college. Tegelijk ontstaat er meer ruimte voor debat, nuance en politieke profilering.

Het college moet leren werken zonder vaste meerderheid, en de raad moet zijn kaderstellende en controlerende rol goed organiseren. Regelmatige evaluatie en reflectie zijn essentieel. Een raadsakkoord biedt kansen om de relatie tussen raad, college en samenleving te vernieuwen en inwoners meer te betrekken. Dit kan het vertrouwen in de lokale politiek versterken. Uiteraard zijn wij zeer benieuwd, en absoluut geïnteresseerd, hoe de overige fracties hier tegenaan kijken. Voorzitter, een woord over de kadernota. Vandaag zullen diverse moties en amendementen langs komen. Waarschijnlijk zullen de debatten in hoofdzaak over deze wijzigingsvoorstellen en opdrachten gaan. Daarmee verdwijnt de kadernota zelf wat naar de achtergrond en zal deze, in ieder geval gesteund door de coalitiepartijen en wellicht een enkele goedwillende oppositiepartij, vandaag worden vastgesteld.

21

Het helpt daarbij absoluut dat wij vrijdag jl. van onze minister van financiën, de heer Klerx, inzicht hebben gekregen in de effecten van de meicirculaire op onze meerjarenbegroting. Daar werden wij stil van. De dieprode cijfers voor de jaren 2026 en 2027 zagen we langzaam weg trekken en mooi zwart worden. Het ravijnjaar 2026 wordt zo toch weer wat naar achteren geschoven, in financieel opzicht. Fracties zullen ook hun best doen om van het jaar 2026 geen electoraal ravijnjaar te maken. We zien nu al de eerste ritselingen van de campagnes loskomen, in de debatten wordt het allemaal net een tikje scherper, wat ons betreft maken we er een mooie en nette campagne van waarop we straks dankbaar en met trots op terug kunnen kijken. Voorzitter, het behandelen van de kadernota betekent keuzes maken. Een onderwerp lichten wij er uit. Er is een tekort aan woningen en dit tekort groeit. Laten we wel bedenken wat we bouwen, voor wie we bouwen, wat we daarvoor moeten doen en wat voor samenleving we uiteindelijk willen vormen met elkaar. Een groep huizen maakt immers nog geen samenleving. Die vorm je met elkaar en het is belangrijk dat ook de gemeente Waalwijk uitdraagt wat voor gemeente zij wil zijn. Er dient daarom geïnvesteerd te worden in welzijn, sociale veerkracht en samenredzaamheid van onze inwoners.

Wees daarom ook zuinig op uw relatie met de kerkgemeenschappen in onze kernen, waar nog sprake is van zorgen voor elkaar en omzien naar elkaar. Bouwen. Wat, wanneer en voor wie. In deze raad gaat het vaak over starterswoningen en sociale huurwoningen. Over het aantal m2 netto woonoppervlak moeten we het dan wel eens zijn, en over wat als betaalbaar geldt. Eerder gaven wij aan meergeneratie woonconcepten een plaats in de plannen te willen geven en wij geven u graag ons vertrouwen dat u dit oppakt. Ook de vraag naar mantelzorgwoningen zien wij groeien. Wat ons betreft komen die er met maximale medewerking vanuit de gemeente. Vaak zijn het ouderen van wie de wens komt en die moeten we als gemeente niet opzadelen met jarenlange procedures en gedoe. Dan is er nog een groep, die toeneemt in omvang. Dan hebben we het over senioren. Oudere mensen, wonend in een huis met een aantal slaapkamers, flinke tuin, vaak afgestemd op en passend bij het gezin dat zij jaren gelden vormden. Er zijn genoeg ouderen die wel kleiner

22

willen wonen. Zeker qua huur is dat een onhaalbare kaart .. weinig mensen worden enthousiast van een veel kleiner huis waarvoor ze veel meer moeten betalen. Ook in koop is het aanbod niet super. Hier is ons inziens nog wel wat te winnen. Het zal duidelijk zijn dat, wanneer we flink gaan bouwen, ook nagedacht moet worden over de afwikkeling van inkomend en uitgaand verkeer uit een nieuwe wijk en hoe dit wordt aangesloten op het bestaande wegennetwerk. Is dat hierop berekend, is ook een vraag die er toe doet. En waar laat iedereen zijn of haar auto, en waar laden de mensen hun elektrische voertuigen op? Dat worden er steeds meer. En het aantal auto’s per huishouden zal niet afnemen, vanwege het ontbreken van aantrekkelijke alternatieve in openbaar vervoer. Wanneer particulieren hun elektrische auto’s op willen laden, vraagt dat stroom. Het aandeel elektrische bestelwagens zal de komende jaren ook gaan toenemen, wat evenzeer geldt voor elektrische trucks. In dit verband wordt de term netcongestie nogal eens gebruikt, drukte op het stroomnet, waardoor niet alles kan wat men wil. En de overheid maar duwen op elektrisch vervoer, maar we zijn er eenvoudigweg nog niet klaar voor. De wethouder wil misschien straks wel in een paar woorden aangeven wat de ambities in Waalwijk zijn.

Wist u dat er naast een elektriciteitstekort ook een drinkwatertekort dreigt? Volgens recente prognoses krijgt Nederland in de nabije toekomst te maken met een tekort aan drinkwater, o.a. door klimaatverandering, bevolkingsgroei en toegenomen gebruik. In delen van Nederland is momenteel al sprake van situaties waarin nieuwbouwwijken niet of slechts met moeite aangesloten kunnen worden op het drinkwaternet. Daar moeten we over nadenken en daar moeten we wat aan doen. Bewustwording rond gebruik en besparing van drinkwater is niet bijzonder breed aanwezig. De gemeente zou hier, middels een campagne, een positieve rol in kunnen pakken. Wij verzoeken het college dan ook om een onderzoek te (laten) verrichten naar de mogelijkheden, effectiviteit en inhoud van een publiekscampagne gericht op drinkwaterbesparing in de gemeente Waalwijk; 2. hierbij relevante onderzoeksresultaten, gedragsinzichten en voorbeelden uit andere gemeenten of regio’s te betrekken; 3. op basis van dit onderzoek een raadsvoorstel op te stellen met een concreet plan voor het opstarten van een publiekscampagne over drinkwaterbesparing;

23

4. de raad hierover vóór Q4 2025 te informeren. Onze motie hieromtrent hebben wij u aangeboden. Wij hopen dat u onze zorgen deelt en deze motie steunt. Voorzitter, dit is een breed onderwerp. Brabant Water zal bij voorbeeld werk moeten maken van nieuwe waterwinningen om de drinkwatervoorziening in Tilburg te kunnen continueren. Er lopen pilots om van brak grondwater en zelfs van zeewater drinkwater te maken. In januari jl. gaf de NOS al aan dat in Brabant een drinkwatercrisis dreigt. Gisteren hebben een aantal kranten hier uitvoerig over gepubliceerd. Ik denk dat ze onze motie hebben gezien. Het gaat echt ergens over. Bewustwording is noodzakelijk, we hebben hier allemaal onze verantwoordelijkheid. College en raad evenzeer. Voorzitter, van het drinkwater terug naar de kadernota. Wij hebben deze met positief kritische blik doorgenomen en met de kennis van zaken voor het uitkomen van de meicirculaire viel het ons niet tegen. Eerlijk is eerlijk. Natuurlijk worden we van de ene uitgave vrolijker dan van de andere, maar dat is wat een samenleving gebaseerd op een stuk solidariteit kenmerkt. Nu er weer wat lucht in de banden komt, lijkt het ons dat de begroting er straks iets florissanter uit kan zien dan ten tijde van het opstellen van deze kadernota te verwachten was. Voorzitter, tot besluit.

Wij hebben grote moeite met het contineren van de opstartsubsidie voor het Schoenenkwartier. Het lijkt ons, dat de opstartfase nu wel voorbij is. Destijds is de raad over de streep getrokken met voorspelde bezoekersaantallen van rond de 35.000 per jaar, een getal dat nog niet bijna wordt gehaald. En waar dat aantal destijds op was gebaseerd was toen al onduidelijk en is het wat ons betreft nog steeds. Sterker nog, het aantal bezoekers zou jaarlijks met 10% toenemen zodat we in 2024 op ruim 47.000 bezoekers hadden moeten zitten. We zitten nu op iets meer dan de helft, zonder perspectief op sterke groei. Wij hebben hier destijds voor gewaarschuwd. Wanneer het museum zonder deze subsidie een maatje kleiner gaat worden, dan zij dat wat ons betreft zo. Het zou mooi zijn, wanneer

24

hier het Waalwijks bedrijfsleven haar verantwoordelijkheid neemt en hier samen met het museumbestuur in financiële betekenis de schouders onder zet. Daarnaast hechten wij er aan de lasten voor onze inwoners laag te houden. Wellicht biedt de meicirculaire de mogelijkheid om de OZB verhoging van 5% boven inflatie tegen te houden. Anderen zullen hier wellicht ook om vragen. De rest bewaren wij voor het tussentijds debat en de tweede termijn. Wij danken het college en de ambtelijke organisatie voor deze kadernota en het vele reken- en denkwerk dat hier ongetwijfeld aan vooraf is gegaan. Raad en College wensen wij Gods zegen en wijsheid toe bij de beraadslagingen van deze dag, in de hoop dat wij samen op constructieve wijze het goede, liefst nog het beste, voor onze inwoners zullen zoeken en vinden. Tot zover.

25

26

CDA Voorzitter, Het is een onzekere tijd. Op geopolitiek niveau beleven we spannende en soms chaotische tijden. De gevolgen hiervan zien we terug in inflatie, dalende investeringen van bedrijven en meer aandacht voor defensie. Meer investeringen in defensie door het rijk, betekent ook dat defensie meer openbare ruimte nodig heeft en opeist, hetgeen zich vertaalt en zal vertalen in lokale politieke vraagstukken over o.a. oefenterreinen en oefeningen. Op landelijk politiek niveau gebeurt te weinig met gevolgen voor het lokale bestuur. Ik noem er enkele: de stikstofproblematiek, waarvoor maar geen oplossingsrichting komt, de woningbouw die mede daardoor moeilijk los komt, het woud aan regels met alle verstikkende gevolgen voor bouw en projectontwikkeling, de eindeloze bezwaar- en beroepsprocedures, waardoor bouwprojecten grote vertraging oplopen. Verder noemen we de bezuinigingen op de uitkeringen uit het gemeentefonds, geen enkele bereidheid om de gemeenten financieel te helpen met o.a. de hoge lasten van de jeugdzorg en tenslotte het ongemoeid laten van de GGZ-bezuinigingen, die grote wachttijden tot gevolg hebben en lokaal de problematiek van verwarde personen en gebrek aan crisisinterventies niet helpen oplossen. Voorzitter, de uitgangssituatie voor de gemeente Waalwijk is mede daardoor niet zo florissant en dus vooral uitdagend.

Ook het aflopen van de voorraad bedrijfsterrein van de gemeente Waalwijk betekent dat de gemeente Waalwijk de laatste opbrengsten tegemoet mag zien, maar die zijn, als we het goed hebben, grotendeels al bestemd voor de dekking van de GOLgelden. De CDA-fractie heeft in deze zaal al eerder gepleit voor het overwegen van uitbreiding van de bedrijfsterreinen. Het betekent in ieder geval dat we goed moeten nadenken over de wijze, waarop we het geld dat we hebben, inzetten. Er is dus minder geld voor leuke politieke speeltjes, zoals het stadsstrand. We kunnen het geld immers maar één keer uitgeven, denk hierbij aan de beloofde Waspikse sporthal. Ook voor de komende begroting zullen we zuinig om moeten gaan met onze bestedingen. Eén van de uitgaven, die wat ons betreft niet in de begroting moet worden opgenomen, is de verplaatsing van de Waalwijkse bibliotheek. Dit is wat ons betreft

27

een nutteloze uitgave, die in het nieuwe begrotingsjaar beter aan andere zaken kan worden besteed. De CDA-fractie ziet vooralsnog ook geen urgentie in de verplaatsing van het busstation in Waalwijk, geld dat wat ons betreft beter besteed kan worden in bijvoorbeeld het maatschappelijk veld en het sociaal domein. Maar ook, voorzitter, denken wij dan aan de sporthal in Waspik, waarvoor niet voldoende geld kon worden vrijgemaakt, omdat andere projecten dit geld al hadden ingepikt. Het CDA heeft continu gepleit voor het aankopen van gronden aan de Stadhoudersdijk, maar het college weigert hieraan gehoor te geven en komt aan met een sporthal op een veel te kleine locatie, die bovendien voor de buurt niet past. Hetzelfde zien we terug bij het gebied Zidewinde. Het gebrek aan planvorming leidt daar tot problemen bij het open houden van het zwembad, het niet moderniseren van de sporthal en tot forse problemen bij Zalencentrum Zidewinde, hèt florerende WIJ-dienstencentrum van Sprang-Capelle. De gemeente weigert te investeren in dit gebouw met veel achterstallig onderhoud en komt maar niet met een gebiedsplan waardoor de exploitanten zwaar gefrustreerd overwegen of zij nog wel verder moeten gaan.

Voorzitter, dit is geen beleid, dit is kiezen voor leuke eigen speeltjes met name voor de kern Waalwijk en de inwoners van Waspik en Sprang-Capelle afschepen met afdankertjes! De CDA-fractie eist daarom van het college dat in 2026 deze projecten eindelijk op een fatsoenlijke manier geregeld worden met het geld dat daarbij hoort. Voorzitter, investeren in wijk- en buurtbeheer is belangrijk omdat de inwoners hierdoor laagdrempelig bereikt kunnen worden. In dat kader zouden wij willen pleiten voor een nieuwe voorziening voor jongeren in Waspik. Na de verbouwing van Den Bolder is er voor jongeren niet echt meer een vast honk in Waspik. Het CDA pleit voor een investering in zo’n honk, zoals dat ook reeds bestaat in Sprang-Capelle. Door te investeren in locaties voor wijken en buurten voor ouderen en jongeren, kunnen ook de plannen voor het Sociaal Domein “Samen Redzaam” kansrijker worden uitgevoerd. Met belangstelling ziet de CDA-fractie dan ook uit naar de uitvoering van dit beleid. Kan de portefeuillehouder aangeven of dit nog steeds volgens plan verloopt? Voor een belangrijk deel zijn deze plannen bedoeld om mensen die op een financieel minimum leven, te bereiken. Het CDA zou graag zien dat deze inwoners niet alleen bereikt worden, maar dat ook nieuwe impulsen worden gegeven aan het ondersteunen van deze minima, gelet op de groeiende

28

kloof tussen arm en rijk. Wat kan de portefeuillehouder ons melden over de stand van zaken bij deze doelgroep? En als het dan gaat om verbinding van alle kernen van de gemeente Waalwijk, komt vanzelf de noodzaak voor een goed vervoer tussen de kernen van de gemeente Waalwijk naar boven. Wanneer verwacht het college dit gerealiseerd te hebben en vooral hoe? Voorzitter, de CDA-fractie vraagt zich af wat er verder van de Waalwijkse havens moet worden. De plannen voor de insteekhaven liggen er al tijden, maar er gebeurt niets. Daardoor zou theoretisch ook de business case kunnen veranderen en de kosten a la het GOL eveneens explosief kunnen stijgen. Wat is de huidige status van dit project en hoe staat het met de gebudgetteerde kosten voor de gemeente Waalwijk? Is er nog steeds interesse voor dit project of haken mogelijke stakeholders nu of straks af? En wat is de huidige status van de Kerkvaartse haven, voorzitter. We horen er niets meer over. Betekent dat dat de gemeente Waalwijk afziet van de plannen voor deze haven? Wat is op dit moment de status van de oorspronkelijke plannen? Voorzitter, ook op het gebied van de renovatie van de Waalwijkse haventerreinen is het al tijden erg stil. Wat is de stand van zaken hier? Voorzitter, wat betreft het groenbeleid het volgende. In de kadernota lazen wij dat de zgn.

bakenbomen, die oorspronkelijk voor rekening van Rijkswaterstaat waren en nu voor rekening van de gemeente komen. Wat zijn de plannen met deze bomen? Het groenonderhoud krijgt opnieuw een hele lage prioriteit van het college, dit terwijl de inwoners klagen over de het onderhoud in hun wijken. Kan het college aangeven waarom het steeds maar zo weinig wenst te besteden aan nette woonwijken? Naar wij hebben vernomen, wordt ook de baggerplicht in waterlopen in woonwijken niet altijd uitgevoerd. Waarom is dit, voorzitter? Of is het louter een politieke keuze: met de aanleg van veel bomen en groen kun je politiek scoren, met goed groen- en wateronderhoud niet. Tenslotte de woningbouw, voorzitter. Plannen te over, maar de uitvoering gaat traag. Het CDA zou intussen graag instrumenten invoeren, die meehelpen aan het vinden van woonruimte voor woningzoekers. In eerste instantie zouden wij, naar voorbeeld van de gemeente Loon op Zand ruimte willen maken voor tijdelijke woningen voor jongeren op eigen terrein en wij dienen daarvoor een motie in. Ondersteunt de portefeuillehouder deze motie? Ook voor senioren

29

moeten meer vergelijkbare mogelijkheden komen, zoals mantelzorgwoningen voor ouderen inwoners die zorg nodig hebben en splitsing van woningen. Voorzitter, vorige week hebben we geconstateerd dat de bouw van sociale woningen onder druk staat. Casade en andere woningcorporaties bleken niet in staat te investeren in sociale huurwoningen. De portefeuillehouder gaf toen gelukkig aan dat Casade voor de komende jaren echter wel geld wenst vrij te maken voor de sociale woningbouw in Waalwijk. Om hoeveel woningen over welke periode gaat het dan? Verder pleitte de CDA-fractie vorige week voor het nemen van meer verantwoordelijkheid door de gemeente in grondexploitatie en woningbouw met de daarbij gegeven voorbeelden van gemeenten die hiertoe al zijn overgegaan. Is het college bereid die mogelijkheden te onderzoeken? Samen met GroenLinksaf dient het CDA in dit verband een motie in. Tenslotte nog twee water gerelateerde onderwerpen, voorzitter. Bij de plannen rondom het stadstrand en het Hoefsven kwam opnieuw naar voren hoe belangrijk een openbare toiletvoorziening is, die mede togankelijk is voor mensen met een beperking. Deze voorziening was niet gepland in het Hoefsven. De gemeente hoopte hier vooral gebruik te kunnen maken van bestaande voorzieningen.

Naar aanleiding van deze constatering, zal het CDA samen met D66 een motie indienen om fundamenteel te kijken naar het aantal openbare toiletvoorzieningen, waaronder natuurtoiletten, in de gemeente Waalwijk om zo een beter beeld te hebben waar wij deze voorzieningen graag in de gemeente geplaatst zouden willen hebben en om zo ook voor meer toegankelijke toiletten voor mensen met een beperking zorg te dragen. Verder wil het CDA met de SGP graag pleiten voor meer aandacht voor het zuiniger en bewuster omgaan met drinkwater, voorzitter en dient daarom mede met de SGP een motie in. In deze tijd van klimaatverandering een belangrijk onderwerp. Tot zover in eerste termijn.

30

D66 Voorzitter, De Kadernota van 2026. Daar staan we dan. Het veelbesproken ravijnjaar. We hebben het er al jaren over en nu staan we op de rand van de spreekwoordelijke klif. Dat noemen we ook wel een cliffhanger. Maar, voorzitter, voordat u en de mensen hier in de zaal en thuis zich grote zorgen gaan maken, er vallen vandaag geen gewonden. Het is een beetje alsof we Will E. Coyote zijn en in een Looney Tunes-cartoon zitten. Voor wie hem niet kent, Will E. Coyote is een tekenfilmfiguur dat op de een of andere manier altijd spartelend boven een ravijn eindigt, maar toch altijd het einde van de tekenfilm haalt. Dat geldt ook voor ons, we doen de ogen namelijk dicht en stappen over de rand van de klif. Wat blijkt, geen ravijn, maar een zachte landing. Alle gekheid op een stokje. Terug naar de echte wereld. Wat is er met het ravijn gebeurd? Eigenlijk heel simpel, het Rijk heeft een financiële meevaller gehad en het kabinet heeft besloten de Nederlandse gemeenten toch van extra financiële middelen te voorzien. Tenminste, dat is de positieve lezing. Het kan ook zijn dat de aanhoudende druk vanuit de VNG het vuur zo hoog heeft opgepookt dat Den Haag de gemeenten toch niet financieel omver durfde te duwen. Wij danken de VNG daarvoor, voorzitter. Hoe dan ook. Geen ravijn en geen harde landing. Tenminste, voorlopig niet. Want over twee jaar doemt het ravijn mogelijk alsnog op.

Dit komt omdat de steun van het Rijk deels uit incidentele middelen bestaat en omdat een korting dreigt op jeugdzorg. Wij hebben er echter alle vertrouwen in dat we tegen die tijd met een kabinet zitten dat dit niet laat gebeuren. Maar, voorzitter, we hebben het nu niet over de Kadernota van 2028, maar die van 2026. En daar kunnen wij als D66 mee instemmen. De Kadernota getuigt wat ons betreft van zowel ambitieus als solide beleid. Ambitieus omdat dit college levert op voor ons belangrijke thema’s als wonen, werken en sociale cohesie. Solide omdat nadrukkelijk wordt ingezet op ‘de basis op orde’ en omdat het college ondanks het afgewende ravijnjaar toch doorzet met mede door deze Raad geïnitieerde ombuigingen. Wat natuurlijk een deftig woord is voor bezuinigingen.

31

Zijn we dan zo enthousiast dat we in een hosannastemming verkeren? Nee, dat niet voorzitter. Het mag soms een tandje ambitieuzer en soms een tandje minder. Dit lichten we toe aan de hand van een aantal moties en amendementen die vandaag ter stemming komen. Neem wonen. Of je nu kijkt naar het coalitieakkoord of naar alle uitspraken van deze Raad in de afgelopen jaren: we hebben veel meer woningen in Waalwijk nodig en zeker ook meer betaalbare woningen. Samen met de VVD dienen we vandaag een motie in om te onderzoeken hoe de gemeente woningbouw kan vergemakkelijken en versnellen via het nog op te stellen Omgevingsplan. Dit steunen wij van harte. Denk bijvoorbeeld aan hoe we omgaan met vergunningen. Als zaken vaker afgedaan kunnen worden met een melding kan dat een hoop vertraging schelen. Daar worden wij blij van. Een andere motie die wij mee indienen, is de motie van GroenLinksAf over sociale woningbouw. De motie roept het college op om een stap vooruit te zetten door zo ver als mogelijk te gaan om meer sociale woningbouw in onze gemeente mogelijk te maken. Zonder hierbij voor Casade 2.0 te gaan spelen. Dat laatste is voor ons belangrijk. De gemeente is immers geen woningcorporatie. Tot slot dienen we met ChristenUnie, VVD en Samen Waalwijk een amendement in om de voorgenomen verhoging van 5% op OZB voor woningen terug te draaien.

D66 is niet per definitie tegen een hogere OZB, maar op een moment dat vanuit de meicirculaire een gigantische meevaller blijkt, vinden wij het niet uitlegbaar aan onze inwoners om juist dan met een onnodige OZB-verhoging te komen. En dan nog even over sociale cohesie voorzitter. Een thema dat ons nauw aan het hart gaat. Daarom dienen we met GroenLinksAf, Lokaal Belang en het CDA een motie in om de grens voor de individuele inkomenstoeslag te verhogen naar 110% van de bijstandsnorm. De meevaller uit de meicirculaire willen we niet alleen aangrijpen om de OZB-verhoging terug te draaien, maar zeker ook om juist de Waalwijkers, Sprang-Capellenaren en Waspikkers die het het hardste nodig hebben een steuntje in de rug te geven. Niet alleen omdat wij als D66 niemand laten vallen, maar vooral ook omdat juist deze inwoners van onze gemeente onze steun keihard kunnen gebruiken. Voordat ik het stokje over ga geven aan mijn partijgenoot, wil ik nog kort wat zeggen over het Schoenenkwartier. Voorzitter, D66 is altijd zeer kritisch geweest op de plannen voor het Schoenenkwartier. We hebben gewaarschuwd voor wensdenken als het gaat om het aanhaken van de leder- en schoenenbranche én we hebben gewaarschuwd voor een te

32

optimistisch exploitatiemodel. Voorzitter, het zou te makkelijk zijn om “We’ve told you so!” te roepen en het vervolgens daarbij te laten. Daar schiet niemand iets mee op. Wij niet, het Schoenenkwartier niet en Waalwijk al helemaal niet. De startsubsidie is hard nodig om de wensen en ambities van het museum en van Waalwijk in stand te houden. Dat snappen we helemaal. Het zomaar structureel maken gaat ons echter te ver. Wij kijken daarom met een schuin oog naar de VVD. We zien ruimte in de motie die zij indienen. Wij waren vorig jaar voor het verbinden van voorwaarden aan de subsidie en zijn dat nu nog steeds. Maar wat we niet willen is het inhouden van de subsidie en er onhaalbare resultaatsverplichtingen aan verbinden. Als dat nou inspanningsverplichtingen worden met een voorlopig verlengde startsubsidie, vindt de VVD onze partij aan haar zijde. Geen zwaard van Damocles boven het museum, maar een incentive om samen met de gemeente alles op alles te zetten om van het Schoenenkwartier een succes te maken, ook op financieel vlak. En daarbij is het van belang de leer- en schoenenbranche ook een stap voorwaarts te laten zetten. Een dergelijke motie kan daar bij helpen. Hoe wij naar de andere moties en amendementen kijken, laten we bij de behandeling ervan weten. Eén motie zullen we in ieder geval volmondig steunen en dat is die van onszelf.

En daarover, voorzitter, gaat meneer Kieboom u alles over vertellen. Wij zijn een partij die het belangrijk vindt dat iedereen mag en kan meedoen. We laten niemand vallen. Op het gebied van het sociale domein zetten we onszelf meer op de kaart. We hebben stappen gemaakt, maar zijn er nog niet. Denk aan jeugdzorg wat zeker onze aandacht vraagt. Qua inclusie zijn we trots op het feit dat onlangs, na een paar jaar hard werken door de ambtenaren, Waalwijk nu officieel een regenbooggemeente is. Inclusie geldt natuurlijk voor alle lagen van de bevolking. Ook als je slecht ter been bent of niet mobiel bent. Een onderwerp dat regelmatig terugkeerde in de raad was de vindbaarheid van toiletten. Voorzitter, vandaar dat wij de motie ‘Iedereen verdient een toiletbezoek’ indienen. Wij vragen aan de portefeuillehouder te onderzoeken of ondernemers én particulieren hun toilet beschikbaar willen stellen voor de mensen die dat nodig hebben. Zeker in het centrum van Waalwijk. Denk aan mensen met een MLD-ziekte, ouderen of mensen die snel bij een toilet moeten komen als de nood hoog is. De Hoge Nood-app is een mooi middel hiervoor. Een middel dat al leeft in onze gemeente, maar nog wel wat meer support kan gebruiken. Bijvoorbeeld met een stickercampagne.

33

Op deze manier hoeven we niet te wachten op extra openbare toiletten in de gemeente, maar kan iedereen zijn of haar toilet openbaar maken. Wie dat doet, wordt een plee-Hero. Dat wil iedere Waalwijker toch zijn?

34

LIJST IJPELAAR Mevrouw de voorzitter, Dit is mijn laatste kaderstelling als raadslid – een moment van reflectie. Het afgelopen jaar liet diepe sporen na: het onverwachte verlies van collega Monique, wereldwijde onrust, en mijn besluit om afscheid te nemen van de raad. Maar wie mij een beetje kent, weet: zolang ik hier zit, blijf ik mij inzetten voor de belangen van onze inwoners, met het vizier op Waalwijk. Altijd. En daarom sta ik hier vandaag niet om met fraaie woorden afscheid te nemen, maar om kritisch te kijken naar hetgeen voor ons ligt. Want ik maak mij zorgen. Deze kadernota bevat veel ambities en mooie formuleringen, maar het ontbreekt aan concrete keuzes. Waar is de moed om echt eerlijk te zijn over wat wél en niet haalbaar is? Neem de OZB., een structurele verhoging van vijf procent. En mijn vraag is heel simpel: waarvoor eigenlijk? En belangrijker nog – wat merkt de inwoner van Waalwijk hiervan in het dagelijks leven? Wat krijgt men ervoor terug? Ja, de jaarrekening is nu sluitend, maar vanaf 2026 dreigt een tekort van vier miljoen, dat waarschijnlijk verder oploopt. Toch lijkt uw college deze realiteit voor zich uit te schuiven. Bij kritische vragen wordt soms gesuggereerd dat raadsleden de situatie onvoldoende begrijpen. Laat ik daar duidelijk over zijn: we begrijpen het juist heel goed – en daarom baart het ons zorgen.