CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4: Woonbehoefteonderzoek Waadhoeke 2025

Gemeenteraad Waadhoeke 24 september 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Kaders Volkshuisvestingsprogramma35.275 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 937 WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA KADER: WAT ZEGT HUURDERSBELANG FRYSLÂN? Behoefte is groot, maar er is te weinig grond en geld De vraagdruk op de sociale huurmarkt nam de laatste tijd flink toe, niet alleen in de grotere kernen, maar ook in de dorpen. Er is de komende tijd weinig risico op leegstand. Wonen Noordwest Friesland is actief in de dorpen, ook in kleinere kernen, en investeert op veel plekken. Accolade heeft woningen in Franeker, waarbij het bouwen van nieuwe woningen in Franeker niet de hoogste prioriteit heeft. Beide corporaties zijn ook actief in andere gemeenten en wegen investeren in Waadhoeke af tegen de vraag en kansen in die andere gemeenten. Oproep aan de gemeente is om actief te zoeken naar locaties voor sociale huur, omdat er anders te weinig tempo wordt gemaakt. Benader het vraagstuk vanuit mogelijkheden. Denk als gemeente ook na over je grondbeleid, bijvoorbeeld door grond tegen minder dan de marktprijs aan te bieden. Dilemma: nieuwbouw of woningaanpassing? Er is een disbalans tussen de samenstelling van de voorraad (vooral ruime gezinswoningen) en de bewoning ervan (deels kleine seniorenhuishoudens). Deels wil je dat oplossen met nieuwbouw van bijvoorbeeld Knarrenhof- achtige concepten, om zo doorstroming op gang te brengen.

Tegelijk weten we ook dat ouderen pas verhuizen als het echt niet anders meer kan. Denk dus ook na over andere oplossingen, zoals splitsen of zorggeschikt maken van bestaande woningen. Sommige complexen zijn juist gelabeld voor ouderen, maar zijn weinig gewild. Denk daar na over omvorming tot jongereneenheden, zodat het aanbod beter matcht bij de vraag. Bouw je wel nieuw voor ouderen, doe dat dan bij de juiste voorzieningen en zo veel mogelijk in het eigen netwerk van ouderen. Risico: weinig binding met noordelijke dorpen Hoewel er nu ook weer veel vraag is naar woningen in dorpen langs de Waddenkust blijft de kans op snelle doorloop daar het grootst. Daar belanden ook huurders die nergens slagen of snel een woning nodig hebben en dus weinig binding hebben met het dorp. De kans is groot dat zij over een aantal jaar al weer verhuizen, wat negatief kan doorwerken op zulke dorpen. Deze plekken blijven kwetsbaar. Bied goedkope huren aan, maar verspreid ze wel Er is nog steeds veel vraag naar woningen in het goedkope segment, bijvoorbeeld door mensen in de bijstand of kwetsbare groepen. Vaak staan die woningen bij elkaar in één buurt. Dat kan impact hebben op de leefbaarheid. Het aanbod aan goedkope huurwoningen neemt steeds verder af, omdat woningen verduurzaamd en verbeterd worden en de huurprijzen na mutatie bijna altijd stijgen.

Sommige huurders hebben liever een minder duurzame en dus goedkopere woning. Ze kiezen er soms bewust voor om de verwarming een paar graadjes lager te zetten, zodat de energierekening laag blijft. Daar hebben huurders zelf grip op. Dat kan wel gezondheidsproblemen opleveren. Kies er daarom soms bewust voor om huren laag te houden. Ook bij huurders met weinig inkomen die net niet in aanmerking komen voor financiële voorzieningen en regelingen is het risico op betaalbaarheidsproblemen extra groot. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 947 WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA 7.4 MIDDENHUUR VERWACHTE BEHOEFTE Vraag naar middenhuur is vaak second-best-keuze Landelijk zien we dat de vraag naar middenhuurwoningen met een huurprijs tussen de € 900 en € 1.184 per maand sterk is toegenomen. In de huidige krappe markt zijn de vraag naar middenhuur en het aanbod aan betaalbare koop sterk communicerende vaten: schaarste aan betaalbare koop betekent dat huishoudens gedwongen worden om in de vrije sector te huren, mits ze te veel verdienen of te weinig punten hebben opgebouwd voor een sociale huurwoning. Omdat de vraag zo afhankelijk is van ontwikkelingen in andere segmenten is het belangrijk om continu in de gaten te houden hoe groot de vraag is. Dat kan met cijfers, maar ook op basis van signalen van bijvoorbeeld verhuurders of makelaars.

Hoewel de bovengrens voor middenhuur vanuit de Wet betaalbare huur is vastgelegd op € 1.158 verwachten we dat er in Waadhoeke vooral vraag is naar het lagere middenhuursegment, tot zo’n € 1.050. Doelgroep vaker ‘tussen-wal-en-schippers’ Er zijn grofweg drie groepen die in de middenhuur zoeken: - Gepensioneerden die van koop naar huur willen, maar te veel verdienen om voor sociale huur in aanmerking te komen. Deze groep is kritisch en zet pas de stap als het ‘complete plaatje’ klopt. Zij zoeken vaak moderne, comfortabele en ruime appartementen, op plekken met veel voorzieningen, niet alleen voor dagelijkse boodschappen, maar ook voor vermaak. We denken op basis van gesprekken met makelaars dat er in Waadhoeke markt is voor deze doelgroep, deels vanuit de regio, maar deels ook van verder weg. Bouw zulke appartementen wel op gewilde locaties, zoals langs het water in Franeker. - Huishoudens die met enige urgentie een koophuis zoeken, maar geen passend aanbod kunnen vinden. Zij zoeken vaak een woning in een ‘normale’ woonwijk, dus niet per se in een centrum of dicht bij voorzieningen. Omdat prijsniveaus in Waadhoeke relatief laag liggen, verwachten we dat deze groep sneller slaagt in de bestaande koopvoorraad dan dat ze kiezen voor relatief dure middenhuur-rijwoningen.

- Specifiek als gevolg van schaarste: koop-starters of doorstromers vanuit de sociale huur die willen kopen, maar zo veel moeten overbieden dat ze geen kans van slagen hebben. Voor hen is middenhuur vaak een duur alternatief vergeleken met wat ze hadden betaald als ze een hypotheek hadden gehad. We vermoeden dat deze groep in Waadhoeke sneller kiest voor een alternatief in bestaande particuliere huurwoningen, en dus niet voor (relatief dure) nieuwbouw kiezen. Niche: luxe bouwen voor vermogende pensionado’s Makelaars zien het als kans om met luxere middenhuur- producten nieuwe doelgroepen van buiten Waadhoeke aan te trekken. Denk aan pensionado’s die hun woning in Noord-Holland of de Randstad verkopen en met veel vermogen naar ‘rustige’ gemeenten als Waadhoeke verhuizen. Achterliggend idee is dat geld meebrengen, dat uitgeven en daarmee de lokale economie een extra impuls geven. Het gaat om een nichemarkt voor een groep die veel geeft om luxe, comfort en wonen op een A-locatie. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 957 WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA 1 2 3 7.4 MIDDENHUUR VERWACHTE BEHOEFTE 95 tot 125 middenhuurwoningen erbij tot 2035 | KERN/CLUSTER | NETTO-BEHOEFTE MIDDENHUUR TOT 2035 Het schema rechts laat zien hoe de vraag naar middenhuur | LAAG | HOOG zich naar verwachting tot 2035 ontwikkelt.

De nieuwste FRANEKER | 40 | 65 cijfers vanuit Socrates (zie pagina 87) gaan ervan uit dat BERLTSUM | maatwerk | maatwerk 10% van de totale woonvraag landt in de middenhuur. Kies je er als gemeente voor om het toevoegen van middenhuur | DEINUM | maatwerk | maatwerk te gebruiken als middel om nieuwe doelgroepen aan de | DRONRYP | 10 | 15 gemeente te binden (zie vorige pagina), dan is dat een | MARSUM | maatwerk* | maatwerk* reële verwachting. Doe je dat niet, dan verwachten we dat | MENAAM | maatwerk | tot 10 de vraag te hoog is ingeschat. We adviseren dan om een | MINNERTSGA | geen | geen deel van de vraag naar middenhuur-appartementen om te | SEXBIERUM-PIETERSBIERUM | geen | geen zetten in plannen voor koopappartementen. Kwalitatief | ST.-ANNAPAROCHIE | maatwerk | tot 10 gelden daarvoor dezelfde uitgangspunten: kies voor A- | ST.-JACOBIPAROCHIE | geen | geen locaties, dicht bij voorzieningen, met het zwaartepunt op | TZUM | maatwerk | maatwerk Franeker. | TZUMMARUM | geen | geen | N.B.: We hebben het hier over toevoegingen voor reguliere bewoning. Het WINSUM | maatwerk | maatwerk | gaat dus niet om kamerverhuur of het verhuren van zelfstandige woningen met een matige kwaliteit.

DORPEN IN HET NOORDEN | geen | geen  | Verwachte netto-behoefte aan middenhuurwoningen per kern en per | DORPEN IN HET OOSTEN | geen | geen | * In Marsum zien we wel een behoefte, maar door de nabijheid van cluster, voor de periode 2025-2035, in een laag en hoog scenario. Voor | DORPEN IN HET ZUIDWESTEN | geen | geen | vliegbasis Leeuwarden zijn er veel planologische restricties waardoor uitleg over de scenario’s: zie paragraaf 7.2. Gebaseerd op analyses eerder | bouwen in Marsum | bijna onmogelijk is. We laten in dit rapport wel zien in dit woonbehoefteonderzoek. Door afronding kunnen optelverschillen | 95 | 125 | wat de behoefte is die we meten. bestaan. Bij maatwerk is in het model gerekend met +5 woningen. 7 | WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 96 In principe levensloopgeschikt 7.4 MIDDENHUUR PROGRAMMALEIDRAAD Focus vrijwel volledig op appartementen Rechts laten we zien hoe de kwalitatieve invulling van het programma voor de middenhuur er bij voorkeur uitziet. Het merendeel van de vraag gaat uit naar appartementen. Alleen in Franeker is eventueel op kleine schaal ruimte voor ‘normale’ rijen, mits er vraag is. Denk bijvoorbeeld aan Franeker-Zuid.

We zien geen vraag naar grondgebonden nultredenwoningen in de middenhuur, simpelweg omdat het product duur is en alternatieven in de koop en sociale huur (of zelfs in de vorm van een ander product) dan financieel aantrekkelijker zijn voor ouderen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 977 WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA TZUM ST.-JACOBIPAROCHIE ST.-ANNAPAROCHIE SEXBIERUM-PIETERSBIERUM MINNERTSGA MENAAM MARSUM DRONRYP DEINUM BERLTSUM FRANEKER KERN/CLUSTER KWALITATIEVE BEHOEFTE MIDDENHUUR TOT 2035 RIJ TZUMMARUM WINSUM DORPEN IN HET NOORDEN DORPEN IN HET OOSTEN DORPEN IN HET ZUIDWESTEN 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 / + 0 0 0 0 0 0 0 + 0 0 + 0 + 0 0 + 0 0 0 0 0 10 - 15 APPARTEMENT 85 - 115 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 GGB 0-TREDEN 0  Gewenst kwalitatief programma voor de middenhuur, uitgesplitst per kern of cluster. Gebaseerd op analyses eerder in dit woonbehoefteonderzoek en trends op basis van woonvoorkeuren. ‘GGB 0-TR’ = grondgebonden nultreden. En verder: 0 = vraag en aanbod zijn in balans, + of ++ = vraag is (veel) groter dan het aanbod. Het programma per kern moet opgeteld uitkomen binnen de bandbreedtes onderaan. Onderkant = scenario ‘laag’, bovenkant = scenario ‘hoog’. Voor verdere uitleg: zie pagina 86.

7.5 KOOP VERWACHTE BEHOEFTE 550 tot 745 koopwoningen erbij tot 2035 | KERN/CLUSTER | NETTO-BEHOEFTE KOOP TOT 2035 Het schema rechts laat zien hoe de vraag naar | LAAG | HOOG koopwoningen zich naar verwachting tot 2035 ontwikkelt. FRANEKER | 180 | 245 Bijna 60% van het totale bouwprogramma in Waadhoeke BERLTSUM | 35 | 45 moet bestaan uit koopwoningen (zie ook pagina 87). Dat komt neer op een bandbreedte van 550 tot 745 huizen. We | DEINUM | 30 | 35 zien overal ruimte voor een netto-groei. In Franeker gaat | DRONRYP | 65 | 90 het in het middenscenario opgeteld om ruim 200 woningen, | MARSUM | 15* | 20* in andere kernen gaat het vaak om enkele tientallen. | MENAAM | 45 | 60 MINNERTSGA | 10 | 15 SEXBIERUM-PIETERSBIERUM | 25 | 35 ST.-ANNAPAROCHIE | 50 | 65 ST.-JACOBIPAROCHIE | 10 | 15 TZUM | tot 10 | tot 10 TZUMMARUM | 10 | 15 WINSUM | 30 | 35 DORPEN IN HET NOORDEN | 10 | 15  Verwachte netto-behoefte aan koopwoningen per kern en per cluster, | DORPEN IN HET OOSTEN | 20 | 25 | * In Marsum zien we wel een behoefte, maar door de nabijheid van voor de periode 2025-2035, in een laag en hoog scenario. Voor uitleg over | DORPEN IN HET ZUIDWESTEN | 10 | 15 | vliegbasis Leeuwarden zijn er veel planologische restricties waardoor de scenario’s: zie paragraaf 7.2. Gebaseerd op analyses eerder in dit | bouwen in Marsum | bijna onmogelijk is.

We laten in dit rapport wel zien woonbehoefteonderzoek. Door afronding kunnen optelverschillen bestaan. | 550 | 745 | wat de behoefte is die we meten. Bij maatwerk is in het model gerekend met +5 woningen. 7 | WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 98 7.5 KOOP VERWACHTE BEHOEFTE Behoefte sterk gericht op betaalbare producten Rechts laten we zien hoe de kwalitatieve invulling van het programma op de koopmarkt er bij voorkeur uitziet, naar type en prijs. Er is vooral vraag naar betaalbare producten voor starters en jonge doorstromers, zoals rijen. In principe moet het mogelijk zijn om die tegen een betaalbare prijs te bouwen, met kwaliteit (zie ook het kader op pagina 102). Soms lukt dat misschien niet. Dan kun je ook denken aan transformatie van bestaand vastgoed. Denk aan het ombouwen van een oud gemeentehuis of een oude school naar eenheden voor starters. Er is ook vraag naar producten voor senioren om doorstroom op gang te krijgen. Denk aan nultredenwoningen met kleine tuin of terras, op kleine kavels, op een goede locatie. De rest van het programma moet een mix van types zijn. Makelaars zien weinig vraag naar innovatief wonen zoals tiny houses.

WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 997 WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA TZUM ST.-JACOBIPAROCHIE ST.-ANNAPAROCHIE SEXBIERUM-PIETERSBIERUM MINNERTSGA MENAAM MARSUM DRONRYP DEINUM BERLTSUM FRANEKER KERN/CLUSTER KWALITATIEVE BEHOEFTE KOOP TOT 2035 RIJ TZUMMARUM WINSUM DORPEN IN HET NOORDEN DORPEN IN HET OOSTEN DORPEN IN HET ZUIDWESTEN ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ +++ ++ +++ ++ ++ +++ + ++ + ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ +++ +++ +++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ 150 - 205 2^1 160 - 215 + / ++ + + + / ++ + / ++ + + / ++ ++ ++ + / ++ + + + / ++ ++ ++ ++ VRIJ/KAV 110 - 150 0 0 + 0 0 + 0 + 0 0 ++ 0 0 0 0 0 APP 25 - 30 + / ++ + + / ++ + / ++ + / ++ ++ + / ++ ++ ++ + / ++ ++ + / ++ + / ++ + + + GGB 0-TR 110 - 150 < € 285K + + ++ + + ++ 0 / + ++ + ++ ++ + ++ 0 / + + 0 / + 0 / + + + + + ++ + + 0 / + + + + + + + + 195 - 265 < € 355K 105 - 140 0 / + + ++ 0 / + + + + ++ ++ ++ ++ + ++ + + + < € 405K 55 - 75 + 0 / + + + 0 / + ++ ++ ++ ++ + ++ 0 / + + + / ++ ++ + / ++ < € 610K 85 - 115 0 0 0 / + 0 0 + / ++ 0 ++ ++ + / ++ ++ 0 / + + / ++ 0 + / ++ + > € 610K 110 - 150 N.B.: We hebben (indicatief) de prijsgrens van € 405.000 toegevoegd, omdat dat een nieuw ijkpunt in de provinciale planmonitor is.  Gewenst kwalitatief programma voor de middenhuur, uitgesplitst per kern of cluster. Gebaseerd op analyses eerder in dit woonbehoefteonderzoek en trends op basis van woonvoorkeuren.

‘GGB 0-TR’ = grondgebonden nultreden. En verder: 0 = vraag en aanbod zijn in balans, + of ++ = vraag is (veel) groter dan het aanbod. Het programma per kern moet opgeteld uitkomen binnen de bandbreedtes onderaan. Onderkant = scenario ‘laag’, bovenkant = scenario ‘hoog’. Voor verdere uitleg: zie pagina 86. 7.5 KOOP PROGRAMMALEIDRAAD Kwalitatieve aanwijzingen voor elke kern Hierna geven we nog een aantal aanwijzingen mee voor het samenstellen van het koopprogramma. Die gelden in principe voor elke kern. 1. Zorg voor meer aanbod aan koop-nultreden. De vraag naar grondgebonden nultredenwoningen neemt de komende jaren toe. Dat komt door vergrijzing en doordat ouderen langer zelfstandig moeten wonen. Ze wonen nu vaak in een grote gezinswoning met te veel ruimte. Lang niet alle ouderen staan ervoor open om hun huis te verruilen voor iets kleiners wat beter past bij hun levensfase. De meeste doen dat pas als het écht moet. Sommige ouderen zijn wel bereid om ‘uit voorzorg’ kleiner te gaan wonen, en juist op die groep moet je je richten, zodat je doorstroom in de bestaande voorraad op gang helpt. Makelaars adviseren om compacte woningen op kleine kavels te bouwen, met primaire ruimten beneden, een extra slaap- of hobbykamer boven, in het segment tussen de 4 en 4,5 ton. Bouw bij voorkeur in een mix met andere typologieën.

Er is ook vraag naar nultreden- appartementen, waarbij je ook kunt denken aan transformatie van bestaand vastgoed. Zorg dan wel voor ruimte voor ontmoeting en sociaal contact. 2. Houd nieuwbouw beschikbaar voor eigen starters. Starters hebben het moeilijk op de koopmarkt. Er is nauwelijks aanbod, en als dat er wel is, moet je zo veel overbieden dat het voor jonge alleenstaanden en stellen bijna onmogelijk is om een woning te kopen. Voeg daarom via nieuwbouw woningen toe voor starters. Geef je grondbeleid zo vorm dat bouwen in het goedkope of betaalbare segment ook echt lukt (zie ook pagina 102). Om lokale starters te helpen, kun je een huisvestingsvergunning voor nieuwbouw tot maximaal € 405.000 overwegen, zodat je inwoners met binding met de gemeente met voorrang kunt toewijzen. Zo geef je starters een grotere kans om een eerste stap op de koopmarkt te maken. Er kleven ook nadelen aan zo’n verordening: meer regels, meer ambtelijke inzet, het is duurder en het kan investeren ook ontmoedigen. 3. Kies voor maatwerk-programma’s per kern. De woonvraag is niet in elke kern hetzelfde. Kijk goed wat er in een kern nodig is en programmeer daarnaar. Gebruik daarvoor dit woonbehoefte- onderzoek en ga in gesprek met de dorpen om die preciezer in te kleuren. Zo voorkom je dat overal ‘standaard-programma’s’ met een derde huur en twee derde koop gepland worden.

Makelaars wijzen bovendien op het risico dat er door de huidige marktperikelen te veel kleine woningen gebouwd worden (want: betaalbaar). Op termijn kan dat je tegenwerken, niet in de nieuwe voorraad, maar juist op plekken met veel oudere, incourante woningen staan, zoals in het noorden van de gemeente. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 1007 WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA  Nieuwbouw op voormalige locatie It Ankerplak in Franeker. Foto: Guido Hibma. KADER: WAT ZEGGEN MAKELAARS? Starters zitten het meest in de knel De schaarste is het grootst in het koopsegment tot € 400.000. Er is veel vraag, beschikbaar aanbod is beperkt, huizen zijn snel verkocht en de concurrentie is groot. Dat zorgt voor een lastige positie voor starters. Zij hebben vaak beperkt budget en kunnen niet oneindig meegaan in overbieden. Makelaars zien een gebrek aan doorstroom als belangrijkste oorzaak. Ze noemen twee strategieën om het aanbod voor starters te vergroten: 1. Richt je met nieuwbouw op doorstromers die nu in producten voor starters wonen en toe zijn aan een volgende stap. Daarmee speel je aanbod voor starters in de bestaande voorraad vrij. Bouw juist niet voor starters, omdat dat financieel vaak onhaalbaar is. 2. Bouw producten die multi-inzetbaar zijn voor starters én senioren, tegen een scherpe prijs. Daarmee sla je twee vliegen in één klap.

Denk aan woningen van 80 tot 100 m² waarbij je beneden eenvoudig een extra slaapkamer kunt creëren. Doorstroming helpt ook, maar is niet afdoende om starters snel aan een huis te helpen. Bouw ook levensloopgeschikt met kleine tuin Makelaars zien een onvervulde vraag naar levensloopgeschikt wonen voor senioren. Producten moeten de uitstraling hebben van een ‘normale’ woning, maar wel de gemakken hebben om lang zelfstandig in te blijven wonen: een ruime plattegrond, kleine buitenruimte, met een prijs van 4 tot 4,5 ton. Makelaars adviseren om niet alleen te stapelen, maar juist ook grondgebonden levensloopgeschikte woningen op kleine kavels toe te voegen. Veel ouderen ervaren verhuizen van hun ruime gezinswoning met tuin naar een appartement als een groot contrast. Door compacte, geschikte woningen met kleine tuin toe te voegen, verklein je dat en verleid je ouderen beter om door te stromen. Zorg wel voor gemixte buurtjes met jong en oud. Bouw je wel appartementen, zorg dan voor ruimte voor ontmoeting. Je kunt ook voor oplossingen in bestaand, karakteristiek vastgoed kiezen. Denk ook na over nicheproducten voor senioren uit bijvoorbeeld de Randstad. Voorwaarde is wel dat je de juiste locaties uitkiest. Denk na over voorrang voor lokale zoekenden Onderzoek als gemeente of je meer kunt betekenen voor lokale (jonge) woningzoekenden.

Vaak worden woningen verkocht aan instromers van buiten, waardoor met name starters keer op keer buiten de boot vallen. In de sociale huur wordt al gekeken of lokale huurders voorrang kunnen krijgen. Kijk of je dat ook voor (een deel van) de koopmarkt kunt doen. Zorg voor flexibiliteit in plannen en programma’s De laatste jaren leerden ons hoe snel de markt kan veranderen. Soms is in stedenbouwkundige plannen vastgelegd wat voor types waar gebouwd moeten worden. Dat ‘dwingende’ karakter zorgt ervoor dat plannen niet of lastig aan te passen zijn als de markt daarom vraagt. Ga daar flexibeler mee om, zodat er ruimte ontstaat om plannen te kunnen heroverwegen, met als doel steeds dat product te bouwen waar de markt om vraagt. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 1017 WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA KADER: IS NIEUWBOUW GOEDKOPE KOOP HAALBAAR? Goedkope koop bouwen: het kan, mits… Het Rijk vraagt aan gemeenten om twee derde van alle | De kosten van een woning bestaan uit bouwkosten en | niet, dan zal grond duurder verkocht worden en zal een nieuwbouw in het betaalbare segment te bouwen. Dat | grondkosten. In Noord-Nederland liggen gemiddelde | ontwikkelaar sneller kiezen voor duurdere producten, om betekent: in de sociale huur, middenhuur of koop tot | grondprijzen ergens rond de € 200 per m². Een kavel van | grondkosten én winst terug te verdienen.

De grootste € 405.000*. Veel gemeenten zetten ook in op ‘goedkope | 150 m² kost dan gemiddeld € 30.000. Als je een woning | bijdrage aan betaalbaar wonen is dus zo vroeg mogelijk te koop’ of ‘sociale koop’**. Daarbij rijst steeds vaker de | wilt bouwen van 80 m² blijft er dus een aanzienlijk bedrag | laten weten wat het maximale programma is dat je op een vraag: lukt het met de huidige (hoge) marktprijzen nog wel | over voor bouwkosten: | locatie mag bouwen, zodat ontwikkelaars zich niet rijk om in dit segment te bouwen? | rekenen. - | Bij een woning tot € 275.000: € 245.000 bouwbudget Navraag*** leert dat bouwen in het goedkope (en daarmee | (= € 3.065 per m²) | Er zijn uiteraard factoren die het complexer maken: dus ook in het betaalbare koopsegment) niet onmogelijk is, | - | Bij een woning tot € 400.000: € 370.000 bouwbudget | - | Hogere kosten voor nutsvoorzieningen op plekken waar maar dat het zeker ook niet vanzelfsprekend is. Je moet te | (= € 4.625 per m²) | die nog niet liggen (o.a. uitleglocaties) maken hebben met een gunstige combinatie van factoren. | - | Arbeidskosten: bij gebrek aan vaklui worden vaak Op basis van ervaring weten we dat bouwen voor € 2.500 | zzp’ers ingehuurd die relatief duurder zijn * Prijsgrens vanaf 2025. In dit onderzoek baseren we prijsgrenzen op cijfers | per m² goed haalbaar is.

Ter referentie: in Delfzijl worden | - | Hogere kosten voor installaties in verband met de uit Socrates 2024. Daar worden nog de oude prijsgrenzen in gebruikt. | woningen gebouwd voor € 2.200 per m². Bouwen in de | energietransitie (al kun je veel daarvan oplossen door goedkope koop is dus haalbaar, zolang de markt en | te letten oriëntatie van ramen ten opzichte van de zon) ** In Waadhoeke houden we in dit onderzoek € 285.000 als grens voor goedkope koop aan, mede op basis van het veldwerk onder jongeren en | overheden er maar gericht op sturen. Bepaal daarom met | - | Hoeveel winst streef je als grondverkoper of starters. | actief grondbeleid voor wat voor doelgroepen ergens | ontwikkelaar na? gebouwd mag worden. De grondwaarde wordt namelijk *** Bij onze projectmanagers die dagelijks betrokken zijn bij de ontwikkeling | bepaald door wat erop gebouwd mag worden. Doe je dat | Kortom: het is mogelijk, mits. van nieuwbouwprojecten, ook veel in het noorden van het land. 7 | WOONBEHOEFTE EN WENSPROGRAMMA | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 102 8 VERGELIJKING MET DE BOUWPLANNEN 8.1 IN HET KORT Dit hoofdstuk In het vorige hoofdstuk lieten we zien hoe de woonvraag in Waadhoeke eruitziet. Hier zetten we het aanbod aan plannen ertegenover.

- We laten eerst per kern of cluster zien hoeveel nieuwbouw- en sloopplannen er zijn, en wat dus de netto-ontwikkeling is. We laten ook zien hoeveel harde en zachte plannen er zijn. We vergelijken dat met de kwantitatieve behoefte (paragraaf 8.2); - Daarna kijken we of de plannen kwalitatief aansluiten bij de programmaleidraden uit hoofdstuk 7: zijn ze van het juiste type en eigendom? Daar waar dat niet zo is, doen we suggesties voor het bijstellen (of beter: vraaggerichter maken) van de planvoorraad (paragraaf 8.3). Uitkomsten in het kort - In heel Waadhoeke zijn plannen voor ongeveer 1.500 nieuwbouwwoningen. Er worden ook zo’n 200 woningen gesloopt. De netto-plancapaciteit komt dus uit op zo’n 1.300. In Franeker, Minnertsga en in de dorpen in het zuidwesten zijn relatief veel plannen vergeleken met de vraag. In Deinum, St.- Jacobiparochie, Winsum en de dorpen in het oosten mogen er juist wat plannen bij. In Tzum zijn op dit moment helemaal geen plannen. Daar moet je dus sowieso bij-programmeren. - Van alle plannen is een derde hard en twee derde zacht. In sommige kernen zijn helemaal geen harde plannen. Daar moet je zachte plannen omzetten in hard. In Tzum en St.-Jacobiparochie zijn op dit moment geen zachte plannen. Daar is dus extra planruimte nodig. - Op gemeenteniveau zien we dat de verdeling naar typologieën redelijk goed aansluit bij de vraag.

Er zijn bijvoorbeeld genoeg plannen voor middenhuur en tweekappers en bijna genoeg voor vrijstaande woningen of kavels. Er mogen wel plannen bij voor grondgebonden koop-nultredenwoningen, rij- koopwoningen en sociale huurappartementen. Het aantal plannen voor koopappartementen is wat ruim, maar het is denkbaar om die deels in te zetten om de vraag naar middenhuur ‘over te hevelen’. - Zoomen we in op kernen, dan zijn er nog wel wat bijstellingen nodig. In Franeker, St.-Annaparochie en Menaam is ruimte voor extra sociale huurwoningen. In Franeker zijn juist wat te veel plannen voor koopappartementen. Er zijn plannen voor nog ongeveer 1.500 woningen waarvan nu nog onbekend is wat voor product het wordt. Gebruik de adviezen uit dit onderzoek om die verder in te kleuren. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 1048 VERGELIJKING MET DE BOUWPLANNEN 8.2 PLANCAPACITEIT PER KERN Hoeveelheid plannen past bij de behoefte | NETTO-BEHOEFTE |  | Plancapaciteit per kern of KERN/CLUSTER | 2025-2035 | NIEUWBOUW | SLOOP | NETTO | ADVIES | cluster, onderverdeeld in Het schema hiernaast laat per kern of cluster zien hoeveel | nieuwbouw, sloop en het saldo plannen voor nieuwbouw en sloop er zijn, met als resultaat | Franeker | 305 -415 | 635 | 75 | 560 daarvan, vergeleken met de daarvan de netto-ontwikkeling.

Helemaal rechts in het | Berltsum | 55 -75 | 85 | 0 | 85 | verwachte behoefte. Dat resulteert schema staat hoe die zich verhoudt tot de verwachte | Deinum | 45 -65 | 20 | 0 | 20 | in een advies: extra plannen maken, de hoeveelheid plannen behoefte over de periode 2025-2035, zoals berekend in | Dronryp | 110 -150 | 140 | 0 | 140 | terugbrengen of niets doen omdat paragraaf 3.5. | Marsum | 35 -45 | 0* | 0* | 0* | -* | het aantal past bij de behoefte. Menaam | 70 -100 | 120 | 30 | 90 | Aantallen afgerond op 5-tallen Opgeteld zijn er in Waadhoeke plannen voor 1.495 extra | waardoor subtotalen kunnen Minnertsga | 15 -25 | 50 | 0 | 50 | afwijken van het randtotaal. Bron: woningen. Er worden ook 205 gesloopt. Netto gaat het dus | Sexbierum-Pietersbierum | 45 -60 | 55 | 0 | 55 | gemeente Waadhoeke (peildatum: om een groei van 1.290. Dat is iets meer dan de verwachte | maart 2025). St.-Annaparochie | 80 -110 | 140 | 20 | 115 vraag. Dat is niet erg: de kans is groot dat niet alle plannen St.-Jacobiparochie | 15 -25 | 20 | 15 | 5 | * In Marsum | zijn geen plannen. doorgaan of dat sommige plannen pas later uitgevoerd | Door de nabijheid van vliegbasis worden (de zogenaamde ‘boeggolf’). Per kern zijn er wel | Tzum | 25 -35 | 0 | 0 | 0 | Leeuwarden zijn er veel verschillen.

In Franeker, Minnertsga en in de dorpen in het | Tzummarum | 20 -30 | 30 | 0 | 30 | planologische restricties waardoor zuidwesten is het aantal plannen wat ruim vergeleken met | Winsum | 45 -65 | 50 | 10 | 40 | plannen maken bijna onmogelijk is. de vraag. In Deinum, St.-Jacobiparochie, Winsum en de | Dorpen in het noorden | 15 -25 | 40 | 5 | 30 dorpen in het oosten mogen er juist extra plannen bij. Voor | Dorpen in het oosten | 30 -40 | 55 | 45 | 10 Franeker geldt overigens dat een deel van de plannen Dorpen in het zuidwesten | 15 -25 | 50 | 0 | 50 waarschijnlijk pas na 2035 gerealiseerd wordt (Franeker- Zuid). Het verschil is dus minder groot dan het lijkt. In | WAADHOEKE | 935 - 1.265 | 1.495 | 205 | 1.290 Tzum zijn op dit moment helemaal geen plannen. | = aantal plannen past bij behoefte | = extra plannen maken | = idealiter: deel van de plannen naar ander dorp verplaatsen, want in aantallen te veel 8 | VERGELIJKING MET DE BOUWPLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 105 8.2 PLANCAPACITEIT PER KERN HARD OF ZACHT Twee derde van de plannen is nog zacht | NETTO-BEHOEFTE |  | Netto-plancapaciteit per kern of cluster, onderverdeeld naar harde en KERN/CLUSTER | 2025-2035 | HARD | ZACHT | zachte plannen. Bron: gemeente Waadhoeke (peildatum: maart 2025). Het schema hiernaast laat per kern of cluster zien hoeveel harde en zachte plannen er zijn.

Het gaat hier om de netto- | Franeker | 305 -415 | 135 | 425 Om te bepalen of plannen hard of zacht zijn, gebruikten we de definities uit aantallen. | Berltsum | 55 -75 | 40 | 45 | de planmonitor die ook gebruikt worden in de halfjaarlijkse overzichten die Deinum | 45 -65 | 0 | 20 | met het Rijk gedeeld worden, in het kader van de Woondeals. We zagen net al dat er in aantallen voldoende plannen zijn | Dronryp | 110 -150 | 60 | 85 | - | 1A: Onherroepelijk bestemmingsplan of inpassingsplan (= hard) om de vraag te bedienen. Voorwaarde is dan wel dat | Marsum | 10 -15 | 0* | 0* | - | 1B: Onherroepelijk bestemmingsplan met uitwerkingsplicht (= hard) (bijna) alle plannen doorgaan. In de praktijk gebeurt dat | Menaam | 70 - 100 | 0 | 90 | - | 2A: Vastgesteld bestemmingsplan of inpassingsplan (= hard) zelden. Bij zachte plannen is het aannemelijk dat 30% niet | - | 2B: Vastgesteld bestemmingsplan met uitwerkingsplicht (= hard) Minnertsga | 15 -25 | 10 | 40 | - | 1C: Onherroepelijk bestemmingsplan met wijzigingsbevoegdheid (= of pas later doorgaat. Als we daarvoor corrigeren, blijven er | Sexbierum-Pietersbierum | 45 -60 | 55 | 0 | zacht) in totaal zo’n 1.025 plannen over.

Er is in theorie dus nog | - | 2C: Vastgesteld bestemmingsplan met wijzigingsbevoegdheid (= St.-Annaparochie | 100 -135 | 45 | 70 | zacht) een beetje ruimte voor extra plannen om de vraag van St.-Jacobiparochie | 15 -25 | 5 | 0 | - | 3: Bestemmingsplan of inpassingsplan in voorbereiding (= zacht) 1.100 woningen te bedienen. | - | 4A: Potentieel: Visie (= zacht) Tzum | 25 -35 | 0 | 0 | - | 4B: Potentieel: Idee (zonder beginselbereidheid B&W) (= zacht) In kernen waar helemaal geen harde plannen zijn, is het | Tzummarum | 20 -30 | 0 | 30 zaak om zachte plannen zo snel mogelijk naar hard om te | Winsum | 45 -65 | 35 | 5 | Het gaat hier om wat planologisch hard of zacht is. Dat kan afwijken van de praktijk. Het is bijvoorbeeld denkbaar dat een locatie wél bestemd is voor zetten. Dat geldt o.a. voor Menaam. In Tzum en St.- | Dorpen in het noorden | 15 -25 | 10 | 20 | wonen, maar dat er nog geen concreet plan op ligt. Jacobiparochie zijn ook geen of weinig zachte plannen. | Dorpen in het oosten | 30 -40 | <5 | 10 Daar mogen sowieso plannen bij. | * In Marsum | zijn geen plannen. Door de nabijheid van vliegbasis Dorpen in het zuidwesten | 15 -25 | 15 | 35 | Leeuwarden zijn er veel planologische restricties waardoor plannen maken WAADHOEKE | 935 - 1.265 | 410 | 880 | bijna onmogelijk is.

8 | VERGELIJKING MET DE BOUWPLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 106 8.3 GEWENSTE BIJSTELLINGEN Ook naar type passen de plannen goed bij de vraag | Overweging: middenhuur verruilen voor koop Van bijna 1.000 te realiseren nieuwbouwwoningen is al | tegelijk dat corporaties er bewust voor kiezen om gewone | Een bijzonderheid is het aanbod aan plannen voor bekend wat voor type woning het gaat worden. Bij de rest | rijwoningen te bouwen die met eenvoudige ingrepen | middenhuur- | en koopappartementen. Het aantal plannen is dat nog onbekend. Daar zijn dus nog vrijheden om te | makkelijk zorggeschikt te maken zijn. Met dat in het | voor koopappartementen is behoorlijk fors, en dat voor sturen in het programma. In het schema hieronder laten | achterhoofd sluiten vraag en aanbod beter op elkaar aan. | appartementen in de middenhuur juist krap. We denken we zien hoe de kwalitatieve vraag naar types zich verhoudt | Overigens is het aantal | plannen dan alsnog wat krap | dat het verstandig is om een deel van de middenhuur- tot de plannen die al bekend zijn. | vergeleken met de vraag. Dat geldt ook voor sociale | appartementen om te zetten naar koopappartementen, huurappartementen. | omdat daar in Waadhoeke meer vraag naar is. Als dat lukt, In het algemeen sluiten vraag en aanbod al best goed op | dan sluiten vraag en aanbod beter op elkaar aan.

Zie ook elkaar aan. Dat geldt vooral voor de middenhuur en voor | In de koopsector mogen er wat meer plannen voor | paragraaf 7.4 en punt 4 in de samenvatting voor een tweekappers, en in mindere mate voor vrijstaand wonen of | rijwoningen bij. Dat geldt nog sterker voor grondgebonden | toelichting hierop. kavels. In de sociale huur zien we dat het aantal plannen | nultredenwoningen. De vraag is veel groter dan het voor ‘gewone’ rijwoningen enigszins ruim is en dat voor | aanbod. Benut het deel ‘onbekend’ dus om meer van dit grondgebonden nultredenwoningen wat krap. We weten | type bij te programmeren. SOCIALE HUUR | MIDDENHUUR | KOOP HEEL WAADHOEKE | RIJ | APP | GGB 0-TR | RIJ | APP | GGB 0-TR | RIJ | 2^1 | VRIJ / KAVEL | APP | GGB 0-TR Behoefte | 115 -155 | 50 -70 | 120 - 165 | 0 - 0 | 95 -125 | 0 - 0 | 150 -205 | 160 - 215 | 110 - 150 | 25 -30 | 110 - 150 Plannen | 190 | 50 | 10 | 25 | 45 | 0 | 130 | 190 | 115 | 160 | 50 Match | beetje ruim | beetje krap | erg krap | beetje ruim | passend* | passend | beetje krap | passend | beetje krap | beetje ruim* | erg krap tot passend  | Kwalitatieve vergelijking van de vraag met het planaanbod, met suggesties voor bijstellingen. Aantallen afgerond op 5-tallen. De kleurgradaties geven aan hoeveel vraag en aanbod van elkaar afwijken. ‘GGB 0-TR’ = grondgebonden nultreden. Bron: gemeente Waadhoeke (2025).

8 | VERGELIJKING MET DE BOUWPLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 107 8.3 GEWENSTE BIJSTELLINGEN PER KERN Per kern soms wel bijstellingen nodig Rechts vertalen we het schema op de vorige pagina naar een vergelijking per kern of cluster. We zien dan meer afwijkingen ontstaan. Opvallend is dat we op gemeenteniveau nog zagen dat er meer plannen voor sociale huurappartementen nodig zijn, terwijl het aantal plannen voor koopappartementen juist ruim is. Hier zien we dat er vooral in St.-Annaparochie meer ruimte is voor sociale huurappartementen en dat het overschot aan koopappartementen niet alleen in Franeker zit, maar ook in kleinere kernen waar we weinig vraag naar appartementen verwachten. Bij rij-koopwoningen en tweekappers is het planaanbod het vaakst op orde. Het omgekeerde geldt voor grondgebonden nultredenwoningen, met name in de koop. Daar zijn in bijna elke kern te weinig van. In de sociale huur mag vooral in Franeker en St.-Annaparochie extra geprogrammeerd worden, vooral levensloopgeschikt. Gebruik de aantallen ‘onbekend’ meer van die types te realiseren. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 1088 VERGELIJKING MET DE BOUWPLANNEN SOCIALE HUUR MIDDENHUUR KOOP KERN/CLUSTER RIJ APP GGB 0-TR RIJ APP GGB 0-TR RIJ 2^1 VRIJ / KAVEL APP GGB 0-TR Franeker m. / + ++ ++ m. m. m. m. / + m. / - m. / - - ++ Berltsum + m. m.

/ + m. / - m. m. m. m. + m. / - m. / + Deinum m. / + m. + m. m. m. m. / + ++ ++ m. / - ++ Dronryp + m. + m. m. / + m. ++ m. / + m. / + + ++ Marsum m. m. m. m. m. m. m. m. m. m. m. Menaam + + ++ m. m. / + m. ++ ++ + m. ++ Minnertsga + m. + m. m. m. m. / - + + m. m. / - Sexbierum-Pietersbierum + m. + m. m. m. + m. m. m. / - + St.-Annaparochie m. ++ ++ m. m. / + m. m. / + m. m. / + m. m. / + St.-Jacobiparochie m. / + m. + m. m. m. m. m. / + + m. + Tzum + m. + m. m. m. ++ ++ + m. + Tzummarum + m. + m. m. m. m. m. / + m. / + m. + Winsum m. m. + m. m. m. ++ m. m. / + m. + Dorpen in het noorden m. m. m. m. m. m. + ++ ++ m. + Dorpen in het oosten m. m. m. m. m. m. ++ m. / + ++ m. + Dorpen in het zuidwesten m. m. m. m. - m. m. m. / + m. m. +  Kwalitatieve vergelijking van de vraag met het planaanbod, met suggesties voor bijstellingen, per kern of cluster. De kleurgradaties geven aan hoeveel vraag en aanbod van elkaar afwijken. ‘GGB 0-TR’ = grondgebonden nultreden. Bron: gemeente Waadhoeke (2025). - m.

+ ++ = iets te veel plannen ten opzichte van behoefte = match / aantal plannen past bij behoefte = iets te weinig plannen ten opzichte van behoefte = extra plannen maken B BIJLAGE B.1 VERHUISBEWEGINGEN BINNEN DE GEMEENTE  Nieuw(e) woonplaats / cluster |  Nieuw(e) woonplaats/ cluster BE | DE DR | FR | D-N D-O D-ZW MA | ME | MI S&P SA | SJ | TZ | TM WIN | BE | DE DR | FR D-N D-O D-ZW MA | ME | MI S&P SA | SJ | TZ | TM WIN BE | BE DE | DE DR | DR FR | FR D-N | D-N D-O | D-O D-ZW | D-ZW MA | MA ME | ME MI | MI S&P | S&P SA | SA SJ | SJ TZ | TZ |  Sterkte van verhuisstromen tussen TM | TM | kernen en clusters van kernen in de gemeente Waadhoeke, over de periode WIN | WIN | 2020-2024. Bron: BRP-registratie Alleenstaanden | Gezinnen | gemeente Waadhoeke (2020-2024), bewerkt door KAW.

Relatief weinig | Relatief veel BIJLAGE | verhuisbewegingen | verhuisbewegingen | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 110 B.1 VERHUISBEWEGINGEN BINNEN DE GEMEENTE  Nieuw(e) woonplaats / cluster |  Nieuw(e) woonplaats / cluster BE | DE DR | FR | D-N D-O D-ZW MA | ME | MI S&P SA | SJ | TZ | TM WIN | BE | DE DR | FR | D-N D-O D-ZW MA | ME | MI S&P SA | SJ | TZ | TM WIN BE | BE DE | DE DR | DR FR | FR D-N | D-N D-O | D-O D-ZW | D-ZW MA | MA ME | ME MI | MI S&P | S&P SA | SA SJ | SJ TZ | TZ |  Sterkte van verhuisstromen tussen TM | TM | kernen en clusters van kernen in de gemeente Waadhoeke, over de periode WIN | WIN | 2020-2024. Bron: BRP-registratie Jongvolwassenen | Senioren | gemeente Waadhoeke (2020-2024), bewerkt door KAW. Relatief weinig | Relatief veel BIJLAGE | verhuisbewegingen | verhuisbewegingen | WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | | 111 B.2 IN GESPREK MET WIJKEN EN DORPEN Wat gaven de wijken en dorpen ons mee? Tijdens een dorpenavond in MFC De Helling in Winsum op woensdag 16 april 2025 praatten we wijk- en dorpsvertegenwoordigers bij over de uitkomsten van het woonbehoefteonderzoek. Daarna gingen we in gesprek over wat de uitkomsten betekenen voor het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma en waar de gemeente beslist aandacht voor moet hebben. We vatten de opbrengst van de avond hieronder kort samen, per thema.

PLANNEN VOOR NIEUWBOUW OF TRANSFORMATIE - ‘Dorpseigen’ producten toevoegen - Bijbouwen naar aard en schaal van het dorp - Inbreiden voor uitbreiden - Transformatie boerenerven, boerderijen en oude fabrieken, eventueel tot geclusterd wonen - Juiste locaties vinden voor NIMBY-uitdaging (‘not in my back yard’) SNELHEID - Beter en vaker contact tussen gemeente en dorpen: wat voor plannen zijn er, update stand van zaken, etc.) - Proactief zijn richting dorpen (met name de kleinere) - Verschil in inzicht gemeente versus partijen verkleinen - Tijdelijk bouwen - Beschikbare grond gebruiken - Kansen pakken met behulp van prioritering - Eén stem namens de gemeente BOUWEN VOOR DOELGROEPEN - Hofjes voor ouderen, levensloopgeschikt in middenhuur - Voorrang aan eigen inwoners, maar nieuwkomers niet afstoten - Jongeren: als ze eenmaal ergens wonen, blijven ze vaak LEEFBAARHEID - Sociale samenhang en voorzieningen minstens zo belangrijk als ‘stapeltje stenen’ - Dorpen aantrekkelijk houden (voorzieningen, groen, werk, spelen, sociaal toegankelijk, etc.) - Zelfbewoningsplicht - Gezinnen vasthouden en aantrekken - Bouwen als middel om bijv.

voorzieningen te behouden BETAALBAARHEID - ‘Premie A-woningen’ / starterslening voor jongeren - Sociale huur hip maken, ook voor jongeren - Inzetten op grondprijzen, erfpacht scholen of kerk - Overdruk uit Randstad moet niet tot verdringing leiden VERDUURZAMING - Ondersteuning voor degenen die wel willen, maar niet weten hoe. Daar ook proactief in zijn. - Sloop-nieuwbouw, kwaliteit terugbouwen - Aandacht voor bestaande voorraad - Subsidies - Ook groen behouden - Woningbouw is belangrijker dan verduurzaming ZORG EN WELZIJN - Nieuwbouw dicht bij geconcentreerde zorg - Inzetten op (behoud van) voorzieningen - Aansluiten op woonzorgvisie en hier uitwerking aan geven WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 112BIJLAGE B.3 IN GESPREK MET DE RAAD Wat gaf de raad ons mee? Op dinsdag 13 mei 2025 is het woonbehoefteonderzoek besproken in de raad. Er was ruimte voor vragen over het onderzoek en inbreng voor het nieuwe Volkshuisvestings- programma. Hieronder vatten we alle punten kort samen. VOORAF Drie punten nemen we alvast mee in het proces richting het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma: - Maatwerkgesprekken met kernen uit 2021 - Wonen met zorg en pre-mantelzorgwoningen - Duurzaam en circulair bouwen WAAR MOET AANDACHT VOOR ZIJN? Veel punten passeerden de revue.

De belangrijkste: - Bouw producten die multi-inzetbaar zijn, zodat je er een breed palet aan doelgroepen mee bedient. Deels mag dat compact zijn voor kleinere huishoudens en/of om kansen voor starters te vergroten (óók sociale huur), deels ook wat ruimer voor andere doorstromers. - De gemeente moet actiever grondbeleid voeren ten behoeve van ontwikkellocaties voor woningbouw. - Betaalbaarheid verdient aandacht. Bij allerlei groepen, zoals starters, jonge doorstromers en huurders, komt dat steeds meer in de knel. Belangrijk is om daar ook met extra sociale huur op in te spelen. - We moeten minder traditioneel bouwen, en juist zoeken naar nieuwe vormen die sneller realiseerbaar zijn. De bevolkingssamenstelling vraagt daar ook om (vergrijzingspiek, dus nadenken over tijdelijke oplossingen, zoals flexwonen). Dit vraagt ook om meer creativiteit bij het maken van nieuwe plannen. - Houd oog voor de kleine kernen, ook als het gaat om thema’s die het wonen raken, zoals bereikbaarheid. Sommige kernen zijn wat minder actief of minder ‘mondig’. Daar moet ook ruimte zijn voor wat extra’s. - Wees niet te behouden in aantallen. Meer huizen betekent meer inwoners, en dat is goed voor de leefbaarheid en draagvlak onder voorzieningen. - Maak scherpe keuzes in wat je in een kern wel en niet doet op het gebied van wonen en zorg.

Kwaliteit behouden betekent soms: in het ene dorp wél zorgaanbod, en in het andere dorp niet. - Er moet niet alleen aandacht zijn voor huurwoningen met E-, F- en G-labels. Ook in huizen met D-labels zijn energierekeningen vaak hoog en ligt energiearmoede op de loer. - Houd rekening met de historie van een plek en pas je nieuwbouwplannen daarop aan. - Betrek de omgeving goed en tijdig als je plannen maakt. Neem hun inbreng mee. Maar tegelijk de oproep: zorg wel dat het tempo erin blijft. Dit vraagt om een goede afweging van belangen. - Corporaties moeten meer bouwen voor jongeren. Er is veel (verborgen) vraag naar sociale huur. VRAGEN OVER DIT WOONBEHOEFTEONDERZOEK Twee inhoudelijke opmerkingen over het rapport zijn in deze definitieve versie doorgevoerd: - Wat betekent ‘GGB 0-TR’? Toelichting is toegevoegd. - Wat bepaalt de bereikbaarheidsscore van kernen? Zie pagina 24. WOONBEHOEFTEONDERZOEK WAADHOEKE | 23 MEI 2025 | DEFINITIEF | 113BIJLAGE KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN Rotterdam Schiedamsedijk 40 3011 ED ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl l +31 88 529 0000 l info@kaw.nl TITEL Woonbehoefteonderzoek Waadhoeke OPDRACHTGEVERS Gemeente Waadhoeke, Accolade, Wonen Noordwest Friesland, Huurdersbelang Fryslân AUTEURS Emiel Heuff Sjouke Stienstra Peter Leliveld Nathalie Semplonius STATUS Definitief DATUM 23 mei 2025

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9b3c091d-f908-49fb-8c50-2122804440f5?agendaItemId=cad1e934-6ca5-401d-9cc5-a0d7ea82b7ef