Bijlage 2: TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk (NL.IMRO.1949.TAMOP22J-VAS1)
Tekst van het document
TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Inhoudsopgave Motivering | 6 Hoofdstuk 1 | Inleiding | 6 1.1 | Aanleiding | 6 1.2 | Begrenzing besluitgebied | 7 1.3 | Planologische regeling | 7 1.4 | Leeswijzer | 8 Hoofdstuk 2 | Planbeschrijving | 8 2.1 | Bestaande situatie | 8 2.2 | Voorgenomen situatie | 9 2.3 | Door te voeren wijzigingen in het omgevingsplan | 10 Hoofdstuk 3 | Beleidskader en toetsing daaraan | 10 3.1 | Rijk | 10 3.2 | Provincie | 11 3.3 | Regio | 13 3.4 | Gemeente | 14 3.5 | Conclusie | 17 Hoofdstuk 4 | Beoordelingsregels waaronder instructieregels | 17 4.1 | Instructieregels van het Rijk | 18 4.2 | Instructieregels van de provincie | 18 4.3 | Conclusie | 20 Hoofdstuk 5 | Milieu- en omgevingsaspecten | 20 5.1 | Geluid van wegen, spoorwegen en industrieterrein | 20 5.2 | Geluid door activiteiten | 22 5.3 | Geluid door luchtvaart | 23 5.4 | Natuur | 25 5.5 | Bodemkwaliteit | 27 5.6 | Ladder voor duurzame verstedelijking | 28 5.7 | Water | 30 5.8 | Luchtkwaliteit | 32 5.9 | Archeologie | 33 5.10 | Cultuurhistorie | 34 5.11 | Omgevingsveiligheid | 34 5.12 | Verkeer en parkeren | 35 5.13 | Lichthinder en schaduw | 37 5.14 | Duurzaamheid | 38 5.15 | Gezondheid | 39 5.16 | Spuitzonering | 39 5.17 | Mer-beoordeling | 40 Hoofdstuk 6 | Juridische vormgeving |
40 6.1 | Wijziging omgevingsplan | 40 6.2 | Inleidende regels | 41 6.3 | Functies en activiteiten | 42 6.4 | Algemene regels | 44 6.5 | Overgangsregels | 45 3 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Hoofdstuk 7 | Uitvoerbaarheid | 45 7.1 | Participatie | 45 7.2 | Financiële uitvoerbaarheid en kostenverhaal | 47 Hoofdstuk 8 | Evenwichtige toedeling van functies aan locaties | 48 8.1 | Wettelijk kader | 48 8.2 | Afweging | 48 8.3 | Conclusie | 48 Bijlagen bij motivering | 49 Bijlage 1 | Stedenbouwkundig plan | 49 Bijlage 2 | Beeldkwaliteitsplan | 52 Bijlage 3 | Uitkomsten verkeerstellingen mei 2025 | 83 Bijlage 4 | Onderzoek wegverkeerslawaai | 86 Bijlage 5 | Onderzoek geluidbelasting Tuincentrum | 121 Bijlage 6 | Natuurtoets | 216 Bijlage 7 | Ecologisch werkprotocol | 238 Bijlage 8 | AERIUS-berekening | 257 Bijlage 9 | Verkennend bodemonderzoek | 284 Bijlage 10 | Wateradvies | 456 Bijlage 11 | Archeologisch onderzoek | 466 Bijlage 12 | Zonnestudie [ontworpen volumes] | 500 Bijlage 13 | Zonnestudie [planologische volumes] | 508 Bijlage 14 | Mer-beoordeling | 516 Bijlage 15 | Overlegreactie Brandweer Fryslân | 525 Regels | 534 Hoofdstuk 1 | Inleidende regels | 534 Artikel 1 | Toepassingsbereik | 534 Artikel 2 | Begripsbepalingen | 534 Artikel 3 | Aanvullende begripsbepalingen | 534 Artikel 4 | Meet- en rekenbepalingen | 537 Hoofdstuk 2 | Functies en activiteiten | 538
Artikel 5 | Groen | 538 Artikel 6 | Verkeer - Verblijfsgebied | 539 Artikel 7 | Water | 539 Artikel 8 | Wonen | 540 Hoofdstuk 3 | Algemene regels | 545 Artikel 9 | Anti-dubbeltelregel | 545 Artikel 10 | Algemene bouwregels | 545 Artikel 11 | Algemene regels voor functies en activiteiten | 545 Hoofdstuk 4 | Overgangsregels | 546 Artikel 12 | Overgangsrecht bouwwerken | 546 Artikel 13 | Overgangsrecht gebruik | 547 Bijlagen bij regels | 548 Bijlage 1 | Lijst van toegestane beroepen en bedrijven bij woningen | 548 4 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 5 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Motivering Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding In 2020 stelde de gemeenteraad van Waadhoeke de Woonvisie 2020-2030 vast. Deze voorzag voor die periode voor Menaam in het geheel niet in woningbouw en omliggende dorpen slechts in beperkte mate. Gelet op de landelijke maar ook voor Menaam geldende vraag naar woningen, de voltooiing van de Boech-Zuid en het tot 2030 niet in ontwikkeling hebben van een nieuw bouwplan heeft Dorpsbelang Menaam begin 2021 naar de gemeente Waadhoeke gereageerd met het verzoek om zo spoedig mogelijk een nieuw woningbouwplan in Menaam in ontwikkeling te nemen, als noodzakelijk voortschrijdend beleid. Als optie werden de agrarische gronden gelegen ten oosten van de Bitgumerdyk, tegenover de ingang naar het kaatsveld, aangegeven.
Deze grond werd in 2007 reeds door de voormalige gemeente Menameradiel voor toekomstige woningbouw aangekocht. De gemeente Waadhoeke heeft zich uiteindelijk bereid verklaard om in nauwe samenwerking en inspraak met alle partijen, waarbij ook een projectontwikkelaar werd aangehaakt, te willen komen tot een zo breed mogelijk gedragen ontwerp. Vervolgens zijn de eerste plannen uitgewerkt en is begin 2023 een informatiedag voor omwonenden en andere geïnteresseerden georganiseerd. De opbrengst die toen is opgehaald, is betrokken bij het verder opstellen van een aangepast stedenbouwkundig plan. Om de woningbouwontwikkeling mogelijk te maken, moet afgeweken worden van het huidige planologisch-juridische kader. Hiervoor moet het Omgevingsplan gemeente Waadhoeke gewijzigd worden. Met dit wijzigingsbesluit wordt de beoogde ontwikkeling in juridisch-planologische zin mogelijk gemaakt. De wijziging heeft betrekking op regels die nodig zijn om het gebruik van de gronden ten behoeve van wonen met bijbehorend openbaar gebied mogelijk te maken. In deze wijziging wordt de huidige agrarische functie gewijzigd naar de functie wonen en ook voor diverse voorzieningen in de openbare ruimte voor infrastructuur, groen en water. Voorliggende motivering gaat in op de achtergronden van dit wijzigingsbesluit, en de relatie met het wettelijk kader.
1.1.1 Achtergrond: wat is een 'TAM-IMRO-omgevingsplan'? Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden, waarmee de Wet ruimtelijke ordening is komen te vervallen. Vanaf die datum is er geen sprake meer van bestemmingsplannen, maar heeft de gemeente één omgevingsplan. Het TAM-IMRO omgevingsplan is een tijdelijke alternatieve maatregel (TAM) voor gemeenten die in de beginperiode van de Omgevingswet om enige reden nog niet in staat zijn om het omgevingsplan te wijzigen op basis van de nieuwe systematiek van STOP-TPOD. Bovendien is het zogeheten Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) daarvoor in de huidige situatie onvoorspelbaar en instabiel. Een TAM-IMRO omgevingsplan is gelet op deze omstandigheden een bruikbaar instrument. Simpel gezegd houdt een TAM-IMRO omgevingsplan in dat de oude IMRO-standaard voor planvorming tijdelijk kan worden gebruikt onder het nieuwe regime van de Omgevingswet. In die zin is er sprake van een nieuw juridisch kader, wat met behulp van oude techniek wordt opgesteld. De TAM kan tot en met 31 december 2025 worden gebruikt. Voor 1 januari 2026 dient daartoe wel het TAM-omgevingsplan als ontwerp ter inzage te zijn gelegd.
6 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 1.2 Begrenzing besluitgebied Het voorliggende wijzigingsbesluit heeft betrekking op agrarische gronden die in ruimtelijke zin al relatief ingesloten zijn door stedelijke functies (veelal woningen). Ten noorden, westen, zuiden en zuidoosten van het plangebied bevinden zich woningen. Ten noordoosten van de planlocatie bevindt zich een tuincentrum. Tussen het tuincentrum en de woningen ten zuidoosten van het plangebied in bevinden zich agrarische gronden. Op deze wijze maakt het plangebied onderdeel uit van het overige landelijke gebied van de gemeente Waadhoeke. Op onderstaande figuur is de globale ligging en begrenzing van het besluitgebied c.q. plangebied weergegeven. De exacte begrenzing van het besluitgebied blijkt uit de geometrie behorend bij het onderhavige wijzigingsbesluit. Figuur 1. Ligging en begrenzing plangebied (bron: Google Earth, 2024) Het plangebied heeft betrekking op de kadastrale perceelnummers 2974, 2976 en grotendeels 3118 (gemeentecode BGM01, sectie C). De oppervlakte van het plangebied is circa 3,0 hectare.
1.3 Planologische regeling Op grond van het bestemmingsplan Buitengebied van de voormalige gemeente Menaldumadeel (uit 2007) en opgenomen in de Beheersverordening Bestemmingsplan Buitengebied van de voormalige gemeente Menameradiel (uit 2017), dat nu onderdeel is van het Omgevingsplan gemeente Waadhoeke is de voorgenomen woningbouwontwikkeling niet mogelijk (aangezien sprake is van een bestemming 'Landelijk gebied' die bij recht niet de benodigde gebruiks- en bouwbepalingen voor het planvoornemen kent). Omdat het planvoornemen niet mogelijk is binnen het geldende planologisch-juridische regime, moet het omgevingsplan worden gewijzigd. 7 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de bestaande en toekomstige situatie. De toekomstige situatie beschrijft de doelen voor het plangebied, het initiatief en de strijdigheden met het omgevingsplan. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 en 4 het project getoetst aan het relevante beleidskader en aan de relevante aspecten van de fysieke leefomgeving. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de juridische vormgeving van het plan. Tot slot wordt in hoofdstuk 6 ingegaan op de haalbaarheid van het plan en vindt in hoofdstuk 7 de algehele conclusie plaats of het planvoornemen voldoet aan de criteria van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Hoofdstuk 2 Planbeschrijving 2.1 Bestaande situatie In de huidige situatie wordt het plangebied gebruikt voor agrarische doeleinden. De graslanden waaruit het projectgebied bestaat worden gebruikt voor het weiden van schapen en paarden. Figuur 2. Bestaande situatie plangebied. Bezien vanaf de Bitgumerdyk (bron: Google Maps, juni 2024) 8 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Figuur 3. Bestaande situatie plangebied (bron: Google Maps, oktober 2024) 2.2 Voorgenomen situatie Voorliggend TAM-omgevingsplan biedt planologisch-juridische kaders voor maximaal 53 woningen in het plangebied. Het opgestelde inrichtingsplan voor de nieuwe woonwijk gaat uit van 4 ruime notariswoningen aan de Bitgumerdyk met daar achter in totaal 24 rug-aan-rugwoningen (in twee stroken van 12 woningen). Verder gaat het planvoornemen uit van 11 levensloopbestendige woningen in het noordelijke deel met daar achter 14 twee-onder-een-kapwoningen in het zuidoostelijke deel van het plangebied (waarvan de mogelijkheid bestaat om binnen de footprint naar levensloopbestendige woningen te gaan). Omdat het plan kaderstellend van aard is, staan de positionering van de woningen en de woningtypologieën nog niet definitief vast. Hier kan op detailniveau nog mee geschoven worden. Dit kan voor de initiatiefnemer aantrekkelijk zijn vanwege bijvoorbeeld veranderende marktomstandigheden.
Het TAM-Omgevingsplan biedt voldoende flexibiliteit om dit te kunnen doen. Stedenbouwkundige inpassing Voor het planvoornemen is een stedenbouwkundig plan opgesteld. Het stedenbouwkundig plan is als Bijlage 1 bij deze motivering opgenomen. Ter illustratie is een uitsnede uit het stedenbouwkundig plan opgenomen in de onderstaande figuur. Figuur 4. Stedenbouwkundig plan (bron: BügelHajema Adviseurs BV, 2026) Het stedenbouwkundig plan is ingepast in de bestaande structuur. Het plan doet recht aan het kleinschalige en dorpse karakter door de ruime opzet met veel ruimte voor water en groen. De ontwikkeling voorziet in een nieuwe woonplek voor verschillende doelgroepen, zoals ouderen, starters en gezinnen. De ontwikkeling is daarmee een waardevolle toevoeging voor Menaam. 9 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk De groen- en waterstructuur is afgestemd op de bestaande verkavelingsstructuur. De hoofdstructuur is daarmee verankerd op de plek. Het woongebied wordt in noordwestelijke richting ontsloten op de Bitgumerdyk met een verkeersremmende aansluiting. Ook worden in het plangebied zelf verkeersmaatregelen getroffen voor een zo verkeersveilig mogelijke weginrichting. De nieuwe woningen aan de Bitgumerdyk passen bij de schaal en het karakter van het bestaande bebouwingslint. Het achterliggende woongebied is opgedeeld in drie deelgebieden met een eigen karakter.
Dit geeft het nieuwe woongebied een kleinschalig en dorps karakter. De bestaande sloten en de Liemer Feart (in aansluiting op de Menamer/Berltsumer Feart) worden grotendeels behouden. De middensloot wordt opgewaardeerd tot een aantrekkelijke waterpartij en ook de Liemer Feart wordt verbreed. Zo ontstaat er ruimte tussen de verschillende deelgebieden en wordt er voorzien in goede overgangen naar de aangrenzende bestaande woningen. In het plan is veel ruimte voor groen en bomen opgenomen. Het gebied heeft hierdoor een groen karakter. Daarmee neemt de kans op hittestress af en wordt een positieve bijdrage geleverd aan de biodiversiteit. Nadere meer gedetailleerde informatie over de stedenbouwkundige inpassing en de beeldkwaliteit is opgenomen in het beeldkwaliteitsplan dat voor het planvoornemen is opgesteld. Deze is als Bijlage 2 bij deze motivering te raadplegen. 2.3 Door te voeren wijzigingen in het omgevingsplan De regels in het omgevingsplan moeten gezamenlijk bijdragen aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Dit betekent in elk geval dat moet worden voldaan aan alle instructieregels van het rijk en van de provincie die hiermee te maken hebben. Die instructieregels worden in hoofdstuk 4 besproken.
Als gevolg van de voorliggende wijziging van het omgevingsplan komt een deel van het ruimtelijke plan (bestemmingsplan) dat deel uitmaakt van het omgevingsplan gedeeltelijk te vervallen. De bestemming 'Landelijk Gebied' wordt gewijzigd naar de functies 'Groen', 'Verkeer-Verblijf', 'Water' en 'Wonen'. Wat betreft de functie 'Wonen' is een onderverdeling gemaakt in woontypologieën op basis van het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan, te weten "specifieke vormen van wonen - woongebied A t/m D". Met het instellen van nieuwe functies en aanduidingen in het gebied wordt een nieuw en passend planologisch-juridisch kader voor de voorgenomen woningbouwontwikkeling geboden. Hoofdstuk 3 Beleidskader en toetsing daaraan 3.1 Rijk 3.1.1 Nationale omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt een duurzaam perspectief voor de leefomgeving. Hiermee kan ingespeeld worden op de grote uitdagingen die voorliggen. Allerlei trends en ontwikkelingen van Nederland hebben invloed op de leefomgeving. Veranderende en groeiende steden, de overgang naar een duurzame en circulaire economie en het aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering vormen slechts een deel van de opgave. Dit biedt kansen, maar vraagt wel om zorgvuldige keuzes. Want de ruimte, zowel boven-, als ondergronds, is een schaars goed. Het combineren van al die opgaven vraagt een nieuwe manier van werken.
Niet van bovenaf opgelegd, maar in goede samenwerking tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en burgers. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de 10 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI wordt een proces in gang gezet waarmee keuzes voor de leefomgeving sneller en beter kunnen worden gemaakt. De NOVI komt voort uit de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: 1. ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2. duurzaam economisch groeipotentieel; 3. sterke en gezonde steden en regio's; 4. toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen.
Het streven is combinaties te maken en win-winsituaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoekt de rijksoverheid naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. De NOVI vindt haar doorwerking in het regionale en lokale beleid waaraan uiteindelijk plannen zullen worden getoetst.
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De beoogde ontwikkeling zoals benoemd in paragraaf 2.2 Voorgenomen situatie en in Bijlage 1 en Bijlage 2 van deze motivering heeft geen directe relatie met concrete nationale belangen als benoemd in de NOVI maar raakt wel aan de vier gestelde prioriteiten. 3.2 Provincie 3.2.1 Omgevingsvisie Fryslân De Omgevingsvisie is één van de instrumenten van de nieuwe Omgevingswet. In de Omgevingsvisie Fryslân, 'De Romte Diele' geheten, staat waar de provincie met de leefomgeving van Fryslân naar toe wil: de ambitie en doelen voor de toekomst. Het is een integrale visie voor de lange termijn op een tamelijk hoog abstractieniveau. De visie geeft de richting aan waar de provincie met allerlei partijen naar toe wil werken. Dit gebeurt in programma’s, concrete projecten en initiatieven, en zo nodig ook in regels. Een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân. Dat zijn de ambities van de provincie Fryslân voor de Friese leefomgeving. Met de leefomgeving bedoelt de provincie: de gedeelde ruimte waarin de mensen in de provincie samenleven. Voor het onderhavige plan is met name de ambitie 'vitaal' van belang. De ambitie vitaal richt zich op het leefbaar houden van Friese steden, dorpen en het platteland. Dit betekent dat er voldoende woningen, voorzieningen en bedrijvigheid zijn en dat de bereikbaarheid goed is.
Het planvoornemen voorziet in een woonuitbreiding waarbij er 53 woningen worden toegevoegd aan de kern Menaam. Dit sluit aan op de doelstelling 'vitaal', die voldoende woningen in de provincie beoogt. 11 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Naast de integrale opgaven hanteert de Omgevingsvisie een aantal inhoudelijke principes. Deze principes staan voor de manier van werken, en geven richting aan keuzes, projecten en plannen voor de fysieke leefomgeving. Een inhoudelijk principe dat nauw aansluit op het planvoornemen is 'Omgevingskwaliteit als ontwerpbasis'. Dit principe richt zich erop dat nieuwe ontwikkelingen voortbouwen op bestaande omgevingskwaliteiten. Daarbij is aandacht voor eigenheid en identiteit. In dit principe vormen omgevingskwaliteiten het vertrekpunt voor de inpassing van ontwikkelingen. Dit betekent dat ontwikkelingen voortbouwen op bestaande kwaliteiten en deze waar mogelijk versterken of doorontwikkelen. Het principe gaat uit van maatwerk. Elke plek is anders en heeft andere kwaliteiten. Op basis van de omgevingskwaliteiten van gebieden wordt gezocht naar juiste plekken. Zo kan, afhankelijk van de aard en schaal van een ontwikkeling bijvoorbeeld sprake zijn van: inpassen, waarbij de kenmerken van een gebied in stand blijven en nieuwe ontwikkelingen zich daarin voegen.
Uit het als Bijlage 2 bijgevoegde beeldkwaliteitsplan blijkt dat bij de landschappelijke inpassing rekening is gehouden met bestaande omgevingskwaliteiten en kenmerken. Deze kwaliteiten zijn als vertrekpunt voor het uiteindelijke ontwerp gebruikt. Het woongebied voegt zich binnen de bestaande gebiedskenmerken. Het planvoornemen sluit derhalve aan op het inhoudelijke principe 'Omgevingskwaliteit als ontwerpbasis' uit de provinciale omgevingsvisie. Natuurinclusief ontwerpen In de Omgevingsvisie De Romte Diele wordt ingezet op natuurinclusief ontwerpen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het doel daarvan is maatregelen te treffen die een positief ecologisch effect sorteren. Het gebied krijgt een groen karakter met veel ruimte voor bomen en openbaar groen, met name rondom de rug-aan-rugwoningen. Hier ontstaat een losser, informeler beeld. Bij de twee-onder-een-kapwoningen is ruimte voor een groen hofje. De openbare ruimte nodigt uit tot spelen en bewegen in het groen. Er worden natuurlijke speelelementen geïntegreerd in de groene zones. De bestaande watergang in het midden van het plangebied wordt verbreed en alle watergangen krijgen flauwe taluds, vooral aan de tuinzijde. Door variatie in taludhoogtes ontstaat een rijk begroeide, natuurvriendelijke oever die ook zorgen voor waterbuffering. Het water wordt niet alleen ecologisch versterkt, maar ook beleefbaar gemaakt.
De inrichting van de openbare ruimte wordt zo groen mogelijk met een qua sortiment gevarieerde, inheemse, beplanting, gericht op gebiedseigen insecten en vogels. Er worden (fruit)bomen en struiken ingepast. Het thema natuurinclusief bouwen is nadrukkelijk betrokken in het beeldkwaliteitsplan in Bijlage 2 bij deze motivering. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het beleid uit de provinciale omgevingsvisie staat de uitvoerbaarheid van het planvoornemen niet in de weg. 3.2.2 Structuurvisie Grutsk op 'e Romte Provinciale Staten hebben op 26 maart 2014 het document Grutsk op ‘e Romte als thematische structuurvisie over landschap en cultuurhistorie vastgesteld. In deze thematische structuurvisie zijn landschappelijke en cultuurhistorische structuren van provinciaal belang in samenhang geanalyseerd en gewaardeerd. Het doel hiervan is behoud en verdere ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit door middel van informeren, inspireren en adviseren. Op deze wijze verwacht de provincie Fryslân de doorwerking van provinciale belangen in ruimtelijke plannen van gemeenten, het Rijk en de provincie te borgen. Het plangebied is gesitueerd in het deelgebied 'Kleigebied Westergo' en raakt daar aan de volgende provinciale belangen: Stelsel van kwelderwallen met daarop terpen en terpdorpen met daartussen kweldervlaktes.
De dorpen op de kwelderwallen liggen als groene punten op de wal, waarbij de kerktorens belangrijke oriëntatiepunten zijn in het dorpssilhouet. De dorpen zijn verbonden door één hoofdweg. Een 12 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk belangrijke eigenschap van de kwelderwal is het aanwezige microreliëf, zowel natuurlijk als kunstmatig (akkers en terpen). Uitgestrekt, open kleiterpengebied met een hoge dichtheid aan terpen en terpdorpen en -veelal verhoogde- boerderijerven. Invloed van de oude en nieuwe dynamiek van de zee, zichtbaar in de aanwezigheid van terpen, kwelder- oever- en omslagwallen, ligging van de dorpen, de waterlopen en de verkavelingsrichting. De relatie tussen de vorm van de nederzettingen, het type landschap, het grondgebruik en de infrastructuur (wegen en waterwegen). Fijnmazige en onregelmatige dorpsstructuur. In relatie tot de provinciale belangen heeft de provincie in de structuurvisie adviezen opgesteld. Deze adviezen zijn als randvoorwaarde gebruikt bij het ontwerp. Relatie met beleid/uitwerking randvoorwaarden Bij de totstandkoming van het beeldkwaliteitsplan zijn de provinciale belangen uit de structuurvisie Grutsk op 'e Romte al meegenomen. Wat betreft een inhoudelijke motivering van de relatie met het beleid uit de structuurvisie wordt daarom verwezen naar het beeldkwaliteitsplan in Bijlage 2.
3.2.3 Ontgrondingen Onderdeel van de voorliggende omgevingsplanwijziging is een vereiste watercompensatie van 1.218 m² ter compensatie van de beoogde verharding en bebouwing. Hieraan zal worden voldaan door 2.578 m² aan watercompensatie te realiseren rondom de uitvoering van het project. Deze compensatie vindt plaats door het realiseren van nieuw water in de openbare ruimte en natuurvriendelijke oevers die ook zien op waterbuffering. Dit gebeurt in het plangebied en is met diverse bestemmingen (waaronder de bestemming 'Water') geborgd. Op het moment dat de daadwerkelijke uitvoering van de werkzaamheden in beeld komt, moet worden voldaan aan de op dat moment geldende regelgeving voor ontgrondingen vanuit de Omgevingsverordening Fryslân, gelezen in samenhang met het Besluit activiteiten leefomgeving (vrijstelling, melding of vergunningplicht). In samenwerking met de FUMO zal dit op dat moment worden beoordeeld. Conclusie Het planvoornemen is in lijn met de provinciale belangen zoals gedefinieerd in de structuurvisie Grutsk op 'e Romte. 3.3 Regio 3.3.1 Regionale woondeal 2022-2030; regio Noordwest Fryslân De Regionale Woondeal 2022-2030 is een afspraak tussen het Rijk, provincies, gemeenten en andere partijen, zoals wooncorporaties en marktpartijen. Momenteel is er landelijk sprake van grote woningtekorten.
De afgesloten regionale woondeals moeten er voor zorgen dat woningbouw en volkshuisvesting in de regio versnelt en verbetert. In de woondeal zijn concrete afspraken gemaakt over het aantal woningen dat gebouwd moet worden, de locaties ervan, de prijssegmenten, de huisvesting van specifieke groepen en de wijze van samenwerking in het kader van de hiervoor benodigde infrastructuur. In de provincie Fryslân is het voornemen om te zorgen voor 17.500 nieuwe woningen voor 2030, verspreid over de verschillende gemeenten. De Friese gemeenten zetten zich in om van de 'zachte' woningbouwplannen om te zetten in 'harde' plannen. De provincie en de gemeenten kijken samen hoe ze het proces van woningbouw kunnen versnellen en eventuele knelpunten kunnen weghalen. In de regio Noordwest Fryslân, gevormd door de gemeenten Waadhoeke en Harlingen, wordt conform de regionale woondeal gewerkt aan realisatie van circa 1.090 woningen. De gemeente Waadhoeke zet zich in voor de realisatie van circa 520 woningen daarvan. 13 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Eerste herijking regionale woondeel 2022 tot en met 2030; regio Noordwest Fryslân (2025) In 2025 heeft een eerste herijking van de regionale woondeal 2022-2030 voor de regio Noordwest Fryslân plaatsgevonden om meerdere afspraken aan te passen.
Hiermee wordt er op gerekend dat het uiteindelijke doel van de voorgenomen woningbouwrealisatie gemakkelijker wordt behaald. De herijking betreft een inspanningsdeal die er voor moet zorgen dat de betrokken partijen zich ertoe verbinden om zich naar beste kunnen in te zetten om het beoogde resultaat te bereiken. Daarnaast is aanleiding voor de herijking geweest om de woningbouwopgave in aantallen naar boven bij te stellen vanwege de groeiende woningvraag. De herijking ziet op minimaal 4.686 extra te realiseren woningen in Fryslân, waarvan 500 woningen meer in de regio Noordwest Fryslân. Dit leidt provinciaal tot een nieuw totaal van 22.406 woningen die moeten worden gebouwd van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2030, en voor de regio Noordwest Fryslân tot een bruto nieuwbouwopgave van 1.590 woningen (waarvan 847 woningen in de periode 2022-2024 al werden gebouwd). Het streven is dat tenminste tweederde van deze woningen (conform landelijke grenzen) betaalbaar is. Een doorgroei naar 30% sociale huur binnen de nieuwbouw is daarnaast ook gewenst, op zowel regionaal als gemeentelijk niveau. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het woningbouwplan voor de locatie Bitgumerdyk in Menaam is met een aantal van 60 woningen als sleutelproject aangemerkt om de aan de afgesproken woningbouwopgave in de regionale woondeal te kunnen voldoen.
3.4 Gemeente 3.4.1 Omgevingsvisie Waadhoeke De Omgevingsvisie gemeente Waadhoeke is de visie op hoofdlijnen voor de fysieke leefomgeving. Het is één van de verplichte instrumenten die een gemeente heeft onder de Omgevingswet. In de omgevingsvisie staan de hoofdlijnen van beleid voor de lange termijn. Daarbij wordt gewerkt aan drie ambities: 1. Kwaliteit van leven; 2. Vitale economie; 3. Natuurlijk in balans. In de omgevingsvisie is geformuleerd wat we belangrijk vinden voor de omgeving waarin we wonen, werken en waarin we onze vrije tijd doorbrengen. Met de omgevingsvisie wordt iedereen uitgenodigd om bij te dragen aan de ontwikkeling van de gemeente, waar het fijn leven is in een gezonde omgeving en we gezamenlijk nu en in de toekomst voor zorgen. Een gemeente met een waardevol landschap waarin landbouw en natuur in balans zijn, en waar we trots kunnen zijn op de stad en op alle veerkrachtige dorpen en wijken rondom. Eén van de speerpunten daarbij is "een gemeente met sterke dorpen en wijken waar voldoende goede woningen staan, voorzieningen bereikbaar zijn en ons erfgoed wordt gekoesterd". We vinden dan ook dat inwoners op een passende manier moeten kunnen wonen in onze gemeente. We bouwen ook nieuwe woningen om te voorzien in de grote woningvraag. Dit kan door het toevoegen van woningen of door sloop en vervanging.
Dit doen we om het wegtrekken van mensen te voorkomen en om mensen aan te trekken. Nieuwbouw wordt stap voor stap zorgvuldig gepland in het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma. We bouwen bij de stad, de grote kernen en in de vorm van maatwerk bij de overige kernen. Dit gebeurt in een goede verhouding tot de schaal van het dorp; hoe kleiner het dorp hoe bescheidener de eventuele nieuwbouw. Concreet zijn nieuwbouwplannen in de omgevingsvisie niet benoemd, maar geconcludeerd mag worden dat voorliggend planvoornemen voor 53 nieuwe woningen in een goede schaal en verhouding staat tot het dorp Menaam (met een huidig aantal in 2026 van circa 1.263 woningen). 14 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 3.4.2 Woonvisie Waadhoeke 2020-2030 Samen Sterk De gemeente Waadhoeke bestaat uit de stad Franeker, veertig dorpen, acht wijken en meerdere buurtschappen. Er zijn ontwikkelingen die alle wijken en dorpen raken. Tegelijkertijd is elk dorp en elke wijk even belangrijk. De gemeente Waadhoeke is van mening dat plannen met oog voor het lokale en met ruimte voor maatwerk het meest opleveren, met als kanttekening dat er wel oog moet zijn voor het grotere geheel. Om grip te krijgen op de balans tussen die twee aspecten, is de ‘Woonvisie Waadhoeke 2020-3030 samen sterk’ in het leven geroepen.
De Woonvisie heeft als doel om projecten in gang te zetten die bijdragen aan het lange termijn doel. De hoofdlijn van de woonvisie geldt voor een periode van 10 jaar, tot 1 januari 2030. Voorafgaand aan het vaststellen van de Woonvisie Waadhoeke 2020-2030 is een woningmarktonderzoek in de gemeente verricht, waaronder voor Menaam. Dit onderzoek heeft de basis gevormd voor het beleid in de woonvisie. Inmiddels is ter actualisering van het woningmarktonderzoek een nieuw Woonbehoefteonderzoek Waadhoeke 2025 uitgevoerd, die is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Uit het nieuwe woonbehoefteonderzoek blijkt dat er met circa 1.100 woningen zeker behoefte is aan woningbouw voor de gemeente Waadhoeke, waarvan geraamd een totale behoefte voor Menaam van zo'n 70 tot 100 woningen. De kwalitatieve ambities vanuit de woonvisie blijven van kracht, waarbij de kwantitatieve getallen op grond van het nieuwe woonbehoefteonderzoek zijn bijgesteld. Voor Menaam geldt dat er behoefte is aan binnendorpse ontwikkelingen (grondgebonden en levensloopbestendige woningen, huur én koop, herinvulling van panden, plekken of vervanging van woningen). Het voorliggende plan komt voort uit de lokale behoefte van de dorpsbewoners van Menaam.
Gelet op de landelijk groeiende vraag naar woningen, de voltooiing van andere woningbouwplannen en het op dit moment niet in ontwikkeling hebben van een woningbouwplan in Menaam, is er behoefte aan nieuwe woningbouw. Het plan voorziet fasegewijs in een binnendorpse ontwikkeling van 53 woningen. Conclusie Het voorliggende planvoornemen voorziet fasegewijs in een binnendorpse ontwikkeling van 53 woningen, in diverse woningtypologieën. Het planvoornemen is kwalitatief in lijn met de woonvisie, en kwantitatief voorziet het in de woningbehoefte zoals onderzocht in het Woonbehoefteonderzoek Waadhoeke 2025. 3.4.3 Gemeentelijk woonplan Waadhoeke Op 13 maart 2025 heeft de gemeenteraad van Waadhoeke het gemeentelijk woonplan Waadhoeke vastgesteld. Dit woonplan moet worden gelezen in samenhang met de reeds door de gemeenteraad vastgestelde 'Woonvisie Waadhoeke 2020-2030 Samen Sterk', en het daaropvolgend door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde Woonbehoefteonderzoek Waadhoeke 2025. De gemeentelijke woningbouwprogrammering keert terug in het woonplan, inclusief de voorgenomen ontwikkeling. Op 25 maart 2025 heeft Gedeputeerde Staten van Fryslân schriftelijk ingestemd met dit woonplan.
Conclusie Voorliggend TAM-omgevingsplan voldoet aan het gestelde in artikel 2.7 met betrekking tot Programmering woningbouw waarbij een omgevingsplan nieuwe woningen kan bevatten wanneer deze passen binnen de regionale woningbouwafspraken. De woningbouwafspraken zijn herzien met de herijking van de regionale woondeal in 2025 waarbij het planvoornemen aan de Bitgumerdyk in Menaam als sleutelproject is aangemerkt. Het planvoornemen staat in de juridisch bindende planlijst van 'harde woningbouwplannen' voor de regio, die de instemming heeft van provincie Fryslân. 15 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 3.4.4 Parkeerbeleid Veel ruimtelijke ontwikkelingen brengen een toename van het aantal verkeersbewegingen en behoefte aan extra parkeerplaatsen met zich mee. Het is niet wenselijk dat deze toename leidt tot druk, overlast en/of problemen in de omgeving. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Waadhoeke een eenduidige toetsingsmethodiek voor de gehele gemeente vastgelegd. In de 'Nota Parkeernormen 2021' is in een stappenplan vastgelegd welke parkeernorm de gemeente hanteert voor verschillende gebieden en functies. Daarnaast is aangegeven op welke manier de parkeervraag aan de hand van de normen moet worden berekend en welke eisen worden gesteld aan de invulling van de parkeervraag. In 5.12 wordt nader ingegaan op de nota parkeernormen.
Uit deze paragraaf blijkt dat voor het plangebied kan worden voldaan aan de parkeerbehoefte uit de parkeernormennota. Conclusie Het parkeerbeleid van de gemeente Waadhoeke staat de uitvoerbaarheid van het planvoornemen niet in de weg. 3.4.5 Welstandsnota gemeente Waadhoeke De gemeente heeft haar welstandsbeleid vastgelegd in de Welstandsnota Waadhoeke (als vastgesteld op 12 december 2019 en laatstelijk gewijzigd op 6 juni 2024). De bebouwing in het plangebied valt onder het welstandsgebied: 'Buitengebied (regulier)'. Het geldende welstandskader is ongeschikt voor een woongebied. Een beeldkwaliteitsplan is nodig voor ontwikkeling van het plangebied waarin specifieke welstandscriteria dienen te worden opgenomen. Deze nieuwe welstandscriteria moeten ter aanvulling op de geldende welstandsnota worden vastgesteld zodat de juiste toetsing bij verdere planontwikkeling van het gebied kan plaatsvinden. In het kader van het planvoornemen is daarom een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Het beeldkwaliteitsplan is als Bijlage 2 bij de motivering te raadplegen. In het beeldkwaliteitsplan zijn als bijlage de nieuwe regels voor omgevingskwaliteit voor het plangebied opgenomen. Deze regels worden als nieuwe beleidsregel in een afzonderlijke procedure als aanvulling op de gemeentelijke welstandsnota voor het plangebied vastgesteld.
Aan deze nieuwe regels voor omgevingskwaliteit zullen de te zijner tijd in te dienen aanvragen om omgevingsvergunning voor het bouwen (omgevingsplanactiviteit) worden getoetst. De huidige Welstandsnota Waadhoeke blijft voor het overige van kracht in het plangebied voor wat betreft zaken waar het beeldkwaliteitsplan met de nieuwe welstandscriteria voor de omgevingskwaliteit niet in voorzien. In geval van strijdigheid tussen de algemene welstandsnota en het specifiek voor het planvoornemen opgestelde beeldkwaliteitsplan met welstandscriteria gaat deze laatste voor, als vastgelegd in artikel 11.5 van voorliggend TAM-omgevingsplan. Conclusie Voor het planvoornemen is een beeldkwaliteitsplan opgesteld waarin als bijlage (Regels omgevingskwaliteit) specifieke welstandscriteria voor het te realiseren woongebied zijn opgenomen. Hiermee wordt voorzien in een nieuw welstandskader voor het plangebied. De bijlage van het beeldkwaliteitsplan wordt als aanvulling op de geldende welstandsnota en als nieuwe beleidsregel voor het plangebied vastgesteld. Dit vindt in een afzonderlijke procedure, los van deze omgevingsplanwijziging, plaats. 16 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 3.4.6 Duurzaamheidsagenda Waadhoeke De gemeente Waadhoeke bevindt zich op dit moment in een wereldwijde transitie naar een duurzame samenleving.
Dit vraagstuk speelt op grote schaal, maar de kracht van deze verandering ligt bij de samenleving: inwoners, bedrijven en regionale samenwerkingsverbanden in de gemeente. Met de duurzaamheidsagenda geeft de gemeente invulling aan de doelstelling uit het coalitieakkoord 2018-2022: "Als gemeente een voorbeeld zijn voor duurzaam handelen waarbij we streven naar een energieneutrale gemeente in 2040". In de duurzaamheidsagenda Waadhoeke als vastgesteld op 2 juli 2020 wordt deze doelstelling vertaald naar concrete acties. Met deze acties draagt Waadhoeke bij aan haar ambitie om op de volle breedte in te zetten op duurzame ontwikkelingen. Bij het te realiseren woongebied vertaalt het onderwerp duurzaamheid zich in de openbare ruimte. Hierbij kan gedacht worden aan het toepassen van halfverharding en wadi's. Dit zijn maatregelen die bijdragen aan de duurzaamheid. Conclusie Het planvoornemen is in lijn met de duurzaamheidsagenda van de gemeente Waadhoeke. 3.4.7 Donkertebeleid Tusken Skimer en Moarnsdage Waadhoeke betreft één van de donkerste gebieden van Nederland. De omgevingskwaliteit donkerte wil men graag behouden en versterken. Met de vaststelling op 11 november 2021 van het beleidsplan 'Tusken Skimer en Moarnsdage' beschikt de gemeente over donkertebeleid dat er voor zorgt dat lichthinder en lichtvervuiling afneemt en het donkere buitengebied beschermd wordt.
De doelstelling van de gemeente luidt als volgt: "in Waadhoeke beschermen en versterken we de natuurlijke donkerte". De gemeente is zich ervan bewust dat er ook andere belangen spelen dan alleen het behoud van donkerte. Verkeersveiligheid, recreatie en economie zijn hier voorbeelden van. Indien er sprake is van tegenstrijdige belangen, moet er een afweging worden gemaakt en een balans worden gevonden. De uitgangspunten daarbij luiden als volgt: licht brandt alleen als het echt een functie heeft; en lichthinder en lichtvervuiling dienen daarbij tot het minimum beperkt te worden. De uitgangspunten en principes uit het donkertebeleid worden bij de nadere planuitwerking in acht genomen. Conclusie Het planvoornemen is in lijn met het donkertebeleid. 3.5 Conclusie Het planvoornemen is conform relevant beleid op Rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. Hoofdstuk 4 Beoordelingsregels waaronder instructieregels Bij het wijzigen van het omgevingsplan gelden de beoordelingsregels uit het Bkl. Een omgevingsplan kan alleen worden gewijzigd als er sprake is van een 'evenwichtige toedeling van functies aan locaties' (ook wel afgekort als 'etfal').
De volgende beoordelingsregels uit het Bkl gelden: de instructieregels uit hoofdstuk 5 van het Bkl; de instructieregels van de provincie (Omgevingsverordening); eventuele instructiebesluiten van Rijk en provincie; de regels die gelden voor het stellen van maatwerkregels, als het gaat om een omgevingsvergunning die betrekking heeft op een maatwerkregel. 17 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Een instructieregel is een algemene regel waarmee een bestuursorgaan aan een ander bestuursorgaan aangeeft hoe dat orgaan een taak of bevoegdheid moet uitoefenen. Instructieregels gaan over de inhoud, toelichting of motivering van een instrument dat een bestuursorgaan op grond van de Omgevingswet kan inzetten. Zowel Rijk als provincie hebben instructieregels. De instructieregels van het Rijk zijn opgenomen in het Bkl en die van de provincie in de Omgevingsverordening. In paragraaf 3.1 komt een toets aan de instructieregels uit hoofdstuk 5 van het Bkl aan bod. De provinciale Omgevingsverordening en het relevante provinciale beleid komen in paragraaf 3.2 aan bod. 4.1 Instructieregels van het Rijk In hoofdstuk 5 van het Bkl is een groot aantal instructieregels opgenomen. Aan deze instructieregels moet worden voldaan. De meest relevante instructieregel betreft de regels voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Dit betreft onder meer: het waarborgen van de veiligheid; het beschermen van de waterbelangen; het beschermen van de gezondheid en van het milieu; het beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed; het behoud van ruimte voor toekomstige functies; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen. Niet alle instructieregels zijn relevant. In onderstaande tabel zijn de voor dit planvoornemen van toepassing zijnde thema's waarover in het Bkl instructieregels staan opgenomen. In de tabel is per thema aangegeven in welke paragraaf in deze motivering hier nader op in is gegaan. Tabel 1. Voor het planvoornemen relevante Rijksinstructieregels Thema Paragraaf Bkl Verwijzing paragraaf Veiligheid 5.1.2 5.11 Waterbelangen 5.1.3 5.7 Luchtkwaliteit 5.1.4.1 5.8 Geluid door Activiteiten 5.1.4.2 5.2 Geluid van wegen, spoorwegen en industrieterreinen 5.1.4.2a 5.1 Bodemkwaliteit 5.1.4.5 5.5 Ladder voor duurzame verstedelijking 5.1.5.4 5.6 Cultureel erfgoed en werelderfgoed 5.1.5.5 5.10 Daarnaast zijn er instructieregels die afhankelijk van het project en/of de locatie van toepassing zijn. Deze instructieregels zijn niet van toepassing op onderhavig wijzigingsgebied. 4.2 Instructieregels van de provincie Met een ruimtelijke verordening stelt de provincie regels aan ruimtelijke plannen van gemeenten.
De provincie richt zich hierbij op onderwerpen die van provinciaal belang zijn, zoals verstedelijking, natuur, nationale landschappen, water en glastuinbouw. Gemeenten krijgen op sommige terreinen meer beleidsvrijheid, terwijl ze op andere gebieden te maken krijgen met strikte provinciale richtlijnen. De regels in de verordening kunnen betrekking hebben op het hele provinciale grondgebied, delen of gebiedsgerichte thema's. De provincie kan in de omgevingsverordening instructieregels opnemen. Dat staat in paragraaf 2.5.1 van de Omgevingswet. Het doel van de instructieregel is dat wordt voldaan aan omgevingswaarden of dat andere doelstellingen van de provincie voor de fysieke leefomgeving worden bereikt (artikel 2.22 Omgevingswet). Omgevingsverordening Fryslân 18 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk De omgevingsverordening Fryslân is op 1 januari 2024, tegelijkertijd met de Omgevingswet, in werking getreden. De omgevingsverordening sluit aan op de Omgevingswet en de werkwijze van de Omgevingsvisie. De omgevingsverordening van Fryslân bevat ook (instructie)regels voor het omgevingsplan. Hieronder staan de voor het planvoornemen relevante provinciale instructieregels. Per onderdeel is gemotiveerd op welke manier het voornemen aan de instructieregels voldoet. Waar nodig is naar andere relevante paragrafen uit de voorliggende motivering verwezen. Tabel 2.
Thema's provinciale omgevingsverordening Thema Artikel POV Verwijzing paragraaf Omgevingskwaliteit als ontwerpbasis 2.1 5.9 In een omgevingsplan wordt aangegeven op welke wijze het plan rekening houdt met de archeologische waarden en de archeologische verwachtingswaarden, waarbij gebruik wordt gemaakt van de Friese archeologische monumentenkaart extra (FAMKE) of van een met de provincie afgestemde gemeentelijke verdiepingsslag. In paragraaf 5.9 is nader ingegaan op de archeologische verwachtingswaarde van het plangebied. In een omgevingsplan dat een regeling bevat voor gronden buiten het bestaand stedelijk gebied, wordt gemotiveerd op welke wijze het plan rekening houdt met de landschappelijke- en cultuurhistorische kernkwaliteiten, zoals omschreven in de structuurvisie Grutsk op 'e Romte. Ook dient het regels te bevatten die nodig zijn om deze kernkwaliteiten zo veel mogelijk te behouden en te versterken. Het plangebied maakt in de structuurvisie onderdeel uit van het kleigebied Westergo. Voor dit deelgebied is een stelsel van smalle kwelderwallen met terpen, terpdorpen en terpsteden, die met hun vaak lineaire structuren de kwelder- en oeverwallen volgen kenmerkend. Het dorp Menaam is gelegen op een kwelderwal. De voorgenomen ontwikkeling bevindt zich ruimtelijk gezien binnen de stedelijke structuur van Menaam.
De landschappelijke kwaliteit van de kwelderwal blijft behouden als gevolg van het voornemen. Daarnaast zijn geconcentreerde blokvormige, radiale en lineaire dorpen, met lineaire bebouwingsstructuren die vanaf de terpen, dijken wegen en water volgen kenmerkend voor dit deelgebied. Met het planvoornemen wordt aangesloten op de bestaande lineaire bebouwingsstructuur van Menaam. Hiermee vormt de uitbreiding een logisch geheel dat binnen de bestaande stedenbouwkundige structuur van het dorp past. Hiermee sluit het planvoornemen aan op de landschappelijke kernkwaliteiten van het plangebied. Een omgevingsplan dat voorziet in nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies buiten het bestaand stedelijk gebied bevat voor die functies een onderbouwing van de wijze waarop het plan de omgevingskwaliteiten benut als ontwerpbasis, en het borgt het zorgvuldig situeren en inrichten van nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies op basis van de omgevingskwaliteiten. Zoals eerder benoemd sluit de stedenbouwkundige opzet van het nieuwe woongebied aan op de bestaande stedenbouwkundige opzet. Bestaande bebouwings- en ontsluitingsstructuren worden opnieuw gebruikt om het nieuwe woongebied in te passen. De nieuwe functie als woongebied wordt al met al ingepast op basis van de bestaande ontwerpkwaliteiten.
Zuinig en meervoudig ruimtegebruik 2.3 5.6 Een omgevingsplan, dat voorziet in nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies buiten het bestaand stedelijk gebied, bevat voor die functies een onderbouwing van het principe van zuinig- en meervoudig ruimtegebruik. Ook moet, wanneer een nieuwe stedelijke functie wordt toegedeeld buiten het bestaand stedelijk gebied, worden onderbouwd waarom die functie redelijkerwijs niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd. In paragraaf 5.6 is nader op deze aspecten ingegaan. Gezondheid en veiligheid 2.5 5.15 Een omgevingsplan, dat voorziet in nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies, bevat een onderbouwing van de wijze waarop effecten op de gezondheid en veiligheid zijn meegewogen in het plan. In paragraaf 5.11 is in het kader van rijksinstructieregels ingegaan op Omgevingsveiligheid. In paragraaf 5.15 is ingegaan op het onderdeel gezondheid. Op deze wijze zijn de aspecten veiligheid en gezondheid meegewogen in het plan. 19 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Bundeling stedelijke functies 2.6 - In een omgevingsplan mogen op gronden buiten het bestaand stedelijk gebied nieuwe bouw- en gebruiksmogelijkheden worden opgenomen voor nieuwe stedelijke functies, indien deze aansluiten op het bestaand stedelijk gebied en wat betreft aard en schaal passen bij de stad of het dorp.
Het plangebied is al omsloten door stedelijke functies van de kern en maakt daardoor ruimtelijk al onderdeel uit van het bestaand stedelijk gebied. De uitbreiding van het bestaand stedelijk gebied op deze plek is dan ook een logisch vervolg die qua aard en schaal bij het dorp past. Programmering woningbouw 2.7 4.2 Een omgevingsplan kan nieuwe woningen bevatten wanneer deze passen binnen de regionale woningbouwafspraken. De woningbouwafspraken zijn herzien met de herijking van de regionale woondeal in 2025 waarbij het planvoornemen aan de Bitgumerdyk in Menaam met een maximum van 60 nieuwe woningen als sleutelproject is aangemerkt. Het planvoornemen staat in de juridische planlijst van 'harde woningbouwplannen' voor de regio, die de instemming heeft van provincie Fryslân. 4.3 Conclusie Het planvoornemen is conform relevante instructieregels van het Rijk en de provincie. Hoofdstuk 5 Milieu- en omgevingsaspecten 5.1 Geluid van wegen, spoorwegen en industrieterrein Veel functies in de fysieke leefomgeving hebben te maken met geluid. Ze maken geluid of ze worden eraan blootgesteld. De regels over geluid gaan over het beheersen van geluid door wegen, spoorwegen en industrieterreinen en de bescherming van geluidgevoelige gebouwen en andere gebouwen en plekken. Ook zijn direct werkende regels in de Bruidsschat opgenomen.
Dit zijn de regels voor het bepalen en beoordelen van geluid door een toegelaten activiteit. In de Bruidsschat is het onderdeel geluid geregeld in paragraaf 22.3.4. Daarin staan regels over geluid door een activiteit op of in een geluidsgevoelig gebouw die op een locatie is toegelaten op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. In de Bruidsschat zijn waarden bepaald (zie artikel 22.57 Bruidsschat). Daarbij is onderscheid gemaakt in geluid door de volgende activiteiten: Activiteiten anders dan door windturbines en windparken en civiele buitenschietbanen, militaire buitenschietbanen en militaire springterreinen (paragraaf 22.3.4.2 BS); Geluid door windturbines en windparken (paragraaf 22.3.4.3 BS); Geluid door civiele buitenschietbanen, militaire buitenschietbanen en militaire springterreinen (paragraaf 22.3.4.4 BS). Instructieregels De instructieregels uit afdeling 3.5 Bkl zijn van toepassing op de beheersing van geluid door een weg, spoorweg of industrieterrein (artikel 3.18, lid 1 Bkl). De wetgever maakt onderscheid tussen geluidbronnen met een geluidproductieplafond als omgevingswaarde (gpp) en bronnen met een basisgeluidemissie (bge). Geluid afkomstig van wegen, spoorwegen en industrieterreinen heeft invloed op de omgeving. Het bevoegd gezag beoordeelt geluid van deze bronnen bij geluidgevoelige gebouwen (artikel 3.20 Bkl).
Het Rijk stelt voor een aantal gebouwen specifieke regels. Deze instructieregels van het Bkl voor geluid zijn gericht op aangewezen geluidgevoelige gebouwen (artikel 3.20 Bkl) en stiltegebieden (artikel 7.11 Bkl). In de aanwijzing van geluidgevoelige gebouwen is de functie (zoals wonen, onderwijs of zorg) bepalend (artikel 20 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk 3.20 Bkl). Voor andere gebouwen of locaties bepaalt de gemeente zelf de mate van bescherming tegen geluid. Dat doet de gemeente vanuit haar taak 'evenwichtige toedeling van functies aan locaties'. Geluidaandachtsgebied Net als onder de vroegere Wet geluidhinder (Wgh) wordt rondom een industrieterrein, weg of spoorweg een begrenzing aangebracht. Buiten die grens wordt per definitie voldaan aan geluidsnormen, en hoeft het effect van de bron op een geluidgevoelig gebouw niet meer te worden getoetst. Binnen die grens is een toets nodig op aanvaardbaarheid. Deze zone heet onder de Omgevingswet een geluidaandachtsgebied. Het geluidaandachtsgebied is een gebied (locatie) langs een weg of spoorweg of rond een industrieterrein waar het geluid hoger kan zijn dan bepaalde standaardwaarden (artikel 3.20 jo. tabel 3.34 Bkl) Lden, zoals bedoeld in onderstaande tabel.
Geluidbronsoort Standaardwaarde Provinciale wegen Rijkswegen 50 Lden Gemeentewegen Waterschapswegen 53 Lden Lokale spoorwegen Hoofdspoorwegen 55 Lden Industrieterreinen 50 Lden 40 Lnight De ligging van een geluidaandachtsgebied wordt bepaald door de geluidsbelasting van geluidsbronnen. Hoe die geluidsbelasting moet worden bepaald, is voorgeschreven in het Bkl en in de Omgevingsregeling (artikel 5.78a Bkl). De instructieregels voor het omgevingsplan hebben betrekking op het geluidaandachtsgebied van: wegen, spoorwegen en industrieterreinen met geluidproductieplafonds; lokale spoorwegen zonder geluidproductieplafonds; en verharde gemeentewegen en waterschapswegen zonder geluidproductieplafonds, niet zijnde een erf in de zin van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990, met een verkeersintensiteit van meer dan 1.000 motorvoertuigen per etmaal als kalenderjaargemiddelde. Onderzoek Het plangebied ligt binnen het geluidsaandachtsgebied van gemeentelijke wegen en niet binnen andere geluidsaandachtsgebieden. Geluid door gemeentewegen is opgenomen in paragraaf 3.5.2 van het Bkl. In artikel 3.26 van het Bkl is opgenomen dat geluid door gemeentewegen van toepassing is op verharde gemeentewegen met een verkeersintensiteit van meer dan 1.000 motorvoertuigen per etmaal als kalenderjaargemiddelde. De Bitgumerdyk betreft een gemeentelijke weg met een hogere verkeersintensiteit.
Hiervoor zijn in mei 2025 verkeerstellingen uitgevoerd. De uiteindelijke resultaten daarvan zijn als Bijlage 3 van deze motivering opgenomen. De verkeerstellingen hebben gediend als input voor het verrichten van het onderzoek naar de geluidbelasting ten gevolge van wegverkeerslawaai. Dit akoestisch onderzoek is als Bijlage 4 bij deze motivering is opgenomen. Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat de meest nabij de Bitgumerdyk geprojecteerde woningen (eerstelijnsbebouwing) de hoogste geluidbelasting zullen kennen. Het gaat hierbij om een geluidbelasting van ten hoogste 52 dB en daarmee wordt voldaan aan de standaardwaarde van 53 dB. Er is geen sprake van cumulatie van geluid en er hoeven verder geen geluidsbeperkende maatregelen vanwege het planvoornemen te worden overwogen. Vanwege de oplopende afstand naar de Bitgumerdyk en de afschermende werking van de geprojecteerde eerstelijnsbebouwing langs de Bitgumerdyk, is de geluidsbelasting op de daarachter gelegen woningen lager dan de in het onderzoek beschouwde woningen. 21 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Conclusie Op het vlak van geluid van wegen (en spoorwegen en industrieterrein) is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze gerealiseerd worden.
5.2 Geluid door activiteiten Wettelijk kader Met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties zijn er instructieregels van het Rijk over geluid van activiteiten (paragraaf 5.1.4.2 van het Bkl). Het omgevingsplan moet ervoor zorgen dat het geluid van activiteiten op geluidsgevoelige gebouwen (zoals woningen en woonschepen) aanvaardbaar is. Daartoe moet het omgevingsplan in beginsel regels bevatten. Het gaat om 'gewoon' geluid in een stedelijke omgeving, dat wil zeggen de combinatie wonen met (lichte) bedrijvigheid. De benodigde regels over geluid zijn opgenomen in de Bruidsschat (zie paragraaf 22.3.4). Systematiek milieuzonering De milieuregels uit het Bkl hebben als doel een goede kwaliteit van het leefmilieu te handhaven en te bevorderen. Dit gebeurt onder meer door milieuzonering. Onder milieuzonering wordt het aanbrengen van een voldoende ruimtelijke scheiding tussen milieubelastende bedrijven of inrichtingen enerzijds en milieugevoelige functies als wonen en recreëren anderzijds verstaan. De ruimtelijke scheiding bestaat doorgaans uit het aanhouden van een bepaalde afstand tussen milieubelastende en milieugevoelige functies. Die onderlinge afstand moet groter zijn naarmate de milieubelastende functie het milieu sterker belast. Milieuzonering heeft twee doelen: 1.
het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij woningen en andere gevoelige functies; 2. het bieden van voldoende zekerheid aan bedrijven dat zij hun activiteiten duurzaam onder aanvaardbare voorwaarden kunnen uitoefenen. Als uitgangspunt voor het bepalen van de aan te houden afstanden wordt veelal de VNG-uitgave Bedrijven en Milieuzonering uit 2009 gehanteerd. Deze uitgave bevat een lijst, waarin voor een hele reeks van milieubelastende activiteiten (naar SBI-code gerangschikt) richtafstanden zijn gegeven ten opzichte van milieugevoelige functies. De lijst geeft richtafstanden voor de ruimtelijk relevante milieuaspecten geur, stof, geluid en gevaar. De grootste van de vier richtafstanden is bepalend voor de indeling van een milieubelastende activiteit in een milieucategorie en daarmee ook voor de uiteindelijke indicatieve richtafstand. Voor het aspect geluid van activiteiten wordt echter alleen ingegaan op geluid. De overige aspecten worden, indien relevant, uitgewerkt in andere paragrafen van deze motivering. De afstanden worden gemeten tussen enerzijds de grens van de bestemming die de milieubelastende functie(s) toelaat en anderzijds de uiterste situering van de gevel van een milieugevoelige functie die op grond van het plan mogelijk is. Onderzoek Twee vragen spelen een rol bij de toetsing: 1. Past de functie in de omgeving? (uitwaartse zonering); 2.
Laat de omgeving de functie toe? (inwaartse zonering) Gebiedstype Het plangebied bevindt zich nabij woonbebouwing en andere stedelijke functies van de kern Menaam. Het gaat bijvoorbeeld om een tuincentrum en een bedrijfsperceel ten zuiden van het plangebied. Dergelijke functies zijn op korte afstand van bestaande woningen gesitueerd. Bovendien zijn er nabij het plangebied gemengde bestemmingen gesitueerd. Op basis hiervan kan gesteld worden dat er sprake is van een gemengd gebied. 22 TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Inwaartse zonering Tuincentrum Ten noorden van het plangebied bevindt zich op korte afstand een tuincentrum. Aan de richtafstand van 30 meter volgens de VNG-publicatie Bedrijven en Milieuzonering (2009) kan niet worden voldaan. Het tuincentrum is drukbezocht en dat kan tot geluidhinder op de woningen in het plangebied leiden. Andersom zou het planvoornemen belemmerend kunnen werken op de bedrijfsactiviteiten van het tuincentrum, en is ook niet de bedoeling. Omdat op voorhand niet kan worden uitgesloten dat ter plaatse van de nieuwe woningen niet het gewenste woonklimaat ontstaat, en ook op voorhand niet direct kan worden gesteld dat het bedrijf niet in haar mogelijkheden wordt beperkt door de bescherming tegen geluid die nieuwe woningen standaard genieten, is akoestisch onderzoek uitgevoerd.
Hierin is onderzocht wat de te verwachten geluidbelasting van het tuincentrum is ten aanzien van de dichtstbijzijnde woningen in het plangebied. Het akoestisch onderzoek is als Bijlage 5 bij deze toelichting opgenomen. Met de verkregen informatie rondom de bedrijfsvoering van het tuincentrum is met het akoestisch onderzoek vast komen te staan dat ten aanzien van zowel langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus, maximale geluidsniveaus en verkeersaantrekkende werking op de nieuwe woonbestemmingen in het plangebied wordt voldaan aan de gehanteerde geluidwaarden ter beoordeling van de inpassing en aan de grenswaarden van het Omgevingsplan van de gemeente Waadhoeke. Ter plaatse van de nieuwe woningen met het akoestisch onderzoek aangetoond dat er een aanvaardbaar geluidsklimaat komt te heersen en de nieuwe woningen ook niet gaan zorgen voor beperkingen op de mogelijkheden van het tuincentrum. Dierenwinkel Verder bevindt zich ten zuiden van het plangebied een dierenwinkel. Het gaat om een kleinschalig milieucategorie 1 bedrijf dat passend is binnen een woongebied. Er grenzen al woningen aan het bedrijf. Dit toont aan dat een dergelijk bedrijf wat milieuhinder betreft passend is ten opzichte van de woningen in het plangebied. De dierenwinkel zorgt niet voor onevenredige hinder ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.
Uitwaartse zonering Met het planvoornemen worden geen nieuwe geluidveroorzakende activiteiten mogelijk gemaakt. Wat betreft uitwaartse zonering zijn er dan ook geen beperkingen ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling. Conclusie Op het vlak van geluid door activiteiten is het planvoornemen niet evident onuitvoerbaar en kan op aanvaardbare wijze gerealiseerd worden. 5.3 Geluid door luchtvaart Toetsingskader Het Luchthavenbesluit Leeuwarden (vastgesteld op 13-05-2013 door de Minister van Defensie) en het Besluit militaire luchthavens (van 06-02-2009) is relevant voor de planontwikkeling. Het Besluit militaire luchthavens en het Luchthavenbesluit Leeuwarden zijn nauw met elkaar verbonden. Het Besluit militaire luchthavens stelt uniforme grenswaarden voor geluidsbelasting en veiligheidsregels voor militaire luchthavens vast. Het Luchthavenbesluit Leeuwarden specificeert deze regels voor de militaire luchthavens in Leeuwarden, inclusief de geluidszone van 35 Ke die op de kaart in bijlage 3 van dat besluit is aangegeven. Beide besluiten gaan in een later stadium nog over naar de Omgevingswet.