Bijlage 2: TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk (NL.IMRO.1949.TAMOP22J-VAS1)
Tekst van het document
In artikel 5 van het Besluit militaire luchthavens is geregeld dat de maximaal toelaatbare geluidsbelasting van woningen en andere geluidsgevoelige gebouwen waarvoor nog omgevingsvergunning kan worden verkregen, niet hoger is dan 23 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 35 Kosteneenheden (Ke). De 35 Ke-contour geeft de grens aan waarbinnen de geluidsbelasting door vliegverkeer 35 Ke bedraagt. Rondom Vliegbasis Leeuwarden zijn geluidscontouren vanwege de aan- en afvliegroutes aanwezig, variërend van 35 Ke oplopend tot 65 Ke. Deze Ke-contouren zijn bij wet doorvertaald in bestemmingsplannen/omgevingsplannen om te zorgen dat de geluidsbelasting binnen de vastgestelde normen blijft. Er heeft daarbij evenwel enige marge voor gemeenten bestaan om praktisch om te gaan met het leggen van de 35 Ke-zonering in ruimtelijke plannen. Gemeenten mochten bijvoorbeeld rekening houden met lokale omstandigheden en specifieke gebruiksfuncties bij het vaststellen van bestemmingen c.q. het toewijzen van functies aan locaties in de 35 Ke-contour. De basisregel bleef daarbij echter wel dat de geluidsbelasting binnen de vastgestelde grenswaarden moet blijven om de leefbaarheid en veiligheid te waarborgen. Onderzoek Delen van Menaam liggen binnen de 35-Ke- tot 40-Ke-contour van de vliegbasis.
In principe mag alleen nieuwbouw buiten de 35 Ke-zone (dus met een geluidbelasting lager dan 35 Ke) worden toegestaan. Er zijn afwijkingsregels in artikel 6 van het Besluit militaire luchthavens opgenomen. Daarmee wordt geregeld dat tot 45 Ke kan worden toegestaan. Wat betreft het voorliggende plangebied is de situatie evenwel aan de orde dat geen sprake is van een ingestelde 35 Ke-contour. De voormalige gemeente Menameradiel heeft namelijk van haar bevoegdheid in het verleden gebruik gemaakt om delen buiten de 35 Ke-contour te houden. Gelet op de lokale omstandigheden en in voorbereiding op een toekomstige woningbouwontwikkeling aan de Bitgumerdyk is er voor gekozen de 35 Ke-contour bij het plangebied juridisch (in het eerdere bestemmingsplan Buitengebied 2007, daaropvolgende beheersverordening Buitengebied 2017 en thans nu geldende tijdelijk deel van het gemeentelijk omgevingsplan) enigszins anders te laten lopen. Figuur 5. Obstakelkaart met betrekking tot Vliegbasis Leeuwarden, met hierop in groene belijning de geldende Ke-contouren en in geel het plangebied aangeduid (bron: ruimtelijkeplannen.nl, 2025) Als een planvoornemen betrekking heeft op artikel 6 van het Besluit militaire luchthavens, dient het voorgelegd te worden aan Defensie of Rijksvastgoedbedrijf.
Na het verkrijgen van een verklaring van geen bezwaar van Defensie is het aan de gemeente om in de ruimtelijke procedure de ruimtelijke gevolgen van de ruimtelijke ontwikkeling in kaart te brengen en een nadere afweging te maken (bijvoorbeeld ten aanzien van leefbaarheid en het aantal geluidgehinderden). Dat is met betrekking tot voorliggend planvoornemen gelet op de situering van het plangebied buiten de 35 Ke-contour dus niet aan de orde. 24 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Daarnaast kan worden opgemerkt dat vrij recentelijk nabij het plangebied het voormalige gemeentekantoor van Menameradiel nog getransformeerd is tot woongebouw met zorgwoningen (30 zorgplaatsen). Deze ontwikkeling vond wel binnen de 35 Ke-contour plaats (o.b.v. artikel 6, lid 2 van het Besluit militaire luchthavens) en is - in de belangenafweging van de noodzaak tot transformatie en woningbouw versus een lichte toename van het aantal geluidgehinderden door luchtvaartlawaai - akkoord bevonden. Conclusie Omdat de planlocatie buiten de zone van de 35 Ke-contour ligt, mag geconcludeerd worden dat onderhavige woningbouwuitbreiding mogelijk is gelet op de situering ten opzichte van Vliegbasis Leeuwarden en de beperkingen die daaruit voortkomen. Wat geluid door luchtvaart betreft is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze gerealiseerd worden.
5.4 Natuur Toetsingskader Ter bescherming van de natuur zijn in het Bkl diverse regels opgenomen. Deze regels komen grotendeels overeen met de regels die waren opgenomen in de vroegere Wet natuurbescherming (Wnb). Het gaat hierbij in de eerste plaats om regels voor de gebiedsbescherming van aangewezen Natura 2000-gebieden, regels voor de soortenbescherming van te beschermen planten en diersoorten (waaronder vogels) en regels ter bescherming van houtopstanden. Het gebieds- en soortenbeschermingsregime vloeit voor een belangrijk deel voort uit twee Europese richtlijnen, te weten de Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en de Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Onderzoek Bij ruimtelijke ontwikkelingen is het noodzakelijk de effecten op natuur in beeld te brengen. In het kader van het planvoornemen is daarom een natuurtoets uitgevoerd. De hierbij behorende onderzoeksrapportage is als Bijlage 6 bijgevoegd. De natuurtoets maakt onderscheid in soortenbescherming en gebiedsbescherming. Hieronder wordt per onderdeel ingegaan op de resultaten en conclusies. Soortenbescherming Vogels De aanwezigheid van jaarrond beschermde nestplaatsen van huismus in het schuurtje kan niet op voorhand worden uitgesloten. Om te kunnen bepalen of een vergunning nodig is dient een nader onderzoek naar deze soort te worden uitgevoerd.
Dit onderzoek vindt plaats door twee gerichte veldbezoeken in de optimale periode 1 april tot en met 15 mei, of drie gerichte veldbezoeken in de periode 10 maart tot en met 20 juni waarvan minimaal één bezoek in de optimale periode heeft plaatsgevonden. De veldbezoeken vinden plaats tijdens gunstige weersomstandigheden. Voor broedvogels is geen omgevingsvergunning nodig, mits de werkzaamheden buiten het broedseizoen van vogels worden uitgevoerd. Negatieve effecten op overige broedende vogels worden bij voorkeur voorkomen door buiten het broedseizoen te werken, dus buiten de periode (half februari) half maart tot half juli (eind september). Het is ook mogelijk voor het broedseizoen te starten met de werkzaamheden en continu door te werken. Dan is het waarschijnlijk dat vogels niet in het plangebied gaan broeden vanwege de continue verstoring. Is de wens om de werkzaamheden in het broedseizoen te starten, dan is het nodig het plangebied voorafgaand aan de start te laten inventariseren op broedgevallen door een broedvogeldeskundige. Zijn er op dat moment vogels aan het broeden, dan kunnen de werkzaamheden pas starten als de jongen zijn uitgevlogen. Vleermuizen 25 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk De aanwezigheid van paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis in het schuurtje kan niet op voorhand worden uitgesloten.
Om te kunnen bepalen of een vergunning nodig is dient nader onderzoek te worden uitgevoerd naar het voorkomen van genoemde soorten. Dit onderzoek vindt plaats door in de paartijd twee bezoeken te brengen tussen 15 augustus en 1 oktober met 20 dagen tussen de bezoeken. Verstoring van een eventuele vliegroute van vleermuizen wordt voorkomen door in de realisatie- en gebruiksfase gebruik te maken van naar beneden gerichte lichtarmaturen die strooilicht op de houtwal ten zuiden van het plangebied voorkomen. Als dit niet kan, dan is een nader onderzoek en mogelijk een vergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig. Handreiking kleine initiatieven Het is ook mogelijk om af te zien van de onderzoeken naar huismus en vleermuizen en gebruik te maken van de handreiking kleine initiatieven die de provincie Fryslân aanbiedt. In dat geval wordt ervan uitgegaan dat er gebruik wordt gemaakt van het schuurtje door huismus en dwergvleermuizen en worden de verloren gegane verblijfplaatsen maximaal gecompenseerd. De maatregelen worden opgenomen in een ecologisch werkprotocol dat ter goedkeuring aan de provincie wordt voorgelegd. Er zijn dan geen legeskosten verschuldigd. Voor de volledige uitleg en voorwaarden hiervan kan de Handreiking kleine initiatieven worden geraadpleegd. Op basis hiervan is een ecologisch werkprotocol opgesteld. Deze is als Bijlage 7 bij deze motivering gevoegd.
In het ecologisch werkprotocol staan de te treffen mitigerende maatregelen genoemd die in de omgeving dienen te worden getroffen om een verbodsovertreding met betrekking tot soortenbescherming te voorkomen. De provincie Fryslân (zaaknummer PF-2026/300032) heeft op 3 juli 2026 aan de ontwikkelende partij toestemming verleend voor het uitvoeren van de voorgenomen werkzaamheden in het plangebied. Daarbij de provincie ook gevraagd of inbouwkasten bij de planuitwerking achterwege kunnen worden gelaten, omdat met het geschikt maken van de daken voor huismus en vleermuis al overcompensatie in het nieuwbouwplan zelf plaatsvindt. Hier is van provinciewege ook op besloten om mee in te stemmen. Zolang de plannen worden uitgevoerd conform het opgestelde 'Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam' is een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit (OFFA) niet nodig. Op basis van bij de provincie Fryslân aangeleverde informatie heeft zij vastgesteld dat negatieve effecten op eventueel aanwezige beschermde soorten zoveel mogelijk beperkt worden. De effecten zijn daarnaast van beperkte en tijdelijke aard en het plangebied is na afronding van de werkzaamheden opnieuw op vergelijkbare wijze dan wel beter toegankelijk voor beschermde soorten. De provinciale instemming is afgegeven tot en met 1 juli 2031. Het gehele planvoornemen dient voor die tijd te zijn afgerond.
In alle gevallen blijft verder de algemene zorgplicht voor in het wild levende dieren (artikel 11.27 Besluit activiteiten leefomgeving, Bal) van kracht. Zorgplichtmaatregelen Voor andere beschermde soorten of rode lijstsoorten is geen omgevingsvergunning nodig, mits bij uitvoering van de werkzaamheden de zorgplichten van de Omgevingswet in acht wordt genomen. Dit kan door ten minste één week voorafgaand aan grondwerkzaamheden het gras kort te maaien. Op die manier hebben amfibieën en grondgebonden zoogdiersoorten voldoende tijd zich te verplaatsen naar een locatie buiten de invloedsfeer van de werkzaamheden. Gebiedsbescherming Natura 2000-gebieden 26 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Het plangebied ligt niet in of direct aan de Natura 2000-gebieden ‘Waddenzee’ of ‘Groote Wielen’. Hierdoor kan alleen sprake zijn van effecten door externe werking. Het plangebied wordt van de Natura 2000-gebieden gescheiden door bebouwing, agrarisch gebied en wegen. Hierdoor kunnen de negatieve effecten, zoals verstoring door licht of geluid, worden uitgesloten. NNN en overig provinciaal beschermd natuurgebied Het plangebied ligt op afstand van NNN-gebied hierdoor kan alleen sprake zijn van effecten door externe werking. Het wordt ervan gescheiden door bebouwing, agrarisch gebied en wegen.
Hierdoor kunnen de negatieve effecten, zoals verstoring door licht of geluid, worden uitgesloten. Het weidevogelkans gebied ligt op grote afstand en ten zuiden van de A31. Negatieve effecten op het weidevogelkansgebied kunnen worden uitgesloten. Stikstofdepositie-onderzoek In Nederland zijn 162 Natura 2000-gebieden gelegen. In 130 van deze gebieden komen stikstofgevoelige habitats of leefgebieden van soorten voor. Een verdere toename van stikstofdepositie kan tot een negatief effect leiden. Daarom dient bij een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling onderzocht te worden of er stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden plaatsvindt. Een te hoge stikstofdepositie kan tot een negatief effect leiden, waardoor een omgevingsplan onder dezelfde omstandigheden niet kan worden gewijzigd. Om vast te stellen of er sprake is van een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden is een AERIUS-berekening uitgevoerd. De AERIUS-berekening laat zien dat er geen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden zijn met een overschrijding van een planbijdrage van meer dan 0,00 mol N/ha/jaar. Er treedt door de stikstofdepositie geen negatief effect op in het kader van de Omgevingswet beschermde Natura 2000-gebieden. Het aspect stikstof staat nadere besluitvorming niet in de weg.
Conclusie Het planvoornemen is wat het aspect natuur betreft niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze worden gerealiseerd. 5.5 Bodemkwaliteit Wettelijk kader Met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties gelden er instructieregels van het Rijk over bodemkwaliteit (paragraaf 5.1.4.5 van het Bkl). Bodemkwaliteit is van belang voor elk omgevingsplan dat verblijfsgebouwen toelaat. Voor zulke situaties moet het omgevingsplan regels bevatten. Waarden voor de toelaatbare kwaliteit van de bodem voor het bouwen van een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie worden opgenomen in het definitieve omgevingsplan (art. 5.89i Bkl). Deze waarden kunnen per gebied of per gebruiksfunctie verschillen. Bij een overschrijding van een vastgestelde waarde (zie art. 5.89i Bkl) is het bouwen van een bodemgevoelig gebouw alleen toegelaten als de in het omgevingsplan voorgeschreven sanerende of andere beschermende maatregelen worden getroffen (art. 5.89K Bkl, art. IIIa onder 2 Aanvullingsbesluit Bodem). Onderzoek Op basis van de onderzoeksresultaten van het uitgevoerde verkennend bodemonderzoek, die als Bijlage 9 bij deze motivering is gevoegd, kan worden geconcludeerd dat in de grond en het grondwater geen verhoogde gehalten/concentraties ten opzichte van de interventiewaarde zijn vastgesteld.
De bovengrond is licht verontreinigd en voldoet aan klasse wonen, de ondergrond is niet verontreinigd en voldoet aan klasse landbouw/natuur. De bovengrond bij de dammen DM01, DM02 en DM04 voldoet eveneens aan klasse wonen en de bovengrond bij dam DM03 voldoet aan landbouw/natuur. De onderzoeksresultaten geven geen aanleiding tot het uitvoeren van een nader bodemonderzoek. 27 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Het baggerslib in de oostelijk gelegen waterbodem voldoet aan klasse matig verontreinigd en is licht verontreinigd en is verspreidbaar op een aangrenzend perceel. Het baggerslib in de westelijk gelegen waterbodem voldoet aan klasse wonen en is licht verontreinigd en is verspreidbaar op een aangrenzend perceel. Dit betekent dat de vrijkomende baggerspecie op basis van de milieuhygiënische kwaliteit lokaal mag worden verspreid. Als het lokaal verwerken van de baggerspecie niet haalbaar is, zijn de volgende verwerkingsmogelijkheden beschikbaar: De baggerspecie voldoet, op basis van toepasbaarheid op of in een landbodem, aan klasse matig verontreinigd en wonen. Dit betekent dat de baggerspecie kan worden afgevoerd naar een erkend verwerker. De baggerspecie voldoet aan klasse ‘licht verontreinigd’ en mag, indien kwaliteit gelijk is aan of schoner is dan de kwaliteitsklasse van de ontvangende waterbodem (generiek kader) worden toegepast in oppervlaktewater.
In het gebiedspecifieke kader moet de kwaliteit van de toe te passen baggerspecie voldoen aan de Lokale Maximale Waarden voor de waterbodem. Concluderend kan worden gesteld dat er uit milieuhygiënisch oogpunt er geen belemmeringen bestaan voor de voorgenomen nieuwbouw van woningen op de locatie. Opgemerkt wordt dat de bovengrond niet geheel vrij is van lichte verontreinigingen (klasse wonen) en bij eventuele afvoer deze separaat ontgraven en afgevoerd of conform AP-04 gekeurd dient te worden. Indien grond van de locatie wordt afgevoerd voor toepassing elders, volstaan de resultaten van het onderliggende bodemonderzoek mogelijk niet. Om definitief vast te stellen of de grond buiten de locatie kan worden hergebruikt, kan het bevoegd gezag (gemeente waar de grond zal worden toegepast) verzoeken om een partijkeuring conform het Besluit bodemkwaliteit. Verder geldt dat volgens artikel 3.48d van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) het graven in bodem met een kwaliteit onder of gelijk aan de interventiewaarde met een bodemvolume meer dan 25 m³ wordt gezien als een ‘milieubelastende activiteit (MBA)’. Deze MBA dient ten minste één week voorafgaand aan de start te worden gemeld via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Conclusie Het planvoornemen is wat betreft bodemkwaliteit niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze worden gerealiseerd.
5.6 Ladder voor duurzame verstedelijking Wettelijk kader Als een ruimtelijk plan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, moet rekening worden gehouden met de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling en (als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied) de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien (artikel 5.219g Bkl). Dit wordt de ‘Laddertoets’ genoemd. Voor het toetsen aan de Ladder voor Duurzame verstedelijking dienen de volgende vragen te worden beantwoord: 1. Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? 2. Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? 3. Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? 4. Is er behoefte aan de ontwikkeling? 5. Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied? Onderzoek 1. Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? 28 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk In artikel 5.129g Bkl staat de instructieregel dat de Ladder wordt toegepast bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling.
Op grond van het Bkl is een stedelijke ontwikkeling als volgt gedefinieerd: "ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is." Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling, in relatie tot de omgeving. Als een plan met overige functies wordt aangemerkt als nieuwe stedelijke ontwikkeling moet de Ladder worden toegepast. Artikel 5.129g Bkl bepaalt geen ondergrens voor of (de uitbreiding van een) bedrijf als stedelijke ontwikkeling te karakteriseren is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn hier wel lijnen voor uitgezet. In beginsel is een plan met meer dan 11 woningen een nieuwe stedelijke ontwikkeling (ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921). Met het voorliggende plan worden 53 nieuwe woningen mogelijk gemaakt. Er is derhalve sprake van een stedelijke ontwikkeling. 2. Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? De vervolgvraag is of de stedelijke ontwikkeling 'nieuw' is. De Laddertoets geldt namelijk alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet worden of sprake is van een nieuw of groter beslag op de ruimte dan op grond van het huidige planologisch-juridische kader aanwezig was, of kon worden gerealiseerd.
Ook kan er sprake zijn van nieuw ruimtebeslag bij een functiewijziging die op een andere manier wezenlijke ruimtelijke effecten veroorzaakt. Met dit project worden 53 woningen planologisch mogelijk gemaakt. De woningen worden gerealiseerd op agrarische gronden die op dit moment geen bouwmogelijkheden hebben. 3. Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? Wanneer sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, moet de behoefte aan die ontwikkeling worden gemotiveerd. De behoefte moet worden bepaald binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied van de ontwikkeling. De aard en omvang van de ontwikkeling zijn leidend voor het schaalniveau waarop de ruimtebehoefte moet worden afgewogen. Het ruimtelijk verzorgingsgebied is in dit geval de woonregio Noordwest Fryslân. 4. Is er behoefte aan de ontwikkeling? Voorafgaand aan het vaststellen van de Woonvisie Waadhoeke 2020-2023 is een woningmarktonderzoek in de gemeente verricht, waaronder voor Menaam. Dit onderzoek heeft de basis gevormd voor het beleid in de woonvisie. Inmiddels is ter actualisering van het woningmarktonderzoek een nieuw Woonbehoefteonderzoek Waadhoeke 2025 uitgevoerd, die is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders.
Uit het nieuwe woonbehoefteonderzoek blijkt dat er met circa 1.100 woningen zeker behoefte is aan woningbouw voor de gemeente Waadhoeke, waarvan geraamd een totale behoefte voor Menaam van zo'n 70 tot 100 woningen. De kwalitatieve ambities vanuit de woonvisie blijven van kracht, waarbij de kwantitatieve getallen op grond van het nieuwe woonbehoefteonderzoek zijn bijgesteld. Voor Menaam geldt dat er behoefte is aan binnendorpse ontwikkelingen (grondgebonden en levensloopbestendige woningen, huur én koop, herinvulling van panden, plekken of vervanging van woningen). Het voorliggende plan komt voort uit de lokale behoefte van de dorpsbewoners van Menaam. Gelet op de landelijk groeiende vraag naar woningen, de voltooiing van andere woningbouwplannen en het op dit moment niet in ontwikkeling hebben van een woningbouwplan in Menaam, is er behoefte aan nieuwe woningbouw. Het plan voorziet fasegewijs in een binnendorpse ontwikkeling van 53 woningen. 5. Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied? De ontwikkeling vindt buiten het bestaand stedelijk gebied plaats. Gemotiveerd moet worden waarom de stedelijke ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied kan worden opgelost. De locatie is gelegen in de oostelijke zijde van het dorp Menaam. De locatie maakt geen onderdeel uit van het bestaand stedelijk gebied, maar grenst daar wel aan.
De locatie is aan de oostelijke, westelijke en zuidelijke zijde begrensd 29 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk door het bestaand stedelijk gebied. Feitelijk is het plangebied daarom al omgeven door stedelijke functies. De uitbreiding op deze plek is een logisch vervolg voor het dorp. Het programma is binnen de beoogde stedenbouwkundige opzet niet in te passen in stedelijk gebied binnen de regio. Er is specifiek gekozen voor een uitbreiding van het bestaand stedelijke gebied van Menaam en niet in een ander gebied vanuit zorgvuldig ruimtegebruik. Bovendien is het plangebied vanwege de ligging nabij de Bitgumerdyk goed ontsloten. Conclusie Wat betreft de Ladder voor duurzame verstedelijking is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze gerealiseerd worden. 5.7 Water Wettelijk kader Uit het Bkl volgt dat in een omgevingsplan rekening wordt gehouden met de gevolgen voor het beheer van watersystemen. De opvattingen van het bestuursorgaan dat is belast met het beheer van de watersystemen wordt in deze paragraaf eveneens betrokken. Denk bijvoorbeeld aan (instructie)regels uit de provinciale omgevingsverordening en de waterschapsverordening van Wetterskip Fryslân. Het is aan het bevoegd gezag om te bepalen hoe andere bestuursorganen bij de besluitvorming en de weging van het waterbelang worden betrokken.
De gemeente doet dit met Wetterskip Fryslân middels het wateradvies en eventuele aanvullende overleggen. Onderzoek Via het wateradvies voor ruimtelijke plannen is het waterschap op de hoogte gesteld van het onderhavige voornemen. Uit het wateradvies blijkt dat de normale procedure van toepassing is. Dit betekent dat het Wetterskip vindt dat het plan grote invloed heeft op het water of de wateraspecten. Het wateradvies is als Bijlage 10 bij dit plan opgenomen. In de onderstaande passages wordt ingegaan op de meest wezenlijke aspecten uit het advies. Toename verharding Door ruimtelijke ontwikkelingen neemt de hoeveelheid verhard oppervlak toe met als gevolg een versnelde afvoer van hemelwater. Het is nodig om deze versnelde afvoer te compenseren om de waterberging in een gebied in stand te houden. Dit geldt ook voor toevoegen van oppervlakteverharding die wel past binnen het omgevingsplan, maar waarvan de grond al meer dan vijf jaar braak ligt en waar in het verleden niet voor gecompenseerd is. Het is niet toegestaan zonder watervergunning neerslag versneld tot afvoer te laten komen indien daarbij meer dan 200 m2 onverharde grond in stedelijk gebied en 1.500 m2 in landelijk gebied wordt bebouwd of verhard. Er geldt een vrijstelling van de vergunningsplicht wanneer wordt voldaan aan de compensatieregels genoemd in dit wateradvies.
De meest voorkomende manier van compenseren is het graven van extra oppervlaktewater. Bij het graven van extra oppervlaktewater hanteren wij de volgende compensatienorm: Boezem 5%, dit heeft alleen betrekking op de Friese boezem; Polder 10%, Vrij afstromend, alternatieve maatregelen. In verband met de toename aan verharding en bebouwing en dempingen in het plangebied wordt nieuw oppervlaktewater aangelegd ter compensatie. Er worden (gedeeltes van) drie bestaande sloten in het plangebied gedempt. Hiervoor geldt dat deze voor 100% terug moeten worden gecompenseerd. Er wordt 780 m2 gedempt, wat betekent dat er 780 m2 oppervlaktewater moet worden gerealiseerd. Daarnaast wordt er extra verharding en bebouwing gerealiseerd. In totaal komt dit uit op 8.759 m2 aan bebouwing/ 30 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk verharding. Omdat het plangebied vrij voor boezem ligt, moet hier 5% van worden gecompenseerd. Dit komt uit op afgerond 438 m2. In totaal moet er 438 + 780 m2 = 1.218 m2 aan oppervlaktewater gerealiseerd worden om aan de compensatieverplichting te kunnen voldoen. Bij het planvoornemen worden bestaande waterpartijen uitgebreid en worden nieuwe waterpartijen gerealiseerd. In totaal wordt er 2.578 m2 aan nieuw oppervlaktewater gecreëerd. Hiermee wordt aan de compensatieverplichting voldaan.
Regionale en lokale keringen Het Wetterskip constateert dat het plan een regionale en/of lokale waterkering raakt. Er dient rekening te worden gehouden met deze keringen. Om te kijken waar de keringen zich precies bevinden, is de leggerkaart van Wetterskip Fryslân geraadpleegd. Uit de legger blijkt dat de Bitgumerdyk zelf een waterkerende functie heeft. Deze waterkerende functie blijft met het voornemen gehandhaafd. Er zal alleen nieuwe ontsluiting worden aangelegd die aantakt op de Bitgumerdyk. Dit zorgt niet voor een beperking van de waterkerende functie. Al met al zorgt de regionale kering niet voor beperkingen ten aanzien van de ontwikkeling. Advies vrij voor boezem Het plangebied ligt vrij voor de boezem. Hier is het streefpeil -0,52 m NAP. Dit betekent dat het plangebied niet door een boezemkade is beschermd tegen hoge waterstanden in de Friese boezem. Er moet daarom rekening worden gehouden met hoogwater in het kader van regionale wateroverlast. In dit kader is het belangrijk rekening te houden met de droogleggingsnorm of het maatgevend boezempeil (MBP). De nieuwe bebouwing en infrastructuur moet voldoende hoog worden aangelegd. Op basis van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) kan een inschatting worden gedaan van de maaiveldhoogte van het plangebied. Gemiddeld gezien ligt het gehele plangebied boven NAP op grond van het AHN.
Verwacht mag worden dat het nieuwe woongebied op voldoende hoogte wordt aangelegd. Veilig Het plangebied ligt voor de boezem. Dit betekent dat de gronden worden aangemerkt als hoge gronden voor eventuele overstromingen vanuit de Menamer Feart. Het streefpeil van de boezem is -0,52 NAP. Het maatgevend boezempeil is 0,03 m NAP, eens in de 300 jaar. Dit is de hoogste stand die in dit gebied op kan treden. De huidige maaiveld hoogte bedraagt tussen de 0,40 en 0,80 m NAP. Hiermee voldoet de locatie aan de uitgangspunten voor waterrobuust bouwen. Ten aanzien van de drooglegging bij aanleg van de toekomstige woningen en infrastructuur adviseert Wetterskip Fryslân het volgende: bouwpeil 1,10 m met kruipruimte bouwpeil 0,70 m zonder kruipruimte straatpeil 0,70 m Deze peilniveau's worden betrokken en gehandhaafd bij de nadere gedetailleerde uitwerking van het planvoornemen. Voldoende Voor het omgaan met hemelwater adviseert Wetterskip Fryslân de volgende volgorde: vasthouden, bergen, afvoeren. Deze volgorde zal worden gehandhaafd. Met behulp van de te realiseren vijvers in het plangebied wordt de waterberging in het gebied vergroot. Daarnaast worden de taluds van de sloot en vijverpartijen flauw aangelegd om een stabiele natuurlijke oever te krijgen ten behoeve van de mogelijkheden voor waterafvoer.
De vijverpartijen en bestaande sloten moeten ook in de toekomstige situatie goed onderhouden blijven. De bestaande hemelwaterafvoer wordt geborgd met behulp van aan te leggen duikerverbindingen. Deze duikers verbinden de toekomstige vijvers met de bestaande sloten. Tot slot adviseert Wetterskip Fryslân te onderzoeken wat de effecten op de grondwaterstand en afvoer van het hemelwater zijn bij de bestaande woningen als de sloot wordt verlegd. 31 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Schoon Het Wetterskip adviseert natuurvriendelijke oevers aan te leggen ten behoeve van de ecologie en biodiversiteit. Ook benadrukken zij rekening te houden met het gebruik van bouwmaterialen bij de realisatie van de woningen in verband met afspoeling en uitspoeling. Deze aandachtspunten worden bij de nadere planuitwerking betrokken. Klimaat In relatie tot het onderdeel klimaat vraag het Wetterskip aandacht voor: klimaatadaptief bouwen bij nieuwe ontwikkelingen; biodiversiteit meenemen in het plan; zuinig omgaan met drinkwatergebruik; toepassen duurzame energie. Deze aspecten zijn meegenomen in het stedenbouwkundig ontwerp van het planvoornemen. Er worden nieuwe vijvers aangelegd met natuurvriendelijke oevers. Dit draagt bij aan de klimaatadaptatie en de biodiversiteit. Bovendien zijn de toekomstige woningen duurzaam met een goed energielabel. De woningen voldoen aan alle BENG-eisen.
Duurzame energie wordt derhalve toegepast bij deze woningen. De klimaatadviezen van het Wetterskip worden nagestreefd. Conclusie Wat het aspect water betreft is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze worden gerealiseerd. 5.8 Luchtkwaliteit Wettelijk kader Met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties gelden er instructieregels van het Rijk over de kwaliteit van de buitenlucht (paragraaf 5.1.4.1 van het Bkl). Als een plan betrekking heeft op een milieubelastende activiteit die leidt tot een verhoging van de concentratie in de buitenlucht van luchtverontreinigende stoffen, dan moeten de omgevingswaarden voor deze stoffen in acht worden genomen (artikel 8.17 Bkl). Dit wil zeggen dat de omgevingswaarden niet mogen worden overschreden. De kans op overschrijding is met name aanwezig als een activiteit in of nabij een aandachtsgebied plaatsvindt. In deze gebieden (aangewezen in artikel 5.51, lid 2, van het Bkl) bestaat een reële kans op (een dreigende) overschrijding van een omgevingswaarde. Onderzoek zal moeten uitwijzen of de activiteit daadwerkelijk leidt tot een overschrijding van de omgevingswaarden. Onderzoek is niet nodig als de activiteit niet in betekenende mate bijdraagt aan een verslechtering van de luchtkwaliteit.
Dit is het geval als activiteiten leiden tot een verhoging van de kalenderjaargemiddelde concentratie in de buitenlucht van zowel stikstofdioxide als PM10 van 1,2 ug/m3 of minder. Daarnaast zijn in artikel 5.54 Bkl standaardactiviteiten genoemd die niet in betekenende mate bijdragen. Als een activiteit niet in betekenende mate bijdraagt aan een verslechtering van de luchtkwaliteit, dan is het omgevingsaspect luchtkwaliteit geen belemmering. Toetsing Een project moet in beginsel worden getoetst aan de rijksomgevingswaarden voor de luchtkwaliteit. Een toetsing aan de rijksomgevingswaarden voor luchtkwaliteit is niet nodig als een project of activiteit maar weinig bijdraagt aan luchtverontreiniging. In juridische termen heet dat: niet in betekenende mate (NIBM). Er zijn twee mogelijkheden om aannemelijk te maken dat een plan binnen de NIBM-grens blijft: 1. Motiveren dat het project binnen de getalsmatige grenzen van een aangewezen categorie blijft. Onder deze standaardgevallen NIBM vallen kantoren, woonwijken en het telen van gewassen. Dit moet dan wel onder een bepaalde omvang blijven (artikel 5.54 Bkl). 32 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 2. Op een andere manier aannemelijk maken dat een project de 3%-grens niet overschrijdt. Soms kan een kwalitatieve beschrijving voldoende zijn.
Veel mensen bepalen met de NIBM-tool op een eenvoudige en snelle manier of een project in betekenende mate bijdraagt aan de luchtverontreiniging. Soms zijn detailberekeningen nodig als aanvulling op de NIBM-tool. Dit hangt af van de uitkomst van de NIBM-tool. Voor dit wijzigingsbesluit kan mogelijkheid 1 worden gebruikt. Op grond van artikel 5.54, sub b Bkl leidt het toelaten van activiteiten in ieder geval tot een verhoging van de kalenderjaargemiddelde concentratie van stikstofdioxide en PM10 van 1,2 µg/m3 of minder voor zover het gaat om een verhoging als gevolg van het toelaten van: gebouwen met een woonfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan, met: 1. één ontsluitingsweg: ten hoogste 1.500 woningen; of 2. twee ontsluitingswegen: ten hoogste 3.000 woningen. Het wijzigingsbesluit blijft met de per saldo toevoeging van 53 woningen ruim binnen de NIBM-grens. De voorgenomen ontwikkeling kan daarom als NIBM worden beschouwd. Conclusie Het plan is niet in betekende mate van invloed op de luchtkwaliteit en daarmee niet evident onuitvoerbaar. Het planvoornemen kan op aanvaardbare wijze worden gerealiseerd. 5.9 Archeologie Wettelijk kader De essentie van het Europees beleid is dat voorafgaand aan de uitvoering van plannen onderzoek moet worden gedaan naar de aanwezigheid van waarden en daar in de ontwikkeling van plannen zoveel mogelijk rekening mee te houden.
De essentie van deze wetgeving is behoud van archeologische resten zoveel mogelijk in de bodem en de bescherming van het cultureel erfgoed en landschap. Zo zijn er in het Bkl ten aanzien van de bescherming een aantal beginselen geformuleerd (art. 5.130 Bkl). Deze beginselen richten zich op de omgang met monumenten die op grond van het omgevingsplan zijn beschermd, archeologische monumenten, (voorbeschermde) rijksmonumenten, beschermde stads- en dorpsgezichten en beschermde cultuurlandschappen. Daarnaast zijn in afdeling 8.8 van het Bkl regels gesteld voor de beoordeling van rijksmonumentenactiviteiten en het verplaatsen van gebouwde monumenten. Naast wetgeving op rijksniveau is ook in de Omgevingsverordening Fryslân (artikel 2.1.1) vastgelegd dat in een ruimtelijk plan moeten aangeven op welke wijze het plan rekening houdt met archeologische waarden en de archeologische verwachtingswaarden. Toetsing In het geldende omgevingsplan voor het plangebied is geen archeologische dubbelbestemming opgenomen. Uit de provinciale advieskaart FAMKE blijkt voor de periode ijzertijd-middeleeuwen dat karterend onderzoek 1 nodig is. Dit betekent archeologisch onderzoek bij voorgenomen ruimtelijke ontwikkelingen groter dan 500 m2. Gelet op de omvang van het plangebied en het planvoornemen is dus archeologisch onderzoek nodig.
Dit onderzoek is uitgevoerd door archeologisch onderzoeksbureau De Steekproef en als Bijlage 11 bij deze motivering gevoegd. Uit het archeologisch onderzoek blijkt dat de bodemopbouw in het plangebied geheel natuurlijk is en bestaat uit getijdeafzettingen met daarbovenop een kwelderafzetting van sterk zandige klei die deels is opgenomen in de bouwvoor. Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. De resultaten geven daarom ook geen aanleiding voor verder archeologisch onderzoek. Conclusie 33 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Het planvoornemen van deze wijziging van het omgevingsplan is niet evident onuitvoerbaar voor wat betreft archeologie. Nota bene In alle gevallen blijft de archeologische meldingsplicht van kracht. Dit betekent dat wanneer bij graafwerkzaamheden onverhoopt toch vondsten worden aangetroffen waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat het archeologie betreft, dit gemeld moet worden bij het bevoegd gezag, zijnde de gemeente Waadhoeke. 5.10 Cultuurhistorie In de motivering beschrijven wij de manier waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden in de planvorming rekening is gehouden. Voor het aspect cultuurhistorie is de Cultuurhistorische Kaart Fryslân (CHK2) geraadpleegd om de aanwezigheid van belangwekkende cultuurhistorische elementen en objecten aan te kunnen tonen.
Op het onderstaande fragment is een uitsnede uit de CHK2 weergegeven. Uit de CHK2 blijkt dat in het plangebied een tweetal verdwenen paden zijn gelegen. Dit zijn voormalige of bestaande paden die in het kader van de voormalige Provinciale Planologische Dienst zijn geïnventariseerd. Het betreft hier echter verdwenen paden die in de huidige situatie dus niet meer aanwezig zijn. Er bevinden zich dan ook geen cultuurhistorisch waardevolle elementen in het plangebied. Figuur 6. Uitsnede CHK2 (bron: provincie Fryslân, 2025) Conclusie Wat cultuurhistorie betreft is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze worden gerealiseerd. 5.11 Omgevingsveiligheid Wettelijk kader Omgevingsveiligheid beschrijft de risico's die ontstaan als gevolg van opslag, productie, gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen en windturbines. Voor omgevingsveiligheid zijn regels opgenomen in paragraaf 5.1.2 Bkl. In deze paragraaf wordt ook gesproken over plaatsgebonden risico en groepsrisico. Hierin worden de grens- en standaardwaarden en aandachtsgebieden rond (zeer) (beperkt) kwetsbare gebouwen en locaties 34 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk besproken. Plaatsgebonden risico Grenswaarden voor kwetsbare of zeer kwetsbare gebouwen en locaties worden bij het ruimtelijk besluit in acht genomen.
Voor het plaatsgebonden risico gelden, afhankelijk van de activiteit, vastgestelde afstanden of te berekenen afstanden (bijlage VII Bkl). Groepsrisico Bij het groepsrisico is sprake van 'aandachtsgebieden'. Aandachtsgebieden zijn gebieden rond activiteiten met gevaarlijke stoffen die zichtbaar maken waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen onvoldoende beschermd zijn tegen de gevolgen van ongevallen met gevaarlijke stoffen (RIVM a, z.d.). Aandachtsgebieden zijn er voor brand, explosie en gifwolk. Het opnemen van aandachtsgebieden in een omgevingsplan is niet verplicht. Naast de hiervoor genoemde regels over veelvoorkomende situaties zijn de volgende aspecten van belang: beperkingen in het belemmeringengebied van buisleidingen; veiligheid rond opslaan, herverpakken en bewerken van vuurwerk en pyrotechnische artikelen voor theatergebruik; veiligheid rond het bewerken en opslaan van ontplofbare stoffen voor civiel gebruik en op militaire objecten; veiligheid rond luchthavens. Onderzoek Sinds 19 december 2024 is de signaleringskaart externe veiligheid en de risicokaart overgegaan naar het Portaal Atlas Veiligheid (PAV). Het PAV biedt toegang tot relevante informatie en data over omgevingsveiligheid. In het PAV zijn kaarten opgenomen waarop alle risicobronnen en de daarbij behorende risicocontouren zijn weergegeven.
Uit de kaarten van het PAV blijkt dat in de directe omgeving van het plangebied geen risicobronnen aanwezig zijn. Er zijn dan ook geen risicocontouren die over het plangebied liggen. Met de voorgenomen ontwikkeling is dan ook geen sprake van een verhoging ten aanzien van risico's op het vlak van omgevingsveiligheid. Conclusie Wat betreft het aspect omgevingsveiligheid is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze worden gerealiseerd. 5.12 Verkeer en parkeren Toetsingskader Voor een ruimtelijk plan geldt dat de verkeerseffecten die optreden als gevolg van een planvoornemen in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties moeten worden onderbouwd. De nadruk ligt daarbij op de effecten van de ontwikkeling op de verkeersafwikkeling en parkeren (bereikbaarheid), de verkeersveiligheid en de verkeershinder (leefbaarheid). De Ow en het Bkl stellen geen specifieke regels op dit gebied. Toetsing verkeer Als gevolg van het planvoornemen neemt het aantal verkeersbewegingen van en naar het plangebied toe. Met behulp van de CROW publicatie 744: Parkeerkencijfers kan bepaald worden hoeveel verkeersbewegingen er extra zullen zijn. Aangezien er nog geschoven kan worden met de woningtypologie, wordt uitgegaan van een worst-case situatie op basis functiecategorie 'Koop, huis, vrijstaand' in het buitengebied.
Er is sprake van een niet stedelijke locatie (minder dan 500 adressen per km2). Hiermee komt het aantal verkeersbewegingen uit op 8,6 per woning (motorvoertuigen per weekdaggemiddelde). 53 X 8,6 = 455,8, afgerond 456 verkeersbewegingen per weekdaggemiddelde. Het plangebied is ontsloten door de 35 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Bitgumerdyk. Dit is een drukke weg die als hoofdontsluiting voor Menaam fungeert. Ten behoeve van het nieuwe woongebied wordt een nieuwe ontsluiting gerealiseerd vanaf de Bitgumerdyk. De Bitgumerdyk is gelet op de uitgevoerde verkeerstellingen in relatie tot de maximale bandbreedte voor de capaciteit van een erftoegangsweg (bandbreedte tussen 4.000 tot 6.000 mvt/etm) in staat om het extra aantal verkeersbewegingen op te vangen. Daarnaast geldt dat de functie van de Bitgumerdyk naast erftoegangsweg eerder die van een gebiedsontsluitingsweg is, omdat het de doorgaande verbinding betreft met andere omliggende dorpen. Vanwege de voorgenomen ontsluitingsweg worden verkeerskundige maatregelen aan de Bitgumerdyk getroffen om zodoende tot een zo veilig mogelijke weginrichting te komen. De T-splitsing die ontstaat bij de nieuw aan te leggen ontsluiting naar de woonwijk kan middels een uitstulping (met schuine, overrijdbare inritblokken) worden uitgevoerd waarbij rekening wordt gehouden met passerend vracht- en landbouwverkeer over deze weg.
Ook in het plangebied zelf worden voor een verkeersveilige inrichting enkele maatregelen getroffen op die plekken waar wegen samenkomen (T-splitsingen). Toetsing parkeren Onderdeel van de studie naar verkeerseffecten is het parkeren. Voor het planvoornemen wordt de gemeentelijke parkeernormennota toegepast om een voldoende parkeerbalans te realiseren in het toekomstig woongebied. Voor het bepalen van de parkeernorm worden dezelfde functie- en locatie categorieën gebruikt als bij de alinea hiervoor. Voor de vrijstaande en twee-onder-één-kapwoningen geldt een parkeernorm van 2,1 parkeerplaats per woning, inclusief aandeel bezoek. Voor het eigen gebruik is er bij de vrijstaande en twee-onder-één-kapwoningen voldoende ruimte op eigen terrein. Per perceel zijn er namelijk twee parkeerplaatsen beschikbaar. Omdat de overige 0,1 parkeerplaats per woning geen plaats hebben op eigen terrein is hiervoor de openbare ruimte in het plangebied geschikt. Dit gaat in totaal om 2,9 parkeerplaatsen tijdens de hoogste piek, als elke woning in het plangebied bezoek heeft. In de praktijk zal dit zelden voorkomen. Voor de parkeerplaatsen is er ruimte op de openbare weg in het plangebied waarop parkeren wordt toegestaan. Voor de rug-aan-rugwoningen geldt een parkeernorm van 1,5 parkeerplaats per woning. Voor deze woningen heeft de gemeentelijke Nota Parkeernormen geen norm.
Ook het CROW kent geen kencijfers voor rug-aan-rug-woningen. Gezien het kleine vloeroppervlak van deze woningen is de verwachting dat deze voornamelijk door alleenstaanden of starters bewoond zullen worden. Daarmee is deze woonvorm vergelijkbaar met een appartement en een kleine woning. De gemiddelde parkeernorm voor een appartement is 1,4 parkeerplaats per woning, en die van een kleine woning 1 parkeerplaatsen per woning. Er is uitgegaan van het gemiddelde daarvan, wat neerkomt op 1,5 parkeerplaatsen per rug-aan-rugwoning, inclusief aandeel bezoek. Met een aantal van 24 rug-aan-rugwoningen komt dat neer op 36 parkeerplaatsen voor de rug-aan-rugwoningen. Deze parkeerplaatsen zijn opgenomen in het stedenbouwkundig plan. Er is sprake van een sluitende parkeerbalans met het opgestelde stedenbouwkundig ontwerp. Conclusie Het planvoornemen is wat de aspecten verkeer en parkeren betreft niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze worden gerealiseerd. 36 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 5.13 Lichthinder en schaduw Wettelijk kader In het Besluit kwaliteit leefomgeving staan rijksinstructieregels die in acht moeten worden genomen bij het opnemen van regels over activiteiten in het omgevingsplan.
Uit afdeling 5.1 van het Besluit kwaliteit leefomgeving blijkt dat bij het opnemen van regels over activiteiten waarbij lichthinder en schaduw kan ontstaan, geen rijksinstructieregels gelden. De wetgever heeft bepaald dat lichthinder en schaduw een onderwerp is waar op decentraal niveau regels voor bedacht kunnen worden. Alleen voor kunstlicht in de tuinbouw bij kassen staan rijksregels in het Besluit activiteiten leefomgeving. Dit betekent dat bij het verrichten van de milieubelastende activiteit 'het telen van gewassen in kassen' de instructieregel over lichtuitstraling in acht moet worden genomen. De bruidsschat - rijksregels die met de inwerkingtreding van de Omgevingswet over zijn gegaan naar gemeenten en waterschappen - bevat regels voor lichthinder bij sportvelden. Deze regels stonden in het Activiteitenbesluit en zijn dus door de wetgever niet opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving. Dit betekent dat de gemeente de oude rijksregels over lichthinder bij sportvelden mag opnemen in het omgevingsplan. In het omgevingsplan is lichthinder en schaduw een omgevingsaspect dat meeweegt vanuit een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Locaties met kunstmatige verlichting kunnen namelijk negatieve effecten veroorzaken op de fysieke leefomgeving.
De gemeente kan zelf bepalen of in het omgevingsplan regels worden opgenomen ter voorkoming van lichthinder en schaduw. Op dit moment bevat het omgevingsplan van gemeente Waadhoeke geen regels over het voorkomen en beperken van lichthinder en schaduw bij het uitvoeren van bepaalde activiteiten. Toetsing In het kader van het definitief maken van het stedenbouwkundig plan zijn door het bij het planvoornemen betrokken architectenbureau zonne-/schaduwstudies verricht vanwege de voorgenomen nieuwbouw. Een studie is uitgevoerd met betrekking tot de ontworpen bouwvolumes en de effecten die vanwege schaduwwerking kunnen optreden op de omgeving. Deze zonnestudie is als Bijlage 12 bij de motivering gevoegd. Daarnaast is ook een zonnestudie gedaan op de wat ruimere juridisch-planologische kaders die van voorliggend TAM-omgevingsplan en geldt als Bijlage 13 bij deze motivering. Deze kaders zijn wat ruimer dan de daadwerkelijk ontworpen en te realiseren bouwvolumes. Het omgevingsplan is namelijk kaderstellend waarbinnen het planvoornemen sowieso dient te passen. De studies zijn verricht voor diverse data in het jaar (9) en op diverse momenten van de dag (6). De data betreffen drie dagen in het voorjaar (19-02, 21-03 en 20-04), 3 dagen in de zomer (21-05, 21-06 en 23-07) en 3 dagen in het najaar (23-08, 23-09 en 21-10).
De winter is niet in de studies meegenomen omdat effecten op schaduwwerking in die donkere periode van het jaar op voorhand niet te verwachten zijn. De momenten van de dag waarop naar schaduwwerking gekeken is, betreffen 09:00 en 11:00 uur in de ochtend, 13:00, 15:00 en 17:00 uur in de middag en 19:00 uur in de avond. Uit de studies kan worden opgemaakt dat kan worden gesproken van een effect voor wat betreft de ontworpen bouwvolumes (bijlage 12 en als getoond in navolgende figuur) op: 19-02 in het voorjaar om 09:00 uur, met betrekking tot de bijgebouwen aan Lytsebuorren 1, 15, 19, 21 en 23 (BW 3 t/m BW 9) en de woningen met bijgebouwen aan Bitgumerdyk 8 (BW 2) en 8A (BW 1). 21-03 in het voorjaar om 19:00 uur, met betrekking tot de woningen met bijgebouwen aan Earnseker 25 (BW11) en 29 (BW 10). 23-09 in het najaar om 19:00 uur, met betrekking tot de woningen met bijgebouwen aan Earnseker 25 (BW11) en 29 (BW 10) en de aanbouw aan Earnseker 19 (BW12). 37 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Figuur 7. Effecten van schaduwwerking met betrekking tot ontworpen bouwvolumes (bron: Heeren 3 Architecten, 2026).
Met betrekking tot de planologische volumes (bijlage 13) treden op dezelfde dagen en momenten (vanwege planologisch ruimere mogelijkheden) eveneens effect op bij de genoemde objecten op de percelen maar dan enigszins groter, waarbij echter geen andere objecten of percelen worden geraakt. Omdat situaties met betrekking tot schaduwwerking in de omgeving beperkt optreden en in nog beperkter mate geldt voor de bestaande woonbebouwing (hoofdgebouwen in plaats van bijgebouwen/schuren) mag gelet op voorgaande worden aangenomen dat er geen sprake is van een ontoelaatbare situatie die de bestaande woon- en leefkwaliteit onevenredig hindert. Conclusie De schaduwwerking van het planvoornemen is beoordeeld. Op basis daarvan mag worden geconcludeerd dat het planvoornemen van dit TAM-omgevingsplan niet tot belemmeringen leidt voor wat betreft het omgevingsaspect lichthinder en schaduw. Het planvoornemen kan op aanvaardbare wijze kan worden gerealiseerd. 5.14 Duurzaamheid Wettelijk kader Te zijner tijd zullen in het omgevingsplan ten aanzien van duurzaamheid omgevingswaarden worden vastgelegd. Deze worden gebaseerd op het gemeentelijke beleid zoals opgenomen in de omgevingsvisie. Nagegaan moet worden of hieraan toepassing is gegeven. Indien dit het geval is dient het initiatief getoetst te worden aan deze omgevingswaarden.
In het omgevingsplan van de gemeente Waadhoeke zijn op dit moment nog geen omgevingswaarden vastgelegd. Doelen van de Ow zijn onder meer het tegengaan van klimaatverandering, het beheer van geobiologische en geothermische systemen en ecosystemen en het beheer van natuurlijke hulpbronnen (artikel 2.1, lid 3, onder i, o en p Ow). Met het oog op die doelen moet het project aan het omgevingsaspect duurzaamheid worden getoetst. In artikel 22.52 Bruidsschat zijn regels op het gebied van energiebesparende maatregelen opgenomen. Toetsing Wat betreft duurzaamheid is in het ontwerp van het nieuwe woongebied aandacht besteed aan klimaatadaptatie door de realisatie van nieuw oppervlaktewater en groene bufferzones. Daarnaast voldoen de woningen aan de bijna energieneutraal (BENG)-eisen. De voorgenomen ontwikkeling kan in die zin als duurzaam worden geacht. 38 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Conclusie Er is rekening gehouden met duurzaamheid in de planvorming. De conclusie luidt dat het plan in het kader van duurzaamheid niet evident onuitvoerbaar is en op aanvaardbare wijze kan worden gerealiseerd. 5.15 Gezondheid Wettelijk kader Te zijner tijd zullen in het omgevingsplan ten aanzien van gezondheid omgevingswaarden worden vastgelegd. Deze worden gebaseerd op het gemeentelijke beleid zoals opgenomen in de omgevingsvisie.
Nagegaan moet worden of hieraan toepassing is gegeven. Indien dit het geval is dient het initiatief getoetst te worden aan deze omgevingswaarden. In het omgevingsplan van de gemeente Waadhoeke zijn op dit moment nog geen omgevingswaarden vastgelegd. Toetsing Wat betreft gezondheid kan gesteld worden dat er een gezond leefmilieu wordt mogelijk gemaakt. In deze motivering is aandacht besteedt aan aspecten als geluid van wegen/activiteiten, geluid door luchtvaart, bodemkwaliteit, luchtkwaliteit, omgevingsveiligheid en spuitzonering. Bij alle aspecten blijkt dat er sprake is van een goed woon- en leefklimaat. Bovendien wordt de openbare ruimte zodanig vormgegeven dat er sprake is van een omgeving die uitnodigt tot beweging. In deze zin is er dan ook sprake van een gezonde leefomgeving. Conclusie In de planvorming is rekening gehouden met gezondheid. De conclusie luidt dat het plan in het kader van gezondheid niet evident onuitvoerbaar is en op aanvaardbare wijze kan worden gerealiseerd. 5.16 Spuitzonering Toetsingskader In het kader van een evenwichtige toedeling van functies moet rekening worden gehouden met de mogelijke gevolgen die het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de open lucht op het woon- en leefklimaat kunnen hebben.
Aan de noord- en oostzijde grenst het projectgebied aan agrarische gronden waarop alle vormen van agrarisch gebruik (veeteelt en gewassen/bloemteelt, etc.) zijn toegestaan. In beginsel betekent dit ook dat gewasbeschermingsmiddelen toegestaan zijn. Voor het spuit-zoneringsvraagstuk dient op basis van jurisprudentie (ECLI:NL:RVS:2016:855) in beginsel een 50 meter zonering te worden aangehouden. Alleen in bijzondere gevallen kan hiervan worden afgeweken en kan een kleinere afstand dan 50 meter worden toegestaan (ECLI:NL:RVS:2022:3160 en ECLI:NL:RVS:2023:269). De genoemde gevallen zijn echter zeer context specifiek waardoor afwijking van de 50 meter afstand in veel gevallen vaak nog niet juridisch stand houdt. Naast het voorgaande blijkt uit jurisprudentie (ECLI:NL:RVS:2017:3524) dat als uit de representatieve invulling van de maximale planologische situatie blijkt dat het niet aannemelijk is dat de gronden gebruikt zullen worden voor een vorm van agrarisch gebruik waarbij gewasbeschermingsmiddelen zullen worden gebruikt, er in redelijkheid geen rekening hoeft te worden met een vorm van agrarisch gebruik waarbij spuitzones dienen te worden aangehouden.
Oftewel als de gronden op dit moment gebruikt worden ten dienste van het houden van vee en geen enkel concreet voornemen kenbaar is gemaakt het huidige agrarische gebruik te wijzigen naar de teelt van gewassen, dan hoeft er in redelijkheid geen rekening te worden gehouden met een vorm van agrarisch gebruik waarbij spuitzones dienen te worden aangehouden. Afweging Het plangebied grenst aan de noordoostzijde aan agrarische gronden (bestemming 'landelijk gebied') waarop alle vormen van agrarisch gebruik (veeteelt en gewassen/bloemteelt, etc.) zijn toegestaan. Het huidige gebruik van de gronden is grasland ten behoeve van veeteelt. De eigenaar van de aangrenzende 39 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk gronden heeft geen plannen om zijn/haar bedrijfsvoering de komende jaren aan te passen. Bovendien is het ter plaatse aanwezige bodemtype niet geschikt voor gewassen of bloemteelt. Met oog op het voorgaande is het aannemelijk dat in de toekomstige situatie sprake zal zijn van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat. Specifiek driftonderzoek is niet nodig. Conclusie Wat betreft het aspect spuitzonering is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze gerealiseerd worden. 5.17 Mer-beoordeling Toetsingskader Onderdeel van de motivering is een toets aan de regels over een milieueffectrapportage (mer).
Dit houdt in dat moet worden nagegaan of er activiteiten plaatsvinden die negatieve effecten op het milieu kunnen hebben. Op grond van bijlage V Omgevingsbesluit dient er nu in veel gevallen van ruimtelijke ontwikkeling een mer-beoordeling plaats te vinden. Onderzoek In bijlage V van het Omgevingsbesluit is opgenomen dat de aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject mer-beoordelingsplichtig is (J11). In de jurisprudentie is een lijn uitgezet over wat wel en niet als stedelijk ontwikkelingsproject wordt gezien. Uit een afspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uit 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:729) wordt duidelijk dat een planvoornemen dat voorziet in de bouw van 12 woningen, gelet op de aard en omvang ervan, niet wordt gezien als stedelijk ontwikkelingsproject. Belangrijk hierbij is dat er sprake is van bestaand bebouwd gebied en dat de voorziene bebouwing beperkt is. Bij dit voornemen is sprake van een uitbreidingsplan bestaande uit 53 woningen in het landelijk gebied en moet daarom aangemerkt worden als een stedelijk ontwikkelingsproject. Dit betekent dat een mer-aanmeldnotitie moet worden opgesteld. Deze beoordeling is uitgewerkt in een afzonderlijke notitie. Deze is te raadplegen in Bijlage 14. Uit de mer-beoordeling blijkt dat er geen sprake is van relevante milieueffecten.
Er zijn geen redenen die het doorlopen van een mer-procedure zinvol maken. Een mer-procedure wordt niet nodig geacht. Conclusie Een mer-procedure is niet aan de orde. Daarnaast is in de project-mer-beoordeling aangetoond dat er geen sprake is van negatieve milieueffecten als gevolg van het voornemen. Hoofdstuk 6 Juridische vormgeving 6.1 Wijziging omgevingsplan 6.1.1 Omgevingsplan van rechtswege Op 1 januari 2024 is het Omgevingsplan gemeente Waadhoeke van rechtswege ontstaan. Dit omgevingsplan bestaat uit alle ruimtelijke plannen, waaronder bestemmingsplannen en wijzigingsplannen, en uit de Bruidsschat die de gemeente van het Rijk heeft ontvangen. In deze Bruidsschat zitten onder meer regels voor milieubelastende activiteiten en bouwactiviteiten. Ook twee bodemkaarten en de hogere waarde besluiten maken deel uit van het omgevingsplan van rechtswege. Gemeenten krijgen tot 1 januari 2032 - voor zover nu bekend - de tijd om het omgevingsplan van rechtswege en andere regels over de fysieke leefomgeving om te zetten naar een nieuwe versie van het omgevingsplan. Op grond van artikel 2.4 en 22.6 van de Omgevingswet kan de gemeenteraad het omgevingsplan van rechtswege (laten) wijzigen. 40 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 6.1.2 Toepassing TAM-IMRO De Omgevingswet integreert wetgeving en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water.
Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ondersteunt bij de uitvoering van de wet en bestaat uit lokale systemen van overheden en de landelijke voorziening (DSO-LV), zoals Regels op de kaart en het Omgevingsloket. Er zijn tijdelijke alternatieve maatregelen (TAMs) ontwikkeld voor organisaties die nog geen gebruik kunnen maken van lokale of landelijke onderdelen van het DSO. Eén van deze TAMs is TAM-IMRO. Bij TAM-IMRO wordt het omgevingsplan gewijzigd via de - onder de vroegere Wet ruimtelijke ordening gebruikte - IMRO-standaard (Informatiemodel Ruimtelijke Ordening) en de voorziening ruimtelijkeplannen.nl. Het gebruik van TAM-IMRO is toegestaan tot en met 31 december 2025. Als het ontwerp van een TAM-IMRO omgevingsplanwijziging uiterlijk 31 december 2025 ter inzage is gelegd, mag het ook na 1 januari 2026 worden afgemaakt met TAM-IMRO. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Klimaat geeft aan dat TAM-IMRO plannen uiterlijk voor 1 januari 2032 moeten worden omgezet naar de nieuwe Standaard officiële publicaties (STOP) met de bijbehorende Toepassingsprofielen omgevingsdocumenten (TPOD). 6.1.3 Besluitgebied De regels in dit TAM-IMRO omgevingsplan zijn van toepassing op de locatie Menaam woningbouw Bitgumerdyk, waarvan de geometrische bepaalde planobjecten zijn vervat in het GML-bestand [NL.IMRO.1949.TAMOP22J-VAS1].
In paragraaf 1.2 is een overzichtskaart van het besluitgebied opgenomen. 6.1.4 Overzicht wijzigingen Paragraaf 2.3 zette het juridische kader uiteen dat op grond van het Omgevingsplan gemeente Waadhoeke nu geldt voor de locatie. Er is toegelicht waarom het nieuwe initiatief strijdig is met het huidige kader. De planregels van het omgevingsplan van rechtswege worden daarom met dit TAM-IMRO omgevingsplan gewijzigd. De wijziging heeft tot gevolg dat de locatie wordt voorzien van de functies Groen, Verkeer - Verblijfsgebied, Water en Wonen. 6.1.5 Preambule De preambule is direct zichtbaar boven de regels. In de preambule staat dat het TAM-omgevingsplan gelezen moet worden als een apart hoofdstuk van het Omgevingsplan gemeente Waadhoeke, de hoofdstukken moeten worden gelezen as paragrafen en voor de nummering van de artikelen moet het hoofdstuknummer worden gelezen. Dit om onduidelijkheden met het omgevingsplan van rechtswege te voorkomen. 6.2 Inleidende regels Artikel 1 Toepassingsbereik In dit artikel wordt in het eerste lid bepaald dat de ruimtelijke plannen van het omgevingsplan niet van toepassing zijn op de locatie waarvoor het TAM-IMRO omgevingsplan is opgesteld.
Er is een uitzondering hierop opgenomen zodat de regels met betrekking tot de aanduidingen voor bijzondere bouwregels in verband met de obstakelbeheer- en ILS-verstoringsgebieden die opgenomen zijn in de beheersverordening Buitengebied Bestemmingsplan van de gemeente Menameradiel nog wel steeds van toepassing blijven binnen het besluitgebied. In het tweede lid is bepaald dat de regels uit de Bruidsschat niet van toepassing zijn, als deze regels in strijd zijn met de regels uit het TAM-omgevingsplan. In het derde lid worden de regels uit het TAM-omgevingsplan gekoppeld aan de bijbehorende verbeelding. Artikel 2 Begripsbepalingen In dit artikel is opgenomen dat de begripsbepaling in de Omgevingswet en de bijbehorende AMvBs ook van toepassing zijn voor dit plan. 41 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Artikel 3 Aanvullende begripsbepalingen In dit artikel zijn begripsbepalingen opgenomen in toevoeging of als specificering op de algemene begrippen. Artikel 4 Meet- en rekenbepalingen In dit artikel is vastgelegd op welke wijze dient te worden gemeten. Door deze vaste omschrijving van de begrippen en van de wijze van meten wordt eenduidigheid in de bedoelingen van het plan gegeven en wordt de rechtszekerheid vergroot.