bijlage 2 GR Fryslan-West jaarstukken 2024 incl controleverklaring openbare versie
Tekst van het document
GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING WERKVOORZIENINGSCHAP FRYSLÂN-WEST JAARSTUKKEN 2024
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 1
Inhoudsopgave Inleiding
3
Personele en financiële ontwikkelingen
4
Jaarverslag 2024 GR Fryslân-West I Verslag algemeen en dagelijks bestuur
10
II Paragraaf Financiering
16
III Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
17
IV Paragraaf Verbonden partijen
20
V Paragraaf Bedrijfsvoering
20
Jaarrekening 2024 GR Fryslân-West VI Balans per 31 december 2024
23
VII Overzicht van baten en lasten 2024
24
VIII Grondslagen
27
IX Toelichting balans per 31 december 2024
30
X Toelichting overzicht van baten en lasten
33
XI Overige informatie
37
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 2
Inleiding Iedere jaarrekening is een momentopname. Om een jaarrekening te beoordelen, dient zij vanzelfsprekend geplaatst te worden in een breder perspectief. In dat bredere perspectief kan de ontwikkeling van een organisatie worden beoordeeld. Daarom worden in bepaalde hoofdstukken de Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap Fryslân-West (in volgende hoofdstukken te noemen GR Fryslân-West) en NV Empatec (in volgende hoofdstukken te noemen Empatec) gezamenlijk gepresenteerd. Wanneer dit voorkomt zullen wij dit aangeven. Voor het gehele inzicht in Empatec verwijzen wij u naar de jaarrekening van NV Empatec, welke ook op de website is gepubliceerd. Het concept resultaat 2024 van de GR Fryslân-West komt uit op een positief resultaat na bestemming van € 0,1 mln. NV Empatec heeft in 2024 een positief resultaat behaald van € 0 mln. Om de personele en financiële ontwikkelingen te kunnen beoordelen, hebben wij de belangrijkste parameters op een rijtje gezet. Wij schetsen de ontwikkeling vanuit het perspectief van onze belangrijkste stakeholders: • • •
SW-medewerkers Gemeentelijke overheden Afnemers (opdrachtgevers en werkgevers)
In de schema's hiernaast staan de stakeholders, met de bijbehorende belangen.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 3
Personele en financiële ontwikkelingen Ontwikkeling totale populatie Sinds 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht. Instroom van nieuwe SW-medewerkers in dienst bij de GR Fryslân-West stopte vanaf dat moment. Als gevolg van het natuurlijk verloop (pensionering, verhuizing, overlijden, etc.) neemt de populatie van het aantal SW-medewerkers in dienst bij de GR Fryslân-West dus af. Naast SW-medewerkers in dienst bij de GR Fryslân-West werken er ook medewerkers zonder SW-status (veelal leiding en staf); dit wil overigens niet zeggen dat er geen SW-medewerkers in de leiding en staf actief zijn. Naast deze twee groepen medewerkers kennen we sinds een aantal jaren ook twee nieuwe doelgroepen: • Medewerkers met de indicatie (nieuw) Beschut Werken en • Medewerkers in het kader van Doorstroombanen (doelgroep Baan Afspraak Banen met loonkostensubsidies) en Wajong De ontwikkeling van het aantal medewerkers (doelgroepen en staf/kader) is als volgt de afgelopen jaren.
Het aantal gesubsidieerde medewerkers is in 2024 iets lager dan 2023. De afname van het aantal SW-medewerkers is bijna volledig gecompenseerd door de instroom van nieuwe doelgroepen zoals Beschut Werk (inclusief wachtlijst aanpak van onze gemeenten) en BAB/LKS. De formatie van staf en kader is in 2024 hoger dan in 2023. Dit komt vooral door de aanname van een aantal medewerkers in verband met de transitie naar het werkleerbedrijf. In 2024 is geïnvesteerd in de begeleiding van bestaande en nieuwe medewerkers uit de doelgroep met praktijkopleiders, ontwikkelcoaches en een werkleercoördinator conform onze strategische thema’s en hieraan gekoppelde initiatieven. Daarnaast is ter ondersteuning van de leiding van de locatie in Wier en ten behoeve van de uitvoering van de Groeituin extra begeleiding gerealiseerd in 2024. Tenslotte, gegeven de marktomstandigheden in Nederland, is besloten tot een extra investering (salesboost) in verkoopcapaciteit (accountmanagers en ondersteuning). Tenslotte is op basis van de businesscase de omvang van de uitgevoerde re-integratietrajecten toegenomen, hiertoe zijn extra jobcoaches aangetrokken. Dit verklaart de toename van de formatie van staf/kader in 2024 tot 2023. In de volgende paragrafen wordt een toelichting gegeven op de ontwikkeling van de doelgroepen (WSW en Participatiewet).
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 4
SW-medewerkers Vanuit het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt, streeft Empatec namens de GR Fryslân-West ernaar om zoveel mogelijk SW-medewerkers te plaatsen in de reguliere arbeidsmarkt. De huidige samenstelling van de SW-groep ziet als volgt uit:
De volgende vormen: • Begeleid Werken: bij deze vorm treedt een medewerker met een SW-indicatie in dienst van een reguliere werkgever. De betreffende SW-medewerker heeft een terugkeergarantie en de werkgever ontvangt vanuit Empatec een Loonkostensubsidie die in verhouding staat met de productiewaarde van de medewerker. • Detachering: bij deze vorm wordt een medewerker vanuit Empatec uitgeleend aan een werkgever en die werkgever draagt zorg voor de aansturing van de betreffende medewerker. De werkgever betaalt Empatec, afhankelijk van de productiewaarde van die medewerker, een uur-, dag-, week-, maand- of jaartarief. Wanneer het werk is afgerond en er geen ander werk meer is, dan valt de betreffende medewerker terug op Empatec. Binnen deze categorie onderscheiden we individuele en groepsdetacheringen. • Werken Op Locatie (WOL): in dit geval verstrekt een werkgever een opdracht aan een groep medewerkers van Empatec die onder leiding staat van een leidinggevende van Empatec. Twee voorbeelden hiervan zijn: Lankhorst (Sneek) en Rentex (Bolsward). Lankhorst maakt hiervan gebruik omdat zij deze medewerkers graag willen inzetten, maar daar zelf geen geschikte leidinggevenden voor hebben. De werkgevers (c.q. opdrachtgevers) rekenen af op basis van uren dan wel geproduceerde eenheden.
Voor medewerkers die we niet via bovenstaande vormen kunnen inzetten hebben we een beschutte omgeving met een aantal werkbedrijven: Meubelbedrijf, Metaalbedrijf, Verpakkingsbedrijf, Kwekerij/Groeituin en Dienstverlening (met hierin o.a. hoveniers, natuurbeheer en facilitaire services zoals schoonmaak en schilders).
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 5
Nieuwe doelgroepen Sinds 2015 is de instroom van nieuwe SW-medewerkers gestopt. Sinds die tijd is er instroom van nieuwe medewerkers die de indicatie ‘Beschut Werk’ hebben gekregen bij het UWV en worden medewerkers aangetrokken met Loonkostensubsidie (LKS). In de onderstaande grafiek staat de ontwikkeling van medewerkers die bij Empatec werkzaam zijn, vanuit een aantal nieuwe doelgroepen weergegeven.
Zowel de doelgroep Beschut Werker als de doelgroep Banenafspraakbanen (BAB’er met LKS) laat in 2023 en 2024 een flinke groei zien. De doelgroep Beschut Werk groeit door enerzijds de reguliere jaarlijkse toename van de taakstelling en financiering met ca 6 per jaar. Daarnaast hebben de gemeenten Súdwest-Fryslân, Harlingen en de Waadhoeke extra middelen beschikbaar gesteld om de wachtlijst aan Beschut Werkers op te lossen. De doelgroep Banenafspraakbanen neemt sinds het tweede kwartaal van 2022 sterk toe. Dit wordt veroorzaakt door de groep die tussen wal en schip valt. BAB’er die soms al meerdere malen zijn geplaatst bij reguliere werkgevers maar weer terugvallen en niet in aanmerking komen voor de indicatie Beschut Werk. Deze doelgroep wordt steeds vaker, en op dit moment tijdelijk, in dienst genomen bij het Werkleerbedrijf en bij reguliere werkgevers gedetacheerd of intern geplaatst in het Werkleerbedrijf.
Ziekteverzuim Het ziekteverzuim van SW’ers en beschut werk etc. (gesubsidieerden) is in onderstaande tabel gespecifieerd. Doelgroep Sw/Beschut Werk etc (gesubsidieerd)
Type Kort
Verzuim 2024 0,97%
Verzuim 2023 0,88%
Middel Lang
2,37% 5,46%
2,33% 5,36%
Langer dan 1 jr Totaal
3,01% 11,8%
3,69% 12,27%
In algemene zin zijn er een aantal trends te onderkennen: •
Het ziekteverzuim bij onze gesubsidieerde medewerkers is weer iets gedaald; Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 6
• • • • • •
Deze daling is in lijn met de landelijke trend over 2022 en 2023 waarbij het ziekteverzuim in Nederland flink toenam en in 2024 weer iets daalde; Betrokkenheid van leidinggevenden en de inzet van job- en ontwikkelcoaches en case management laten zien dat aandacht voor o.a. het verzuim helpt bij het reduceren en voorkomen (preventief); De achterstanden van het UWV bij de beoordeling van WIA aanvragen is in 2024 nog steeds aanwezig (neemt zelf weer iets toe). De achterstand bij dossiers van medewerkers ouder dan 60 jaar is nog steeds aanwezig; Deze medewerkers tellen, ook na 2 jaar, mee in het ziekteverzuimpercentage; Nieuwe instroom gesubsidieerd (Beschut Werk) kent een hoger ziekteverzuim percentage dan WSW; Gemiddelde leeftijd personeelsbestand gesubsidieerd stijgt waardoor het risico op hoger ziekteverzuim toeneemt.
Het ziekteverzuim van Sw/Beschut (gesubsidieerden) is in zowel 2022 als 2023 iets afgenomen. Gelet op de populatie binnen de SW/Beschut verwachten we hier geen grote dalingen meer te kunnen realiseren. Doordat de gemiddelde leeftijd toeneemt en bij nieuwe doelgroepen sprake is van een groter omvang van problematieken is dat ook logisch, de landelijke cijfers geven dit ook weer (zie hieronder). Onze aandacht voor ziekteverzuimbegeleiding en inzetbaarheid blijft echter onverminderd groot. Ten opzichte van de landelijke benchmark is het verzuim van Sw/Beschut Werk (gesubsidieerd) bij Empatec al jaren ruim onder de landelijke cijfers. Landelijk was het verzuim in 2023 16,3% (2022 16,3%, 2021: 16%, bron: Cedris Benchmark). Hier zit Empatec ruim onder (voor 2024 zijn de landelijke cijfers nog niet bekend).
Financiële ontwikkeling Omzet per medewerker Om de teruglopende Rijksbijdrage en stijgende loonkosten het hoofd te bieden is Empatec bedrijfsmatiger en marktgerichter gaan werken. De belangrijkste doorgevoerde veranderingen waren: 1. meer externe- en klantgerichtheid; 2. marktconforme prijsstelling: ter voorkoming van oneigenlijke concurrentie en vanuit de overtuiging dat onze mensen waarde toevoegen waar de klant een reële prijs voor dient te betalen en mede ingegeven door de Wet Markt en Overheid hanteert Empatec zoveel mogelijk marktconforme verkoopprijzen waarin de integrale kosten zijn verwerkt; 3. decentralisatie van de organisatie; 4. investeringsprogramma voor leiderschapsontwikkeling. Dit heeft ertoe geleid dat de omzet (en NTW) per medewerker de afgelopen jaren sterk verbeterd is en dat na het moeilijke (corona)jaar 2020 en deels 2021 de opgaande lijn weer zichtbaar is. De omzet per medewerker is in 2023 gedaald in verband met het stoppen van de teelt van tomaten in de Kas in Wier, de NTW per fte is wel toegenomen. In 2024 is weer een lichte stijging te zien van zowel de NTW als omzet per fte.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 7
Ontwikkeling gezamenlijk resultaat GR en Empatec De grafiek hieronder laat de resultaatontwikkeling van de NV en GR gezamenlijk zien. De blauwe lijn laat de ontwikkeling zien van het resultaat van de NV, de oranje lijn laat de ontwikkeling zien van de GR (exclusief bijdrage aan de GR van de NV) en de groene lijn laat de gezamenlijke situatie zien.
Resultaatontwikkeling GR en NV (x € 1.000) (geconsolideerd en exclusief incidentieel) 5.000
Omzet/totale kosten
4.000 3.000 2.000 1.000 -1.000
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
-2.000 -3.000 -4.000
Resultaat NV (vóór bijdrage GR)
Resultaat GR (vóór bijdrage van NV)
Samengevoegd resultaat NV + GR
De NV kent jaarlijks een positief bedrijfsresultaat. Oorzaak van het dalende resultaat in 2019 en 2020 is de transformatie van het bedrijf (investering in personeelsontwikkeling en leiderschap, tijdelijke inhuur; goeddeels eenmalig). Het bedrijfsresultaat van GR is tot en met 2019 structureel negatief doordat de rijksbijdrage SW de loonkosten SW niet dekt. Door verhoging van de gemeentelijke bijdrage en ingaande 2020 de nieuwe afspraken over de kostenverrekening tussen GR en NV (kostenverlagend voor GR, kostenverhogend voor NV) leidt dit tot een structureel positief resultaat in de GR. Voor 2024 wordt het positieve resultaat van de GR veroorzaakt door de hogere Rijksbijdrage SW. Het resultaat van de NV is nagenoeg nihil.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 8
Liquiditeit De GR Fryslân-West en Empatec bankieren tot en met 2020 met verschillende bankrekeningen onder één overeenkomst bij de BNG. In het kader van de kredietfaciliteit saldeert de BNG de tegoeden en tekorten van GR Fryslân-West en Empatec. Om deze reden heeft de liquiditeitsplanning in de afgelopen jaren altijd vanuit de gezamenlijke situatie plaatsgevonden. Vanuit vereisten van de BNG hebben de GR Fryslân-West en Empatec een afzonderlijke overeenkomst met de BNG en worden tegoeden en tekorten niet meer gesaldeerd. De liquiditeit van de GR Fryslân-West is positief en bedraagt ultimo 2024 € 4,8 mln. (vorig jaar € 3,3 mln.). Dit wordt met name veroorzaakt door het positieve jaarresultaat 2024. Onderstaand een weergave van de liquiditeit. Mede door de kapitaalinjectie van de GR, de kostenverdeling en de structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage en de positieve resultaten van de afgelopen jaren van met name de GR Fryslân-West is de liquiditeit structureel verbeterd.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 9
I Verslag Algemeen en Dagelijks Bestuur Voor iedereen een zinvol leven. Vanuit deze missie ontwikkelen vier gemeenten (De Fryske Marren, Harlingen, Súdwest-Fryslân en Waadhoeke) samen met NV Empatec (hierna Empatec) het Werkleerbedrijf. Het draait om mensen. Mensen die zonder het Werkleerbedrijf niet of moeilijk aan het werk komen. Met Empatec hebben de gemeenten een eigen Werkleerbedrijf waarin inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, zicht krijgen op hun werkcompetenties en waar die competenties worden versterkt zodat mensen een passende werkkring bij reguliere werkgevers vinden. En voor de doelgroep met een Wsw of Nieuw beschut baan, voor wie werken bij reguliere werkgevers (nog) niet mogelijk is, biedt het Werkleerbedrijf zelf werk. De GR Fryslân West is het samenwerkingsverband tussen deze vier gemeenten. Organisatie GR Fryslân West De Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West (hierna: GR) is 100% aandeelhouder van Empatec. De GR is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten De Fryske Marren, Harlingen, SúdwestFryslân en Waadhoeke met als doel het op een bedrijfsmatig verantwoorde wijze uitvoeren van taken van en voor deze deelnemende gemeenten op het terrein van de Sociale Werkvoorziening (WSW) en de Participatiewet. Medewerkers die bij Empatec werken in kader van de (oude) WSW regeling zijn in dienst van de GR.
De GR kent een dagelijks- en een algemeen bestuur. Er is daarnaast een klein ondersteuningsteam, bestaande uit een technische voorzitter, een onafhankelijk secretaris, een onafhankelijke controller en een secretarieel ondersteuner. Alle overige taken, zoals de personeels- en financiële administratie, overige HR-taken, begeleiding enz. worden verzorgd vanuit Empatec. Business Case en implementatie Binnen de GR bestaat consensus over de ontwikkelrichting van het werkleerbedrijf en het in stand houden van de infrastructuur van het sociaal werkbedrijf. Dit sluit aan bij de strategische visie van de GR om zoveel mogelijk mensen met een beperking te integreren bij reguliere bedrijven en organisaties. De uitwerking van deze strategische visie is vertaald in een concrete businesscase voor het werkleerbedrijf, die door de gemeenteraden in 2023 is vastgesteld. De plannen in de businesscase zijn uitgewerkt in een implementatieplan. Businesscase en implementatieplan zijn leidend voor het handelen binnen de GR. In 2024 is verder uitwerking gegeven aan de ambities uit de Businesscase en de afspraken uit het implementatieplan. Vanuit de GR onder andere door: - Het vaststellen van de jaarovereenkomst over 2024 en 2025 tussen NV en GR - Het vaststellen van de overlegstructuur tussen NV en GR. - Het bespreken van de kwartaalrapportages.
- Er zijn in 2024 twee nieuwsbrieven uitgebracht om de raden te informeren over de ontwikkelingen binnen de NV en de GR - Er is een Open Dag georganiseerd bij locatie Franeker van Empatec. Deze Open Dag is druk bezocht door raadsleden. Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West en Raadsadviescommissie In 2021 is de Wet Gemeenschappelijke Regelingen gewijzigd. De wijzigingen moesten uiterlijk 1 juli 2024 zijn doorgevoerd in de gemeenschappelijke regelingen. De regeling van de GR Fryslân-West moest als gevolg van deze wetswijziging worden aangepast. Dit hebben we in twee fasen gedaan. De eerste fase is in 2022 opgestart en afgerond. Dat heeft geresulteerd in een gewijzigde GR regeling die geldt vanaf 1 januari 2023. In 2023 is een tweede wijzigingsvoorstel voorbereid door de GR en gemeenten en voorzien van zienswijzen door de gemeenteraden. Dit proces is uitgelijnd in samenspraak met een Intergemeentelijke Raden Werkgroep, bestaande uit twee vertegenwoordigers vanuit iedere raad. Dit proces is afgerond in 2024. Belangrijke onderwerpen in het tweede wijzigingsvoorstel waren het toevoegen van uittredingsregels en de mogelijkheid tot het instellen van een intergemeentelijke
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 10
raadsadviescommissie. Met het afronden van de tweede wijziging voldoet de GR Fryslân West aan de vereisten zoals deze gelden in de vernieuwde wet Gemeenschappelijke Regelingen. Binnen de GR Fryslân West is, op voorstel van de gemeenteraden, gekozen om te gaan werken met een intergemeentelijke radenadviescommissie. In september 2024 heeft het Algemeen bestuur goedkeuring gegeven aan de Verordening Regionale Raadsadviescommissie Werkvoorzieningschap Fryslân-West. In het najaar hebben de gemeenteraden vanuit iedere raad twee raadsleden benoemd als lid van de Raadsadviescommissie. Dit zijn per gemeente de volgende personen: Gemeente De Fryske Marren: Dhr. S. (Sytze) Holtrop Dhr. J. (Jan) van Zanden (voorzitter commissie) Gemeente Waadhoeke: Dhr. T. (Tjeerd) Cuperus (vice-voorzitter commissie) Mevr. Y(Ytsje) de Groot-Krikke Gemeente Sudwest Fryslân: Dhr. C.H. (Cees) Riezebos Dhr. P. (Pieter) Greidanus Gemeente Harlingen: Mw. L. (Lisa) Ligthart Dhr. S. (Sietse) Zoodsma In december 2024 heeft de Raadsadviescommissie voor het eerst vergaderd. Als bestuur zijn wij content met de raadsadviescommissie, we hopen hiermee Empatec en haar medewerkers nog wat dichter naar de raadsleden te brengen. Strategische visie In 2024 zijn de vier betrokken gemeenten een project gestart om een meerjarige strategische visie te formuleren voor het werkleerbedrijf.
Dit gaat in de ‘breedste zin’: het gaat om de hele doelgroep van mensen die niet kunnen werken tot en met mensen aan de ‘onderkant’ van de arbeidsmarkt. Reden voor de strategische visievorming is de Impulsregeling van het ministerie van SZW. Evaluatie Businesscase en GR-regeling in 2025 In het eerste en tweede kwartaal 2025 dient er volgens de nieuwe GR regeling een evaluatie plaats te vinden van de GR-regeling. Deze moet namelijk een jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen gereed zijn. Daarnaast is in de Businesscase een evaluatie voorzien eind 2024. Begin 2025 zal deze (gezamenlijke) evaluatie ter hand worden genomen. De resultaten van de evaluatie dienen uiterlijk in juni 2025 aan de deelnemende colleges en gemeenteraden te worden gezonden. De uitkomsten kunnen tevens relevant zijn voor de strategische visievorming. Economisch gezond De inwoners van de deelnemende gemeenten hebben een groot belang bij een economisch gezond Empatec/Pastiel dat voor iedereen met een beperking een passende werkplek biedt en degenen met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleidt naar werk binnen de reguliere arbeidsmarkt. Daar streeft de GR dan ook naar. In 2024 is wederom een positief resultaat behaald voor de GR. Het resultaat is 1,4 miljoen hoger dan begroot. Het positieve resultaat ontstaat door de incidentele bijdrage voor de infrastructuur van sociale ontwikkelbedrijven van 0,9 miljoen.
Deze incidentele bijdrage is in een bestemmingsreserve opgenomen hangende het lopende visie traject (businesscase). Daarnaast zijn er rente baten 0,3 miljoen (niet begroot) en zijn de bedrijfskosten 0,1 miljoen lager dan begroot. De rijksbijdragen en loonkosten zijn per saldo 100K lager uitgevallen, waarvoor hierna een toelichting volgt.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 11
De rijksbijdragen en subsidies zijn hoger dan begroot als gevolg van hogere loon- en prijsindexaties WSW. De (loon)kosten zijn hoger als gevolg van de CAO loonsverhogingen en verhoging van het wettelijk minimumloon. De loonkosten voor de overige doelgroepen zijn vooral gestegen door de hogere instroom dan begroot, waar een extra opbrengst tegenover staat. Voor een nadere analyse van de exploitatie verwijzen wij naar de jaarrekening. Daarnaast zijn in het kader van risicomanagement het beleid hieromtrent, de (financiële) risico’s en benodigd weerstandsvermogen van de GR FW geactualiseerd en in de paragraaf weerstandsvermogen nader toegelicht. Wij kunnen vermelden dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de algemeen bestuur vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Voor de hiervoor opgestelde rechtmatigheidsverklaring verwijzen wij naar hoofdstuk XI. Medewerkers Empatec Met de slogan: wij geloven in Werkgeluk! laat Empatec zien hoe belangrijk werk is voor iedereen.
Het is mooi dat onze gemeenten een Werkleerbedrijf als Empatec hebben, waarin mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben een kans krijgen om van waarde te zijn en zich te ontwikkelen. Vergeleken met andere werkleerbedrijven doet de GR/ Empatec het heel goed. Het ziekteverzuim is bijvoorbeeld laag in verhouding tot andere vergelijkbare werkleerbedrijven. Wij als bestuur van de GR zijn hier trots op. Dit laat zien dat de aanpak zoals die wordt gehanteerd binnen Empatec werkt. Namens het bestuur spreek ik het vertrouwen uit dat de gezamenlijke ingezette koers om te veranderen en te verbeteren ertoe zal leiden dat de GR die taken van gemeenten uit kan (blijven) voeren waarbij Empatec/Pastiel een ondernemende, toekomstbestendige en financieel gezonde organisatie blijft. Dit alles in het belang van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en met als doel hen de kansen te bieden die zij nodig hebben. Namens Het algemeen en dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West, Lucienne Boelsma, voorzitter
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 12
Samenstelling algemeen bestuur Het lidmaatschap van het algemeen bestuur staat slechts open voor leden van de colleges en burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Het lidmaatschap van het algemeen bestuur eindigt op de dag waarop de zittingsperiode van de colleges van burgemeester en wethouders afloopt. Zij blijven hun functie waarnemen tot het tijdstip waarop de colleges van burgemeester en wethouders der gemeenten de nieuwe leden hebben aangewezen. Het algemeen bestuur van de GR bestaat uit acht personen. Het algemeen bestuur van de GR Fryslân-West kent de volgende samenstelling op 31 december 2024: Naam
Gemeente
2024 Honorarium
L. Boelsma (voorzitter)
De Fryske Marren
Geen
M. Poelman
Súdwest-Fryslân
Geen
P. Schoute
Harlingen
Geen
M. van der Meer
Waadhoeke
Geen
R. van Iddekinge H. de Boer
De Fryske Marren Súdwest-Fryslân
Geen Geen
E. de Groot
Harlingen
Geen
R. de Vries
Waadhoeke
Geen
Remuneratie algemeen bestuur De leden van het algemeen bestuur ontvangen geen honorering. Dat er geen betalingen zijn gedaan in 2024 is opgenomen in het overzicht ‘Samenstelling algemeen bestuur’ en in de jaarrekening van GR onder hoofdstuk XI Overige informatie. Activiteiten algemeen bestuur Het algemeen bestuur heeft in 2024 6x vergaderd. In haar vergaderingen heeft zij zich gericht op: • • • • • •
de realisatie van de doelstellingen van de GR Fryslân-West; het realiseren van wensen van colleges en raden van deelnemende gemeenten qua veranderingen als opgenomen in de Businesscase; de realisatie van haar sociale opgave voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; de financiële verslaglegging; de naleving van wet- en regelgeving; het voorbereiden van de aandeelhoudersvergadering.
Daarnaast heeft het bestuur o.m. de volgende onderwerpen besproken of daar goedkeuring aan verleend: • • • • • •
het jaarverslag van de GR, inclusief de jaarrekening 2023; de begroting 2025 van de GR; beloning Raad van Commissarissen van NV Empatec met ingang van 1 januari 2024; de financiële- en controle verordening; verordening raadsadviescommissie; de (kwartaal) managementrapportages 2024
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 13
Samenstelling dagelijks bestuur Het dagelijks bestuur bestaat uit tenminste drie leden, waaronder: de voorzitter en twee door en vanuit het algemeen bestuur aan te wijzen overige leden. Het algemeen bestuur bepaalt in de eerste vergadering van elke zittingsperiode voor de duur daarvan het aantal te vervullen plaatsen in het dagelijks bestuur. De leden van het dagelijks bestuur treden af op de dag van aftreden van het algemeen bestuur. De voorzitter wordt in de eerste vergadering van het algemeen bestuur door en uit haar midden aangewezen voor de zittingsperiode. Het voorzitterschap eindigt indien betrokkene ophoudt lid van het dagelijks bestuur te zijn. Het algemeen bestuur voorziet dan onmiddellijk in de vervanging. De voorzitter is belast met de leiding van de vergaderingen van het algemeen en dagelijks bestuur en vertegenwoordigt het openbaar lichaam in en buiten rechte. Een en ander leidt tot het volgende overzicht van de samenstelling van het dagelijks bestuur van de GR op 31 december 2024: Naam
Gemeente
2024 Honorarium
L. Boelsma (voorzitter)
De Fryske Marren
Geen
M. Poelman
Súdwest-Fryslân
Geen
P. Schoute
Harlingen
Geen
M. van der Meer
Waadhoeke
Geen
Remuneratie dagelijks bestuur De leden van het dagelijks bestuur ontvangen geen honorering. Dat er geen betalingen zijn gedaan in 2024 is opgenomen in het overzicht ‘Samenstelling Dagelijks bestuur’ en in de jaarrekening van GR onder hoofdstuk XI Overige informatie. Activiteiten dagelijks bestuur Het dagelijks bestuur is in 2024 10x bij elkaar geweest. In haar vergaderingen heeft zij zich gericht op: • • • •
de realisatie van de doelstellingen van de GR Fryslân-West; de realisatie van haar sociale opgave voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; de financiële verslaglegging; de naleving van wet- en regelgeving.
Daarnaast heeft het dagelijks bestuur o.m. de volgende onderwerpen besproken of daar goedkeuring aan verleend: • • • • • • • • • • •
het jaarverslag van de GR, inclusief de jaarrekening 2023; (kwartaal)managementrapportages 2024; de stuurinformatie; het actualiseren van de financiële- en controleverordening; overlegstructuur GR en NV; de begroting van de GR 2025; protocol voor de raadsadviescommissie; Jaarovereenkomst 2024 en 2025; Grondslag en verantwoording extra middelen vanuit het Rijk; Doorstroombanen; Dienstverleningsovereenkomst tussen de GR en de gemeente SWF.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 14
De vergaderingen van het dagelijks bestuur zijn genotuleerd. Tevens zijn actie- en besluitenlijsten bijgehouden. De directeur van Empatec heeft het dagelijks bestuur zowel mondeling als schriftelijk periodiek geïnformeerd over de externe ontwikkelingen, de beoogde doelen en behaalde resultaten. Wet Open Overheid In de Wet open overheid is geregeld dat je bij overheidsinstanties een verzoek kunt indienen om bepaalde informatie openbaar te maken. Veel informatie over de GR Fryslân West is al openbaar. De stukken van het Algemeen Bestuur, besluiten en agenda’s van het Dagelijks Bestuur en jaarrekeningen en begrotingen zijn te vinden op de website van Empatec. De GR Fryslân West heeft geen eigen website, gezien de geringe omvang van het samenwerkingsverband. De website van Empatec fungeert als Openbaar Platform voor de GR Fryslân West. Dit is ook plek waar bewoners een verzoek kunnen indienen in het kader van de Wet Open Overheid. In 2024 zijn er geen verzoeken in het kader van de Wet Open Overheid binnengekomen bij de GR Fryslân West. Datalekken In 2024 zijn geen datalekken gemeld door de GR Fryslân West. Tot slot Het dagelijks- en algemeen bestuur is zich bewust van zijn rol en verantwoordelijkheden, binnen de GR maar eveneens in maatschappelijk perspectief.
Wij doen ons best om in onze regio, samen met Empatec en de gemeenten een arbeidsmarkt te realiseren waarin mensen met een ondersteuningsvraag welkom en van waarde zijn. Wij danken alle leden en participanten van de GR, overige medewerkers, management en directie alsmede leden van de RvC van Empatec voor hun inzet en betrokkenheid bij de ontwikkeling van de GR Fryslân-West en Empatec. Sneek, 10 juli 2025 Namens het algemeen en dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West, Lucienne Boelsma voorzitter
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 15
II Paragraaf Financiering Algemene dekkingsmiddelen Financiering Op basis van de begroting kan de kasgeldlimiet voor 2024 worden vastgesteld: Begrotingstotaal € 29.327.000 Ministerieel vastgesteld percentage 8,20% Kasgeldlimiet € 2.404.000 Omvangkasgeldlimiet
bedragen x € 1.000) B2024
2024
Verschil
2.404
2.596
192
Opgenomen gelden korter dan 1 jaar
-
-
-
Schuld in rekening-courant
-
-
-
Gestorte gelden door derden korter dan 1 jaar
-
-
-
Overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld
-
-
-
Contanten in kas
-
-
-
Tegoeden in rekening-courant
-
4.870
4.870
Overige uitstaande gelden korter dan 1 jaar
-
-
-
4.870
4.870
2.596 +7.466
192 5.062
1. Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag in een bedrag 2. Omvang vlottende korte schuld
3. Vlottende middelen
4. Toets kasgeldlimiet 2-/-3 Totaal netto vlottende schuld (2-3) 1. Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+) c.q. overschrijding (-) kasgeldlimiet
2.404 +2.404
GR Fryslân-West heeft gekozen voor een laag risicoprofiel, daarom wordt er geen gebruik gemaakt van langlopende leningen, derivaten en rekening-courantkrediet. Met de voor de uitvoering van de Wsw aangewezen naamloze vennootschap Empatec is een raamovereenkomst van geldlening gesloten. Voor deze uitvoering heeft Empatec geldmiddelen nodig. Ter financiering van deze uitvoering is GR Fryslân-West bereid geldleningen te verstrekken tot maximaal de waarde van de vaste en vlottende activa, verminderd met de kortlopende leningen en de liquide middelen. Op basis van de jaarrekening bedroeg deze waarde per 31 december 2024 bij Empatec € 8,2 mln. (2023: € 8.2 mln.). De waarde aan uitstaande geldleningen aan Empatec bedraagt per 31 december 2024 nihil. Beleidsindicatoren Het taakveld van de sociale werkvoorziening heeft geen voorgeschreven beleidsindicatoren. Verantwoording kosten overhead In de gemeenschappelijke regeling zijn kosten overhead opgenomen.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 16
III Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf gaat in op het risicomanagement en onderbouwing van het weerstandsvermogen van GR Fryslân-West In 2024 is het risicomanagement verder geactualiseerd. In gezamenlijkheid (GR Fryslân-West, gemeenten en NV Empatec) heeft een nadere risicoanalyse plaatsgevonden ten behoeve van een onderbouwing van het benodigde weerstandsvermogen. Het hieraan ten grondslag liggende beleid zal in het voorjaar van 2025 formeel worden vastgesteld. (Ratio) weerstandsvermogen Het (ratio) weerstandsvermogen drukt de mate uit waarin de organisatie in staat is om met de beschikbare weerstandscapaciteit (risicodekking) de benodigde weerstandscapaciteit (gekwantificeerde risico’s) te matchen. Het betreft de zogenoemd bufferfunctie om tegenvallers te kunnen opvangen. Het weerstandsvermogen met de volgende ratio worden gewaardeerd:
Beschikbaar weerstandscapaciteit -----------------------------------
=
Financiële positie
=
Benodigde weerstandcapaciteit Het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement heeft aan de ratio de volgende waardering gegeven: A
> 2,0
Uitstekend
B
1,4 < x < 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x < 1,4
Voldoende
D
0,8 < x < 1,0
Matig
E
0,6 < x < 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
Als GR Fryslân-West streven we er naar om de impact van de risico’s te minimaliseren. De publieke taak van de GR Fryslân-West brengt met zich mee dat een risicomijdend profiel het meest passend is. Hierbij streven we ernaar om risico 's zoveel als mogelijk te ondervangen. Dit betekent dat we een weerstandsvermogen nastreven dat op z’n minst voldoende is. Dat komt conform bovenstaande tabel neer op een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 en de 1,4 met een waarderingscijfer C. Jaarlijks zal na vaststelling van de jaarrekening worden besloten hoe om te gaan met het vermogen beschikbaar boven de Ratio weerstandsvermogen 1,5. De beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de GR Fryslân-West bestaat uit de algemene reserve. De bestemmingsreserves zijn gevormd voor andere (geoormerkte) doeleinden. De algemene reserve heeft daarmee als doel risico’s, die niet op andere wijze kunnen worden gedekt, op te vangen. De reserve is geheel opgebouwd uit gestort kapitaal van de GR Fryslân-West door de deelnemende gemeenten en gerealiseerde resultaten. Ultimo 2024 bedraagt de algemene reserve € 9,1 miljoen (2023: € 9,0 miljoen).
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 17
Benodigde weerstandsvemogen (Risico’s) Tegenover de algemene reserve staan risico’s die de GR Fryslân-West loopt bij de uitvoering van haar werkzaamheden. De GR Fryslân-West onderscheidt risicocategorieën, die hierna kort worden genoemd. Jaarlijks wordt bij de totstandkoming van de begroting met meerjarenperspectief beoordeeld of deze indeling nog volstaat en wordt er een inschatting gemaakt van de kans dat een risico zich voordoet (risicoassessment), waar nodig wordt deze geactualiseerd. Zoals hiervoor aangegeven heeft in het najaar 2024 een extra verdieping en onderbouwing van de risico’s plaatsgevonden. Dit betekent dat de risico’s zijn geëvalueerd, de kans van manifesteren is ingeschat en voorzien van een kwantificering. Hierbij is een voorzichtige risicohouding aangenomen. De belangrijkste gekwantificeerde risico's, zijnde het benodigde weerstandscapaciteit, zijn hieronder samengevat weergegeven: Onderwerp Hoogte rijksbijdrage SW Infrastructurele opslag doorstroombanen Loonkostensubsidie / begeleidingskosten Hogere instroom doorstroombanen Toename loonkosten Ziekteverzuim Businesscase Verplichting verlof/jubilea Overige kosten/inflatie/rente Totaal
Risico Bezuinigingen door Rijk Onzekerheid over grondslag
Kwantificering € 0,55 mln. € 0,55 mln.
Hogere loonwaarde of ongunstige financieringsafspraken Hoger negatief subsidieresultaat CAO verhogingen Transitievergoedingen Niet realiseren van businesscase Opnemen e/o uitbetaling Onvoorziene ontwikkelingen
€ 1,60 mln. € 0,25 mln. € 1,10 mln. € 0,30 mln. € 1,00 mln. € 0,40 mln. € 0,15 mln. € 5,9 mln.
Voor bovenstaande risico’s zijn onder meer de volgende beheersing maatregelen getroffen (niet limitatieve opsomming); -
-
-
Rijksbijdrage SW: Hoogte is niet beïnvloedbaar door de GR. Deze wordt via de rijks circulaires gevolgd en per kwartaal geactualiseerd. Opbrengst LKS en vergoeding begeleidingskosten Beschut Werk: Basis zijn de jaarlijks door de gemeenten ontvangen aantallen en budgetten. Deze worden via beleidsafspraken en afhankelijk van de doelgroep (aantallen en capaciteiten) door de gemeenten doorbetaald aan de GR. Nieuwe doelgroepen: In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een jaarlijkse toename van de instroom. Het subsidieresultaat is negatief. Eventuele extra instroom zal leiden tot een hoger negatief financieel effect. In de kwartaalrapportages wordt dit gemonitord Loonkosten: Ontwikkeling van loonkosten SW, Beschut werk, Nieuwe doelgroepen en ambtelijk personeel zijn sterk afhankelijk van de respectievelijke CAO-ontwikkelingen en stijging wettelijk minimumloon. Deze worden gevolgd en per kwartaal geactualiseerd.
Inhoudelijke risico’s Op basis van besluitvormingsprocedures wordt het risico dat de GR Fryslân-West bij de uitvoering van haar werkzaamheden afwijkt van de bedoelingen van de deelnemende gemeenten op laag ingeschat. Procedurele risico’s Betreft het risico dat op enig moment niet wordt voldaan aan voorschriften, regels en procedures. Op basis van besluitvormingsprocedures wordt het risico dat de GR Fryslân-West bij de uitvoering van haar werkzaamheden afwijkt van voorschriften, regels en procedures op laag ingeschat.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 18
Risico’s verbonden aan financiering en uitvoeringskosten De GR Fryslân-West is in zijn geheel gefinancierd door de deelnemende gemeenten. Er is geen financiering door externe partijen. Er wordt door de GR Fryslân-West geen gebruik gemaakt van derivaten. Er is een rekening courant verhouding met NV Empatec die ultimo 2024 € 1,39 miljoen bedraagt (2023: € 1,5 miljoen). De waarde aan uitstaande geldleningen aan NV Empatec is ultimo 2024 nihil. Voor de uitvoeringskosten van de sociale werkvoorziening is in de meerjarenraming van de GR Fryslân-West tot en met 2029 budget opgenomen. Dit budget is voldoende om de opgedragen werkzaamheden aan de GR Fryslân-West, in samenwerking met NV Empatec, uit te voeren. Er is sprake van 1 programma, derhalve is er geen programmaverantwoording opgenomen. Gegeven het bovenstaande wordt het financieringsrisico van de GR Fryslân-West op nihil geschat. Budgettaire risico’s Jaarlijks wordt bij de vaststelling van de begroting het aandeel van gemeenten in de uitvoering van de Wsw vastgesteld. Via een samenwerkingsovereenkomst die gesloten wordt met Empatec wordt de vergoeding voor deze uitvoering bepaald. Aansprakelijkheid voor eventuele tekorten wordt hiermee afgedekt. Recapitulatie De totale algemene reserve van de GR Fryslân-West bedraagt € 9,1 miljoen, zijnde de beschikbare weerstandscapaciteit.
Vanuit de risicoanalyse is er een benodigd weerstandscapaciteit van € 5,9 miljoen benodigd. De Ratio weerstandsvermogen komt hiermee uit op 1,54 (9,1 miljoen /5,9 miljoen). Na vaststelling van de jaarrekening zal worden besloten hoe om te gaan met het vermogen beschikbaar boven de Ratio weerstandsvermogen 1,50. Kengetallen Vanuit BBV is de GR verplicht om inzicht te geven in de volgende kengetallen: 1. netto schuldquote (gecorrigeerd van alle verstrekte leningen); 2. solvabiliteit; 3. grondexploitatie; 4. structurele exploitatieruimte; en 5. belastingcapaciteit. Wij merken op dat voor de GR Fryslân-West de volgende kengetallen niet van relevant en/of van toepassing zijn: grondexploitatie (3) en belastingcapaciteit (5). De kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. Zij leggen verbanden tussen een aantal aspecten die elk voor een verantwoord oordeel van de financiële positie relevant zijn. De financiële positie is altijd een momentopname waardoor een getal alleen niet zoveel zegt. Het gaat om de verbanden tussen de getallen en de ontwikkeling van getallen over een aantal jaren. De berekening van de kengetallen zelf is wettelijk vastgelegd. Bij de invoering van de kengetallen is door de wetgever een bewuste keuze gemaakt om geen norm op te leggen.
Er gelden geen wettelijke normen, wel worden de kengetallen beoordeeld op basis van 3 (risico)categorieën: Minst risicovol, Neutraal of Meest risicovol.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 19
Hierna volgt een overzicht met de relevante kengetallen voor GR-FW Kengetal
Ultimo 2024
Ultimo 2023
Toelichting
Solvabiliteit
92
89
Eigen vermogen / balanstotaal
Netto schuldquote
-20%
-17%
(Schulden – leningen - vorderingen – liquide middelen) / opbrengsten
Structurele exploitatieruimte
2,4%
0,9%
(Lasten-baten) / baten
Current ratio (Liquiditeit)
8,2
5,3
Vlottende activa / kort vreemd vermogen
De solvabiliteit biedt inzicht in de mate waarin de onderneming aan haar verplichtingen kan voldoen en laat zien in hoeverre de onderneming afhankelijk is van schuldeisers. De een solvabiliteitsratio van 92% is goed. Ultimo 2024 is de netto schuldquote is negatief omdat de GR Fryslân-West geen langlopende schulden heeft. Dit is in dit kader laag risicovol. De structurele exploitatieruimte is eveneens positief in 2024. De liquiditeit laat zien in hoeverre de onderneming in staat is om haar (directe) opeisbare verplichtingen te voldoen en wordt uitgedrukt in de current ratio. De current ratio gestegen doordat vorig jaar er verlaat is betaald door gemeenten. Gezien de current ratio 8.2 is er op korte termijn voldoende liquiditeit om aan de kortlopende verplichtingen te voldoen. Na analyse van bovengenoemde kengetallen en de begroting 2025 en concept begroting 2026 en hierop opgenomen meerjarenperspectief kan gesteld worden dat de GR Fryslân-West voldoet aan de (risico)categorieën: Minst risicovol.
IV Paragraaf Verbonden partijen GR Fryslân-West is enig aandeelhouder van de naamloze vennootschap Empatec. Binnen Empatec vinden de economische activiteiten plaats van het sociale werkbedrijf Empatec. Via economische activiteiten wordt toegevoegde waarde gecreëerd dat omzet oplevert waarbij na aftrek van diverse kosten een netto resultaat overblijft. De GR ontvangt de subsidies en bijdragen van de aangesloten gemeenten voor o.a. de uitvoering van de WSW, Beschut Werk en overige doelgroepen P-wet. De GR Fryslân-West is formeel de werkgever van mensen met WSW-aanstelling en staf/kader personeel met een ambtelijke aanstelling. Voor een toelichting op het vermogen en het resultaat van Empatec verwijzen wij naar hoofdstuk VII de toelichting op de balans.
V Paragraaf Bedrijfsvoering Het sociale werkvoorzieningschap Fryslân-West gevestigd te Sneek is namens de gemeenten De Fryske Marren, Harlingen, Waadhoeke en Súdwest-Fryslân belast met de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). De hoofddoelstelling van de Wsw is beschreven in artikel 2 van deze wet: "De gemeente draagt er zorg voor dat zij aan zoveel mogelijk ingezetenen, die blijkens een indicatiebeschikking of herindicatiebeschikking tot de doelgroep behoren, een dienstbetrekking
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 20
krachtens arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht aanbiedt voor het verrichten van arbeid onder aangepaste omstandigheden." In artikel 1 van de wet is de doelgroep als volgt gedefinieerd: "Personen, die nog niet de leeftijd van 65 jaar hebben bereikt en die door lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen uitsluitend onder aangepaste omstandigheden tot regelmatige arbeid in staat zijn." Via een aanwijzingsbesluit is NV Empatec aangewezen voor de uitvoering van de Wsw. In een afgesloten samenwerkingsovereenkomst worden jaarlijks afspraken gemaakt over de realisatie van de sociale doelstelling overeenkomstig de Wet sociale werkvoorziening. Openbaarheidsparagraaf De vergaderstukken van het Algemeen Bestuur zijn openbaar en vindbaar op de website van Empatec. Ook de agenda’s van het Dagelijks Bestuur worden hier gepubliceerd. De vergaderstukken van het Algemeen Bestuur worden tevens gedeeld met de griffies van de deelnemende gemeenten. Zij publiceren dit op hun kanalen zoals ook met de stukken van raadsvergaderingen.. Omdat de GR Fryslân-West geen eigen website heeft, worden de jaarstukken van de GR FryslânWest op de website van Empatec gedeeld (www.empatec.nl). Rechtmatigheidsparagraaf In de hoofdstuk XI overige informatie is de door het Dagelijks Bestuur afgegeven rechtmatigheidsverantwoording opgenomen.
Deze is gebaseerd op de uitgevoerde(controle) werkzaamheden over het boekjaar en met als kaders het controleprotocol rechtmatigheid zoals op 6 maart 2023 door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. Het Dagelijks Bestuur is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten en ook de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Hieronder worden de bevindingen samengevat die resulteren in dit oordeel: Bevindingen rechtmatigheidsverantwoording Begrotingscriterium Overschrijding van de begrote lasten Toelichting begrotingscriterium De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financieel handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Afwijkingen dienen in de jaarrekening herkenbaar worden opgenomen en van een toelichting te worden voorzien.
€ 2.579k
In 2024 zijn door CAO loonstijgingen en instroom van nieuwe doelgroepen de loonkosten voor de WSW en overige doelgroepen hoger dan begroot. Als de gerealiseerde lasten hoger zijn dan de begrote lasten zoals opgenomen in de geautoriseerde begroting is er sprake van een begrotingsonrechtmatigheid. In hoofdstuk VII ‘overzicht van baten en lasten in 2024’ worden deze overschrijdingen nader toegelicht. Deze overschrijdingen passen binnen het beleidskader en financiële verordening van de GR, worden (meer dan) gecompenseerd via direct te relateren baten en het Algemeen en Dagelijks Bestuur van de GR is via de kwartaalrapportages en hierin opgenomen realisatie en prognoses gedurende 2024 hierover tijdig geïnformeerd. Hierdoor is er uiteindelijk geen sprake van een onacceptabele begrotingsonrechtmatigheid. Voorwaardencriterium Geen bevindingen M&O-criterium Geen bevindingen Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 21
JAARREKENING 2024 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING FRYSLÂN-WEST
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 22
VI Balans per 31 december 2024 (na voorstel resultaatbestemming)
cijfers x € 1.000 31-12-2024
31-122023
ACTIVA
PASSIVA
Vaste activa
Vaste passiva
Financiële activa
Eigen vermogen
Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen
4.538
4.538
Algemene reserve Bestemmingsreserves
Voorzieningen 4.538
4.538
31-12-2023
9.132
9.019 500
1.679
Totaal Eigen Vermogen
Totaal Vaste Activa
31-12-2024
10.811
9.519 -
400
Totaal Vaste Passiva
11.211
9.519
Vlottende activa
Vlottende passiva
Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar
- Vorderingen op deelnemingen - Vorderingen op openbare lichamen - Uitzettingen in ’s Rijks schatkist (<1 jaar) - Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen - Overige vorderingen Liquide middelen Totaal Vlottende Activa Totaal
1.392
1.515
-
-
4.568
2.966
Crediteuren
46
11
6
Loonbelasting en premies sociale verzekeringen
674
723
1.335
1.371
Overige schulden
6
4
302
302
Overlopende passiva
201
441
7.600
6.160
Totaal Vlottende Passiva
927
1.179
12.138
10.698
12.138
10.698
3
Totaal
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 23
VII Overzicht van baten en lasten 2024 cijfers x € 1.000 Lasten 2024 Begroot 2024 Loonkosten WSW Loonkosten ambtelijk personeel Loonkosten BsW Loonkosten overige doelgroepen Personeelskosten Wsw Loonkostensubsidie Begeleid Werken Overige bedrijfskosten Financiële baten en lasten Totaal lasten
2023
24.140 404 2.585 2.871 768 1.523 78 -312
22.231 514 2.939 900 727 1.586 180 -
22.841 586 1.881 1.781 785 1.525 98 -237
32.056
29.077
29.260
2024 Begroot 2024
2023
Baten
27.402 1.609
24.622 1.609
26.477 2.084
929 1.997 1.410
4 2.649 450
1.706 662
Totaal baten
33.348
29.334
30.929
Resultaat voor bestemming
1.291
257
1.669
Dotatie bestemmingsreserve
1.179
250
250
112
7
1.419
Rijksvergoeding Gemeentelijke bijdrage Rijksbijdrage tegemoetkoming SW bedrijven Loonkostensubsidie BsW Loonkostensubsidie overige doelgroepen
Resultaat na bestemming
Zoals op pagina 17 aangegeven is er sprake van 1 programmabegroting, hierdoor is het bovenstaande niet nader gespecificeerd per programma. De post overige bedrijfskosten en financiële baten en lasten kan als overhead worden aangemerkt. De GR Fryslân-West is vrijgesteld voor de heffing van vennootschapsbelasting.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 24
Overzicht van baten en lasten per taakveld 2024
LASTEN Loonkosten Wsw De loonkosten Wsw zijn € 1.909k hoger dan de begroting voor 2024. Dit heeft een aantal oorzaken. In de begroting 2024 (die in maart 2023 is opgesteld) is rekening gehouden met een loonindexatie van 4%. In werkelijkheid is de loonstijging op basis van de CAO SW 7% geweest. Daarnaast is het minimumloon in 2023 met 13,3% en per 1 januari 2024 met 3,75% gestegen, dit komt dus boven op de CAO-loonstijging voor een groot deel van de Sw’ers. Naar verwachting zullen deze effecten grotendeels in de LPO van de Rijksbijdrage gecompenseerd worden, resulterend in hogere rijkssubsidie. Verder is er een voorziening opgenomen voor RVU verplichtingen voor 400k op basis van een uitspraak van commissie BBV van april 2025. Daarnaast is de reiskostenvergoeding verdubbeld van € 0,10 naar € 0,21 cent per km. Tenslotte is ook tegemoetkoming in de LIV minder hoog dan begroot. Loonkosten ambtelijk personeel De loonkosten van ambtenaren zijn € 110k onder begroting. Dit wordt veroorzaakt door gebruik van de RVU-regeling, deze kosten zijn in 2023 reeds opgenomen. NB: in de begroting 2024 (die in maart 2023 is opgesteld) is rekening gehouden met een loonindexatie van 2,4%. In werkelijkheid is de loonstijging op basis van de CAO SGO (ambtenaren) 4,75% geweest.
Loonkosten BsW en overige doelgroepen De loonkosten van de nieuwe doelgroepen zijn € 1.616k hoger dan begroot door twee effecten; een hogere instroom van vooral overige doelgroepen en hogere loonkosten. Voor de loonkosten is in de begroting 2024 (die in maart 2023 is opgesteld) is rekening gehouden met een loonindexatie van 4%. In werkelijkheid is de loonstijging op basis van de CAO SW 1-3% geweest. Daarnaast is het minimumloon in 2023 met 13,3% en per 1 januari 2024 met 3,75% gestegen, dit komt dus boven op de CAO-loonstijging voor een groot deel van deze doelgroep. Personeelskosten Wsw De personeelskosten Wsw zijn € 41k hoger dan de begroting doordat in 2024 een hogere doorbelasting inzake de kostenverdeling heeft plaatsgevonden. Loonkostensubsidie Begeleid Werk De loonkostensubsidie Begeleid werken (subsidie die de GR betaald aan SW’er die in dienst zijn bij reguliere werkgevers) is boven begroting (€ 63k) omdat het aantal medewerkers iets lager is dan begroot. Overige bedrijfskosten De overige bedrijfskosten zijn € 102k lager dan begroot. Dit komt doordat de accountants- en advieskosten en de kosten van de (technisch)voorzitter, de secretaris, de controller en de secretariële ondersteuning lager zijn dan begroot. Daarnaast is een niet begrote rentebaat van € 27k opgenomen voor nog te ontvangen gelden mbt de Rijksbijdrage tegemoetkoming SW bedrijven.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 25
Financiële baten en lasten De financiële lasten zijn € 312k lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door de sterk gestegen rente(baat) op de bankrekening van de BNG. De BNG baseert de rentevergoeding op de 1-maands EURIBOR en deze bedraagt inmiddels 3% (december 2024) terwijl deze jarenlang negatief is geweest. Daarnaast is het saldo van de bankrekening van de BNG door de hogere rijksbijdrage SW 2024 en het positieve resultaat over de afgelopen jaren gemiddeld gezien toegenomen tov 2023. Dit leidt tot een niet begrootte rentebaat
BATEN Rijksvergoeding Er is € 2.780k meer aan Rijksvergoeding ontvangen dan in de begroting 2024 opgenomen. Dit komt doordat er op basis van de mei- en septembercirculaire 2024 een hogere Rijksvergoeding is toegekend voor hogere loon- en prijsindexaties. Gemeentelijke bijdrage Conform de vastgestelde begroting. Rijksbijdrage tegemoetkoming sociaal ontwikkelbedrijven Vanuit het rijk is er een incidentele extra tegemoetkoming voor sociaal ontwikkelbedrijven ter beschikking gesteld voor de financiële uitdagingen die er zijn rondom de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve. Loonkostensubsidie BsW en overige doelgroepen Er is € 308k meer aan loonkostensubsidie ontvangen dan begroot door met name een hogere instroom van de overige doelgroepen. Daarnaast zijn de subsidies hoger omdat ook de loonkosten / wettelijke minimum loon in 2024 sterker zijn gestegen dan verwacht. RESULTAATSBESTEMMING Het algemeen bestuur stelt voor om het resultaat over het boekjaar 2024 ad € 1.291.000 voor € 250.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve transitiekosten conform de businesscase, € 929.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven en het restant ad € 112.000 toe te voegen aan de algemene reserve.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 26
VIII Grondslagen Grondslagen voor de waardering van activa en passiva Algemeen De jaarrekening is opgesteld op basis van het “Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten 2004 (BBV)”. De waardering van de activa en passiva en de doorberekening aan NV Empatec vinden plaats op basis van historische kosten. De activa en passiva worden opgenomen tegen nominale waarde, tenzij bij de betreffende balanspost anders wordt vermeld. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Het algemeen bestuur van de GR Fryslân-West en de directie en Raad van Commissarissen van de NV Empatec hebben in 2018 expliciet te kennen gegeven dat formeel de bevoegdheid tot het besturen en vertegenwoordigen van de GR Fryslân-West aan het algemeen bestuur van de GR is en het besturen en vertegenwoordigen van de NV Empatec aan de algemeen directeur is van de NV Empatec. Formeel betekent dit dat er vanaf boekjaar 2018 een striktere scheiding is aangebracht tussen de activiteiten van de GR Fryslân-West en de NV Empatec. De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld volgens de Kadernota rechtmatigheid 2023 van de commissie BBV van november 2023 en de financiële- en controleverordeningen van de GR Fryslân-West.
Daarnaast geldt het door het Algemeen Bestuur op 26 maart 2023 vastgestelde normenkader van de GR Fryslân-West als toetsingskader voor de rechtmatigheidsverantwoording. Ten aanzien de begrotingsrechtmatigheid is artikel 3, lid 2 van de financiële verordening van de GR FW van toepassing: “het Dagelijks Bestuur draagt er zorg voor dat het saldo van de baten en lasten niet afwijkt van de begroting‘. Uitgaven zijn derhalve onrechtmatig wanneer de lasten hoger zijn dan de corresponderende baten van het programma. De onrechtmatigheid wordt acceptabel als het DB en AB hiermee instemt via de kwartaalrapportages of een begrotingswijziging. Verbonden partijen Uitgangspunten Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere sleutelfunctionarissen in het management van NV Empatec of de moedermaatschappij van NV Empatec en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht.
NV Empatec is namens de GR Fryslân-West aangewezen als de uitvoeringsorganisatie van een deel van de Participatiewet. Primaire doelstelling is het bieden van zinvolle arbeid aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tegen aanvaardbare kosten. Om de kosten voor de GR Fryslân-West zo laag mogelijk te houden werd in het verleden, afhankelijk van de financiële draagkracht van de GR en/of NV een bijdrage verrekend. Vanaf boekjaar 2020 hebben de GR Fryslân West en NV Empatec nieuwe afspraken gemaakt over de kostenverdeling tussen deze twee entiteiten. Deze zijn in de businesscase en implementatieplan Werkleerbedrijf Fryslân-West bestendigd en herbevestigd. Op
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 27
hoofdlijnen zijn de volgende afspraken gemaakt rondom de verdeling van de kosten
Schattingen Om de grondslagen en de regels voor het opstellen van de jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat de leiding van de gemeenschappelijke regeling over de verschillende zaken zich een oordeel vormt en dat de leiding een schatting maakt die essentieel is voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het op grond van het BBV vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningposten. Continuïteitsveronderstelling De jaarrekening is opgesteld onder de veronderstelling van de continuïteit van de organisatie en diens activiteiten mede in het licht van de aanvulling van tekorten door de aangesloten gemeenten De Fryske Marren, Harlingen, Súdwest-Fryslân en Waadhoeke. WNT Voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft de instelling zich gehouden aan de Beleidsregel toepassing WNT en deze als normenkader bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerd. Financiële vaste activa Waardering vindt plaats op basis van de nominale waarde. Het gestorte en geplaatste aandelenkapitaal NV Empatec bedraagt 450.000 aandelen met een nominale waarde van €10 per aandeel. Er is een agioreserve op de gestorte en geplaatste aandelen van €38.000.
De verstrekte leningen aan NV Empatec betreffen leningen met een oorspronkelijke looptijd van langer dan één jaar. Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar Waardering geschiedt tegen nominale waarde. Liquide middelen Waardering geschiedt tegen nominale waarde. Algemene reserve De algemene reserve dient als “buffer” om toekomstige tegenvallers op te kunnen vangen. Bestemming van de reserve vindt plaats in het belang van de uitvoering van de sociale werkvoorziening. Bestemmingsreserve De bestemmingsreserves zijn gevormd voor: • Mogelijke transitiekosten naar aanleiding van vastgestelde businesscase Werkleerbedrijf Fryslân-West. • Incidentele tegemoetkoming versterking infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven
Jaarstukken GR Fryslân-West 2024 - 28
Voorzieningen Op basis van een uitspraak van commissie BBV van april 2025 is een voorziening opgenomen voor de verplichting voor WSW’ers die ultimo boekjaar van de RVU-regeling gebruik maken. Waardering geschiedt tegen nominale waarde. Schulden op lange termijn Waardering vindt plaats op basis van de nominale waarde. Het betreft schulden met een looptijd van langer dan één jaar. Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar De kortlopende schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.
Grondslagen voor de bepaling van het resultaat Loonkosten Wsw Hieronder wordt verstaan de bruto loonkosten vermeerderd met de werknemersverzekeringen verschuldigde werkgeverslasten en het werkgeversaandeel in de pensioenvoorziening. De kosten die direct gerelateerd zijn aan de loonkosten, zoals vervoerskosten en opleidingskosten maken onderdeel uit van de loonkosten. Loonkosten ambtelijk personeel Hieronder wordt voor de loonkosten ambtenaren verstaan de bruto loonkosten vermeerderd met de werknemersverzekeringen verschuldigde werkgeverslasten en het werkgeversaandeel in de pensioenvoorziening. De kosten die direct gerelateerd zijn aan de loonkosten, zoals vervoerskosten en opleidingskosten maken onderdeel uit van de loonkosten. Pensioenen We hebben een pensioenregeling bij diverse instanties, waaronder het ABP, het Pensioenfonds Werk en (Re)Integratie (PWRI) en bedrijfstakpensioenfonds Stichting Pensioenfonds Werk en Integratie. Op deze pensioenregelingen zijn de bepalingen van de Nederlandse Pensioenwet van toepassing en worden op verplichte of contractuele basis premies betaald door de instelling. De pensioenregelingen hanteren het middelloon als pensioengevende salarisgrondslag. Pensioenregelingen proberen ieder jaar de pensioenen te indexeren.
Wanneer de beleidsdekkingsgraad (de gemiddelde dekkingsgraad van de laatste 12 maanden) onvoldoende is dan vindt er geen indexatie plaats. De premies worden verantwoord als personeelskosten zodra deze verschuldigd zijn. Vooruitbetaalde premies worden opgenomen als overlopende activa indien dit tot een terugstorting leidt of tot een vermindering van toekomstige betalingen. Nog niet betaalde premies worden als verplichting op de balans opgenomen. Op 31 december 2024 was de actuele dekkingsgraad voor het ABP 112% (2023: 111%) het PWRI 125% (2023: 126%) en SPW 129% (2023: 132%) Rente De rentelasten bestaan uit de rentelasten van langlopende geldleningen en rekeningcourantkrediet. De rentebaten bestaand uit de ontvangen rentes van het rekeningcourant bij de BNG en de verplichte schatkistrekening van het Rijk. Rijksvergoedingen Dit is het macro-aandeel Wsw in de integratie uitkering van het Sociaal Domein dat door de deelnemende gemeenten wordt ontvangen en een op een wordt doorbetaald aan Fryslân-West. Gemeentelijke bijdrage Deze bijdrage wordt van de aangesloten gemeenten ontvangen.