CConstaterende datWaalre
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-62-SvA-Begroting-2027-en-meerjarenraming-2028-2030

Oordeelsvormende bijeenkomst 27 oktober 2026, gemeente WaalreBij agendapunt: Oordeelsvormende bespreking van het voorstel tot vaststellen van de Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-203063.720 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 8

We houden ook rekening met opgaves die voortkomen uit het AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord) en het HLO (Hoofdlijnenakkoord Ouderen Zorg). En daarbij werken we nauw samen met andere disciplines denk aan welzijnswerk, sport en het CMD. Daarnaast werken voor de uitvoering nauw samen met de GGD, de welzijnsorganisatie en overige ketenpartners binnen de gemeente Waalre. Denk hierbij aan fysiotherapie, huisartsen, zorgtrajectbegeleiders maar ook bijvoorbeeld dietistenpraktijk, verloskundige etc. 7.2 Riolering (riool/water/klimaat) Inleiding Riolering Een goed rioolstelsel is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Naast inzamelen van afvalwater en het afvoeren van hemelwater in stedelijk gebied, is er de zorg voor klimaatadaptatie. Door de klimaatverandering moeten we ons op watergebied voorbereiden op extreem veel neerslag in korte tijd, langdurige neerslag en tijden van droogte. Wat willen we bereiken? Een goed functionerend watersysteem (rioolstelsel en watergangen) dat zorgt voor bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van (grond)wateroverlast en -tekort (droogte). De aanleg en het instandhouden van het rioolstelsel is een gemeentelijke taak die voortkomt uit de Omgevingswet.

In het Programma Water Riolering en Klimaat 2023-2027 (PWRK) hebben wij vastgelegd hoe de gemeente de zorgplichten invult. Het PWRK is hét middel om de gemeentelijke watertaken doelmatig vast te leggen. Dit wordt in 2027 opnieuw vastgelegd voor de periode 2028-2032. Riolering maakt deel uit van de openbare ruimte, met alle dynamiek van dien. Goed waterbeheer gaat ook over grondwater onder woningen, overstromingen in hogere gebieden en afkoppelen waar en wanneer het kan. In stedelijk openbaar gebied zorgt de gemeente voor de infiltratie van het hemelwater (bij voorkeur in het groen) en voor voldoende berging, zodat er geen wateroverlast optreedt. Om droogte te bestrijden wordt zoveel mogelijk water geïnfiltreerd. Bij hoge grondwaterstanden wordt het grondwater afgevoerd door middel van drainage. Riolering maakt ook deel uit van het watersysteem dat zich uitstrekt tot buiten de gemeentegrenzen. Dit betekent dat we in een vroegtijdig stadium moeten samenwerken, zowel intern als met andere gemeenten en het waterschap. Samen willen we goed omgaan met de gevolgen van klimaatverandering, zoals langdurige neerslag.

Bij dit beleid houden wij rekening gehouden met wetgeving en beleidsvoornemens op diverse niveaus: Europees (Kaderrichtlijn Water), landelijk (Waterwet), provinciaal (waterhuishoudingsplan), het waterschapsbeleid en natuurlijk ook het eigen lokaal beleid, het Programma Water, Riolering en Klimaat (PWRK). 86 Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het programma Water, Riolering en Klimaat 2023-2027 uit. In 2027 voeren we het regulier onderhoud conform het maatregelenplan uit. Denk aan reinigen, inspectie en reparatie, kolken zuigen etc. Daarnaast werken we aan een toekomstgericht en klimaatbestendig watersysteem met de wijkaanpak. In 2027 stellen we het programma vast voor de periode 2028-2032. Met een communicatieplan vergroten we het water- en klimaatbewustzijn in Waalre en stimuleren we het afkoppelen van hemelwater. Wij hebben het communicatieplan opgesteld, dat ten doel heeft om inwoners actief te betrekken om zelf klimaatadaptief aan de slag te gaan. Om inwoners te helpen bij het afkoppelen is er een stimuleringsregeling. Er zijn watercoaches beschikbaar om gerichte tips en adviezen geven. Het beschikbare budget is ruim voldoende. In 2027 wordt bekeken hoe budget zo efficiënt mogelijk ingezet kan worden, om de klimaatdoelen te halen. Hierbij maken we ook gebruik van de middelen en campagnes van de stichting Steenbreek.

7.3 Afval Inleiding Afval De gemeente is volgens de Wet milieubeheer verplicht om huishoudelijk afval in te zamelen. De manier waarop dit gebeurt, is vastgelegd in de Afvalstoffenverordening van de gemeente. Daarnaast streeft de gemeente ernaar om te voldoen aan de landelijke VANG-doelstellingen (Van Afval Naar Grondstof). Eén van deze doelstellingen is dat in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval wordt gerecycled. Door de invoering van Diftar (gedifferentieerde tarieven) willen wij onze inwoners stimuleren om afval gescheiden aan te bieden. Dat verlaagt de hoeveelheid restafval en verhoogt het recyclepercentage. Hiermee werken wij samen aan een duurzame en circulaire samenleving. Wat willen we bereiken? Het verder verduurzamen van de afvalinzameling Het verder verduurzamen van de afvalinzameling (service, kosten en milieu) in de hele gemeente conform de landelijke VANG-recycledoelstelling (minimaal 55% van het afval wordt gerecycled in 2025 en minimaal 60% in 2030). Daarbij richten wij ons naar de wensen van onze inwoners, met een servicegerichte aanpak. Wat gaan we daarvoor doen? We onderzoeken hoe we naast gedifferentieerd tarief ons restafval nog verder kunnen terugdringen. Mede op basis van continue monitoring en evaluatie van het inmiddels geïmplementeerde Diftar-inzamelingssysteem (voor zowel laag- als hoogbouw) bekijken we welke verbeterslagen er mogelijk zijn.

Uiteindelijk willen we in 2030 komen tot een betere recycledoelstelling, waarbij wij de sterke kostenstijging bij verwerking restafval (verdrievoudiging in 2030) voor Waalre kunnen beperken. 87 7.4 Duurzaamheid en Milieu Inleiding Duurzaamheid en Milieu In het Klimaatakkoord van Parijs staan afspraken om de stijgende temperatuur tegen te gaan. Het Klimaatakkoord is in 2016 door 195 landen ondertekend. Om te voldoen aan dit akkoord, hebben alle EU-lidstaten afgesproken dat de EU in 2050 klimaatneutraal is. Het tussentijdse doel is om in 2030 55% minder broeikasgassen uit te stoten. De Nederlandse overheid heeft in 2019 het nationale Klimaatakkoord vastgesteld. Het maakt onderdeel uit van het Nederlandse klimaatbeleid. Het is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Het doel is om de CO2-uitstoot in 2030 met 49% te verminderen. In 2021 heeft de gemeenteraad de Transitievisie Warmte vastgesteld. Deze visie vormt het kader voor onze aanpak richting een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050, zoals afgesproken in het Klimaatakkoord. Om de visie te vertalen naar concrete acties, stelden wij in 2022 het Programma Warmtetransitie op. Dit programma beschrijft de aanpak, maatregelen en planning waarmee we de transitievisie uitvoeren.

In 2021 is de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 vastgesteld door de 21 MRE gemeenten, provincie en beide waterschappen. Deze RES is de strategie voor de lange termijn, waarin de volgende ambities zijn opgenomen: • Vol inzetten op het besparen van energie • 2 TWh aan duurzame energie opwekken met wind en zon op land en op daken • Optimaal gebruikmaken van de beschikbare duurzame warmtebronnen • Werken aan een robuust en betrouwbaar energiesysteem. De RES 2.0 wordt in 2027 vastgesteld. Met de voorbereiding hiervoor is het college inmiddels al gestart. Wat willen we bereiken? Een bijdrage leveren aan het behalen van de klimaatdoelen uit het nationale Klimaatakkoord, binnen de schaal en maat van de gemeente Waalre. Met dit beleid willen wij een bijdrage leveren aan het behalen van de klimaatdoelen uit het nationale Klimaatakkoord, binnen de schaal en maat van de gemeente Waalre. • Uitvoering geven aan de Regionale Energiestrategie (RES) • Het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen voor 2050 • Verduurzamen van gebouwen, waarbij minimaal 75% van de gebouwen in 2030 energielabel A of B heeft. Wat gaan we daarvoor doen? We geven vorm en uitvoering aan de Regionale Energie Strategie. Binnen de MRE werken wij aan een vernieuwing van de Regionale Energiestrategie (RES 2.0). We verwachten de vaststelling van de RES 2.0 in 2027.

Wij geven ook uitvoering aan de RES: • | Voortdurende inzet op grootschalige opwek binnen de zoekgebieden van de RES, tenzij dit niet mogelijk is • | Samenwerking met Tennet en Enexis, waar het gaat om extra netwerkcapaciteit in de regio • | Wij participeren in de bovenregionale warmtestructuur. We geven uitvoering aan het Programma Warmtetransitie Het Programma Warmtetransitie bestaat uit twee programmalijnen, waarin diverse acties worden ondernomen om de doelen van het programma te bereiken. Wij voeren onder meer de volgende acties uit: • | We faciliteren inwoners bij het isoleren van hun woning onder andere door het opstellen van een SMP ten behoeve van natuurvriendelijk isoleren (Soorten Management Plan, ter bescherming van bepaalde diersoorten).

• | Samenwerking met Duurzaam Waalre • | Tegengaan van energiearmoede • | Vereniging van Eigenaren (VVE) -aanpak Waalre • | Greendeal Zorg Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 per 01-07-2026 Lasten 7.1 | 918 | 1.052 | 1.013 | 1.065 | 1.114 | 964 Volksgezondheid 7.2 Riolering | 1.379 | 1.359 | 1.387 | 1.453 | 1.517 | 1.592 7.3 Afval | 1.677 | 1.788 | 1.806 | 1.920 | 1.965 | 2.075 7.4 Milieubeheer | 807 | 1.753 | 1.022 | 406 | 406 | 397 7.5 | 113 | 118 | 119 | 119 | 119 | 119 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten | 4.893 | 6.069 | 5.348 | 4.963 | 5.121 | 5.147 Baten 7.1 | 239 | 228 | 124 | 155 | 184 | 0 Volksgezondheid 7.2 Riolering | 1.795 | 1.819 | 1.865 | 1.934 | 2.016 | 2.108 7.3 Afval | 2.215 | 2.244 | 2.262 | 2.401 | 2.455 | 2.565 7.4 Milieubeheer | 382 | 575 | 10 | 10 | 10 | 10 7.5 | 68 | 75 | 80 | 85 | 90 | 95 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten | 4.698 | 4.942 | 4.341 | 4.585 | 4.755 | 4.777 Gerealiseerd | 194 | 1.127 | 1.007 | 377 | 366 | 370 resultaat 88 89 Toelichting Vergelijking van de bijgestelde begroting 2026 met 2027 en meerjarig levert de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 7.1 Volksgezondheid (voordeel € 39.000) • € 13.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t.

de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • €23.000 voordeel o Het budget voor de spuk breed is verlaagd, omdat de SPUK regeling in 2026 is afgelopen. Hiervoor in de plaats is de SPUK AZWA gekomen echter deze is verlaagd. Het nieuwe budget is op diverse andere posten verdeeld. • € 20.000 voordeel o Het budget voor de combinatiefunctionaris is verlaagd in lijn met de Spuk. • € 9.000 voordeel o De bijdrage voor jeugdgezondheidszorg (GGD) is verlaagd conform begroting GGD. Toelichting meerjarenramingen: • Diverse budgetten gezondheid worden jaarlijks tot en met 2029 verhoogd in lijn met de SPUK AZWA die jaarlijks wordt verhoogd. Daarna vervalt deze SPUK en dus ook deze budgetten. 7.2 Riolering (nadeel € 28.000) • € 19.000 voordeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • €28.000 voordeel o Het percentage overhead dat wordt toegerekend aan riolering is structureel gedaald. • € 15.000 nadeel o Door structurele inhuur voor extra ondersteuning en advies verhoogd. • € 60.000 voordeel o De kosten voor beheer en onderhoud zijn structureel verlaagd. • €120.000 nadeel o Betreft lagere onttrekking uit de voorziening riolering.

Nadeel ontstaat omdat alle kosten worden verrekend door de rioolheffing en via de voorziening riolering. Zie hiervoor ook paragraaf A lokale heffingen. Toelichting meerjarenramingen: • Jaarlijkse stijging kapitaallasten (incl. toerekening rente) door indexering. 90 7.3 Afval (nadeel €18.000) • € 8.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 8.000 nadeel o Het percentage overhead dat wordt toegerekend aan afval is structureel gestegen. • € 18.000 voordeel o Daling kapitaallasten door lagere investeringslasten en toerekening rente. • € 20.000 nadeel o Stijging van de lasten voor stortkosten. Toelichting meerjarenramingen: • Jaarlijks stijgen de stortkosten. 7.4 Milieubeheer (voordeel € 731.000) • € 169.000 voordeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 176.000 voordeel o Er zijn in 2027 geen extra middelen meer beschikbaar voor energiearmoede. Zie ook de inkomsten. • € 398.000 voordeel o In 2026 is een eenmalig krediet dat in 2027 niet meer voorkomt opgenomen. Zie ook de inkomsten. • € 12.000 nadeel o Overige kleine verschillen.

Toelichting meerjarenramingen: • Naar verwachting zal vanaf 2028 een andere systematiek van financiering van de CDOKE middelen worden toegepast. Vanaf 2028 worden de CDOKE middelen namelijk via een bijzondere fonds uitkering verstrekt. Om die reden zijn de middelen voor 2028 en verder nog niet toegekend door het Rijk en nog niet opgenomen in deze begroting. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria • Geen noemenswaardige verschillen. Toelichting meerjarenramingen: Geen noemenswaardige verschillen. Toelichting verschillen baten: 7.1 Volksgezondheid (nadeel €104.000) • | €69.000 nadeel o | De brede SPUK 2023-2026 loopt af, daarom zijn er minder middelen beschikbaar. • | € 35.000 nadeel o | In 2026 het voordeel van het rekeningresultaat 2025 GGD ontvangen, voor 2027 is dit een nadeel. Toelichting meerjarenramingen: • | Diverse budgetten gezondheid worden jaarlijks tot en met 2029 verhoogd in lijn met de SPUK AZWA die jaarlijks wordt verhoogd. Daarna vervalt deze SPUK en dus ook deze inkomsten. 7.2 Riolering (voordeel € 46.000) • | € 46.000 voordeel o | Hogere inkomsten rioolheffing begroot door stijging van het tarief. 7.3 Afval (voordeel €18.000) • | €18.000 voordeel o | Stijging van de opbrengsten van de afvalstoffenheffing van € 18.000, uitgaande van een geschat gemiddeld aantal ledigingen onder de Diftar systematiek (kostendekkende tarieven).

Een inhoudelijke toelichting op de kostendekkendheid en de berekening van tarieven afval kunt u terugvinden in de paragraaf A Lokale heffingen. 7.4 Milieubeheer (nadeel € 565.000) • | € 176.000 nadeel o | Er zijn in 2027 geen extra middelen meer beschikbaar voor energiearmoede. Zie ook de uitgaven. • | € 398.000 nadeel o | In 2026 is een eenmalig krediet dat in 2027 niet meer voorkomt opgenomen. Zie ook de uitgaven. • | € 9.000 voordeel o | Hogere opbrengsten voor het zonnepanelen project. Toelichting meerjarenramingen: Geen noemenswaardige verschillen. 91 7.5 Begraafplaatsen en crematoria (voordeel € 5.000) • | € 5.000 voordeel. o | Door hogere baten voor begraafplaatsrechten. Toelichting meerjarenramingen: • | Jaarlijks stijgen de inkomsten met € 5.000.

BBV indicatoren Volksgezondheid en milieu Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2023 | 2024 | 2025 2026 / referentie Huishoudelijk | Hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (kg Waalre | 96 | 85 | - restafval | per inwoner) Huishoudelijk | Hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (kg | Amigo gemeenten | 72,6 - | - | - restafval | per inwoner) | (5 gemeenten) Huishoudelijk | Hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (kg | Gemeenten < 25.000 | 106 | 106 | - | - restafval | per inwoner) | inwoners Hernieuwbare | Het % elektriciteit opgewekt uit wind, | Waalre | 39,5% 39,3% | - | - elektriciteit | waterkracht, zon of biomassa t.o.v. totale verbruik Hernieuwbare | Het % elektriciteit opgewekt uit wind, | Amigo gemeenten | 26,8% 27,1% | - | - elektriciteit | waterkracht, zon of biomassa t.o.v. totale | (5 gemeenten) verbruik Hernieuwbare | Het % elektriciteit opgewekt uit wind, | Gemeenten < 25.000 | - | - | - | - elektriciteit | waterkracht, zon of biomassa t.o.v. totale | inwoners verbruik 92 93 08 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimtelijke ordening Uitvoering geven aan de uitwerking Omgevingsvisie Waalre voor de Noordrand Inleiding Opstellen van een integrale ruimtelijke Visie Noordrand gemeente Waalre De uitwerking van de Omgevingsvisie Waalre voor de noordrand is in 2026 vastgesteld.

Na de vaststelling zullen vanaf 2027 diverse projecten worden opgepakt om hier uitvoering aan te geven. Concreet betreft dit de volgende opgaven: • Een integrale gebiedsontwikkelingsopgave voor de transformatie van de Voldijn met mogelijk ook de realisatie van Ekenrooi noord. • Een projectmatige uitwerking van het gekozen scenario voor de landschappelijke inrichting van het buitengebied. • De uitbreiding HighTechCampus Waalre (HTC-W). • Het gebied ten noorden van bedrijventerrein t Broek in Waalre-dorp. • Het actualiseren van het mobiliteitsprogramma en bijbehorende opgaven. • Het uitvoering geven aan de visie op maatschappelijke voorzieningen. Wat willen we bereiken? Vanuit Waalre komen tot een goed antwoord op onze rol in de regionale schaalsprong welke kan bijdragen aan extra en versnelde woningbouw alsook aan de economisch doorontwikkeling van Waalre en de Regio. Integraal uitvoering geven aan de verschillende projecten in de Noordrand van Waalre Wat gaan we daarvoor doen? We stellen vanuit een projectmatige aanpak en aan de hand van een aantal scenario’s een integrale, samenhangende ruimtelijke visie op. Aan de hand van de vastgestelde uitwerking Omgevingsvisie Waalre voor de Noordrand geven we uitvoering aan de diverse gebiedsontwikkeling-projecten in de noordrand van Waalre .Deze afzonderlijke gebiedsontwikkelingen kennen ieder een eigen aanpak en tijdspad.

94 Samenwerking binnen het Stedelijke gebied Eindhoven en Metropoolregio Eindhoven (Brainport) Inleiding Samenwerking binnen het Stedelijk gebied Eindhoven en Metropoolregio Ondernemers en inwoners profiteren in de Brainport-regio van een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving met een hoog voorzieningenniveau. We hebben een stabiele sociale basis en economie waarbij we welzijn en kwaliteit van de fysieke leefomgeving in het oog houden. Wat willen we bereiken? De regio Zuidoost-Brabant wil haar positie als één van de best presterende regio’s van Nederland en één van de meest technologisch innovatieve regio’s van Europa behouden en versterken. Lokaal en regionaal werken we aan het verder verstevigen van deze positie van ons bedrijfsleven en het bieden van een aantrekkelijke leefomgeving voor werknemers in de gehele Brainport-regio. De schaalsprong zorgt voor een groei van het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) met meer dan 100.000 inwoners. Dit legt een grote druk op de ruimte (wonen, werken, voorzieningen, mobiliteit, recreatie, klimaatadaptatie, ecologie, energietransitie en milieu). Vanuit het thema Ruimte bepalen en monitoren wij de integrale strategie voor het SGE. Wat gaan we daarvoor doen? We nemen actief deel aan diverse regionale samenwerkingsverbanden op het gebied van Ruimte.

Op het gebied van Ruimte werken wij intensief samen in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) en de Metropoolregio Eindhoven (MRE). Zo geven wij uitvoering aan het programma Ruimte uit de Samenwerkingsagenda Stedelijk Gebied Eindhoven 2023-2026. Daarnaast werken we regionaal samen op meerdere ruimtelijke-strategische opgaven en thema's van het Rijk, de provincie en de regio. Voorbeelden zijn het Ruimtelijk Arrangement Brabant, Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant (Novex), Ontwikkelstrategie Zuidoost Brabant (MRE), aanpak Landelijk Gebied, Provinciaal Meerjaren Investeringsplan Energie en Klimaat (PMIEK), Gezonde verstedelijking, de regionale Schaalsprong, Brede Welvaart. Dit is een structureel proces. Gezien de capaciteit is het voor onze gemeente echter wel een uitdaging om alle ontwikkelingen te volgen en voor Waalre relevante overleggen bij te wonen. Tweemaal per jaar organiseert de provincie een omgevingsdag, voor het bespreken van (en besluitvorming over) diverse ruimtelijke ontwikkelingen. 95 Ontwikkeling van gemeentebreed Omgevingsplan Inleiding ontwikkeling van gemeentebreed Omgevingsplan De Omgevingswet verplicht gemeenten om één omgevingsplan op te stellen. De gemeente Waalre wil zo snel mogelijk haar regelgeving zoveel mogelijk op orde hebben. Daarom kiezen we voor een snelle overgang naar het nieuwe omgevingsplan, met alle regelgeving op één plek.

Dat is handig voor inwoners, initiatiefnemers en de behandelend ambtenaren. Wat willen we bereiken? We maken één omgevingsplan voor de gehele gemeente. We stellen één gemeentebreed omgevingsplan op. De ambitie is om dit document in 2028 gereed te hebben. Wat gaan we daarvoor doen? We inventariseren lokaal beleid en verordeningen. Waar nodig passen we ze aan de Omgevingswet aan óf vertalen we ze naar het omgevingsplan. We werken de komende jaren verder aan de aanpassing van de lokale regels aan de Omgevingswet. Hierbij dienen zo’n 50 verordeningen en beleidsregels in overeenstemming gebracht te worden met de nieuwe grondslagen uit de Omgevingswet. Ook nemen we enkele verordeningen en bruidsschatregels op in het omgevingsplan. Met een koninklijk besluit is bepaald dat deze omzetting voor 2032 klaar moet zijn. Uitvoering geven aan het project omgevingsplan om te komen tot een definitief omgevingsplan voor de gehele gemeente in 2027. We houden het volgende tijdspad aan: • Vaststelling 5e plandeel 2028: plandeel Buitengebied. Ontwikkeling Buitengebied Inleiding Ontwikkeling buitengebied In het buitengebied van Waalre spelen heel diverse ontwikkelingen. • Het buitengebied van de gemeente Waalre is aantrekkelijker geworden. Niet alleen zijn de natuur- en landschapswaarden toegenomen, ook de beleving is verbeterd. • Te voet en per fiets is de bereikbaarheid verbeterd.

• De trend in de landbouw is duurzamer en lokaler. Boodschappen kunnen straks rechtstreeks bij de boer worden gedaan. • De beekdalen Dommel en Tongelreep spelen een grote rol in de water- en klimaatopgave. • We werken ook in het buitengebied aan de energieopgave, in de brede zin van het woord. Van energie opwek tot het uitbreiden van het energienetwerk. Dit doen we als gemeente niet alleen maar samen met onze partners binnen het samenwerkingsverband Gebiedsgerichte Aanpak Grenscorridor. 96 Wat willen we bereiken? Transitie van het landelijk gebied. Een bijdrage leveren aan een aantrekkelijk buitengebied voor de eigen inwoners, de regio en de (agrarische en recreatieve) ondernemers in het gebied met innovatieve gebiedsontwikkeling. Wat gaan we daarvoor doen? Binnen de Gebiedsgerichte aanpak Grenscorridor werken we samen aan de transitie van het landelijk gebied. De klimaat-, natuur- en wateropgaven, maar ook de opgaven op het gebied van energie, woningbouw en sociale samenhang, maken dat het Brabantse landelijk gebied en de landbouw flink gaan veranderen. We willen dat het in de toekomst een buitengebied is waar mensen gezond en veilig kunnen wonen, werken en leven. Daarom werken we aan een transformatie naar een Brabants buitengebied waar bodem, water en lucht op orde zijn.

Omdat het ene gebied het andere niet is en de opgaven of accenten daarmee kunnen verschillen, heeft de provincie de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) in het leven geroepen. Vanuit de historie van de N69 bestond er zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau een samenwerking. Om die reden heeft de provincie het gebied Grenscorridor als een gebied binnen de Gebiedsgerichte Aanpak benoemd. Samen met onze partners (ZLTO, Natuurmonumenten, provincie, waterschap De Dommel, omliggende gemeenten, etc.) werken we in de GGA samen aan de omvangrijke transitie van het landelijk gebied. We werken onder meer aan natuurherstel, verbetering van de waterkwaliteit, ontwikkeling van toekomstbestendige landbouw, stikstofvermindering, voldoende woningen, balans tussen natuur en recreatie, opwek van duurzame energie en mobiliteit. We starten met het opstellen van een gemeentebrede buitengebiedvisie. Het project visie noordrand loopt qua planning iets voorop maar schuiven we in. Doel voor daarna is een omgevingsprogramma op te stellen over de overheden heen, dus met waterschap en provincie. Parallel actualiseren we het omgevingsplan buitengebied. We werken in diverse samenwerkingsverbanden met onze partners samen aan verbetering van het buitengebied en maken hierin keuzes . Het buitengebied kent door diverse regionale samenwerkingsverbanden.

De Gebiedsgerichte Aanpak is het meest integrale samenwerkingsverband. Dat is organisatorisch het meest ontwikkeld en hier zijn ook financieringsstromen vanuit Rijk en provincie op gericht. Daarnaast nemen we deel aan de samenwerking Metropoolregio (MRE)-Vitale groene leefomgeving en aan Van Gogh Nationaal Park. Wegens onze beperkte ambtelijke capaciteit en beschikbare middelen nemen we niet deel aan het samenwerkingsverband Natuurgrenspark Groote Heide. De ambitie van de MRE Vitale groene leefomgeving is het creëren van een leefbaar, toekomstbestendig en economisch vitaal landelijk gebied. Dat kan bijdragen aan een concurrerend vestigingsklimaat en aan de regionale brede welvaart. De 'startnotitie herijking thema vitaal landelijk gebied' is daarin een eerste stap. In MRE-verband wordt nadrukkelijk de verbinding gemaakt met de andere MRE-programma's zoals, ruimte en wonen, economie, mobiliteit en de energietransitie. 97 Van Gogh Nationaal Park (VGNP) draait om natuurbeleving en toerisme en is gericht op zowel bewoners als bezoekers uit binnen- en buitenland. VGNP is een beweging waar samen wordt gewerkt aan een mooi en vitaal landschap, met groen tot in het hart van de steden en dorpen. Waalre neemt deel via het Stedelijk Gebied Eindhoven.

Buiten de samenwerkingsverbanden voeren wij jaarlijks zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau diverse afstemmingsoverleggen met partners als IVN, Natuurmonumenten, Brabants Landschap en ZLTO. We initiëren, stimuleren en faciliteren (o.a. procedureel) op lokaal niveau projecten en particulieren initiatieven die passen in de actuele visies op het buitengebied van Waalre Inwoners, ondernemers en grondeigenaren benaderen de gemeente regelmatig met plannen, ideeën en initiatieven in het buitengebied. Het betreft hier vaak kleinschalige particuliere initiatieven die niet rechtstreeks passen binnen de bepalingen van het bestemmingplan maar wel denkbaar/wenselijk zijn op basis van de actuele gemeentelijke visies (o.a. omgevingsvisie, ontwikkelperspectief Aalst, visie Westrand Waalre, gebiedsvisie Waalre Noord) in het buitengebied. Hier wordt ook onder gerekend adressen die in beeld zijn gekomen via toezicht/handhaving om hetgeen in de praktijk gebeurd in overeenstemming te brengen met de regels. Met name door gebiedsprocessen zoals de Gebiedsgerichte Aanpak wordt hier voor de komende jaren een toename in verwacht.

Projecten / initiatieven waar momenteel aan wordt gewerkt; • Landgoed Gildebosch; • Het digitaliseren van fysieke informatieborden in het buitengebied; • Camping de Volmolen; • Natuurbelevingscentrum Buiten Waalre; • Agrarisch bedrijf OVL Dijk 49; 8.3 Wonen en Bouwen Wonen Inleiding Wonen De gemeente Waalre streeft ernaar om te voorzien in woningen voor iedereen, in elke levensfase. Dit willen we bereiken door het toevoegen van woningen en een beter gebruik van de al aanwezige woningen. Mede door de samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven en MRE is het mogelijk om meer woningen te bouwen. Daardoor vergroten we de keuzemogelijkheden voor inwoners op het gebied van wonen. De hoeveelheid betaalbare woningen neemt toe, waardoor inwoners een bredere keuze hebben en doorstroming op de woningmarkt kan ontstaan. Wat willen we bereiken? Waalre is groen, fijn en goed om te wonen, werken en verblijven. Dat willen we in de toekomst zo houden. De bouw van nieuwe woningen sluit aan op de behoefte en wensen van onze inwoners én die van de regio. Hierbij ligt de nadruk in de komende periode op het realiseren van betaalbare woonruimte. De afspraken die we hebben gemaakt met het Rijk en de 98 provincie in de Woondeal Zuidoost-Brabant 2025 zijn leidend. We realiseren die samen met woningcorporaties en andere partijen.

Wat gaan we daarvoor doen? Er worden woningen in elk segment gerealiseerd conform de gewenste differentiatie in het woningbouwprogramma. Het woningbouwprogramma met bijhorende woningdifferentiatie is in 2023 door raad vastgesteld. Dat vormt het uitgangspunt voor elk woningbouwproject. Er is een continue monitoring van de woningbouw, met Juno. Projectleiders houden deze monitor actueel. Het programma is voor iedereen zichtbaar op https://woningbouwkaart.waalre.nl/. De woningbouw wordt afgestemd in de regio; in het Stedelijk Gebied Eindhoven en op strategisch niveau binnen het MRE. Waar mogelijk worden aanvragen voor subsidie ingediend. Het gaat onder meer om ondersteuningsmaatregelen vanuit het Rijk, de provincie of MRE voor versnelling van de woningbouw. Dat budget helpt ons bijvoorbeeld om extra projectcapaciteit in te huren. Waalre krijgt ook subsidie voor betaalbare woningbouw. De voorgenomen woningbouw op diverse locaties wordt volgens planning opgestart, in aanbouw genomen of opgeleverd. In de paragraaf Grondbeleid gaan we nader in op concrete projecten binnen de eigen grondexploitaties. Onze inschatting is dat er in 2027 circa 140 woningen kunnen worden opgeleverd (waarvan de helft sociale huurwoningen). Voor 300 woningen zal een bouwvergunning worden verleend.

Voortzetten van de intensieve regionale samenwerking binnen zowel het Stedelijk Gebied Eindhoven als de Metropoolregio Eindhoven op het thema ‘Wonen’. In het SGE werken we op het gebied van Wonen samen 'als ware we 1 gemeente'. Ontwikkelingen worden samen gevolgd en er wordt gebruik gemaakt van elkaars expertise. Dit is een continu proces. In het MRE is de samenwerking abstracter en vooral gericht op uitvoering van de Woondeal en de financiële mogelijkheden volgend uit 'Beethoven'. In het MRE wordt onder meer de ‘Regionale Begrippenlijst Wonen’ vernieuwd en vastgesteld. Hiermee hanteren alle 21 gemeenten in het MRE dezelfde definities voor woningen en woningbouw. De prijsklassen (huur en koop) worden jaarlijks geactualiseerd. In 2025 is de Woondeal Zuidoost Brabant herijkt en opnieuw vastgesteld. Actiepunten hieruit worden (in regionale samenwerking) uitgewerkt. Bij stagnatie in ontwikkeling van een woningbouwplan wordt het probleem voorgelegd aan externe adviseurs via de regionale versnellingstafels. Er wordt uitvoering gegeven aan het in de actualisatie Woonnotitie opgenomen beleidskader wonen. In de Actualisatie Woonnotitie uit 2023 is een actueel beleidskader Wonen vastgelegd. Afgelopen jaren is uitvoering gegeven aan de actiepunten.

De actiepunten voor senioren zijn ook opgenomen in de Visie op Welzijn, Wonen en Zorg, de uitwerking hiervan gebeurt op basis van de Uitvoeringsagenda. In 2027 zal een Volkshuisvestingsprogramma moeten worden opgesteld (wettelijke verplichting), dit zal tevens het nieuwe beleidskader voor Wonen moeten gaan vormen. 99 Gemeente werkt samen met de woningcorporaties en Vluchtelingenwerk om de taakstelling voor huisvesting statushouders in te vullen. Gemeente krijgt elk half jaar een taakstelling voor huisvesting van toegelaten vluchtelingen (statushouders). In overleg met woningcorporaties wordt woonruimte gevonden. Na huisvesting worden statushouders begeleid door vrijwilligers van Vluchtelingenwerk. Op basis van de Actualisatie Woonnotitie worden actuele prestatieafspraken gemaakt met de woningcorporaties en huurdersverenigingen. Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Inleiding Vergunningsverlening, toezicht en handhaving Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de werkzaamheden op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Dit staat in de Omgevingswet en de Algemene Plaatselijke Verordening. Wat willen we bereiken? We leveren een betrouwbare en voorspelbare dienstverlening aan inwoners, verenigingen en bedrijven op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving.

De wettelijke taken op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving zijn mede bepalend voor het beeld van onze dienstverlening aan onze inwoners. Wij vervullen die taken in samenwerking met de Omgevingsdienst, buurgemeenten en andere partners. Wat gaan we daarvoor doen? In het jaarverslag VTH evalueren we de voortgang van de beleidsdoelen. Met het vaststellen van het jaarverslag voldoen we aan het Omgevingsbesluit. Het jaarverslag versturen we naar de gemeenteraad en gaat daarnaast ter beoordeling naar de provincie. We maken een kwaliteitsslag bij het ophalen en invoeren van data zodat we die vervolgens gerichter in kunnen zetten bij het opstellen van toekomstige VTH - documenten. De VTH-documenten zijn het jaarlijkse uitvoeringsprogramma, het jaarverslag en de uitvoerings- en handhavingsstrategie. We voeren het uitvoeringsprogramma uit dat wordt opgesteld op basis van de uitvoerings- en handhavingsstrategie. Het uitvoeringsprogramma geeft invulling aan de doelen, die worden bepaald in de uitvoerings- en handhavingsstrategie. In het programma staan de werkzaamheden die we op het gebied van vergunningen, toezicht en handhaving uitvoeren. Daarmee voldoen we aan het Omgevingsbesluit. Het uitvoeringsprogramma versturen we naar de gemeenteraad en gaat daarnaast ter beoordeling naar de provincie. 100 We actualiseren de uitvoerings- en handhavingsstrategie.

In de uitvoerings- en handhavingsstrategie gaan we in op de doelen voor de uitvoering en handhaving, en welke werkzaamheden we daarvoor uitvoeren. Hiermee voldoen we aan het Omgevingsbesluit. Wat willen we bereiken? Het op een adequate, doelmatige en kwalitatief hoogwaardige wijze uitvoeren van taken op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (VTH). In de verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht gemeente Waalre geven we aan hoe we zorgen voor een goede kwaliteit van de uitvoering, op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Wat gaan we daarvoor doen? Op basis van de actuele kwaliteitscriteria voeren we een jaarlijkse kwaliteitsmeting uit. Waalre voert jaarlijks een kwaliteitsmeting uit om te beoordelen in hoeverre wordt voldaan aan de kwaliteitscriteria VTH 3.1. Met deze meting wordt inzicht verkregen in de kwaliteit van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving en de ma te waarin wordt voldaan aan de gestelde eisen. De uitkomsten worden gebruikt om verbeterpunten te identificeren en gerichte maatregelen te treffen waar dat nodig is. Op deze manier werkt de gemeente continu aan het borgen en verbeteren van de kwaliteit van de VTH-organisatie. We streven ernaar om de kwaliteit en doorlooptijd van onze diensten op het juiste niveau te houden.

Diverse ontwikkelingen binnen het domein Vergunningen, Toezicht, Handhaving en Veiligheid (VTHV) blijven druk leggen op de uitvoering van onze taken. Het gaat hierbij met name om de aanhoudend krappe arbeidsmarkt, de beperkte beschikbaarheid van zowel vaste als tijdelijke professionals en de hoge kosten van externe inhuur. Tegelijkertijd betreft het grotendeels wettelijke en termijngedreven werkzaamheden waarvoor continuïteit noodzakelijk is. Voor onze compacte organisatie maakt dit de uitvoering extra kwetsbaar. Om de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen, blijven wij voorlopig deels aangewezen op tijdelijke externe inzet. De financiële consequenties hiervan worden betrokken bij de reguliere planning- en control cyclus. Tegelijkertijd blijven wij inzetten op structurele oplossingen. Daarbij ligt de focus op het aantrekken en opleiden van vaste medewerkers en het verder optimaliseren van werkprocessen. Hiermee werken wij aan een toekomstbestendige organisatie die minder afhankelijk is van externe capaciteit. De ontwikkelingen binnen het VTHV-domein blijven wij monitoren en waar nodig ondernemen wij passende vervolgacties.

Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | per 01-07-2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 8.1 Ruimte en | 1.128 | 1.347 | 1.152 | 1.156 | 1.157 | 1.158 leefomgeving 8.2 | 4.853 | 17.699 | 690 | 690 | 690 | 690 Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en | 1.380 | 3.326 | 1.930 | 1.390 | 1.390 | 1.390 bouwen Totaal Lasten | 7.361 | 22.371 | 3.773 | 3.236 | 3.238 | 3.238 Baten 8.1 Ruimte en | 552 | 1.211 | 1.104 | 866 | 1.230 | 110 leefomgeving 8.2 | 5.279 | 17.699 | 690 | 690 | 690 | 690 Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en | 1.248 | 2.438 | 1.065 | 1.065 | 1.065 | 1.065 bouwen Totaal Baten | 7.079 | 21.347 | 2.859 | 2.621 | 2.985 | 1.865 Gerealiseerd | 282 | 1.024 | 914 | 615 | 253 | 1.373 resultaat Toelichting Vergelijking van de begroting 2027 met de bijgestelde begroting 2026 en meerjarig levert de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 8.1 Ruimte en leefomgeving (voordeel € 195.000) • | € 111.000 nadeel o | Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • | € 100.000 voordeel o | Door Incidenteel budget wat in 2026 beschikbaar gesteld is voor de ontwikkeling van de visie Noordrand.

• | € 70.000 voordeel o | In 2026 is eenmalig een budget voor herinrichting van openbaar groen bij de Pracht Zuid beschikbaar gesteld. • | € 140.000 voordeel o | In 2026 zijn er verschillende eenmalige kredieten ten laste van deze functie die in 2027 niet voorkomen. Dit zijn: ▪ | Krediet implementatie nieuwe omgevingswet € 58.000 ▪ | Krediet regionaal ontwikkelingsfonds werklocaties € 37.000 ▪ | Krediet deelname landschapsregeling € 45.000 • | € 4.000 nadeel o | Diverse overige verschillen. 101 102 Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) • De grondexploitatie wordt budgettair neutraal in de begroting opgenomen. Zie voor toelichting op de grondexploitaties de paragraaf Grondbeleid. 8.3 Wonen en bouwen (€ 1.395.000 voordeel) • € 9.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 1.403.000 voordeel o Dit betreft het eenmalige krediet lokale aanpak isolatie, dat we in 2026 hebben begroot waartegen inkomsten zijn begroot. Hierdoor ontstaat een voordeel op de lasten, maar een nadeel in de baten, dus budgettair neutraal. Toelichting meerjarenramingen: • De salariskosten in 2027 zijn eenmalig € 540.000 hoger. De toelichting m.b.t.

de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. Toelichting verschillen baten: 8.1 Ruimte en leefomgeving (€ 107.000 nadeel) • € 107.000 Nadeel o Het betreft een eenmalige opbrengst in 2026 van een verrekening bij de verkoop van het Waalres museum. Toelichting meerjarenramingen: • In de meerjarenraming zijn opbrengsten opgenomen die voortkomen uit de realisatiestimulans. Dat is en regeling die loopt tot en met 2029 en is gebaseerd op de prognoses van de bouw van een specifieke categorie woningen, deze raming fluctueert jaarlijks waarbij het risico bestaat dat de prognoses niet worden gehaald. Graag verwijzen we hier ook naar de genoemde risico's in paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) • De grondexploitatie wordt budgettair neutraal in de begroting opgenomen. Zie voor toelichting op de grondexploitaties de paragraaf Grondbeleid. 8.3 Wonen en bouwen (€ 1.373.000 nadeel) • | € 1.403.000 nadeel o | Dit betreft het eenmalige krediet lokale aanpak isolatie, dat we in 2026 hebben begroot. Hierdoor ontstaat een nadeel in de baten te zien, maar een voordeel in de lasten, dus budgettair neutraal. • | € 30.000 voordeel o | Verhoging leges opbrengsten. Toelichting meerjarenramingen: • | Geen bijzonderheden.

BBV indicatoren Volkshuisvesting Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 | 2025 | 2026 /referentie WOZ-waarde | De gemiddelde WOZ-waarde | Waalre | 510 | 531 | 597 woningen (€ x 1.000) WOZ-waarde | De gemiddelde WOZ-waarde | Amigo gemeenten | 492,2 519,6 | 575,6 woningen (€ x | (5 gemeenten) 1.000) WOZ-waarde | De gemiddelde WOZ-waarde | Gemeenten < | 408 | 427 | 469 woningen (€ x | 25.000 inwoners 1.000) Nieuw gebouwde | Het aantal nieuwbouw woningen | Waalre | 5,1 | ? | 0 woningen | per 1.000 woningen Nieuw gebouwde | Het aantal nieuwbouw woningen | Amigo gemeenten | 7,28 | - woningen | per 1.000 woningen | (5 gemeenten) Nieuw gebouwde | Het aantal nieuwbouw woningen | Gemeenten < | 8,6 | - woningen | per 1.000 woningen | 25.000 inwoners Demografische | De som van het aantal personen | Waalre | 87,4% | 88,0% | 88,9% druk | van 0-20 en van 65 jaar en ouder i.r.t. aantal personen van 20 – 65 jaar (%) Demografische | De som van het aantal personen | Amigo gemeenten | 82,3% 83,5% | 84,3% druk | van 0-20 en van 65 jaar en ouder | (5 gemeenten) i.r.t. aantal personen van 20 – 65 jaar (%) Demografische | De som van het aantal personen | Gemeenten < | 81,1% | 82,0% | 82,9% druk | van 0-20 en van 65 jaar en ouder | 25.000 inwoners i.r.t.

aantal personen van 20 – 65 jaar (%) Woonlasten (€) | Gemiddeld totaalbedrag | Waalre | 945 | 1045 | 1131 woonlasten voor 1-persoons 1-persoons | huishouden huishouden Woonlasten (€) | Gemiddeld totaalbedrag | Amigo gemeenten | 925,80 984,60 1028,40 woonlasten voor 1-persoons | (5 gemeenten) 1-persoons | huishouden huishouden Woonlasten (€) | Gemiddeld totaalbedrag | Gemeenten < | 947 | 996 | 1039 woonlasten voor 1-persoons | 25.000 inwoners 1-persoons | huishouden huishouden 103 Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 | 2025 | 2026 /referentie Woonlasten (€) | Gemiddeld totaalbedrag | Waalre | 1.038 | 1.160 | 1.186 woonlasten voor meer-persoons meer-persoons | huishouden huishouden Woonlasten (€) | Gemiddeld totaalbedrag | Amigo gemeenten | 1027,60 1091,40 1151,00 woonlasten voor meer-persoons | (5 gemeenten) meer-persoons | huishouden huishouden Woonlasten (€) | Gemiddeld totaalbedrag | Gemeenten < | 1037 | 1.091 | 1138 woonlasten voor meer-persoons | 25.000 inwoners meer-persoons | huishouden huishouden 104 105 Paragrafen Paragraaf A Lokale heffingen Waar gaat de paragraaf over? In deze paragraaf wordt het beleid van de belangrijkste gemeentelijke belastingen beschreven. De gemeente is autonoom in het bepalen van de hoogte en de besteding van de opbrengst van de gemeentelijke belastingen.

In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke heffingen de gemeente aan haar inwoners en bedrijven mag opleggen. De gemeenteraad bepaalt welke van de toegestane heffingen we als gemeente ook daadwerkelijk heffen. Alle gemeenten heffen de onroerende zaakbelastingen (OZB). Bij de verdeling van het Gemeentefonds wordt er namelijk van uitgegaan dat een deel van de gemeentelijke uitgaven wordt bekostigd uit de OZB. Belastingbeleid gemeente Waalre Gemeente Waalre heeft gekozen voor een duidelijk, plaatselijk belastingpakket dat in hoofdzaak bestaat uit de algemene bijdragebelasting OZB en de retributies afvalstoffenheffing en rioolheffing. Dit pakket bevordert een evenwichtige belastingdruk in de gemeente en beperkt de uitvoeringslasten. Door het voeren van een stringent begrotingsbeleid probeert gemeente Waalre de verhoging van de OZB zoveel mogelijk te beperken. Gemeente Waalre kent een aantal in de Gemeentewet toegestane belastingen en heffingen. Deze belastingen zijn gelegitimeerd in belastingverordeningen, die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Een onderscheid kan worden gemaakt tussen belastingen en retributies. Belastingen Belastingen zijn heffingen waarvan het gebruik van de opbrengst vrij is, de zogenaamde algemene bijdragebelastingen. De gemeente hoeft geen direct aanwijsbare tegenprestatie te leveren.

Tot deze groep behoren de onroerende zaakbelastingen, de precariobelasting en de toeristenbelasting. De gemeenteraad is vrij om de hoogte van de tarieven te bepalen. Retributies Retributies zijn heffingen waarbij de opbrengst niet boven de uitgaven van een specifieke dienst mag uitkomen. Tot de retributies behoren de afvalstoffenheffing, de rioolheffing, de leges, het marktgeld en grafrechten. Vanaf de begroting 2017 is het volgens de BBV verplicht om in deze paragraaf uiteen te zetten hoe er bij de berekening van tarieven van heffingen voor wordt gezorgd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd. Wet waardering onroerende zaken (WOZ) Jaarlijks worden WOZ-beschikkingen met een nieuwe waarde naar de inwoners verstuurd. De waardering voor het belastingjaar 2027 vindt plaats op basis van de waardepeildatum 1 januari 2026. De Wet WOZ schrijft namelijk voor dat gemeenten een waarde vaststellen, zoals die gold op 1 januari van één jaar eerder. De gemeente heeft zodoende de tijd om marktcijfers (verkopen, huurprijzen enzovoorts) die in de loop van het jaar gerealiseerd worden te analyseren en een reële schatting te doen van de marktsituatie op de waarde-peildatum.

De Wet WOZ wordt voor de inwoner steeds belangrijker. De door de gemeente vastgestelde WOZ-waarde wordt voor steeds meer belastingen gebruikt (bijvoorbeeld waterschapslasten en erfbelasting). Inwoners en bedrijven kunnen tegen de WOZ-waarde bezwaar maken en/of beroep instellen bij de rechter. Onroerende zaakbelastingen (OZB) Onder de naam ‘onroerende zaakbelastingen’ worden directe belastingen geheven over binnen de gemeente gelegen onroerende zaken: • | een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar een onroerende zaak, zijnde een niet-woning, gebruikt op grond van eigendom, bezit, beperkt recht of persoonlijk recht. • | een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft op grond van eigendom, bezit of beperkt recht. De heffingsmaatstaf voor de OZB is de vastgestelde waarde van een onroerende zaak. Deze waarde wordt vastgesteld op grond van de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). In de raming van de opbrengst OZB is rekening gehouden met een indexering van 3,0 %. In de raadsvergadering van december 2026 worden enkel de OZB-tarieven voor 2027 vastgesteld. Geraamde opbrengst OZB De stijging van de inkomsten is het gevolg van areaaluitbreiding en de verhoging van de tarieven.

Opbrengsten | Jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | 123 OZB | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Woningen: | 4.631.211 | 5.197.000 | 5.265.000 | 5.497.000 | 5.766.000 | 6.066.000 eigendom Niet woningen: | 605.630 | 673.000 | 676.000 | 696.000 | 717.000 | 739.000 eigendom Niet woningen: | 403.588 | 437.000 | 460.000 | 474.000 | 488.000 | 503.000 gebruiker TOTAAL | 5.640.429 | 6.307.000 | 6.401.000 | 6.667.000 | 6.971.000 | 7.308.000 106 Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt opgelegd aan degene die feitelijk gebruik maakt van een perceel binnen de gemeente, waarvoor een inzamelplicht voor huishoudelijk afval geldt volgens de Wet milieubeheer. Deze heffing mag wettelijk niet hoger zijn dan de werkelijke kosten (kostendekkendheid). De tarieven kunnen jaarlijks worden aangepast op basis van de kosten voor afvalinzameling, -verwerking en overige afvalgerelateerde uitgaven. Sinds 2023 betaalt elk huishouden in een laagbouwwoning naast een vast tarief (vastrecht) ook een bedrag per lediging van de restafvalcontainer. Dit bedrag verschilt per formaat container (140 of 240 liter). Dit systeem staat bekend als diftar (gedifferentieerde tarieven). Vanaf 2026 is dit systeem ook ingevoerd voor hoogbouwwoningen, waarbij gebruik wordt gemaakt van 60-litercontainers. Alle huishoudens betalen dan hetzelfde bedrag per liter restafval.

Tot en met 2025 werd het vastrecht nog gedifferentieerd naar een- en meerpersoonshuishoudens. Dit is echter ongebruikelijk bij gemeenten die diftar toepassen. Met de volledige invoering van diftar voor alle huishoudens vervalt deze differentiatie. Vanaf 2026 geldt er één uniform vastrecht voor elk huishouden. In 2027 worden de volgende kosten geraamd voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval, welke toegerekend moeten worden aan de afvalstoffenheffing: Toegerekend aan afvalstoffenheffing | Begroting 2027 Directe personele kosten | 127.007 | 123 Overhead | 157.489 Vuil verwijderen langs wegen | 83.000 Kwijtschelding | 28.600 Lasten afvalstoffenheffing | 1.500 Inzamelen huisvuil | 1.499.766 Bestrijding overlast honden | 25.000 Niet verrekenbare BTW | 337.063 Totale kosten | 2.259.425 Opbrengst afvalfonds, papier, kleding en big bags | 252.500 Te verrekenen via afvalstoffenheffing | 2.006.925 Tegenover deze lasten staan de volgende geraamde opbrengsten voor de afvalstoffenheffing: Afvalstoffenheffing | Aantal | Tarief | Frequentie | Totaal 2027 | aansluitingen vastrecht | 8.046 | € 148,00 | € 1.190.808 60 liter inworp | 1.078 | € 4,50 | 21 | € 101.871 140 liter ledigen | 2.061 | € 10,50 | 6,2 | € 134.171 240 liter ledigen | 4.809 | € 18,00 | 6,7 | € 579.965 Totaal | € 2.006.816 Vergelijking tarieven ten opzichte van 2026 In onderstaande tabel wordt het gemiddelde

tarief per huishouden vermeld, dit betekent 107 dat de totale verwachte kosten gedeeld worden door het aantal huishoudens. De hoogte is uiteindelijk afhankelijk van het aantal keren dat men restafval aanbiedt. Tarief | 2026 | 2027 | Verschil Afvalstoffenheffing | € 256 | € 249 | -3% Aantal huishoudens | 7.772 | 8.046 Tarifering Een (te) laag tarief leidt tot minder scheiding van fijn restafval dan bij het toepassen van hogere tarieven. De gemeente Waalre streeft naar zo min mogelijk fijn restafval per inwoner per jaar. Om dit voor elkaar te krijgen, zal het ledigingstarief voor e | en 240 liter container tussen de € | 10 en € 20 moeten liggen. | Voor de bepaling van de tarieven is uitgegaan van een gemiddeld aantal ledigingen per huishouden in 2027.

De opbrengsten afvalstoffenheffing ontwikkelen zich als volgt: Afvalstoffenheffing | jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | 123 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal kosten | 1.956.229 | 1.991.618 | 2.006.925 | 2.146.039 | 2.199.991 | 2.309.580 Totaal opbrengsten | 1.956.229 | 1.991.618 | 2.006.925 | 2.146.039 | 2.199.991 | 2.309.580 Kostendekkendheid | 100,00% | 100,00% | 100,00% | 100,00% | 100,00% | 100,00% Kwijtschelding Wanneer aan een minder draagkrachtig belastingplichtige kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing wordt verleend, dan is dat in principe voor de volledig verschuldigde heffing. Echter, bij laagbouwwoningen geldt dat de kwijtschelding voor maximaal 8 ledigingen is. Bij excessieve hoeveelheden afval vanwege medische redenen (incontinentie/stoma) worden de eerste 12 ledigingen vrij gesteld. Er geldt dan geen vrijstelling voor vastrecht. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar van een object, dat op 1 januari is aangesloten op de riolering. De rioolheffing is gebaseerd op het Programma Water, Riolering en Klimaat (programma WRK) van 2022. De gemeente mag maximaal kostendekkende tarieven in rekening brengen.

Rioolheffing | Jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 123 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal kosten | 2.289.745 | 2.875.622 | 2.796.242 | 2.834.135 | 2.964.919 | 3.094.897 Totaal opbrengsten | 1.795.368 | 1.819.000 | 1.864.758 | 1.934.173 | 2.015.732 | 2.107.592 Storting / onttrekking | -494.377 | -1.056.622 | -931.484 | -899.962 | -949.187 | -987.305 voorziening riolering Kostendekkendheid | 100% | 100% | 100% | 100% | 100% | 100% In 2027 worden de volgende kosten toegerekend: Het tarief voor rioolheffing is in deze begroting voor het jaar 2027 opgenomen, zoals vastgelegd in het programma Water, Riolering en Klimaat van 2022. 108 Toegerekend aan riolering | Begroting 2027 Directe personele kosten | 321.602 | 123 Overhead | 398.786 Pompen en riolen | 1.519.499 Huisaansluitingen | 5.000 Afkoppelstimulering | 75.000 Vegen en veegvuil | 91.500 Waterlossingen en sloten | 47.000 Niet verrekenbare BTW | 337.855 Totale kosten | 2.796.242 Opbrengsten huisaansluitingen | 5.000 Opbrengsten rioolheffing | 1.859.758 Totale opbrengsten | 1.864.758 Te verrekenen via voorziening riolering | -931.484 Leges Onder de naam leges wordt een aantal verschillende rechten geheven voor door de gemeente, of uit naam van de gemeente verstrekte diensten.

Dit kan bijvoorbeeld het verstrekken van een document zijn zoals een rijbewijs, paspoort of trouwboekje of het verstrekken van een vergunning. Waalre streeft zoveel mogelijk naar kostendekkende tarieven voor administratieve diensten. Elk jaar worden de tarieven opnieuw beoordeeld, aangepast aan wettelijke tarieven en geïndexeerd. De diensten en bijbehorende tarieven voor 2027 worden opgenomen in de door de raad in december 2026 vast te stellen tarieventabel bij de legesverordening 2027. De lasten zoals deze in de begroting zijn opgenomen zijn niet altijd voor 100% toerekenbaar. Een deel van de kosten kan niet direct in verband gebracht worden met de uitgevoerde dienst. Bij hoofdstuk 1 is weinig ruimte om de tarieven te verhogen omdat de opbrengsten voornamelijk veroorzaakt worden door paspoorten en rijbewijzen. Deze tarieven zijn momenteel gelijk aan de wettelijk maximaal toegestane hoogte.

Leges | Kosten | Opbrengsten | Kostendekking Burgerlijke stand | 53.434 | 26.972 | 50,48% Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart | 308.531 | 290.256 | 94,08% Rijbewijzen | 90.483 | 94.397 | 104,33% Vertrekkingen in het kader van de basisregistratie persoonsgegevens | 21.146 | 13.995 | 66,18% Overige publiekszaken | 4.259 | 3.019 | 70,89% Bijzondere wetten | 141.995 | 53.119 | 37,41% Totaal | 619.848 | 481.758 | 77,72% Bij hoofdstuk 2 zijn 100% kostendekkende tarieven is in de praktijk niet mogelijk omdat de lasten zoals in de begroting zijn opgenomen, niet altijd voor 100% toerekenbaar zijn. Een deel van de kosten kan niet direct in verband gebracht worden met de uitgevoerde dienst. Dit zijn bijvoorbeeld de kosten voor handhaving of bezwaar en beroep. 109 Hoofdstuk 2 Omgevingswet | Kosten | Opbrengsten | Kostendekking Dienst Activiteiten met betrekking tot bouwwerken | 1.483.371 | 1.060.900 | 71,52% Totaal | 1.483.371 | 1.060.900 | 71,52% Hoofdstuk 3 is een klein onderdeel van de legesverordening wat voor een groot deel bestaat uit evenementenvergunningen. Vanwege de maatschappelijke betekenis ervan is dit bij veel gemeenten niet kostendekkend.

Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn | Kosten | Opbrengsten | Kostendekking Horeca | 4.127 | 2.048 | 49,62% Totaal | 4.127 | 2.048 | 49,62% Toeristenbelasting In december 2017 heeft de raad besloten om per 1 januari 2018 een toeristenbelasting in te voeren. De toeristenbelasting wordt betaald door degenen die binnen onze gemeente verblijven in o.a. hotels, pensions en vakantieverblijven en niet als ingezeten zijn ingeschreven. Bij het vaststellen van de programmabegroting 2026-2029 op 6 november 2025 is geamendeerd om de tariefverhoging van de toeristenbelasting naar € 6,00 per persoon per nacht te faseren. In 2026 is daarom het tarief op € 5,25 per persoon per nacht vastgesteld met een incidentele aanpassing van de begroting 2026. In 2025 bedroeg de toeristenbelasting €4,50 per persoon per nacht. Voor 2027 wordt voorgesteld om het tarief op te hogen naar € 6,- per persoon per nacht. Opbrengst | Jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting toeristenbelasting | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Opbrengst | 249.439 | 330.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 Kwijtscheldingbeleid In de gemeente Waalre kan op verzoek van de minder draagkrachtige belastingplichtige, kwijtschelding van betaling worden verleend voor de onroerende zaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Waalre past hiervoor de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 toe. In 1997 is in afwijking van de Uitvoeringsregeling door de Waalrese Raad besloten, in plaats van 90%, 100% van de genormeerde bijstandsuitkering aan te merken als kosten van bestaan op basis waarvan de draagkracht van belastingplichtige wordt vastgesteld. Hierdoor komt men eerder in aanmerking voor kwijtschelding. Belastingdruk per huishouden In de volgende tabel staat een overzicht van de totale gemiddelde belastingdruk van de drie belangrijkste gemeentelijke belastingen en heffingen. Voor de OZB gaan we in deze cijfers uit van een woning met een gemiddelde WOZ waarde | (2026: € 684.942 bron: Coelo). 110 De 1,7% stijging van de totale belastingdruk van 2026 naar 2027 betekent voor een gemiddeld gezin in Waalre een stijging van ca. € 1,67 per maand. De tarieven van de OZB zullen wij u in de raadsvergadering van december 2026 aanbieden in de belastingverordening voor 2027, op dat moment is de waardestijging van de woningen waarop de tarieven worden gebaseerd bekend.

Totale gemiddelde | Jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | 123 belastingdruk per | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 huishouden OZB | 653 | 728 | 750 | 772 | 796 | 819 Afvalstoffenheffing | 244 | 256 | 249 | 249 | 249 | 249 Rioolheffing | 208 | 213 | 218 | 223 | 228 | 233 Totaal bedrag per | 1.105 | 1.197 | 1.217 | 1.245 | 1.273 | 1.302 huishouden Stijging in % t.o.v. | 8,3% | 1,7% | 2,3% | 2,3% | 2,3% voorgaande jaar Toelichting belastingdruk Elke gemeente kan in het kader van de gemeentelijke autonomie uitgaven doen voor een hoger voorzieningenniveau en dat kost belastinggeld. De belastingdruk hoeft daarom niet per gemeente gelijk te zijn. Voor de financiële draagkracht voor huishoudens is de gemeentelijke belastingdruk wel belangrijk. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) verzamelt jaarlijks de gegevens voor de belastingdruk van decentrale overheden. Onder belastingdruk verstaan we de jaarlijkse woonlasten per huishouden. Onder de woonlasten wordt gerekend het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een bepaalde gemeente betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Gemiddelde woonlasten bij vergelijking in de regio Op de website www.coelo.nl zijn de tarieven van de aan Waalre grenzende gemeenten terug te vinden.

Deze site bevat een kaart waarop met de muis kan worden geklikt om de tarieven van elke gemeente in beeld te krijgen. De gemeente Waalre heeft in 2026 van de 342 geregistreerde gemeenten op 1 januari de 256e plaats voor wat betreft de belastingdruk ( 2022: 152e, 2023: 273e, 2024: 231e en 2025: 274e). Regionaal gezien staan we nu op de 9e plaats. Nb. De gemeente met de laagste lasten voor een meerpersoonshuishouden heeft het laagste rangnummer. 111 Rangnr | Plaats | Éénpers | Meerpers | Rangnr | Rangnr | Rangnr | Rangnr | Rangnr | WOZ regio | hh | hh | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | waarde 1 Bergeijk | 792 | 935 | 62 | 44 | 47 | 45 | 39 | 517.000 2 Eersel | 778 | 953 | 61 | 47 | 31 | 60 | 52 | 609.334 3 Geldrop- | 824 | 964 | 71 | 56 | 54 | 62 | 60 | 543.423 Mierlo 4 Bladel | 713 | 969 | 25 | 14 | 11 | 26 | 64 | 550.676 5 Eindhoven | 901 | 1.016 | 135 | 120 | 119 | 104 | 100 | 554.976 6 Cranendonck | 967 | 1.036 | 278 | 195 | 152 | 147 | 121 | 494.819 7 Best | 1.075 | 1.075 | 90 | 116 | 156 | 139 | 171 | 570.443 8 Valkenswaard | 980 | 1.093 | 245 | 246 | 201 | 198 | 187 | 534.384 9 Waalre | 1.131 | 1.186 | 152 | 273 | 231 | 274 | 256 | 684.942 10 Veldhoven | 1.091 | 1.212 | 105 | 155 | 159 | 234 | 267 | 611.616 11 Nuenen | 987 | 1.221 | 303 | 304 | 274 | 261 | 271 | 633.661 12 Heeze-Leende | 1.085 | 1.247 | 312 | 306 | 293 | 299 | 287 | 560.000 Paragraaf B

weerstandsvermogen en risicobeheersing Waar gaat de paragraaf over? Waalre is een zelfbewuste, zelfstandige gemeente. Op dit moment staan we echter onder grote financiële druk. Dat beïnvloedt onze financiële positie. In deze paragraaf wordt inzicht verschaft in de financiële positie van Waalre door in te gaan op twee onderdelen: • | Risicomanagement en Weerstandsvermogen; • | Financiële kengetallen. Het onderdeel risicomanagement en weerstandsvermogen gaat in op ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie die van invloed kunnen zijn op de financiële huishouding, maar nog niet financieel zijn vertaald. Hiervoor wordt ingegaan op de financiële omvang van de aanwezige risico’s, de mogelijkheden om deze financieel af te dekken (beschikbare weerstandscapaciteit) en de relatie daartussen: het weerstandsvermogen (uitgedrukt in een ratio). In het onderdeel financiële kengetallen wordt ingegaan op de financiële positie van de gemeente Waalre op basis van de uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplichte kengetallen. Risicomanagement en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van Waalre is het vermogen waarover Waalre beschikt om niet-structurele financiële risico’s op te vangen, zonder dat de uitvoering van de gemeentelijke taken en/of beleid in gevaar komt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waalre.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8c58d97c-4f00-4d3a-a3b2-9e83371c72e4?agendaItemId=371189e0-70a8-4648-b04e-b16b3c552144