CONCEPT Mobiliteitsvisie Waadhoeke

Mobiliteitsvisie Waadhoeke CONCEPT Sturen in Mobiliteit

1

Opdrachtgever

Gemeente Waadhoeke

Titel rapport

Mobiliteitsvisie gemeente Waadhoeke

Kenmerk

007583.20210219.R1.03.CONCEPT

Datum publicatie

10 maart 2021

Projectleider Goudappel

Johan V. Munsterman

Projectteam Goudappel

Johan V. Munsterman, Cor Koopmans en Ella Oldenziel

Status

Concept

© Copyright Goudappel

[Copyright informatie]

2

Inhoudsopgave 1. Op weg naar een nieuwe mobiliteitsvisie

5

1.1 1.2 1.3

5 5 5

Waarom een nieuwe mobiliteitsvisie Hoe is deze visie tot stand gekomen Participatieproces

2. Waar staan we nu?

9

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

9 9 13 29 30

Wat stond er in de vorige GVVP’s Hoe verplaatsen inwoners van Waadhoeke zich? Verkeersnetwerken Verkeersveiligheid Resultaten uit participatie

3. Wat komt er op ons af?

37

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

37 38 39 40 41 41 43

Relatie met de Omgevingsvisie Gewijzigde aanpak verkeersveiligheid Klimaatakkoord Provinciaal verkeersbeleid Coalitieakkoord Mobiliteitstrends Autonome ontwikkelingen in Waadhoeke

4. Waar willen we naartoe?

45

4.1 4.2

45 46

Visie op hoofdlijnen Verkeersveiligheidsopgaven

4.3 4.4 4.5

Bereikbaarheidsopgaven Leefbaarheidsopgaven Duurzaamheidsopgaven

48 49 49

5. Hoe willen we dat bereiken?

51

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9

52 61 63 63 64 64 64 65 66

Maatregelen verkeersveiligheid Maatregelen bereikbaarheid fietsverkeer Maatregelen openbaar vervoer Maatregelen bereikbaarheid landbouwverkeer Maatregelen leefbaarheid en toegankelijkheid Maatregelen duurzaamheid Kleine verbetermaatregelen Educatie, handhaving en gedragsbeïnvloeding Totaaloverzicht van de maatregelen

Bijlage A. GVVP’s voormalige gemeenten Bijlage B. Eerste resultaten Risicoanalyse Bijlage C. Heatmaps Bijlage D. Knelpunten- en wensenlijst

3

4

1. Op weg naar een nieuwe mobiliteitsvisie 1.1

Waarom een nieuwe mobiliteitsvisie

Op 1 januari 2018 is de gemeente Waadhoeke ontstaan uit de voormalige gemeenten het Bildt, Franekeradeel, Menameradiel en vier dorpen van de voormalige gemeente Littenseradiel. Deze gemeenten hadden elk hun eigen Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan (GVVP). Nu de voormalige gemeenten gefuseerd zijn, is het tijd voor een actuele mobiliteitsvisie van de gemeente Waadhoeke. VEROUDERDE GVVP’S De voormalige gemeenten hebben elk een GVVP uit omstreeks 2009. Deze zijn niet meer actueel en de maatregelen uit de vigerende GVVP’s zijn grotendeels gerealiseerd. Voor de gemeente Waadhoeke is het noodzakelijk een nieuwe mobiliteitsvisie op te stellen, waarbij eenduidigheid voorop staat. VERANDERENDE OMGEVING Naast de lokale ontwikkelingen binnen de gemeente Waadhoeke, spelen op landelijk- en provinciaal niveau ook zaken waar de gemeente rekening mee moet houden. Zo is onlangs het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 vastgesteld en treedt de nieuwe Omgevingswet naar verwachting op 1 januari 2022 in werking. Dergelijke ontwikkelingen zijn van belang voor de nieuwe mobiliteitsvisie van Waadhoeke.

1.2

Hoe is deze visie tot stand gekomen

De conceptvisie is ontstaan uit een brede inventarisatie en een interactief proces interactief proces waarbij inwoners en andere belanghebbenden op verschillende momenten hun mening konden geven. Vanwege de corona-crisis is dit anders gegaan dan normaal en hebben de sessies deels online plaatsgevonden. In de infographic op de volgende pagina staan de doorlopen stappen. Vertrekpunt is de door de gemeenteraad vastgesteld Statnotitie.

1.3

Participatieproces

Tijdens het participatieproces hebben inwoners en belanghebbenden hun input gegeven voor deze mobiliteitsvisie. De belangrijkste onderdelen zijn hierna toegelicht. DIGITALE ENQUÊTE Allereerst stond er van begin oktober tot begin december 2020 een digitale enquête online waarmee inwoners en belanghebbenden met punten op de kaart aangegeven hebben waar het goed gaat en wat er beter kan in Waadhoeke ten aanzien van verkeer.

5

6

TRENDATELIER Vervolgens is samen met beleidsmedewerkers van verschillende afdelingen van de gemeente een trendatelier georganiseerd, opgedeeld in twee (digitale) sessies. Tijdens deze sessies is besproken welke trends en ontwikkelingen binnen de gemeente invloed hebben op mobiliteit en waar de gemeente op de korte en lange termijn op in moet zetten. EXPERTSESSIE Daarnaast zijn twee (digitale) expertsessies gehouden met diverse stakeholders. Tijdens de sessies waren aanwezig: de gemeentes Harlingen, Sùdwest-Fryslân, Leeuwarden, Noardeast-Fryslân, de provincie Fryslân (beleidsmedewerker algemeen en openbaar vervoer), LTO Nederland, PCOB, politie Noord-West Friesland (afdeling verkeer) en de Fietsersbond.

BIJEENKOMST KERNTEAM Op 12 januari 2021 is een (digitale) bijeenkomst georganiseerd met het kernteam, voorheen de raadscommissie. Om besluiten van de gemeenteraad zo goed mogelijk voor te bereiden worden de onderwerpen voor besproken met het kernteam. Tijdens de bijeenkomst waren de verschillende politieke partijen vertegenwoordigd en was Wethouder Boukje Tol aanwezig. Ook zijn twee insprekers aan het woord geweest namens Move You en Dorpsbelangen Baaium. Tijdens deze avond is naar voren gekomen wat vanuit de verschillende fracties belangrijk wordt geacht en welke aspecten een plek verdienen in deze mobiliteitsvisie.

Hier is onder meer de vraag gesteld welke (grensoverschrijdende) ontwikkelingen spelen bij buurgemeenten en in de provincie. Ook is aan bod gekomen wat er nu goed gaat en waar de komende periode op in moet worden gezet. BEWONERSBIJEENKOMST Vervolgens heeft op 2 december 2020 een (digitale) bewonersbijeenkomst, met interactief deel, plaatsgevonden vanuit de raadzaal. Tijdens deze bijeenkomst zijn de eerste tussenresultaten gepresenteerd aan inwoners en belanghebbenden van de gemeente Waadhoeke. Men kon vragen of opmerkingen inzenden via e-mail of een speciaal telefoonnummer. Tijdens het interactieve deel van de avond is met de inwoners eerst een quiz gehouden. Daarna is mensen gevraagd hun mening te geven op een aantal stellingen en open vragen. De resultaten hiervan zijn meegenomen in de inventarisatie voor deze mobiliteitsvisie.

7

8

2. Waar staan we nu? Een belangrijk onderdeel van de totstandkoming van de mobiliteitsvisie betreft de inventarisatie van de bestaande situatie. Hierna zijn de belangrijkste resultaten van de inventarisatie samengevat.

2.1

beschikbaarheid van de openbaar vervoer voorzieningen. Inzicht in verplaatsingen voor korte en middellange afstand is belangrijk omdat over deze afstand bijvoorbeeld de (elektrische) fiets een goed alternatief vormt voor de auto.

Wat stond er in de vorige GVVP’s

Per 1 januari 2018 zijn de voormalige gemeenten Franekeradeel, het Bildt, Menameradiel en vier dorpen van Littenseradiel gefuseerd tot de huidige gemeente: Waadhoeke. De voormalige gemeenten hebben elk een Gemeentelijk Verkeer- en Vervoer Plan (GVVP) uit omstreeks 2009. In bijlage A zijn de belangrijkste zaken uit de beleidskaders van de voormalige gemeente samengevat. Deze ‘nieuwe’ Mobiliteitsvisie vormt het vertrekpunt voor de gemeente Waadhoeke.

2.2

Hoe verplaatsen inwoners van Waadhoeke zich?

Op basis van data uit 2015-2017 is (indicatief) bekend hoe inwoners van Waadhoeke zich verplaatsen in het dagelijks leven. Dit is uiteraard afhankelijk van de af te leggen afstand van de reis. In de grafieken op de volgende pagina is dat weergegeven. Daarbij is de vergelijking gemaakt met het verplaatsingsgedrag op landelijk niveau. Te zien is dat binnen Waadhoeke het fietsgebruik voor zowel de korte afstand als de middellange afstand hoger is dan het landelijk gemiddelde. Daarentegen is het gebruik van openbaar vervoer lager dan het landelijk gemiddelde. Dat laatste heeft ook te maken met het karakter van de gemeente en de

9

Hoe inwoners van Waadhoeke zich verplaatsen ten opzichte van de rest van Nederland

10

11

Overzicht van het wegennet in Waadhoeke per wegbeheerder

Figuur 2.1: Overzicht wegbeheerder

12

2.3

Verkeersnetwerken

In de volgende paragrafen worden de huidige verkeersnetwerken binnen de gemeente Waadhoeke nader beschouwd. Belangrijk daarbij is om onderscheid te maken in de verschillende wegbeheerders in de vorm van Rijkwaterstaat, de Provincie Fryslân en de gemeente Waadhoeke. Figuur 2.1 geeft een overzicht van de huidige wegbeheerders.

HOEVEEL VERKEER RIJDT ER BINNEN WAADHOEKE ? In oktober 2020 zijn op een twintigtal locaties binnen de gemeente Waadhoeke gedurende twee weken verkeerstellingen uitgevoerd. Figuur 2.2 geeft een overzicht van de verkeershoeveelheden. Daarbij zijn ook de verkeersaantallen van de permanente telpunten van de provinciale wegen opgenomen. De verkeerstellingen hebben plaatsgevonden tijdens de coronapandemie. Tijdens de telperiode was er geen sprake van een lockdown, maar werd mensen nog wel geadviseerd om zoveel mogelijk thuis te werken. Om de representativiteit van de verkeerstellingen scherp te krijgen is een vergelijking gemaakt met dezelfde periode in 2019 op basis van de permanente telpunten op de omliggende provinciale wegen. Daaruit bleek dat de verkeersintensiteit in de getelde weken in oktober 2020 circa 95% betrof van de verkeersintensiteit in oktober 2019. De verkeerstellingen voor de gemeente Waadhoeke zijn daarom opgehoogd met 5% om te komen tot representatieve waarden. Wel is te zien dat door onder andere het thuiswerken het reisgedrag ook verandert en de spitsperioden minder geconcentreerd zijn.

Inwoners Circa 46.000

1

Stad 40

Dorpen 42

Buurtschappen

13

Overzicht verkeerstellingen Waadhoeke

Figuur 2.2: Overzicht verkeershoeveelheden (motorvoertuigen per etmaal werkdag)

14

AUTONETWERK Het huidige netwerk voor autoverkeer is op basis van het principe ‘Duurzaam Veilig’ in te delen in stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. De figuren geven een schematische weergave van deze wegencategorisering met bijbehorende maximumsnelheid en inrichting Op basis van de huidige snelheidsregimes en inrichting van de wegen is er voor de gemeente Waadhoeke nog niet op alle wegen sprake van een eenduidige wegencategorisering. Dit betreft met name wegen buiten de bebouwde kom.

15

Overzicht wegencategorisering Rijk en Provincie

Figuur 2.3: Overzicht wegencategorisering rijkswegen en provinciale wegen

16

• •

•

•

De Stroomwegen binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Waadhoeke Betreffen de Rijksweg A31, een deel van de N383 tussen Marssum en de aansluiting met de N398 en de N359 vanaf Leeuwarden richting Bolsward. Deze wegen hebben een stroomfunctie. Voor de Rijksweg A31 geldt een maximumsnelheid van 100 km/h tussen 6:00-19:00, daarbuiten geldt een maximumsnelheid van 130 km/h. Voor genoemde wegdelen van de N383 en de N359 geldt in beginsel een maximumsnelheid van 100 km/h, met uitzondering van een aantal wegdelen ter hoogte van gelijkvloerse aansluitingen. De gebiedsontsluitingswegen zijn de wegen met een maximumsnelheid van 80 km/h buiten de bebouwde kom en 50 Km/h binnen de bebouwde kom. Dit zijn de belangrijke hoofdwegen waar het verkeer gebundeld wordt en waar bij voorkeur, zeker buiten de bebouwde kom, gescheiden fietsvoorzieningen aanwezig zijn. Bij gebiedsontsluitingswegen (met name buiten de bebouwde kom) zijn ook redelijk harde eisen ten aanzien van de inrichting en de beschikbare vrije ruimte rondom gebiedsontsluitingswegen. Daarnaast is het niet wenselijk om erfaansluitingen te hebben aan gebiedsontsluitingswegen buiten de bebouwde kom. Ontsluiting dient bij voorkeur via parallelwegen plaats te vinden. Voor verreweg het grootste deel van het wegennet buiten de bebouwde kom wordt hieraan aan dergelijke eisen op dit moment niet voldaan.

Daarnaast is er nog een aantal wegen op de industriegebieden. Hier geldt een maximumsnelheid van 50 km/h. Deze wegen hebben met name een ontsluitende functie voor de aangelegen bedrijven. Deze wegen zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg.

KNELPUNTEN GEMEENTE WAADHOEKE Op een aantal wegvakken waar sprake is van wegen met een maximumsnelheid buiten de bebouwde kom van 80 km/h, zijn geen gescheiden fietsvoorzieningen aanwezig. Dit betreft met name lage orde wegen die gecategoriseerd dienen te worden als erftoegangsweg. Daarmee samenhangend dient daarbij de maximumsnelheid te worden teruggebracht tot 60 km/h en de weginrichting dient hierop te worden aangepast. Daarnaast is op een aantal locaties binnen de bebouwde kom nog sprake van een maximumsnelheid van 50 km/h zonder dat er voorzieningen voor fietsverkeer aanwezig zijn. Dit gaat onder andere om een deel van de hoofdroutes binnen Sint Annaparochie. De wegencategorisering van de rijkswegen en provinciale wegen is weergegeven in figuur 2.3. Het de huidige situatie voor de gemeente Waadhoeke en de bijbehorende knelpunten zijn weergegeven in figuur 2.4. Een eenduidige wegencategorisering vormt één van de pijlers voor een voor deze mobiliteitsvisie. Hoofdstuk 4 gaat hier nader op in.

De overige wegen zijn erftoegangswegen met een maximumsnelheid van 60 km/h buiten de bebouwde kom en 30 km/h binnen de bebouwde kom. Op deze wegen is menging van verschillende verkeersstromen mogelijk evenals erfaansluitingen.

17

Huidige inrichting gemeentelijke wegen en knelpunten

Figuur 2.4: Overzicht gemeentelijke wegen huidige situatie inclusief knelpunten

18

19

Overzicht fietsnetwerk

Figuur 2.5: Overzicht van het fietsnetwerk

20

FIETSNETWERK Figuur 2.5 toont de belangrijkste fietsroutes binnen de gemeente Waadhoeke, inclusief het fietsknooppunten netwerk. Samen zijn dit de hoofdfietsverbindingen. Dat wil niet zeggen dat op andere wegen niet gefietst mag worden. Het fietsnetwerk verbindt de dorpen onderling, met Franeker en met bestemmingen buiten de gemeente.

Op dit moment wordt gewerkt aan de voorbereidingen voor een snelfietsroute van Franeker naar Harlingen en van Franeker naar Leeuwarden. Dit betreft met name het opwaarderen en verbeteren van de bestaande route om direct en comfortabel te kunnen doorfietsen.

Voor een groot deel is het fietsnetwerk dekkend om alle dorpen en voorzieningen te bereiken. Uiteraard zijn niet op alle routes (vrijliggende) fietsvoorzieningen aanwezig. Het is echter wel van belang dat fietsers zich op een veilige wijze binnen Waadhoeke kunnen verplaatsen. Daarbij zijn de volgende aandachtspunten van belang:

•

•

•

Wegen waar een maximumsnelheid van 80 km/h geldt buiten de bebouwde kom, dienen altijd te beschikken over vrijliggende fietspaden Wegen met een maximumsnelheid van 50 km/h binnen de bebouwde kom dienen ook te beschikken over fietsvoorzieningen waarbij de sterke voorkeur uitgaat naar vrijliggende fietspaden. Wegen met een maximumsnelheid van 60 km/h buiten de bebouwde kom met een belangrijke functie voor zowel autoverkeer als fietsverkeer dienen nader afgewogen te worden. In een aantal situaties is het wenselijk om vrijliggende fietsvoorzieningen te realiseren.

21

Overzicht netwerk openbaar vervoer

Figuur 2.6: Overzicht netwerk openbaar vervoer

22

VOETGANGERS EN TOEGANKELIJKHEID Voor voetgangers is geen specifiek ‘hoofdnetwerk’. Met name in de stadscentra en dorpskernen bevinden zich concentraties van voetgangersstromen. Toegankelijkheid en ruimte voor voetgangers is nog niet altijd een centraal thema geweest bij ontwikkelingen in Waadhoeke. Belangrijk is om hier in de toekomst meer aandacht aan te besteden. In hoofdstuk 4 is dit aspect nader toegelicht.

De aanbesteding van het openbaar verover wordt verzorgd door de provincie Fryslân, in overleg met de betreffende gemeenten. Door de coronapandemie heeft de nieuwe aanbesteding vertraging opgelopen en wordt daarom de huidige concessie met Arriva eerst verlengd.

OPENBAAR VERVOER De gemeente Waadhoeke wordt met het openbaar vervoer ontsloten doormiddel van een treinverbinding en een aantal buslijnen. Binnen Waadhoeke stopt de trein op de stations van Franeker, Dronryp en Deinum. Daarnaast is sprake van onderstaande buslijnen. • • • • • • • • • •

Buslijn 35 Buslijn 70 Buslijn 71 Buslijn 72 Buslijn 73 Buslijn 75 Buslijn 92 Buslijn 97 Buslijn 273 Buslijn 575

Franeker – Sneek Minnertsga – Leeuwarden Kop Afsluitdijk – Minnertsga – Leeuwarden Minnertsga – Stiens – Leeuwarden St. Annaparochie – Leeuwarden Franeker – Harlingen Bolsward – Winsum – Leeuwarden Harlingen – Franeker – Leeuwarden St. Annaparochie – Oudebildtzijl (belbus) Franeker – Witmarsum (lijntaxi)

Naast de buslijnen is er voor de tussenliggende dorpen en kernen nog sprake van een zogenaamde opstapper. Deze opstapper is vraagafhankelijk en dient minimaal een uur voorafgaand gereserveerd te worden.

23

GOEDERENVERVOER EN BEVOORRADING CENTRA Binnen de gemeente Waadhoeke is een aantal industriegebieden gelegen. Belangrijk daarbij is dat vrachtverkeer via de routes met vrijliggende fietsvoorzieningen van- en naar deze bedrijventerreinen kan rijden en dat de routering van het verkeer hierop ook geënt is. Voor de grootste bedrijventerreinen binnen de gemeente Waadhoeke is dat op dit moment ook het geval. Voor de bevoorrading van een deel van de Dijkstraat in Franeker zijn zogenaamde venstertijden van toepassing voor de bevoorrading.

Voor een groot aantal routes door kernen zijn geen alternatieve routes voor landbouwverkeer voorhanden. De route door Franeker via het Oud Kaatsveld en de Stationsweg is opgenomen in het kwaliteitsnetwerk L landbouwverkeer. Deze route is onlangs afgewaardeerd tot verblijfsgebied met een maximumsnelheid van 30 km/h. Daarbij is voor deze route een alternatief voorhanden in de vorm van de nieuwe westelijke rondweg.

LANDBOUWVERKEER Het is wenselijk dat het landbouwverkeer binnen de gemeente Waadhoeke gebruik maakt van routes waar zo weinig mogelijk sprake is van menging met langzaam verkeer. Dit zijn grotendeels de (provinciale) wegen waarlangs vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig zijn. Door de provincie is reeds een kwaliteitsnetwerk voor landbouwverkeer aangewezen. Dit netwerk is weergegeven in bijlage B.

24

25

Overzicht netwerk vaarwegen

Figuur 2.7: Overzicht netwerk vaarwegen

26

VAARWEGEN De vaarwegen zijn inzichtelijk gemaakt op basis van het netwerk zoals dat is opgenomen in de Nota recreatie en toerisme gemeente Waadhoeke d.d. 9 januari 2020. Door de gemeente Waadhoeke loopt het Van Harinxmakanaal. Het kanaal is op dit moment bevaarbaar voor bevaarbaar voor schepen met CEMT-klasse IV. De provincie Friesland wil het kanaal geschikt maken voor klasse Va. Hiervoor is onder andere nog een bochtverbreding bij Franeker noodzakelijk. Daarnaast is er een aantal (doorgaande) recreatieve vaarverbindingen binnen Waadhoeke. In 2013 is de noordelijke Elfstedenroute geopend waarbij het mogelijk is om vanuit Franeker naar Bartlehiem te varen voor kleine motorboten met een maximale doorvaarthoogte van 2,5 m. Figuur 2.7 geeft een overzicht van de huidige vaarroutes binnen Waadhoeke. Ook is een aantal routes opgenomen die geschikt zijn voor kano’s of kleine bootjes. Deze vaarwegen hebben echter geen aansluiting met de overige vaarwegen in de gemeente. In de Nota recreatie en toerisme is een aantal acties opgenomen ten aanzien van de vaarwegen. Dit betreft het onder andere het verkennen van mogelijkheden sloepenrondjes, mogelijk interessant: 1.RondjeFraneker-Tzum-Lollum: onderzoek naar haalbaarheid bevaarbaar maken route, onderhoudsplan.

2.Rondje Sint Annaparochie: onderhoudsplan en bredere promotie: nu alleen als kanoroute en door praamverhuur, tevens geschikt voor sloepen. 3.Toekomstig sloepenrondje Franeker. 4.Sloepenrondje Het Bildt. Daarnaast is er vanuit Marsum de wens uitgesproken om de vaarroute door te trekken naar Bitgum. De verdere verkenning van bovengenoemde acties wordt vanuit het oogpunt van recreatie en toerisme, in combinatie met beheer en onderhoud verder uitgewerkt. Deze uitwerking maakt geen onderdeel uit van deze mobiliteitsvisie.

27

Overzicht ongevallen met letsel en dodelijke afloop

Overzicht ongevallen met kwetsbare verkeersdeelnemers

28

2.4

Verkeersveiligheid

ONGEVALLEN Op basis van de geregistreerde verkeersongevallen is inzichtelijk gemaakt op welke locaties verkeersongevallen hebben plaatsgevonden. De focus ligt daarbij op ongevallen met letselschade tot gevolg en ongevallen met dodelijke afloop. Ongevallen waarbij sprake is van uitsluitend materiele schade, zijn niet weergegeven. De registratiegraad van dergelijke ongevallen is gering waardoor er geen reëel beeld ontstaat van ongevallen met uitsluitend materiele schade. Daarnaast is in voorliggende situatie alleen ingegaan op verkeersongevallen die op wegen plaatsvinden die in beheer zijn van Waadhoeke.

Bij het analyseren van de ongevallen is de periode beschouwd van januari 2014 t/m oktober 2020. Met uitzondering van het jaar 2017 is voor het aantal letselongevallen een dalende trend te zien bij het aantal letselongevallen op gemeentelijke wegen binnen Waadhoeke. Elk ongeval is er echter één te veel. Zeker wanneer het gaat om ongevallen met dodelijke afloop of ongevallen met letsel tot gevolg. Voor de analyse zijn specifiek ook de slachtoffers onder de kwetsbare verkeersdeelnemers inzichtelijk gemaakt. Dit betreft voetgangers, fietsers en bromfietsers. Uit de analyse blijkt dat een groot deel van de slachtoffers met letselschade personen betreft die ouder zijn van 70 jaar.

RISICOANALYSE Separaat aan de mobiliteitsvisie wordt gewerkt aan een Strategisch Plan Verkeersveiligheid inclusief een risicoanalyse. Op de methodiek wordt in hoofdstuk 3 nader ingegaan. Belangrijk bij deze aanpak dat op basis van risico’s de verkeersveiligheid wordt benaderd. De gedachte daarbij is om ongevallen vooraf te voorkomen en niet achteraf pas maatregelen te treffen nadat ongevallen hebben plaatsgevonden. In bijlage B is deze risicoanalyse nader beschreven. Dit betreft echter nog een voorlopige aanpak die in een later stadium verder uitgewerkt wordt.

29

POSITIEVE PUNTEN:

2.5

Resultaten uit participatie

Het participatieproces is onderdeel van het inventarisatietraject. Tijdens de bijeenkomsten en sessies zijn inwoners en belanghebbenden gevraagd welke aandachtspunten ze naar voren willen brengen voor de nieuwe mobiliteitsvisie. In hoofdstuk 1 is het proces toegelicht. Hierna zijn de belangrijkste uitkomsten inzichtelijk gemaakt. DIGITALE ENQUÊTE In totaal zijn meer dan 800 online enquêtes ingevuld, waarbij circa 1600 aandachtlocaties zijn aangegeven, met positieve- en verbeterpunten. De afbeeldingen hiernaast geven een weergave van de locaties die benoemd zijn in de enquête. Alle resultaten van de enquête zijn verzameld en van de punten waar de meeste reacties over zijn gekomen is een beknopte lijst gemaakt. Deze lijst is opgenomen in Bijlage C.

VERBETERPUNTEN:

Op de volgende pagina is in een grafiek weergegeven hoeveel locaties men heeft aangegeven per categorie. De meeste verbeterpunten werden genoemd voor de categorieën Veiligheid, Fiets en Auto.

30

31

Inwoners van Waadhoeke aangeven waar ze knelpunten ervaren. De belangrijkste bevindingen zijn hierna kort samengevat.

locatie Leeuwarderweg/Oud Kaatsveld/Stationsweg als knelpunt voor bereikbaarheid genoemd.

VERKEERSVEILIGHEID Veruit de meeste knelpunten die zijn aangegeven vallen onder het thema verkeersveiligheid. In veel dorpskernen geeft men aan dat er te snel wordt gereden. Vaak gaat dit om situaties binnen de bebouwde kom en in bijna alle gevallen levert dit gevaarlijke situaties op met overig verkeer. Een ander groot aandachtspunt dat naar voren komt is het ontbreken van een vrijliggend fietspad langs de Gernierswei en de route Hatsum/Winsum. Hier zorgt de combinatie zwaar (landbouw)verkeer met fietsers en voetgangers voor onveilige situaties. In Sint Jacobiparochie en Sint Annaparochie komen de centrale kruisingen naar voren als knelpunt. Ingezoomd op Franeker worden onder andere de volgende locaties genoemd als knelpunt: Hertog van Saxenlaan, Oud Kaatsveld/Dijkstraat, Leeuwarderweg/ Kor Bootpaed, Harlingerweg/Vijverstraat. Dit zijn locaties waar relatief veel verschillende verkeersstromen bij elkaar komen en waar sprake is van conflicten met autoverkeer en fietsverkeer.

Om een indruk te krijgen van de verdeling van aandachtspunten geven heatmaps een duidelijker beeld. De heatmaps van andere categorieën zijn bijgevoegd als bijlage D.

LEEFBAARHEID De knelpunten die worden ervaren op het gebied van leefbaarheid hebben veel te maken met zwaar vrachtverkeer. Bewoners in verscheidene dorpen, zoals Sexbierum en Sint Annaparochie, ervaren last van trillingen en hard rijdende grote voertuigen. Veel knelpunten die genoemd worden bij verkeersveiligheid komen overeen met leefbaarheid. BEREIKBAARHEID Ook de knelpunten die genoemd worden bij het thema bereikbaarheid komen overeen met eerdergenoemde punten. Wat eruit springt voor dit thema is de centrale kruising in Sint Annaparochie. Deze kruising wordt als druk en onoverzichtelijk ervaren. Daarnaast wordt in Franeker ook de

32

BEWONERSBIJEENKOMST Tijdens de bijeenkomst op 2 december 2020 is inwoners een aantal stellingen voorgelegd. Deze stellingen kon men via hun mobiele telefoon beantwoorden en dienen als onderdeel van de inventarisatie. Bij deze digitale peiling waren circa 40 actieve deelnemers aanwezig. De belangrijkste bevindingen zijn hierna kort weergegeven. Inwoners is gevraagd een algemene waardering te geven op de categorieën bereikbaarheid auto, fiets en een waardering voor openbaar vervoer in de gemeente Waadhoeke. Onderstaande tabel laat zien dat het openbaar vervoer in de gemeenten aan de lage kant is beoordeeld. Categorie

Waardering

Bereikbaarheid auto

8,0

Bereikbaarheid fiets

6,9

Openbaar vervoer

5,7

tabel 2.1 Algemene waardering

33

34

35

36

3. Wat komt er op ons af? De Mobiliteitsvisie is opgebouwd vanuit het heden naar de gewenste toekomst. In het vorige hoofdstuk is ingegaan op de inventarisatie van de huidige situatie. Dit hoofdstuk gaat in op het relevante beleidskader van de gemeente en andere overheden. Vervolgens worden de relevante landelijke mobiliteitstrends bepaald. Daarna volgen de autonome ontwikkelingen, infrastructurele en ruimtelijke projecten waarvan besloten is deze de komende jaren uit te voeren. De resultaten van de inventarisatie, het beleidskader en de ontwikkelingen vormen samen de uitgangspunten van de mobiliteitsvisie voor de gemeente Waadhoeke.

3.1

Relatie met de Omgevingsvisie

De Mobiliteitsvisie zal als onderlegger worden gebruikt van de op termijn door de gemeente Waadhoeke op te stellen Omgevingsvisie. Daarnaast biedt de Omgevingswet de mogelijkheid om voor specifieke beleidsthema’s zoals mobiliteit een programma op te stellen. Het beleid uit de Omgevingsvisie wordt concreet uitgewerkt in het omgevingsplan. De startnota Nationale Omgevingsvisie benoemt de strategische opgaven voor het omgevingsbeleid: 1. 2. 3. 4.

Naar een duurzame en concurrerende economie; Naar een klimaatbestendige en klimaatneutrale samenleving; Naar een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving; Naar een waardevolle leefomgeving.

De provincie Fryslân heeft op 5 februari 2019 de Ontwerp Omgevingsvisie ‘De romte diele’ vastgesteld met daarin vier opgaven: 1. 2. 3. 4.

Leefbaar, vitaal en bereikbaar Energie transitie Klimaatadaptie Versterken biodiversiteit

Ook de gemeente Waadhoeke stelt een Omgevingsvisie op met daarin de strategische opgaven. Het beleid uit de Omgevingsvisie wordt daarbij concreet uitgewerkt in het omgevingsplan en bijbehorend programma. Het programma spitst zich toe op een bepaald beleidsthema, in dit geval mobiliteit. De Mobiliteitsvisie is in de toekomst onderdeel van het beleidskader voor het omgevingsplan. Door bij het opstellen van het Mobiliteitsplan rekening te houden met de strategische opgaven en te verkennen hoe Waadhoeke er in toekomst voor staat op het gebied van mobiliteit, in combinatie een uitvoeringsagenda 2020-2025 kan het Mobiliteitsplan, op termijn zonder grote aanpassingen als onderlegger worden gebruikt voor de Omgevingsvisie.

37

3.2

Gewijzigde aanpak verkeersveiligheid

4. 5.

S TRATEGISCH PLAN VERKEERSVEILIGHEID 2030 Het Rijk, de provincies, de gemeenten en de vervoerregio’s hebben samen met maatschappelijke partijen een nieuwe aanpak beschreven om de verkeersveiligheid structureel te verbeteren. Dit betreft het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030). Alleen door samen te werken kan de veiligheid in het verkeer worden verbeterd, waarbij eenieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid en kennis een bijdrage levert. Het SPV 2030 kent een nulambitie: elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Overheden willen samen met maatschappelijke partners een maximale inspanning leveren om risico’s in kaart te brengen en vervolgens inzetten op maatregelen om die risico’s te verkleinen. Dit vraagt om een impuls voor verkeersveiligheidsbeleid waar het gaat om structurele aandacht, een proactief beleid en een brede samenwerking met partijen.

Kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, scootmobielen en tweewielers); Onervaren verkeersdeelnemers (kinderen, beginnend bestuurder en nieuwe modaliteiten);

De laatste vier betreffen risico’s vanuit de individuele verkeersdeelnemer en zijn gedrag: 6. 7. 8. 9.

Rijden onder invloed (alcohol, drugs en combigebruik); Snelheid in het verkeer (snelheidslimieten, veilige snelheid en geloofwaardige weginrichting); Afleiding in het verkeer (smart functies, passagiers en muziek); Verkeersovertreders (cameratoezicht, wet- en regelgeving en correctieve sancties).

Het SPV 2030 beschrijft negen beleidsthema’s met de belangrijkste risico’s voor verkeerveiligheid. Drie thema’s kijken naar risico’s vanuit het verkeerssysteem en het voertuig: 1. 2. 3.

Veilige infrastructuur (geloofwaardige limieten, aanpassen infrastructuur en veilige bermen); Heterogeniteit in het verkeer (snelheidsverschillen, massaverschil en nieuwe vervoersmiddelen); Technologische ontwikkelingen (rijtaakondersteunende systemen, zelfsturende auto’s en innovatie);

Twee thema’s betreffen specifieke risicogroepen (jongeren, ouderen) en modaliteiten:

38

EERSTE RESULTATEN RISICOANALYSE SPVV2030 In 2020 is gestart met een eerste risicoanalyse op basis van de systematiek van het SPV. Op dit moment wordt nog gewerkt aan de verdere uitwerking om de geconstateerde risico’s en knelpunten te vertalen naar concrete maatregelen en deze vervolgens te prioriteren. De belangrijkste infrastructurele knelpunten zijn in deze mobiliteitsvisie nader beschouwd.

3.3

Klimaatakkoord

In het Klimaatakkoord zijn door de landelijke overheid ambitieuze doelen en afspraken vastgelegd om onder andere de mobiliteit te verschonen. Voor de Mobiliteitsvisie van de gemeente Waadhoeke betekent dit dat duurzaamheid een belangrijk onderwerp is om samen met inwoners, bedrijven en andere overheden invulling aan te geven. In het akkoord wordt onderscheid gemaakt in maatregelen die betrekking hebben op: • • • •

Duurzame hernieuwbare energiedrager in mobiliteit; Elektrisch vervoer; Verduurzaming personenmobiliteit; Verduurzaming in logistiek.

TOUR DE FORCE De fiets is een gezond, betaalbaar en schoon vervoermiddel. Een brede coalitie van overheden, marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten en samenwerkingsverbanden die verantwoordelijk en betrokken zijn bij het fietsbeleid in Nederland, heeft zich verenigd in de Tour de Force. Bij de start van Tour de Force is de concrete ambitie geformuleerd: 20% meer fietskilometers in 2027. Om te werken aan deze ambitie worden onder andere de volgende maatregelen aangedragen waar de gemeente Waadhoeke via de Mobiliteitsvisie aan kan bijdragen: • • •

Kwaliteitsimpuls op drukke en kansrijke regionale fietsroutes; Optimaliseren overstap fiets-OV-fiets en auto-fiets; Gerichte stimulering van het fietsen.

Daarnaast vormen de Global Goals een belangrijke ambitie die worden omarmd. Dit betreffen 17 ambitieuze doelen voor Duurzame ontwikkeling die door de VN zijn vastgesteld. Ook voor de gemeente Waadhoeke is het van belang dat gestreefd wordt naar een duurzame, toekomstvaste vorm van mobiliteit.

39

3.4

Provinciaal verkeersbeleid

Het meest recente beleid van de provincie Fryslân is beschreven in het Uitvoeringsprogramma Verkeer en Vervoer 2021 en deels in de Ontwerp Omgevingsvisie. De belangrijkste aspecten voor Waadhoeke zijn hierna samengevat. S TIMULEREN VAN FIETSVERKEER Op provinciaal niveau wordt duurzame mobiliteit ook als belangrijk thema gezien. Daarbij is het fietsverkeer samen met het OV een belangrijke pijler. Op 21 oktober 2020 is de ‘startnotysje Fyts’ vastgesteld. Insteek van het beleidsproces is dat het in de toekomst niet alleen gaat over infrastructuur, maar ook over de positieve neveneffecten die de fiets met zich meebrengt. Voor het stimuleren van fietsverkeer is het van belang in te zetten op verbetering van fietsvoorzieningen en de fietsveiligheid. Ook is een samenwerking opgezet tussen de drie noordelijke provincies die werken aan de fietsambitie. Hierbij speelt het stimuleren van fietsen via werkgevers een grote rol. Daarnaast heeft de provincie met Friese gemeenten een proces doorlopen voor het bepalen van snelfietsroutes. Hieruit is uiteindelijk voor 5 routes de potentie bepaald, waaronder de snelfietsroute Harlingen – Franeker – Leeuwarden. BOCHTVERRUIMING VAN HARIXMAKANAAL In het bestuursakkoord 2019-2023 is benoemd dat de plannen voor de bochtverruiming van het Van Harixmakanaal bij Franeker in uitvoering is.

Het doel daarvan is om de vaarwegen voor de beroepsvaart geschikt te houden voor de grotere schepen waarbij sprake is van voldoende capaciteit.

40

3.5

Coalitieakkoord

In 2018 is een coalitieakkoord voor de gemeente Waadhoeke tot stand gekomen, waarin de ambities voor diverse thema’s aan bod komen. Specifiek voor verkeer is in het coalitieakkoord opgenomen dat wordt gestreefd naar een goede bereikbaarheid en veiligheid. Hiervoor zijn volgende aspecten opgenomen: • • • • • •

3.6

Inzetten op behoud van treinverbinding Harlingen – Leeuwarden, inclusief de huidige stations; Inzetten op behoud en waar mogelijk verbreding van alle andere openbaar vervoersvoorzieningen, zoals de bus; Ondersteunen van initiatieven voor alternatief vervoer zoals de bus Hin’ & Wer; Onderzoeken van mogelijke combinaties van WMO-, leerlingen- en openbaar vervoer; Zorgen voor veilige wegen en fietsroutes mede in relatie tot het landbouwverkeer; Aanbieden van verkeerseducatie voor zowel jongere als oudere verkeersgebruikers, met specifieke aandacht voor (groot) landbouwverkeer.

Mobiliteitstrends

Op het gebied van mobiliteit zien we vijf landelijke trends en ontwikkelingen op ons afkomen. Twee daarvan zijn belangrijk voor de mobiliteitsvisie van Waadhoeke.

AUTOMATISCH: Voertuigen krijgen steeds meer hulpmiddelen om de rijtaken te ondersteunen of (gedeeltelijk) over te nemen. Er worden eerst proeven gedaan met zelfrijdende voertuigen. De verwachting is dat binnen de periode van de mobiliteitsvisie (tot 2030) automatische voertuigen geen effect hebben, waarmee in deze mobiliteitsvisie rekening moet worden gehouden. VERBONDEN: Door de digitalisering van de samenleving is het makkelijker om voertuigen met elkaar te laten communiceren. Op deze wijze weten we altijd en overal waar verkeersdeelnemers zijn en kan hier rekening mee worden gehouden. Een voorbeeld daarvan zijn iVRI’s. Dit zijn verkeerslichten met extra antenne, waardoor ze kunnen communiceren met bussen of fietsers. Op die manier krijgt de richting van de bus groen en kan de bus direct doorrijden. Of fietsers die extra groen krijgen als het regent. Dergelijke complexe verkeersystemen zijn in Waadhoeke nog niet van toepassing. GEDEELD: De tweede auto wordt een elektrische deelauto die met de buren in de straat wordt gedeeld. Met behulp van mobiele telefoons is het op een makkelijke wijze te regelen. Het biedt extra ruimte als er minder parkeerplaatsen noodzakelijk zijn. Binnen de gemeente Waadhoeke zijn op dit moment geen georganiseerde deelauto’s op de daarvoor bestemde parkeerplaatsen aanwezig. Wel stellen particulieren hun auto beschikbaar als deelauto.

41

ELEKTRISCH: Gemeenten zijn bezig met het verschonen van het wagenpark. Dit ook vanuit duurzaamheid en het Klimaatakkoord. Daarnaast worden elektrische auto’s meer beschikbaar en betaalbaar voor huishoudens. Op dit moment is het niet mogelijk publieke laadpalen aan te vragen bij de gemeente. Waadhoeke moet een keus maken wat de gemeentelijke rol is om de daarvoor benodigde laadvoorzieningen te realiseren. Ook is het voor Waadhoeke interessant om in dorpen elektrische deelauto’s beschikbaar te stellen, ter vervanging van een tweede auto of om medebewoners ergens heen te vervoeren als zij zelf niet mobiel genoeg zijn.

maatregelen sterk teruggelopen. Mogelijk geldt dit ook voor het carpoolen. Het effect van de op verkeersbewegingen en de consequenties op lange termijn worden de komende tijd verder duidelijk.

NIEUW: Er zijn en worden nieuwe voertuigen ontwikkeld, denk aan de speed-pedelec of een elektrische step. Hierbij is het zoeken naar de juiste plek op straat. Horen ze op de stoep, het fietspad of op de rijbaan? En waar worden ze geparkeerd? De elektrische fiets wordt steeds populairder. Het bereik wordt groter en steeds meer mensen gebruiken de elektrische fiets voor langere afstanden. Omdat hierdoor het realiseren van bredere fietspaden en voldoende en veilige fietsenstallingen belangrijker wordt, is dit relevant voor de mobiliteitsvisie. ANDERS REISGEDRAG IN RELATIE TOT CORONAPANDEMIE Sinds de ingevoerde maatregelen tegen het Coronavirus in 2020 vindt een ontwikkeling plaats in het reisgedrag van mensen. Vanaf maart 2020 werkt men bijvoorbeeld vaker thuis dan voorheen. Deze ontwikkeling is mogelijk structureel van aard. Ook het gebruik van openbaar vervoer is door de

42

3.7

Autonome ontwikkelingen in Waadhoeke

Autonome ontwikkelingen zijn infrastructurele en ruimtelijke projecten waarvan besloten is deze de komende jaren te realiseren. Dit zijn dus uitgangspunten voor dit mobiliteitsplan. De belangrijkste ontwikkelingen zijn weergegeven hierna opgesomd. RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN • Verdere invulling Plan-Zuid Franeker • Locatie Draaisma Franeker • Ontwikkellocatie Dronryp/Fugellân fase 3 (circa 30 woningen) • Ontwikkellocatie St.-Annaparochie zuidwest • Woningbouw Sexbierum, locatie Aeolus (24 woningen) • Waddenglas bij Sexbierum • Uitbreiding industrieterrein Kie Franeker INFRASTRUCTURELE ONTWIKKELINGEN • Ongelijkvloerse spoorkruisingen fietsverkeer Welsryp en Deinum (2021) • Herinrichting Doorgaande route Dongjum (Provincie) • Herinrichting Stationsgebied Franeker • Toeristische fietsroute langs Waddenkust (buitendijks) • Snelfietsroute Harlingen-Franeker-Leeuwarden (Provincie) OVERIGE ONTWIKKELINGEN • Werelderfgoedstatus Planetarium Franeker • Deelfietsen op Station Franeker en Dronryp (Provincie)

43

44

4. Waar willen we naartoe? 4.1

Visie op hoofdlijnen

Het hoofddoel van het gemeentelijke verkeers- en vervoersbeleid van Waadhoeke is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoerssysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen. Dit is overigens een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers èn beheerders van infrastructuur. In het Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028 zijn vier ontwikkellijnen voor Waadhoeke vastgesteld. Wat deze ontwikkellijnen voor mobiliteit betekenen, lichten we hieronder toe. WAADHOEKE – IN POSITIE EN KRACHTIG IN DE REGIO Waadhoeke heeft samen met de gemeente Harlingen volop kansen voor groei en ontwikkeling van vitaliteit. Met een goede bereikbaarheid kan onze gemeente aantrekkelijker worden voor vestigen en verblijven.

ONS LANDSCHAP – DUURZAME OOGST VOOR DE TOEKOMST Waadhoeke heeft een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. We zetten volop in op behoud daarvan, door in te zetten op duurzame mobiliteit. Deze visie op hoofdlijnen is vertaald in strategische opgaven op het gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Deze strategische opgaven zijn ook opgenomen in de startnotitie en vormen daardoor de basis. Op de volgende pagina’s is het beleid binnen deze vier thema’s op hoofdlijnen uitgewerkt. In het uitvoeringsprogramma zijn de concrete projecten opgenomen die bijdragen aan deze strategische opgaven.

BELEVEN – GENIETEN TUSSEN WAD EN STAD Inwoners en bezoekers kunnen nog meer ervaren wat onze gemeente te bieden heeft. Met recreatieve fiets- en vaarroutes vergroten we de belevingsmogelijkheden van het landelijk gebied. FIJN LEVEN – VITALE EN VEERKRACHTIGE DORPEN EN WIJKEN Naast aantrekkelijke en leefbare dorpen met verblijfskwaliteit, versterken we de positie van Franeker als aantrekkelijk voorzieningencentrum. Daarbij hoort een openbare ruimte die veilig en toegankelijk is voor iedereen.

45

4.2

Verkeersveiligheidsopgaven

Het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) streeft naar een proactief beleid om het aantal verkeersslachtoffers te verlagen tot nul. Ook Waadhoeke streeft in samenwerking met andere overheden naar nul verkeerslachtoffers. Om de verkeersveiligheid te vergroten, zetten we in op: • • •

Een eenduidige ordening en inrichting van het wegennet Veilig fietsen binnen en buiten de kom Voortzetting van de inzet op educatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving

NAAR EN EENDUIDIGE ORDENING EN INRICHTING VAN HET WEGENNET Buiten de kom hebben enkele wegen een maximumsnelheid van 60 km/h terwijl deze deels zijn ingericht als een 80 km/h-weg. Andersom komt ook voor (bijvoorbeeld de provinciale weg N393 tussen Sint Jacobiparochie en Sint Annaparochie. Dit gaat in tegen de richtlijnen die zijn gebaseerd op de principes van Duurzaam Veilig. Hierdoor rijden automobilisten harder dan verantwoord is gezien het wegontwerp, of raken verward over de maximumsnelheid. In het kader van “As it net kin sa't it moat, dan moat it mar sa't it kin” kiezen we voor 80 waar het kan en 60 waar het moet. Daarvoor gaan we het wegontwerp in overeenstemming brengen met de maximumsnelheid door op een aantal wegen de maximumsnelheid aan te passen naar 60 km/h, inclusief de eventueel benodigde snelheidsremmende maatregelen om het verkeer daadwerkelijk 60 km/h te laten rijden. Dit is een

voorwaarde bij die situaties waar fietsers gedwongen worden gebruik te maken van de rijbaan. Een snelheid van 80 km/h is alleen acceptabel als er sprake is van vrijliggende fietsvoorzieningen en een voldoende breed wegprofiel. Kruisingen van 80 km/h-wegen met belangrijke routes voor het langzaam verkeer, worden voorzien van veilig ingerichte oversteekvoorzieningen. In beginsel worden alle gemeentelijke wegen buiten de bebouwde kom gecategoriseerd als erftoegangsweg. Wanneer sprake is van vrijliggende fietsvoorzieningen kan, op locaties waar hiervan sprake is, voorlopig nog de maximumsnelheid van 80 km/h worden gehandhaafd. Voor de erftoegangswegen buiten de bebouwde kom gaan we uit van twee categorieën. Erftoegangsweg I: Wegen met een ontsluitende functie voor grotere dorpen. Deze wegen hebben bij voorkeur vrijliggende fietsvoorzieningen wanneer sprake is van een verkeersintensiteit die hoger is dan 2.000 mvt per etmaal met een relevant aandeel vracht- en landbouwverkeer. Deze wegen hebben in beginsel een maximumsnelheid van 60 km/h. Erftoegangsweg II: Overige wegen met een maximumsnelheid van 60 km/h Binnen de bebouwde kom wordt volgens de principes van Duurzaam Veilig onderscheid gemaakt in 30 km/u en 50 km/u wegen. Voor diverse straten binnen de bebouwde kom geldt dat zij qua functie en inrichting niet goed binnen de principes van Duurzaam Veilig passen.

Om de verkeersveiligheid en leefbaarheid verder te verbeteren is ‘het Nieuwe 30’ ontstaan. Dit zijn nieuwe inrichtingsprincipes voor straten die niet goed aan de standaard principes van Duurzaam Veilig voldoen, omdat deze straten zowel een verblijfsfunctie als verkeersfunctie kennen. Naast

46

verlaging van de snelheid voor het gemotoriseerd verkeer betreft dit ook een herinrichting van straten. Enkel de maximumsnelheid aanpassen door het plaatsen van borden is niet voldoende voor de geloofwaardigheid van de snelheid bij de weggebruiker. ‘Het Nieuwe 30’ betekent overigens niet dat alle wegen binnen de bebouwde kom 30 km/u worden gemaakt. Er blijft behoefte aan hiërarchie in het wegennet waarop verkeer (en ook hulpdiensten en bussen) vlot door kan rijden. Ook zijn er wegen waar 50 km/u prima veilig mogelijk is met veilige gescheiden fietspaden, en deze vanwege de verkeersfunctie 50 km/u blijven (bijvoorbeeld industriewegen). In dit kader speelt op de langere termijn ook de mogelijke afwaardering van de rondweg Franeker. In plaats van het huidige ruime 70 km/h-profiel, voldoet een 50 km/h-regiem met veilige kruispunten, meer verblijfsruimte en fietsvoorzieningen. Dit zorgt ook voor een verbetering van de leefbaarheid (minder geluidsoverlast).

infrastructuur, ook belangrijk aandacht te hebben voor veilig verkeersgedrag (via educatie en voorlichting). De gemeente Waadhoeke werkt daarvoor samen met de andere wegbeheerders, de provincie Fryslân en Veilig Verkeer Nederland. De maatregelen voor gedragsbeïnvloeding bestaan op hoofdlijnen uit: • •

Permanente verkeerseductie; Kwetsbare doelgroepen: jongeren en ouderen.

Nieuw accent in de gedragsbeïnvloeding is het belonen van positief gedrag. De aandachtsgebieden waar we ons op richten zijn: • •

Stimuleren van lage rijsnelheid; Stimuleren van fietsgebruik, zeker bij halen en brengen schoolgaande kinderen.

VEILIGER FIETSEN BINNEN EN BUITEN DE KOM In situaties waar fietsers buiten de kom nu nog van de rijbaan gebruik maken, zijn er twee opties: afwaarderen en inrichten naar 60 km/h of realisatie van een vrijliggende fietsvoorziening. Binnen de kom is een heldere ordening van wegen randvoorwaardelijk voor veilige verplaatsingen per fiets. Aanvullend hierop verkennen we de mogelijkheid om de fietsers ook op de rotondes binnen de kom voorrang te geven op het autoverkeer. VOORTZETTING VAN DE INZET OP EDUCATIE EN VOORLICHTING De meeste verkeersongevallen ontstaan helaas door een menselijke fout. Om het aantal verkeerslachtoffers te verminderen, is het, naast veilige

47

4.3

Bereikbaarheidsopgaven

AUTO Bestemmingen in de gemeente Waadhoeke zijn prima per auto bereikbaar. Datzelfde geldt voor autoverplaatsingen vanuit de gemeente naar voorzieningen buiten de gemeente. Om onze positie in de regio te behouden en waar mogelijk te verstevigen, zetten wij in op het behouden van deze kernkwaliteit. Op enkele aspecten is nog ruimte voor verbetering, bijvoorbeeld de bewegwijzering en de parkeervoorzieningen. Ten aanzien van de bewegwijzering van lokale voorzieningen streven we naar een consistente verwijzing naar de functies binnen de dorpen en de stad. De basis daarbij is dat kan worden verwezen naar belangrijke gecombineerde voorzieningen zoals multifunctionele centra, sportparken en belangrijke toeristische functies. We willen echter een wildgroei aan bebording voorkomen en niet voor alle afzonderlijke voorzieningen bewegwijzering opnemen. Ook in het kader van de digitalisering (navigatie en beschikbaarheid smartphones) is bewegwijzering voor de toekomstige generaties steeds van minder groot belang.

OV met het behoud van de huidige kwaliteit. Dit kan ook een vraagafhankelijk worden ingericht. Aandachtspunt vormt de OVverbinding tussen Sint Annaparochie en Franeker. FIETS De fiets is belangrijk voor de bereikbaarheid van scholen, winkels en maatschappelijke voorzieningen in de kernen. Een goed fietsnetwerk draagt bovendien bij aan de recreatieve en toeristische economie en daarmee de leefbaarheid. Waar nodig completeren we het netwerk met ontbrekende schakels. Veelal zijn verkeersveiligheidsissues hiervoor de aanleiding, zoals de kruisingen met het spoor of het conflict tussen kwetsbare fietsers en robuuste landbouwvoertuigen. Wij ondersteunen het initiatief van de provincie voor de doorfietsroute Harlingen – Franeker – Leeuwarden. Hiermee krijgt het gebruik van de (elektrische)fiets in het dagelijks woon-werkverkeer een duidelijke boost.

OPENBAAR VERVOER Het openbaar vervoer in de Waadhoeke heeft vooral een sociaalmaatschappelijke functie. De sociaal-maatschappelijke functie is het voorzien in de mobiliteitsbehoefte van personen die zich niet te voet, per fiets of per auto kunnen of willen verplaatsen. De gemeente vindt het belangrijk dat zij ontsloten is en blijft met openbaar vervoer. Naast het aanbieden van een alternatief voor de auto, draagt het openbaar vervoer bij aan een leefbare gemeente waar iedereen meetelt en meedoet (de intrinsieke samenleving). De treinverbinding Harlingen-Leeuwarden en de busverbindingen naar de stations op dit traject, vormen de ruggengraat van het OV. We gaan in overleg met de provincie (concessieverlener) over toekomstig bestendig

48

4.4

Leefbaarheidsopgaven

We zetten in op leefbare dorpen met verblijfskwaliteit. Daarbij hoort primair een ander tempo van verplaatsen (lopen en fietsen), waarbij de kwaliteiten daadwerkelijk kan worden ervaren. Door de juiste materialisering en straatmeubilair toe te passen, ondersteunen we het gewenste straatbeeld. De kwaliteit van de openbare ruimte is daarbij van groot belang. Buiten de kom zorgt een netwerk van recreatieve verbindingen (fietsen en varen) voor een samenhangend geheel. Dit betekent dat we smalle recreatieve betonpaden door de (wei)landen qua onderhoudsstatus gaan verbeteren. Bij toeristische hotspots zoals het Planetarium en de beoogde ontwikkeling bij Zwarte Haan houden we ook rekening met de autobereikbaarheid met voldoende parkeervoorzieningen (op afstand) om de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken.

4.5

Duurzaamheidsopgaven

Waadhoeke gaat aan duurzame mobiliteit werken door duurzame voertuigen (bijvoorbeeld elektrische auto’s) te faciliteren en het fietsgebruik te stimuleren. Daarmee verhogen we de kwaliteit van de leefomgeving en verminderen we de schade aan natuur, landschap en milieu. FACILITEREN LAADBEHOEFTE In het kader van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur trekt de gemeente op met de provincie. Gekozen is voor het concessiemodel. Dit biedt de gemeente regie over kwaliteit en tarieven. Er kunnen vooraf aan

de periode waarin de concessie loopt specifieke afspraken worden gemaakt met de exploitant over bijvoorbeeld een bijdrage vanuit de gemeente voor plaatsing, laadtarieven en plaatsingscriteria. De gemeente blijft daarbij verantwoordelijk voor waar de laadinfrastructuur wordt gerealiseerd. Dit betekent dat de gemeente beleid gaat opstellen voor het plaatsen van laadinfrastructuur, dat de volgende zaken regelt: • •

Wanneer een laadpaal geplaatst zal worden; Welke ruimtelijke criteria er gehanteerd worden.

FACILITEITEN NIEUWE VERVOERSCONCEPTEN De gemeente stimuleert initiatieven van marktpartijen die deelvoertuigen zoals deelauto’s of deelscooters aanbieden. In dit kader verwelkomen we het initiatief van de provincie Fryslân om station Franeker en station Dronryp te voorzien van deelfietsen. De gemeente houdt met regelgeving wel de controle, om wildgroei te voorkomen. S TIMULEREN VAN HET FIETSGEBRUIK . De fiets is een duurzaam en gezond vervoermiddel. Door de opkomst van de e-bike en de speed pedelec verandert het gebruik van het fietsnetwerk. Mensen gebruiken deze vormen van de elektrische fiets steeds vaker en voor steeds langere afstanden, waardoor het gebruik van het fietsnetwerk toeneemt. Door de toename van de snelheidsverschillen op het fietspad is voldoende verhardingsbreedte nodig om elkaar te passeren. Een goed fietsnetwerk is belangrijk om veilig te kunnen fietsen.

49

50

5. Hoe willen we dat bereiken? De strategische opgaven zoals hiervoor benoemd zijn vertaald naar concrete maatregelen voor de komende vijf jaar. Verkeer binnen Waadhoeke leeft en belangengroepen en inwoners zijn erg betrokken. Dit resulteert in een groot aantal wensen en knelpunten die uit het participatietraject naar voren zijn gekomen. We kunnen alles niet in één keer oplossen. Daarbij is ook niet alles op te lossen met infrastructurele maatregelen voor specifieke locaties. Veel aangegeven knelpunten hebben ook betrekking op het gedrag van medeweggebruikers. Daarom is een prioritering gemaakt waarbij de belangrijkste knelpunten en wensen als eerste worden opgepakt.

Veel opmerkingen en wensen gaan over te hard rijden, geen voorrang krijgen of een onveilig gevoel. Wanneer de infrastructuur op orde is dan zetten we in verkeerseducatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving

WAAR ZETTEN WE OP IN? Zoals aangegeven kunnen we niet alle wensen en knelpunten in één keer oplossen. Bij het voorstel van maatregelen is daarom ingezet op de twee belangrijkste aandachtspunten en wensen die uit het participatietraject en de visievorming naar voren zijn gekomen, namelijk verkeerveiligheid en stimuleren van het fietsgebruik. Bij de bepaling van de maatregelen worden daarbij de volgende vragen gesteld:

In deze visie zijn voor vier hoofdthema’s (verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid) de strategische opgaven bepaald. Maatregelen hebben vaak effect op meerdere thema’s. Zo dragen nieuwe vrijliggende fietspaden bij aan zowel de verkeerveiligheid, bereikbaarheid als de duurzaamheid. Daarom is per maatregel aangegeven aan welke thema’s/strategische opgaven wordt bijgedragen.

Waar in deze mobiliteitsvisie geen concrete maatregelen zijn voorgesteld, wordt in het kader van gepland groot onderhoud nader gekeken naar knelpunten en wensen voor de betreffende locaties. In dat geval kunnen wensen mogelijk met beperkte kosten worden meegenomen. In bijlage D is een overzicht opgenomen van de meest aangedragen wensen en knelpunten.

1. Is de infrastructuur grotendeels op orde op basis van Duurzaam Veilig? 2. Is er sprake van een knelpunt voor verkeersveiligheid? 3. Is er sprake van een knelpunt voor fietsverkeer ja/nee?

51

5.1

Maatregelen verkeersveiligheid

Uit het participatietraject is naar voren gekomen dat verkeersveiligheid het meest aangegeven aspect is dat de hoogste prioriteit verdient binnen de mobiliteitsvisie. EEN UNIFORME EN HERKENBARE WEGENCATEGORISERING Zoals in de visie ook al verwoord streven we naar een uniforme weginrichting conform de principes van Duurzaam Veilig. Figuur 5.1 geeft de wenselijke wegencategorisering binnen de gemeente Waadhoeke aan. Naast de gemeentelijke wegen zijn daarin ook de wegen van het rijk en de provincie opgenomen. In basis worden alle gemeentelijke wegen buiten de bebouwde kom gecategoriseerd als erftoegangsweg. In beginsel geldt voor deze wegen een maximumsnelheid van 60 km/h. Daar waar het kan, is het mogelijk om de huidige maximumsnelheid van 80 km/h te handhaven. De belangrijkste voorwaarde hiervoor is de aanwezigheid van vrijliggende fietsvoorzieningen, weinig tot geen erfaansluitingen en voldoende vrije ruimte. Bij het bepalen van de maatregelen is de volgende prioriteitsvolgorde aangehouden: 1: Wegvakken 80 km/h met fietsers op de rijbaan oplossen inclusief het aanpassen belangrijke oversteekvoorzieningen 2: Wegvakken 50 km/h met fietsers op de rijbaan afwaarderen 3: Overige optimalisatie van de wegencategorisering

52

Overzicht wenselijke wegencategorisering Om te komen tot een uniforme weginrichting wordt de combinatie gezocht met gepland onderhoud. In het kader van de verkeersveiligheid is het echter van belang een aantal wegen met voorrang aan te passen. Het gaat hierbij om wegen waarbij sprake is van menging van verkeer en een

53

MAATREGELEN 80 KM/H MET FIETSERS OP DE RIJBAAN Op een aantal wegvakken binnen Waadhoeke is sprake van een maximumsnelheid van 80 km/h waar fietsers geen vrijliggende fietsvoorzieningen hebben. Dit betreffen de wegdelen: • • •

Situatie Getswerderdyk

Getswerderdyk (parallel langs de A31 tot aan het vrijliggend fietspad), inclusief aanpassen fietsoversteek fietstunnel Hitzumerweg (Miedum – Hitzum) Franekerweg – Schalsumerweg (tussen Peins en Franeker)

Bovengenoemde wegvakken dienen op korte termijn afgewaardeerd te worden naar 60 km/h. Handhaven van 80 km/h in combinatie met fietsers op de rijbaan is vanuit verkeersveiligheidsoogpunt onwenselijk. Daarbij is het een optie om termijn langs de Getswerderdyk een vrijliggend fietspad te realiseren op het wegdeel tussen het reeds aanwezige fietspad bij de fietstunnel en de N384. Voor deze route is een goed alternatief in vorm van de Sexbierumerweg aanwezig voor het fietsverkeer. In beginsel is met 60 km/h menging van verkeer mogelijk. Het betreft echter een route met een circa 2.300 tot 2.500 mvt per etmaal met een belangrijke functie voor vrachtverkeer en landbouwverkeer.

Situatie Getswerderdyk

54

Situatie Hitzumerweg

Situatie Franekerweg-Peinserweg

55

OVERSTEEKVOORZIENING LEEUWARDERWEG Ter hoogte van het Schalsumerplan is op dit moment sprake van een onduidelijke oversteek zonder voorzieningen. De rijsnelheid van het autoverkeer op de Leeuwarderweg is hier hoog en de afgelopen periode heeft er ook een ongeval plaatsgevonden met dodelijke afloop. Het is wenselijk om de komgrens te verleggen en de maximumsnelheid op dit wegdeel ter hoogte van de oversteek terug te brengen naar 50 km/h en de oversteeklocatie te accentueren. De werkzaamheden hiervan kunnen gecombineerd worden met de verdere uitwerking van de snelfietsroute tussen Leeuwarden en Franeker waarbij het wenselijk is het fietspad langs de Swanenburg de Veijestraat verder door te trekken.

OVERSTEEKVOORZIENING KOEKOEKSLEANE - BITGUMERDYK Een belangrijke oversteekvoorziening nabij Berltsum bevindt zich bij de ingang van het dorp. Op de Koekoeksleane geldt ter hoogte van de oversteek een maximumsnelheid van 80 km/h. Het is voor de verkeersveiligheid wenselijk om dit wegdeel de komende periode af te waarderen tot 60 km/h en het de oversteek beter zichtbaar te maken.

56

MAATREGELEN 50 KM/H MET FIETSERS OP DE RIJBAAN SINT ANNAPAROCHIE Binnen Sint Annaparochie geldt op een deel van de hoofdstructuur door het dorp nog een maximumsnelheid van 50 km/h zonder de aanwezigheid van fietsvoorzieningen. Dit betreft de Van Harenstraat, Warmoestraat, Statenweg en Stadhoudersweg. Langs deze wegvakken is in de bestaande situatie geen ruimte voor vrijliggende fietsvoorzieningen. Deze maatregelen worden de komende periode samen met inwoners en ondernemers verder uitgewerkt waarbij ook de inrichting van de centrale aansluiting in het dorp nader onderzocht dient te worden. De ruimte is hier beperkt en het is wenselijk om het huidige verblijfskarakter van het centrale dorpsplein te behouden WINSUM Ook voor de Kleasterdyk in Winsum is een verlaging van de maximumsnelheid nodig. De mogelijkheden voor een vrijliggende fietsstructuur zijn hier beperkt. Daarom wordt voorgesteld om de maximumsnelheid op de Kleasterdyk te beperken tot 30 km/h zoals ook in de rest van het dorp van toepassing is. DRONRYP Binnen de bebouwde kom van Dronryp is onlangs de nieuwe burg gerealiseerd. Rondom de brug is de maximumsnelheid reeds teruggebracht naar 30 km/h. De overige route door Dronryp kent nog een maximumsnelheid van 50 km/h. Voorgesteld wordt om ook deze route af te waarderen naar 30 km/h omdat ook hier onvoldoende ruimte is voor het realiseren van fietsvoorzieningen.

Eventueel kan het Hearewei tot aan de Eise Eisingastrjitte nog 50 km/h blijven omdat het fietsverkeer daar gebruik kan maken van de parallel gelegen woonstraat.

SINT JACOBIPAROCHIE Voor de Kadal en een klein deel van de N393 is nog sprake van fietsverkeer op de rijbaan in combinatie met een maximumsnelheid van 50 km/h. Ook voor deze locatie wordt een afwaardering tot 30 km/h voorgesteld. VROUWENPAROCIE Ook voor de Attesweg in Vrouwenparochie is een verlaging van de maximumsnelheid nodig. De mogelijkheden voor een vrijliggende fietsstructuur zijn hier beperkt. Daarom wordt voorgesteld om voor de maximumsnelheid op de Attesweg te beperken tot 30 km/h zoals ook in de rest van het dorp van toepassing is. Aandachtspunt is om samen met de provincie het knelpunt van fietsers op de rotonde nog op te lossen. HERINRICHTING STATIONSWEG EN STATIONSGEBIED FRANEKER Op de Stationsweg in Franeker is nu nog sprake van 50 km/h met beperkte fietsvoorzieningen in de vorm van fietssuggestiestroken. De stationsomgeving wordt de komende jaren aangepast waarbij ook de Stationsweg opnieuw ingericht wordt. Daarbij wordt de route vanaf de spoorwegovergang afgewaardeerd naar 30 km/h waarbij menging van verkeer mogelijk is.

57

Situatie Sint Annaparochie

Situatie Dronryp

Situatie Sint Jacobiparochie

Situatie Winsum

Situatie Vrouwenparochie

58

HERINRICHTEN DOORGAANDE ROUTE DONGJUM De doorgaande provinciale weg N394 door Dongjum wordt naar verwachting in 2021 gereconstrueerd. Daarbij wordt de inrichting aangepast en worden ook de fietsvoorzieningen binnen Dongjum geoptimaliseerd. Dit project wordt door de provincie gecoördineerd omdat het een provinciale weg betreft. INDUSTRIETERREINEN Op een aantal industriewegen binnen Waadhoeke is sprake van 50 km/h wegen in combinatie met fietsverkeer. Deze wegen hebben echter een beperkte functie voor fietsverkeer. Voorgesteld wordt om deze situaties eerst te handhaven. AANPASSEN ZONEBEBORDING FRANEKER Binnen Franeker geld dat voor de woonwijk ten westen van het centrum (Ypeij, Fontein en Rode Dorp) nog geen sprake is van een maximumsnelheid van 30 km/h. Dit dient nog geformaliseerd te worden door ook hier de zonebebording aan te passen. In combinatie met onderhoud van wegen wordt nog nader onderzocht of aanvullende inrichtingsmogelijkheden mogelijk zijn. ONDERZOEK AANSLUITING A31-N394 ZUIDZIJDE Uit de participatie komt naar voren dat de zuidelijke aansluiting met de A31 een knelpunt vormt ten aanzien van verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Op dit moment is er geen sprake van een bereikbaarheidsknelpunt. Ten aanzien van het aspect verkeersveiligheid is aanpassing van deze locatie wenselijk. Hiervoor is ten noorden van de A31 een aantal jaar geleden een rotonde aangelegd.