Bijlage 2: Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

D06

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Colofon Opdrachtgever: Gemeente Waadhoeke Harlingerweg 18 8801 Franeker Projectgegevens: Project: Klimaatlandschap Waadhoeke Projectnummer: BS2024-152

Rapport gegevens: Rapport: Opsteller: Versie: Datum: Gecontroleerd:

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke N. Lakhi, E. Visser & I. Los Definitief 28-2-2025 N. Lakhi Baas Communicatie

Paraaf:

Bureau Schmidt info@BureauSchmidt.nl www.BureauSchmidt.nl KvK nr : 68445326

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Bureau Schmidt

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 2

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Inhoudsopgave 1

Inleiding........................................................................................................................ 4 1.1 1.2

2

Context en doel van het communicatieplan .......................................................................... 4 Kernboodschap ...................................................................................................................... 5

Stakeholdersanalyse ..................................................................................................... 5 2.1

3

Categoriseren van stakeholders .......................................................................................... 10

Communicatie, participatie en interactie .................................................................... 12 3.1 3.2

Theoretisch kader van een transparant participatieproces ................................................ 12 Participatievraagstuk Klimaatlandschap .............................................................................. 13 3.2.1 Doel ............................................................................................................................. 13 3.2.2 Onderwerp................................................................................................................... 14 3.2.3 Afzender ...................................................................................................................... 14 3.2.4 Publiek ......................................................................................................................... 16 3.2.5 Gespreksvormen .......................................................................................................... 17 3.3 Participatiematrix Klimaatlandschap ................................................................................... 20

4

Weerstand, bezwaren analyse en communicatietechnieken voor bezwaren ............... 24 4.1 4.2 4.3 4.4

Factoren van weerstand ...................................................................................................... 24 Bezwarenanalyse en communicatietechnieken voor bezwaren ......................................... 24 Participatie- en communicatietechnieken bij bezwaren ..................................................... 24 Communicatie naar de specifieke projectbezwaren ........................................................... 26

5

Tijdspad en fasering van communicatie....................................................................... 28

6

Vervolg op dit communicatieplan................................................................................ 29

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 3

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

1

Inleiding

De gemeente Waadhoeke wil een klimaatlandschap ontwikkelen waarin hernieuwbare energie wordt gecombineerd met het behoud en de versterking van biodiversiteit. Dit klimaatlandschap biedt ruimte voor de opwek van zonne- en windenergie, biodiversiteit, lokale natuurwaarden, natuurlijke waterberging, pluktuinen, recreatie, toerisme en educatie. Het doel is om bij te dragen aan de duurzaamheidsambities van zowel de gemeente Waadhoeke als het landelijke Klimaatakkoord. Om dit te realiseren, is een zorgvuldig gebiedsontwikkelingsproces noodzakelijk.

1.1 Context en doel van het communicatieplan De gemeenteraad van Waadhoeke heeft groen licht gegeven voor de volgende stap in de ontwikkeling van een klimaatlandschap. Dit betreft de concretiseringsfase met betrekking tot het gebiedsontwikkelingsproces. Deze fase is intensief en complex omdat het verschillende ontwikkelingen en thema’s omvat die invloed hebben op de ruimte, het landschap en daarmee de leefomgeving van bewoners. We richten ons op de uitwerking van de volgende aspecten: programma (wat willen we precies gaan ontwikkelen?), financiering (hoe gaan we dat betalen?) en exploitatie (wat zijn de inkomsten, wat zijn we kwijt aan afdrachten/pacht/etc. en hoe kunnen inwoners bijvoorbeeld profiteren van de opbrengsten?). Communicatie en participatie spelen hierin een cruciale rol. Dit vraagt om een solide communicatiestrategie die gericht is op samenwerking, betrokkenheid, bewustwording, draagvlak en kennisdeling. Zoals in het Participatiebeleid Omgevingswet van gemeente Waadhoeke (bijlage 3) benoemd, heeft de strategie als doel om te komen tot een kwalitatief beter besluit, meer draagvlak en een korte doorlooptijd door minder bezwaar & beroep. De uitwerking van deze aspecten wordt toegelicht in dit communicatieplan.

In de concretiseringsfase wordt de communicatie geïntensiveerd, en is nauwe samenwerking nodig met lokale energiecoöperaties, de provincie Fryslân, de gemeenten Harlingen en Leeuwarden, grondeigenaren, inwoners, dorpsbelangen en natuurorganisaties. Het communicatie-/ participatieproces verloopt in stappen. Allereerst wordt de focus gelegd op gesprekken met de grondeigenaren en energiecoöperaties binnen en rondom het gebied van het klimaatlandschap. Daarna worden dorpsbelangen en inwoners actief betrokken in het participatieproces. Dit communicatieplan zorgt voor effectieve communicatie en vergoot de kans op een succesvolle uitkomst van het project. Alle stakeholders brengen we duidelijk in kaart en we doorlopen een helder en transparant participatieproces. De rollen lopen uiteen van het informeren over de plannen tot het meebeslissen over de inrichting van het Klimaatlandschap. Stakeholders worden in kaart gebracht en we zetten een transparant participatieproces uit dat stakeholders tijdig en duidelijk op de hoogte brengt van de doelstellingen, voortgang, risico’s en impact van het project. Daarnaast wordt er ruimte

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 4

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

geboden voor inspraak en feedback, signaleren we eventuele weerstand vroegtijdig en vergroten we betrokkenheid. Participatie betekent niet altijd dat iedereen het eens is met een plan. Dit stelt ook het gemeentelijk participatiebeleid. Ondanks dat belangen ook na participatie nog steeds verschillend kunnen zijn, kan een participatieproces echter bijdragen aan meer begrip en een beter plan.

1.2 Kernboodschap Het uitdragen van een heldere kernboodschap over de ontwikkeling van het Klimaatlandschap is een essentieel onderdeel van het participatieproces. De volgende kernboodschap wordt voorgesteld: De gemeente Waadhoeke wil energieneutraal zijn in 2040. Alle energie die we dan gebruiken, wekken we duurzaam op. Dit doen we op 1 plek waar ook ruimte is voor onder andere recreatie, biodiversiteit, wateropslag en pluktuinen. Dit nieuwe landschap realiseren we in het gebied onder Sexbierum, in de buurt van het onderstation van Liander. Hiervoor hebben we grond nodig, bedrijven die willen investeren en inwoners die mee denken. Het Klimaatlandschap wordt een landschap waar iedereen iets aan heeft. De puzzel hoe daar te komen leggen we met elkaar. De kernboodschap luidt: Wij bouwen aan een nieuw landschap. Een landschap waar plek is voor de opwek van schone energie, naast onder andere recreatie, planten en dieren, water(berging) en mogelijkheden voor moes-of pluktuinen. De inwoners van Waadhoeke profiteren van de voordelen en opbrengsten van de schone energie, met minstens 50% lokaal eigendom. We betrekken de lokale gemeenschap bij de planvorming en bekijken met hen wat zij terug willen zien in het landschap.

2

Stakeholdersanalyse

Een stakeholdersanalyse is een essentiële stap in de ontwikkeling van het Klimaatlandschap. Hierbij worden de belangen, invloeden en betrokkenheid van verschillende belanghebbenden rondom een project in kaart gebracht. Door een grondige analyse van stakeholders kunnen potentiële risico’s en weerstand worden geïdentificeerd. Het begrijpen van hun belangen, motivaties en zorgen stelt ons in staat gerichte strategieën te ontwikkelen om hen effectief te betrekken. Dit bevordert waardevolle samenwerkingen en creëert breed draagvlak. Relevante stakeholders zijn alle personen, groepen en organisaties die direct of indirect invloed kunnen uitoefenen op het project of erdoor beïnvloed kunnen worden. Bij het bepalen van relevante stakeholders binnen dit project, is het essentieel om zowel interne als externe belanghebbenden in

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 5

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

overweging te nemen, aangezien elk van hen unieke belangen en verwachtingen een specifieke mate van invloed heeft. Voor het Klimaatlandschap hebben wij de relevante stakeholders geanalyseerd. In tabel 1 staan deze stakeholders benoemd, wat hun relatie met (of in) het Klimaatlandschap is en welke rol we ze laten innemen binnen het Klimaatlandschap. In bijlage 1 is de gedetailleerdere versie van de stakeholderanalyse bijgevoegd. Tabel 1: Stakeholderanalyse Klimaatlandschap Waadhoeke Stakeholder

Gemeente Waadhoeke

Provincie Fryslân

Wetterskip Fryslân

Gemeente Harlingen

Defensie

De Staat

European Energy

Vattenfall

Rol

Overheidsinstanties en regelgevers Voorspoedige en succesvolle ontwikkeling Klimaatlandschap. Aanjager gebiedsontwikkelingsfase. Bevordering duurzame & betaalbare energie. Lokale energieopwek waar iedereen van profiteert. Samenbrengen energiecoöperaties en benodigde partijen voor de ontwikkeling. Behouden revenuen. Behalen klimaatdoelen energieneutraal in 2040. Besluitvormer & Stuurgroep & Bereiken van provinciale klimaatdoelen & behouden biodiversiteit. Grondeigenaar Eigenaar grond gebied 4. Gaat in 2025 aan de slag met invulling omgevingsvisie. Waadhoeke moet in die omgevingsvisie als clusterlocatie komen te staan. Ruimte bieden in de energievisie. Moties aandragen om regelgeving v.w.b. Klimaatlandschap te veranderen/versoepelen. Ruimte bieden in de omgevingsverordening voor realisatie KL. Kennisdeler, Grondeigenaar & Beschermen en optimaliseren van het watersysteem. Compenseren Stuurgroep bodemdaling. Verzilting tegengaan. Grondeigenaar in gebied deel 2 en 3. Bepalen het beleid van Wetterskip Fryslân. Controleren aan het vastgestelde beleid. Afnemer & stuurgroep Energie/ lokaal eigendom voor Wijnaldum (dorp ligt tegen gebied aan). Energie voor grootverbruikers in gemeente Harlingen. Medegebruiker van het onderstation. Gebruiker Werken vanaf Vliegbasis Leeuwarden. Door vlieghoogte zijn er zones in de omgeving met wel/niet toegestane hoogtes.

Richtlijnen, eisen en invloeden op Klimaatlandschap uitvragen. Belangenbehartiger Bereiken van klimaatdoelen. Publiekelijk recht belang stuk grond deel 4 (eigenaar diepe ondergrond). Energie-organisaties Eigenaar windpark & Ontwikkelaar Wil gebieden met energieopwek verzorgen en in bezit hebben (financieel gewin). Eigenaar Windpark de Bjirmen (12 Nordtank-500 windturbines). Betrekken bij ontwikkeling en uitvoering. Eigenaar & Ontwikkelaar Wil gebieden met energieopwek verzorgen en in bezit hebben (financieel gewin). Eigenaar aansluiting huisje bij de Bjirmen en recht op stuk cable pooling hier. Betrekken bij ontwikkeling en uitvoering. Besluitvormer

Overige energiemaatschappijen

Toeschouwer

Akkerman Investgroup

Toeschouwer

Projectnummer: BS2024-152

Invloed op project/Omschrijving belang

Wil gebieden met energieopwek verzorgen en in bezit hebben. Zijn niet lokaal. Lokale projectontwikkelaar. Samenwerking in een consortium met grondeigenaren, waardoor ze een andere positie in het Klimaatlandschap krijgen dan toeschouwer.

Datum: 28 2 2025

Pagina 6

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Mannen van Staal

Toeschouwer

Liander/Tennet

Coproduceerder

Us Freon

Geïnteresseerde

Stichting MAST / Coöperatie TOER

Samenwerkingspartner

De Bildtse Energiecoöperatie U.A

Samenwerkingspartner

Energiecoöperatie Nij Altoenae Energie e.o. Fryske Flinter, Energiecoöperatie Oosterbierum e.o. Energiecoöperatie Spannum-Edens

Samenwerkingspartner

Dronryp Energiecoöperatie

Samenwerkingspartner

MEK, Marsumer Enerzjy Kooperaasje Boksum Energiek

Samenwerkingspartner

Energiecoöperatie - Berltsum Wier

Samenwerkingspartner

Ekon, Energiecoöperatie Slappeterp e.o. FSFE (Funs Skjinne Fryske Enerzjy)

Samenwerkingspartner

Dorpsbelang SexbierumPietersbierum Dorpsbelangen Wijnaldum Dorpsbelangen Dongjum Boer Dorpsbelangen Tzummarrum Dorpsbelangen Herbaijum Dorpsbelangen OosterbierumKlooster Lidlum Inwoners (geen grondeigenaren)

Belanghebbende

Vertegenwoordigen belangen inwoners.

Belanghebbende Belanghebbende Belanghebbende Belanghebbende Belanghebbende

Vertegenwoordigen belangen inwoners. Vertegenwoordigen belangen inwoners. Vertegenwoordigen belangen inwoners. Vertegenwoordigen belangen inwoners. Vertegenwoordigen belangen inwoners.

Dorpsbelangen buiten 4 km straal Inwoners

Grondeigenaar 1

Grondeigenaar 3

Grondeigenaar 4

Grondeigenaar 5

Projectnummer: BS2024-152

Samenwerkingspartner Samenwerkingspartner

Samenwerkingspartner

Ondersteuner

Lokaal bedrijf dat voor installatie zonnepanelen kan zorgen. Samenwerking in een consortium met grondeigenaren, waardoor ze een andere positie dan toeschouwer in het Klimaatlandschap krijgen. Netbeheerders ontwikkelen toekomstig energienet Situatie verzwaren (of extra) onderstation Herbaijum in kaart brengen. Willen een EnergieGemeenschap worden. Energie door en voor lokale gemeenschap. Wil het Klimaatlandschap gaan ontwikkelen. Lokale energiecoöperatie. Vaak in combinatie met Us Freon. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Lokale energiecoöperatie. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Samengegaan met De Bildtse Energiecoöperatie U.A. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak Lokale energiecoöperatie. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Lokale energiecoöperatie.Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Lokale energiecoöperatie. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Lokale energiecoöperatie. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Lokale energiecoöperatie. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Lokale energiecoöperatie. Momenteel niet actief.

Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Lokale energiecoöperatie. Momenteel niet actief. Financiële participatie in combinatie met het optimaliseren van draagvlak. Financieren projecten die zich richten op energiebesparing en/of op een duurzame energieproductie. Inwoners Binnen 4 km (inner circle)

Belanghebbende

Vertegenwoordigen individuele meningen . Profiteren van het Klimaatlandschap (local for local). Investeren in het Klimaatlandschap. Buiten 4 km Belangstellende & Behartiger Beperken overlast en vervuiling van de leefomgeving. Laat de dorpen meeprofiteren van het Klimaatlandschap. Belangstellende Vertegenwoordigen individuele meningen. Investeren in het Klimaatlandschap. Grondeigenaren Grondeigenaar & Eigenaar grond gebied 4, 2 en 1. Landbouwgebruiker Groenteteelt + verwerking, Akkerbouw en Veehouderij. Grond vruchtbaar houden. Samenwerking in een consortium. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond Grondeigenaar & Eigenaar grond gebied 2. Landbouwgebruiker Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Grondeigenaar & Eigenaar grond gebied 4. Landbouwgebruiker Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Grondeigenaar & Eigenaar grond gebied 3. Landbouwgebruiker Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond.

Datum: 28 2 2025

Pagina 7

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Grondeigenaar 6

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 7

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 8

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 9

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 10

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 2

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 11

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 12

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 13

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 14

Grondeigenaar & Landbouwgebruiker

Grondeigenaar 15

Grondeigenaar

DSG (Dirk Schoenmakers Groep)

Grondeigenaar & Ontwikkelaar

Frisia

Opstalrecht

Gasunie

Zakelijk recht grondeigenaar

BV Windpark de Bjirmen

Zakelijk recht grondeigenaar

Liander De Staat

Zakelijk recht Publiekelijk recht belang

Vogelwacht Franeker

Behartiger

It Fryske Gea

Behartiger

Staatsbosbeheer Waddenvereniging FNF Natuur & Milieufederatie Fryslân

Adviseur & Behartiger Behartiger Adviseur, Behartiger & Samenwerkingspartner

Grootverbruikers

Projectnummer: BS2024-152

Eigenaar grond gebied 3. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 4. Heeft alleen nog wat vee. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 4 en 2. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 4. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 4.Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 4. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Samenwerking in een consortium. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 2. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 2. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 2. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 2. Boer met landbouwgrond. Grond vruchtbaar houden. Ruimte en alternatief bieden betreft ondergrond. Eigenaar grond gebied 4. Verpacht de grond aan Grondeigenaar 1. Eigenaar Kassencomplex (gebied boven gebied 1).

Verhuurt tuinbouwkassen om zonne-energie op te wekken. Brabants bedrijf. Pachters Opstalrecht van een stuk grond binnen deel 2 (De Bjirmen). Zoutwinning. Loze leiding die gebruikt kan worden door gemeente. Zakelijk recht overeenkomst met gemeente in deel 1.

Zakelijk recht overeenkomst met particuliere grondeigenaren en het Wetterskip in gebied 2. Gebied opnemen in het Klimaatlandschap. Indien acceptabel samenwerken in ontwikkeling (anders informeren). Zakelijk recht over grond gebied 1. Publiekelijk recht belang stuk grond uit gebied 4 (eigenaar diepe ondergrond). Natuurorganisaties Bescherming van natuur en vogels, flora en fauna. Samenwerken aan ecologisch verantwoordelijke ontwikkeling. Projectlocatie (gebied 1) valt onder weidevogelkansgebied. Bescherming van natuur en vogels, flora en fauna. Samenwerken aan ecologisch verantwoordelijke ontwikkeling.

Ecologisch verantwoord ontwikkelen, natuurbehoud & de natuur versterken. Bescherming waddengebied. Werkt mee aan veel energietuinen. Samenwerken aan ecologisch verantwoordelijke ontwikkeling. Bedrijven Gebruiker & Samenwerkingspartner Verbruiken veel energie en dus mogelijke afnemer Klimaatlandschap. Optimaliseren van het energiegebruik (duurzaamheidsvisie). Energieaansluiting met voldoende capaciteit hebben. Mogelijke co-financiers. Ook bedrijven uit de gemeente Harlingen vallen binnen deze stakeholdersgroep. Echter, grootverbruikers binnen gemeente Waadhoeke krijgen voorkeur om mee samen te werken.

Datum: 28 2 2025

Pagina 8

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Lokale ondernemers (MKB)

Ondersteuner

Agrarische bedrijven (binnen plangebied) Agrarische bedrijven (buiten plangebied)

Belanghebbende

Welke bedrijven onder dit kopje Grootverbruikers horen is geïnventariseerd in een apart document. Bijdragen aan de economische ontwikkeling. Profiteren van het Klimaatlandschap (local for local). Mogelijke co-financiers. Impact op landbouw minimaliseren.

Belangstellende

Impact op landbouw minimaliseren. Mogelijk ruilgrond.

Commerciële Club Noord West Friesland Mogelijke co-financiers Media & Pers

Behartiger

Projectnummer: BS2024-152

Belangstellende Communicatiekanaal

Overig Bevorderen regionale en lokale samenwerkingen tussen overheden en ondernemers. Financieel bijdragen aan de projectontwikkeling. Openbaar maken en verspreiden van informatie op een verantwoorde manier. Actief benaderen.

Datum: 28 2 2025

Pagina 9

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

2.1 Categoriseren van stakeholders Naast het identificeren van stakeholders is het belangrijk om ook hun betrokkenheid en invloed inzichtelijk te maken. Stakeholders hebben vaak uiteenlopende belangen, die soms met elkaar kunnen conflicteren. Hoe groter de invloed van een stakeholder, des te belangrijker het is om deze actief te betrekken bij de besluitvorming en uitvoering. Het is daarom cruciaal om de verschillende typen stakeholders te onderscheiden, zodat kan worden bepaald in hoeverre samenwerking met hen nodig is. Stakeholders worden geclassificeerd op basis van hun mate van belang en invloed. Hierbij worden vier typen onderscheiden: de Beïnvloeder, het Sleutelfiguur, de Toeschouwer en de Geïnteresseerde. De kenmerken en rol van deze vier typen stakeholders worden hieronder nader toegelicht. Beïnvloeder De invloed van deze stakeholder is groot maar het belang voor de stakeholder is klein. De beïnvloeder is de minst voorspelbare stakeholder. Het is van belang de beïnvloeder mee te krijgen in de voorgenomen plannen omdat de invloed groot is. Hierbij is het noodzakelijk de beïnvloeder goed te informeren, te ondersteunen/begrijpen in de ambities en tevreden te houden. Sleutelfiguur Een sleutelfiguur is een stakeholder met groot belang en grote invloed op het project. Het betreft vaak een partij met veel macht in besluitvorming, afname of financiën.

Het is belangrijk een sleutelfiguur te laten participeren in het proces en gedurende het project goed samen te werken. Hierbij is het noodzakelijk de exacte belangen voor ogen te hebben en deze zoveel mogelijk te integreren binnen de projectdoelen. Toeschouwer De toeschouwer is een stakeholder waarvan de invloed en het belang klein zijn. Deze stakeholder is een passieve stakeholder en heeft weinig intenties bij het project. De toeschouwer krijgt weinig aandacht, echter is het wel belangrijk de stakeholder betrokken te houden, omdat het type kan veranderen naar mate het proces van het project vordert. Geïnteresseerde De geïnteresseerde is een stakeholder met groot belang en kleine invloed. Het is belangrijk de stakeholder op juiste wijze te informeren en aan te horen gedurende het project, omdat de belangen groot zijn. Hoewel de invloed klein is, kan een geïnteresseerde met een andere mening toch de voortgang van het project tegenwerken. We luisteren daarom naar de belangen en waar het kan, nemen we deze mee en werken we met ze samen.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 10

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Positionering Stakeholders Het typeren van stakeholders op zichzelf leidt nog niet tot effectieve interactie. Het is belangrijk om te bepalen welke relatie met de verschillende typen stakeholders wordt aangegaan. Afhankelijk van hun positie vereist iedere stakeholder een specifieke benadering en wijze van beïnvloeding en betrokkenheid. In figuur 1 worden de posities van de vier typen stakeholders – de Beïnvloeder, het Sleutelfiguur, de Toeschouwer en de Geïnteresseerde – weergegeven op basis van hun mate van invloed en belang. Een stakeholder kan worden gepositioneerd naar het belang vanuit de gemeente, of naar het belang gezien voor de stakeholder zelf. Bij sommige partijen zit hier een verschil tussen. In dit communicatieplan worden stakeholders ingedeeld op wat wij als gemeente van hen nodig hebben of willen. De positie van de stakholder is een inschatting. Door de procesontwikkeing kan de invloed en het belang van een stakeholder ook door de tijd veranderen.

Figuur 1: Stakeholders gepositioneerd naar mate van invloed en belang in het Klimaatlandschap

Een belangrijke stap na de stakeholdersanalyse is het opstellen van een actieplan en het bepalen van het vervolgtraject. In dit deel van het communicatieplan passen we de verkregen inzichten effectief toe, staat met wie wij contact (willen) hebben en op welke wijze. In hoofdstuk 3 diepen we ons participatievraagstuk uit. In de participatiematrix komen de stakeholders, hun belangen en hun invloed

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 11

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

samen. De gekozen gespreksvormen lichten we toe en we beschrijven communicatietechnieken om mogelijke bezwaren te beantwoorden.

3

Communicatie, participatie en interactie

Dit communicatieplan maakt onderscheid tussen communicatie en participatie. Participatie zetten we alleen in wanneer er ruimte is om mee te beslissen of mee te denken en implementeren we alleen als een middel om ons doel te bereiken. Communicatie wordt daarentegen ook ingezet wanneer die ruimte ontbreekt. De aanpak en interactie hangt af van iemands positie op de participatieladder. In gebiedsontwikkelingsprojecten draait het vaak om adviseren en raadplegen, zonder dat stakeholders een meebeslissende rol hebben. Het scheiden van inhoud en proces en het werken volgens een vaste structuur draagt effectief bij aan de aanpak van maatschappelijke vraagstukken.

3.1 Theoretisch kader van een transparant participatieproces Een eerlijk besluitvormingsproces is cruciaal voor de acceptatie van besluiten. De gemeente Waadhoeke hanteert een participatiebeleid Omgevingswet (Bijlage 3), welke we in het Klimaatlandschap in acht houden bij de totstandkoming van het participatieproces. Voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten met aanzienlijke gevolgen voor de fysieke leefomgeving en waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben, wijst de gemeenteraad verplichte participatie aan. Echter, de participatie is vormvrij dus er zal gebiedsgericht gekeken worden naar het meest passende participatieproces bij de besluitvorming. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat mensen de uitkomst eerder accepteren als zij het proces als rechtvaardig ervaren, zelfs wanneer het resultaat niet in hun voordeel is. Dit concept, procedural fairness, benadrukt het belang van transparantie en duidelijkheid. Transparantie vormt de basis: alle informatie over het participatieproces moet tijdig en toegankelijk zijn. Het helder afbakenen van de participatieruimte voorkomt misverstanden en versterkt het gevoel van eerlijkheid. Met behulp van de participatieladder wordt bepaald wie mag meeweten, meedenken, meewerken of meebeslissen.

Bij beperkte participatie tijdens de ontwikkeling van het Klimaatlandschap gebeurt dit zorgvuldig en goed gemotiveerd, met oog voor het algemeen belang. Om rechtvaardigheid en gelijkheid te waarborgen, wordt elke stap in het proces consistent toegepast voor alle deelnemers. Diverse groepen worden actief betrokken, zoals blijkt uit de omgevings- en stakeholdersanalyse. Naast gesprekken met bezwaarmakers worden ook andere stemmen gehoord om een representatief beeld te krijgen. Extra inspanningen worden gedaan om alle belanghebbenden te betrekken en burgers te motiveren mee te denken over het Klimaatlandschap, wat de acceptatie van besluiten vergroot. De insteek is een respectvolle behandeling van alle deelnemers en een veilige en productieve omgeving waar iedereen zijn mening durft te geven. Het proces wordt ingezet als

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 12

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

flexibel en biedt ruimte voor herziening. Er wordt teruggekoppeld hoe de inbreng een plek heeft gekregen in het beleidsproces en tot welke eventuele veranderingen dit heeft geleid. Er zijn en blijven altijd verschillende meningen. Dat is een natuurlijk onderdeel van een breed maatschappelijk debat. Wat wel essentieel is, is dat het proces zorgvuldig, transparant en rechtvaardig is verlopen. In de besluitvorming houden we rekening met de verschillende standpunten, waarbij de afwegingen zorgvuldig worden gecommuniceerd. Het doel is om zoveel mogelijk stakeholders te betrekken en hun input serieus te nemen tijdens het participatieproces.

3.2 Participatievraagstuk Klimaatlandschap Voordat de participatie kan starten, moeten we nadenken over het gespreksdoel, het onderwerp, het publiek en de afzender, evenals de gespreksvorm. Gesprekken worden niet ingepland zonder een doordachte aanpak. Als er al een middel is gekozen of inspraak niet mogelijk blijkt, wordt geen gesprek gestart. Met een participatieaanpak vermijden we valkuilen, sturen we de uitvoering, en managen we verwachtingen. Het biedt een duidelijke leidraad en helpt ons om het onderwerp relevant te houden, eenduidige taal te gebruiken en inhoud, proces en relatie te scheiden. Daarnaast is het belangrijk om te bepalen wie het gesprek voert, bijvoorbeeld een vertegenwoordiger van de gemeente Waadhoeke, iemand van Bureau Schmidt, of beide partijen gezamenlijk. We komen tot onze participatieaanpak door het participatievraagstuk op te lossen. We beantwoorden vragen als: Waarom in gesprek (doel)? Waarover (onderwerp)? Met wie (publiek en afzender)? Hoe (gespreksvorm)? Het resultaat wordt vastgelegd in een participatiematrix, die richting geeft aan de uitvoering. Hoewel het opstellen van een participatieaanpak tijd kost, voorkomt deze investering grotere inspanningen om fouten achteraf te herstellen. 3.2.1 Doel We passen participatie toe op vlakken waarin het helpt het doel, de realisatie van het Klimaatlandschap, te bereiken.

In elke fase van het project (communicatie, oplossing, uitwerking, uitvoering en beheer) is participatie nodig of nuttig en formuleren we andere participatiedoelen. Met alle input willen we iets gaan doen dus denken we na over wat de maximale ruimte van inbreng is en op welk niveau op de participatietrap (figuur 2) we ons bevinden. Dit wordt vooraf ook duidelijk naar de stakeholder gecommuniceerd.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 13

Democratisch proces

Eigenaarschap

Meebeslissen

Gelijkwaardige partners Deelnemers beslissen binnen kaders

Gemeenteraad Provincie Fryslân

Samenwerkingspartners Inbreng bindend voor besluit

Grondeigenaren Energiecoöperaties

Adviseren

Voorstel inbrengen Bestuur beslist

Natuurorganisaties Wetterskip Fryslân Defensie

Raadplegen

Mening geven Bestuur beslist

Informeren

Informeren over besluit Geen formele inbreng

Coproduceren

Begrip Bewustwording

Kwaliteit

Bemiddeling

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Omwonenden (belanghebbenden) Dorpsbelangen Omwonenden (belangstellenden)

Figuur 2: Participatietrap in relatie tot participatiedoelen Klimaatlandschap Waadhoeke

3.2.2 Onderwerp We streven naar het formuleren van concrete, kleine, positieve, publieksvriendelijke en dichtbij staande participatievragen. Dit zijn duidelijke vragen waarop een eenduidig antwoord mogelijk is en al wat kaders in mee gegeven worden. In de probleemfase van het Klimaatlandschap zou een goede vraag geweest zijn ‘’Welke criteria bepalen de beste locatie voor een zonnepark of een windmolen?’’. 3.2.3

Afzender

Structuur projectgroep De projectgroep Klimaatlandschap Waadhoeke bestaat uit een ambtenarenteam Duurzaamheid van gemeente Waadhoeke en een adviseursteam van Bureau Schmidt. Extra communicatie advies wordt ingewonnen bij BAAS communicatie. Het team voert voortgangsbesprekingen en maakt rapportages ter publicatie en/of informatievoorziening. Uitnodigingen worden verstuurd namens de gemeente Waadhoeke, omdat zij eigenaar is van het vraagstuk en relevant voor bewoners. Bureau Schmidt speelt een adviserende rol, stelt plannen op en ondersteunt de gemeente. Voor specifieke gespreksvormen kan gekozen worden om uitnodigingen namens Bureau Schmidt of samen met andere partijen te versturen. Een andere afzender kan worden ingezet om minder betrokken doelgroepen (unusual suspects) te bereiken. In de gebiedsontwikkelingsfase is de gemeente aanjager, maar deze rol verschuift geleidelijk naar aandeelhouder en toezichthouder zodra het project in de constructiefase komt. Dit proces wordt verder uitgewerkt in het rapport Lokaal Eigendom. Wanneer de gemeentegrond wordt ontwikkeld, behoudt de gemeente, ook in de constructiefase, een centrale rol.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 14

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Structuur stuurgroep Bevoegde gezagen hebben een grote invloed voor het Klimaatlandschap in de vorm van regelgeving en de bijkomende (beleids-) besluitvorming, waardoor een stuurgroep met aanspreekpunten van de bevoegde gezagen nodig is. Voor de stuurgroep gebruiken we een ingroeimodel (Figuur 3). De kern

Figuur 3: Ingroeimodel stuurgroep Klimaatlandschap Waadhoeke

van deze stuurgroep bestaat uit wethouder Jan Dijkstra, wethouder Marja van der Meer, manager Mark van Deutekom en gemeente secretaris Jeroen Ijkema. Het ambtelijk team van de gemeente informeert deze kerngroep, benadert de bevoegde gezagen en stuurt Bureau Schmidt aan. De stuurgroep functioneert als een brug tussen projectinitiatieven van de projectgroep Klimaatlandschap en de formele besluitvorming door bevoegde bestuursorganen. De stuurgroep besteedt aandacht aan afstemming, participatie, de ontwikkeling van het plan en de processen richting vergunningverlening. In de beginfase informeert en betrekt de kerngroep de bevoegde gezagen op hoofdlijnen. Stapsgewijs stapt een bestuurder van een bevoegd gezag in. De groeiende stuurgroep wordt formeler en meer betrokken bij besluitvorming en verdere stappen in het proces. Met het Wetterskip worden de vergunningstrajecten en koppelkansen besproken met betrekking tot retentiegebieden en klimaatadaptieve maatregelen. Deze bestuurlijke stuurgroep wordt vanuit een ambtelijk team ondersteund zodat ieder zijn eigen rol behoudt en bij zijn eigen inhoudt blijft. Structuur interne regiegroep Om het proces van de gebiedsontwikkeling van het Klimaatlandschap effectief te doorlopen, is het noodzakelijk een ambtelijke regiegroep op te richten, waarin samengewerkt wordt aan het project.

Deze regiegroep stuurt het Klimaatlandschap integraal aan, waarbij iedere gemeentelijke discipline zijn expertise en input inbrengt gedurende het proces. Kennisdeling en inhoudelijke gebiedsinpassing (vanuit verschillende specialismen) staat centraal. In de beginfase wordt vooral veel tijd en inzet gevraagd van de afdeling Communicatie & Dorpscoördinatoren, voor het opstarten van het participatieproces, en van de afdelingen Ruimtelijke Ordening en Planologie, voor alles wat nodig is

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 15

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

voor het (op termijn) wijzigen van het bestemmingsplan en het opstellen van het landschappelijk inpassingsplan. In figuur 4 volgt een overzicht van de benodigde gemeentelijke disciplines. In de loop van het proces sluiten aanvullende disciplines, zoals Openbare Werken, zich bij het traject aan.

Figuur 4: Interne regiegroep Klimaatlandschap Waadhoeke

3.2.4 Publiek Vanuit de stakeholderanalyse hebben we bepaald wie we nodig hebben om een antwoord op onze participatievragen te verkrijgen. Met de input die we uit die gesprekken vergaren zal iets gedaan gaan worden, of aangegeven worden waarom er niets mee gedaan kan/gaat worden. Op die manier spreken we niet met onnodige en alle stakeholders uit de stakeholderanalyse. De publieksgroepen hebben we specifieker gemaakt aan de hand van de publiekscirkel (Figuur 5). We vermijden hiermee dat een publieksgroep vergeten wordt of dat belangen verkeerd bepaald worden. Het participatietraject dat is uitgezet voor inwoners en dorpsbelangen binnen een straal van 4 kilometer (de inner circle) is persoonlijker dan het traject voor inwoners en dorpsbelangen van gemeente Waadhoeke buiten de 4 kilometer straal. Om hen te bereiken zetten we daarom algemenere communicatiemiddelen in. In bijlage 2 omschrijven we de publieksgroepen binnen het Klimaatlandschap gedetailleerder en wordt specifieker voor eenieder de participatieaanpak besproken. Deze uiteenzetting dient als input en ondersteuning voor de tot stand gekomen participatiematrix.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 16

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Meeweten Meedenken

Meeweten Publieksgroep informeren over project. Heeft (nog) geen actieve rol.

Meewerken Meedenken Publieksgroep geeft inhoudelijke inbreng door het delen van ideeën, meningen en kennis. Meebepalen

Meewerken Publieksgroep die daadwerkelijk gaat meewerken aan het project. Staat dichtbij de projectgroep.

Meebepalen Publieksgroep die medeverantwoordelijk is voor beslissingen die van doorslaggevende betekenis zijn.

Omwonenden (belangstellenden) Omwonenden (belanghebbenden) Dorpsbelangen Natuurorganisaties Wetterskip Fryslân Defensie

Grondeigenaren Energiecoöperaties

Gemeenteraad Provincie Fryslân

Figuur 5: Indeling publieksgroepen Klimaatlandschap Waadhoeke

3.2.5 Gespreksvormen De afweging in de keuze van een gespreksvorm voor een van onze participatievraagstukken is gebaseerd op het creëren van maximaal draagvlak en minimaliseren van weerstand tegen het project. Voor verschillende doelgroepen zijn wij zo tot verschillende gespreksvormen gekomen, die passen bij de informatiebehoefte van de deelnemers. De volgende participatiegespreksvormen zijn kansrijk in het Klimaatlandschap: Brieven Betrokkenen kunnen geïnformeerd worden met behulp van een persoonlijke brief in de brievenbus of algemene huis-aan-huis nieuwsbrieven met updates en uitleg. Hiermee worden stakeholders direct benadert. Officiële brieven richting de gemeenteraad zijn in de vorm van memo’s. Nieuwsberichten Betrokkenen kunnen geïnformeerd worden door middel van fysieke berichten, updates en/of advertenties in lokale kranten en/of pers. Online zullen betrokkenen bereikt worden door berichten op websites en sociale media en/of door een maandelijkse nieuwsbrief te sturen. De kans op openlijke discussies is erg groot binnen sociale media waardoor goed zal worden afgewogen of de voordelen de nadelen overstijgen. Informatie updates over het Klimaatlandschap kunnen in de Duurzaamheidsnieuwsbrief van Waadhoeke worden opgenomen. De kans dat stakeholders online berichtgeving mislopen is groot; niet iedereen bezoekt deze sites en er is niet de beschikbaarheid over

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 17

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

alle e-mailadressen. In nieuwsberichten komt niet alleen de positieve berichtgeving, maar ook bezwaren laten we de revue passeren zodat het participatieproces als eerlijker en vertrouwelijker wordt beschouwd. Updates over het project op de gemeentelijke website kunnen versterkt worden met infographics en video’s. Informatiebijeenkomsten Deze vorm zorgt ervoor dat bewoners direct met het projectteam kunnen spreken, hun zorgen kunnen uiten en suggesties kunnen doen. In de verschillende Friese dorpen, afhankelijk van de afstand tot de projectlocatie, geven we deze bijeenkomsten anders vorm. Als verwacht wordt op veel weerstand te stuiten, achtten we het niet verstandig een plenaire bijeenkomst te organiseren en kiezen we voor een andere vorm. Inloopbijeenkomsten/avonden Deze vorm past bij een doelgroep met een informerende rol. We richten ons dan op de communicatie en educatie. Inwoners kunnen hun vragen stellen. Wijkschouw of inspreekbijeenkomsten Deze vorm past bij groepen die een raadplegende rol dragen en wanneer we ideeën willen inventariseren. Adviesgroep of klankbordgroep Bij deze gespreksvorm adviseert de doelgroep ons en gaan we met elkaar verdiepen. Dialoog Wij gaan (eenmalig) een persoonlijk gesprek aan met een partij als wij benieuwd zijn naar hun mening of informatie of advies willen ontvangen.

Raadsbesluit en collegebesluit Het eindproduct (plan van eisen) van de gebiedsontwikkelingsfase (concretiseringsfase) Klimaatlandschap leggen we eind 2025 aan de raad voor. Tijdens een raadsvergadering neemt de raad dan een besluit of en hoe verder te gaan met het Klimaatlandschap. De producten van de sub-fasen binnen de concretiseringsfase (gespreksverslagen, oplossing spinnenwebmodel, visualisatie scenario’s & draaiboek realisatiefase) worden aan het college voorgelegd, die daarover besluit.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 18

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Online participatieplatform Inwoners laten we actief meedenken over de inrichting van het gebied door een platform te creëren waarin via o.a. enquêtes, peilingen en online forums meningen gegeven worden. Dit kan via de gemeentelijke website of een platform zoals OpenStad. Enquête Mensen worden geraadpleegd om een reactie te geven op een vraagstuk doormiddel van een fysieke of online vragenlijst. In de enquête kan een keuze in scenario’s of een prioriteitsmeter worden opgenomen. Workshops Workshops worden ingezet met als doel om informatie op te halen. Door samen met natuurorganisaties workshops te organiseren, krijgen we input over natuurbeheer en biodiversiteitsmaatregelen. Door dorpsbelangen of inwonervertegenwoordigers hier ook onderdeel van te laten zijn, vindt er kennisdeling plaats en kan het draagvlak voor het Klimaatlandschap verhogen. Co-creatie sessies Aan de hand van co-creatie sessies geven we de lokale energiecoöperaties medezeggenschap in de ontwikkeling van de energieopwekking en het eigenaarschap. Brainstormsessies Gaandeweg het proces gaan lokaal eigendom en het aanbestedingstraject een grotere rol spelen. Dit is een ingewikkelde puzzel waarin zowel gemeente, inwoners, lokale energiecoöperaties en ontwikkelaars een rol spelen. Brainstormsessies over de invulling van het lokaal eigendom zullen voortkomen uit voorgegane dialogen met bovenstaande stakeholders.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 19

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

3.3 Participatiematrix Klimaatlandschap De input voor de participatiematrix is in het vorige hoofdstuk uiteengezet. Hieronder is de participatiematrix van het Klimaatlandschap Waadhoeke opgesteld en is af te lezen hoe de communicatie en participatie in het Klimaatlandschap Waadhoeke vormgegeven gaat worden. In de participatiematrix doorlopen we vraagstukken uit achtereenvolgens de algemene communicatie, oplossingsfase, uitwerkingsfase, uitvoeringsfase en beheerfase van het Klimaatlandschap (figuur 6). Met behulp van de vraagstukken uit de oplossingsfase, uitwerkingsfase en algemene communicatie stellen we de sub-fasen producten en het eindproduct van de concretiseringsfase van het Klimaatlandschap op, zoals te zien in figuur 6. Algemene communicatie

oplossingsfase

uitwerkingsfase

Concretiseringsfase Klimaatlandschap

uitvoeringsfase

beheerfase

Realisatiefase Klimaatlandschap

Figuur 6: Uiteenzetting positie genoemde fasen in het Klimaatlandschap

De participatievragen zijn ontstaan door het doorlopen van de volgende stappen: Stap 1: is het uitzetten van de algehele communicatie die bijdraagt aan het tot stand komen van een rechtvaardig landschap en begrip door inzicht te geven in de keuzes en afwegingen van de gemeente. Voor de acceptatie van het nieuwe landschap zijn een drietal participatievragen in tabel 2 opgesteld. Stap 2: is de participatie uitzetten om tot de inrichting van het Klimaatlandschap te komen. Als vervolg op het ‘’haalbaarheid & draagvlak onderzoek’’ uit de initiatiefase, gaan we nu specifieker bezig met de inrichting van het Klimaatlandschap. Hoe te komen tot die inrichting, wordt bepaald met de beantwoording van een aantal participatievragen welke deel uitmaken van zowel de oplossingsfase als de uitwerkingsfase. Stap 3: kijken we naar wat nodig is voor de uiteindelijke realisatie van het Klimaatlandschap. De vragen die hiervoor beantwoord worden gaan over wet- en regelgeving, netcapaciteit, financiën en de aanbestedingsprocedure. Deze komen zowel in de oplossingsfase als de uitvoeringsfase aan de orde. Stap 4: kijken we naar vragen om na de realisatie een goed werkend Klimaatlandschap te beheren en te behouden.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 20

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Tabel 2: Participatiematrix Klimaatlandschap Waadhoeke Beleidsdoel Tijdsplanning /Vraagstuk draagt bij aan ..

Participatievraag

Participatiedoel Betrokkenheid Afzender

Publiek

Participatiemiddel

Verantwoordelijke

Gemeente Waadhoeke

Frequente Duurzaamheidsnieuwsbrief Waadhoeke & media input (krant & sociale media)

Gemeente Waadhoeke

Bewonersavond & herhaaldelijke updatevoorziening

Schrijven: BAAS communicatie, Check: medewerker gemeente Projectgroep Bureau Schmidt en/of communicatiemedewerker Gemeente. Evt. gemeente breder afhankelijk van inhoud, timing en gespreksvorm.

Gemeente Waadhoeke

Frequente informatievoorziening stand van zaken door middel van aanleveren memo’s

Gemeenteambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Dialoog

Bureau Schmidt & gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Dialoog

Bureau Schmidt & gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Dialoog

Bureau Schmidt en/of met gemeente ambtenaren

Algemene communicatie Januari 2025 → continue /Rechtvaardigheid Klimaatlandschap

Februari 2025 → continue /Rechtvaardigheid Klimaatlandschap

December 2024, April 2025, Augustus 2025 /Rechtvaardigheid Klimaatlandschap

Hoe blijft iedereen op de hoogte bij het project en kunnen bezwaren voorkomen worden?

Inwoners gemeente Waadhoeke & Harlingen, dorpsbelangen

Hoe enthousiasmeren we inwoners voor het idee van het Klimaatlandschap en de opbrengsten die het hen kan bieden zodat acceptatie voor het Klimaatlandschap duidelijk wordt naar besluitvormende provincie en gemeente?

Inwoners gemeente Waadhoeke & Wijnaldum, dorpsbelangen

Hoe nemen we de gemeenteraad mee in de agenda van het Klimaatlandschap?

Gemeenteraad & college

Informeren Meeweten

Meeweten Meedoen

Informeren

Oplossingsfase

Januari 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Januari 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Januari 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Is de gewenste grond beschikbaar voor exploitatie van het Klimaatlandschap? Wat willen ze ervoor terug? Wat zijn hun belangen? Wat zijn de mogelijkheden vanuit de lokale energiecoöperaties? In hoeverre kunnen en willen ze eigenaar worden van (een deel van) het landschap? Wat willen ze ervoor terug? Hoe zien grootverbruikers en energietrekkende bedrijven hun plaats in het Klimaatlandschap? Direct afnemen/ coproduceren?

Projectnummer: BS2024-152

Coproduceren Grondeigenaren

Meewerken Meebeslissen

Coproduceren Lokale energiecoöperaties

Meewerken Meebeslissen

Grootverbruikers, bedrijven Harlingen

Coproduceren Meewerken

Datum: 28 2 2025

Pagina 21

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

Februari 2025 → 1x per kwartaal /Realisatie Klimaatlandschap

Februari 2025 → 1x per 2 maand /Realisatie Klimaatlandschap

Februari 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Februari 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Februari 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Maart 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Mei 2025

Hoe besluiten we richting realisatie Klimaatlandschap? Staat de huidige regelgeving een Klimaatlandschap in de Waadhoeke toe? Gaan we proberen regelgeving naar het Klimaatlandschap te laten keren? Hoe doen we dat? Lobby?

Gemeenten, Provincie Fryslân, gedeputeerde staten en overige bevoegde gezagen

Hoe kan de gemeente het Klimaatlandschap realiseren, gebruikmakend van de expertise en input van verschillende gemeentelijke disciplines gedurende het proces? Wat heeft er vanuit de gemeentelijke disciplines invloed op de inrichting van het Klimaatlandschap?

Verschillende ambtelijke afdelingen binnen gemeente Waadhoeke (Communicatie, Dorpsbelangen, Ruimtelijke ordening, Planologie, Omgevingsloket, Juridische zaken, Financiën, Openbare werken)

Hoe kan het Klimaatlandschap rekening houden met natuur en lokale natuurwaarden versterken? (zoals verlies weidevogelgebied) Wat zijn de richtlijnen en eisen van defensie (werkend vanuit vliegbasis Leeuwarden) en in hoeverre hebben deze invloed op het klimaatlandschap? Is het mogelijk om de windmolens van Windpark de Bjirmen aan te kopen? Onder welke afspraken? Is het mogelijk het huisje en de aansluiting bij Windpark de Bjirmen te kopen? Onder welke afspraken? Wat wil Vattenfall met zijn grondposities? Wil het meewerken en de posities afstaan? Welke rol ziet Vattenfall voor zichzelf? Wat kan het FSFE aan financiële hulp bieden, of andere

Projectnummer: BS2024-152

Ecologen, vogelwacht, waterschap, natuurorganisaties

Meebeslissen Meebepalen

Adviseren Meedenken

Adviseren Meedenken

Adviseren Defensie Meedenken

Meewerken European Energy Coproduceren

Meewerken Vattenfall Coproduceren

Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE), andere fondsen &

Coproduceren Meewerken

Datum: 28 2 2025

Gemeente Waadhoeke

Stuurgroep

Gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Interne regiegroep

Gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Workshops en/of adviesgroep met het genoemde publiek

Projectgroep Bureau Schmidt

Gemeente Waadhoeke

Dialoog

Projectgroep Bureau Schmidt

Gemeente Waadhoeke

Dialoog

Gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Dialoog

Gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Subsidiescan

Projectgroep Bureau Schmidt

Pagina 22

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

/Realisatie Klimaatlandschap

energiefondsen zoals SDE++ en SCE?

ideële investeerders Uitwerkingsfase

September 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

November 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

September 2025 /Inrichting Klimaatlandschap

Wat is de inrichtingsvoorkeur binnen de verder gespecificeerde scenario’s van het Klimaatlandschap? Hoe voeren we het Klimaatlandschap uit? Welke aangedragen optie wordt gekozen? Gaan we verder met de realisatiefase? In welke fasen ontwikkelen we de gronden? Wat wordt de fasering en wat gaat waar komen qua inpassing van het landschap? Wat is de planning?

Omwonenden (belanghebbenden), dorpsbelangen

Gemeenteraad & college

Exploitant, energiecoöperaties, gemeente

Raadplegen Meedenken

Meebeslissen Meebepalen

Coproduceren Meewerken

Gemeente Waadhoeke

Inspreekbijeenkomsten of online participatieplatform met keuze uit de gespecificeerde scenario’s of een prioriteitenmeter.

Projectgroep Bureau Schmidt

Gemeente Waadhoeke

Raadsvergadering

Wethouder Dijkstra

Gemeente Waadhoeke

Brainstormsessie of cocreatie sessie (Bespreken van ruimtelijke strategieën uit de modellenstudie)

Projectgroep (zoals beschreven in 3.2.3)

Gemeente Waadhoeke

Frequent dialoog

Gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Interne regiegroep

Gemeente ambtenaren

Gemeente Waadhoeke

Brainstormsessie of cocreatie sessie

Projectgroep (zoals beschreven in 3.2.3)

Uitvoeringsfase November 2024 → continue /Realisatie Klimaatlandschap

2026 /Realisatie Klimaatlandschap

Kan het elektriciteitsnet (onderstation Herbaijum) op tijd verzwaard worden voor het Klimaatlandschap? Kunnen wij daar iets voor doen? Hoe gaat het aanbestedingsproces eruit zien? (uitvraag en voorwaarden) Hoe kan de aanbesteding plaatsvinden?

Coproduceren Liander Meebepalen

Gemeente Waadhoeke

Meebeslissen Meebepalen

Beheerfase

2027 /Werkend Klimaatlandschap

Hoe beheren we het Klimaatlandschap na de realisatie? Welke afspraken en verantwoordelijkheden vallen er onder het lokaal eigendom van het Klimaatlandschap?

Projectnummer: BS2024-152

Exploitant, energiecoöperaties, investeerder, participanten lokaal eigendom

Coproduceren en meebeslissen Meebepalen

Datum: 28 2 2025

Pagina 23

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

4

Weerstand, bezwaren analyse en communicatietechnieken voor bezwaren

4.1 Factoren van weerstand De energietransitie is een belangrijk thema in de regio dat ook vragen en zorgen oproept. De weerstand gaat vaak over de volgende factoren: de landschapsimpact (het oogt industrieel), ecologische zorgen, geluidsoverlast, angst voor schittering en het zogenaamde “windturbinesyndroom”. Daarnaast voelen sommige mensen zich buitengesloten van de besluitvorming (procedurele factoren), ontstaat er onenigheid over wie profiteert (bijvoorbeeld projectontwikkelaars versus lokale gemeenschappen), of zijn er bezwaren zoals het verlies van landbouwgrond door zonneparken en de vermeende afhankelijkheid van subsidies voor windmolens. Onderzoek laat zien dat visuele en geluidsfactoren belangrijkste factoren zijn voor weerstand tegen windmolenparken en de omvang van een zonnepark. Een belangrijk aspect hierbij is het inzichtelijk maken van de ruimtelijke gevolgen. Dit omvat het schetsen van een helder beeld van de afmetingen van deze objecten en het duidelijk maken van hun ruimtelijke inpassing. Uit de initiatiefase Energielandschap blijkt bovendien dat het integreren van energielandschappen met toeristische en recreatieve concepten, retentiegebieden en natuurwaarden, waarbij de biodiversiteit wordt vergroot, kan bijdragen aan het vergroten van het draagvlak. Uiteraard zal niet iedereen bezwaren hebben tegen het Klimaatlandschap.

Sommigen zien juist het belang hiervan in en willen geïnformeerd blijven over de ontwikkelingen of actief meedenken over de toekomst.

4.2 Bezwarenanalyse en communicatietechnieken voor bezwaren Voorafgaand aan de gesprekken met stakeholders zijn de visies, belangen en meningen van betrokkenen al onderzocht. Door specifiek in te zoomen op mogelijke bezwaren en argumenten, is een duidelijker beeld gevormd, waardoor we goed voorbereid het gesprek aangaan. Door inhoudelijk en wetenschappelijk goed op de hoogte te zijn van de kwesties binnen het project, zijn argumenten objectief beoordeeld en bezwaren ingedeeld op merites of gegronde twijfel. In dit hoofdstuk zijn de mogelijke bezwaren in kaart gebracht en strategieën ontwikkeld om voorbereid te werk te gaan. Communicatie moet, zelfs bij onwaarheden, altijd respectvol blijven en aansluiten op menselijk en emotioneel vlak. Zoals besproken in hoofdstuk 3, worden stakeholders benaderd volgens de participatieaanpak, met een duidelijke vraagstelling en afgebakende kaders.

4.3 Participatie- en communicatietechnieken bij bezwaren Welke gedragstechnieken uit de gedragskunde worden ingezet in onze communicatie en participatie is afhankelijk van waar de bewoners/stakeholders staan, met wat voor soort weerstand we te maken hebben en waar bewoners/stakeholders behoefte aan hebben. Door hier bewust naar te kijken

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 24

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

worden verkeerde keuzes en acties, die een averechts effect op de resultaten van de participatie zouden kunnen hebben, vermeden. Enkele communicatietechnieken die we zullen inzetten beschrijven we hieronder. Autonomie Weerstand wordt opgewekt als mensen voelen de controle te verliezen. Door stakeholders keuzes en perspectief te bieden, geven we ze controle terug en krijgen ze weer regie over hun leven. Het is daarbij belangrijk duidelijk te communiceren welke keuzes stakeholders wél hebben. We bakenen de participatieruimte dus heel duidelijk af; wat ligt vast en wat niet. Als daarna de weerstand toch nog groot blijft, zal een andere participatieruimte gedefinieerd worden. Actief luisteren Weerstand verminderen we door inlevingsvermogen te tonen en actief te luisteren naar zorgen en bezwaren. Bij een informatie- of inloopbijeenkomst is het belangrijk te laten zien en horen dat we begrip hebben voor gevoelens en standpunten. Tegelijk is het belangrijk bij de uitleg van de plannen duidelijk aan te geven welke keuzes er zijn gemaakt en waarom. We voorkomen wantrouwen en opstandigheid door het erkennen van bezwaren. Altercasting Door de doelgroep in een bepaalde sociale rol te plaatsen, verhogen we de kans dat die doelgroep ook gedrag gaat vertonen die past bij die sociale rol.

Een voorbeeld hiervoor is dat we oudere inwoners van de Waadhoeke kunnen aanspreken op hun rol als ouder en betrokken inwoner die het belangrijk vindt dat hun kinderen en kleinkinderen net zoals zij in het verleden over voldoende beschikbaar energie beschikken. Vervolgens geven we aan dat ze hieraan hun steentje kunnen bijdragen door achter het Klimaatlandschap te staan. Altercasten kunnen we ook bij grondeigenaren en grootverbruikers toepassen. Zekerheden en garanties bieden Weerstand ontstaat vaak door angst voor onrecht of misleiding. Door onze stakeholders zekerheden en garanties aan te bieden, wordt hen een stukje houvast geboden ondanks dat ze misschien weinig vertrouwen in de uitvoerende organisatie hebben. We kunnen ook zekerheid bieden door het communiceren van wat er zeker niét gaat gebeuren. Ambassadeurs De persoon die vanuit het project iets gaat zeggen wordt zorgvuldig gekozen, zodat mensen wellicht meer open staan voor een gesprek. We zoeken een ambassadeur voor het project die geliefd is bij de stakeholder, achter het proces staat en ons wil helpen met stakeholders te communiceren.

Projectnummer: BS2024-152

Datum: 28 2 2025

Pagina 25

Communicatieplan Klimaatlandschap Waadhoeke

4.4 Communicatie naar de specifieke projectbezwaren In de memo Stand van zaken Klimaatlandschap Waadhoeke zijn specifieke projectbezwaren vanuit verschillende partijen ter sprake gekomen. Deze zijn geanalyseerd op merites (inhoudelijke waarde) en wetenschappelijke onderbouwing zodat strategisch bepaald kan worden hoe hiermee om te gaan, hierop gereageerd gaat worden en welke communicatietechnieken toegepast gaan worden. De projectbezwaren uit tabel 3 zijn op grond van verschil in mening, inzicht, smaak en/of gevoel. Er kan meestal geen wetenschappelijk tegenargument gegeven worden als het om zo een soort bezwaar gaat; immers de smaak van die persoon zal hetzelfde blijven. Tabel 3: Bezwaren naar smaak, gevoel en inzicht (mooiheid, grootte etc.) Bezwaar

Gebaseerd op

Hoe op te reageren

Communicatietechnieken

Onacceptabele grootte van een 272 hectare energielandschap

Inzicht

Duidelijke wetenschappelijke informatie aanbieden over doelstellingen en wat daarvoor nodig is.

Zonnepanelen op daken worden gezien als voldoende oplossing voor CO2-reductie.

Inzicht

Voorkeur voor zonneweides volgens de 'zonneladder': eerst op daken, daarna dubbel gebruik van ruimte en pas daarna landbouwgronden en natuur.

Gevoel

Voorkeur voor spreiding van locaties binnen de gemeente, waarbij Waddenglas groot genoeg wordt geacht.

Smaak

Energielandschap wordt gezien als milieuvervuiling.

Smaak

Om de klimaatdoelstellingen te halen is er meer hectare nodig dan mensen nu als acceptabel zien. De gemeente Waadhoeke heeft een energieopgave. Daar moet invulling aan worden gegeven. Hoe en hoe groot het Klimaatlandschap wordt ingevuld, onderzoeken we nu. Als niet al de benodigde duurzame energie voor Waadhoeke in de gemeente zelf kan worden opgewekt, zal dat ergens anders vandaan moeten worden gehaald. Uit cijfers blijkt dit niet. Geschatte energieverbruik Waadhoeke 2040: 5.000 TJ. Met zon op dak kan maximaal circa 1.080 TJ worden opgewekt. In de praktijk blijkt dat maar 30% van de daken geschikt zijn. Voor een energieneutrale gemeente in 2040, bedraagt de restopgave dus 3.100 TJ die we op een andere manier moeten opwekken. Er is meer nodig dan alleen uit zon op dak gehaald kan worden, dus gaan de opties verder op de zonneladder ook nodig zijn. De volgende trede op de afwegingsladder is ‘het stedelijk gebied’. Het zoekgebied is gelegen aan het Waddenglascomplex tussen de stedelijke driehoek Franeker, Harlingen en Sexbierum. Daarmee sluit het aan bij stedelijk gebied, zodat er ‘dicht bij de bron’ energie wordt opgewekt. De gemeenteraad heeft besloten dat het niet gewenst is om gespreid de doelstellingen te bereiken. Dit zal dan namelijk meer inbreuk doen aan de landschappelijke waardes (voorkomen versnippering landschap) en de schoonheid van de gemeente.

Daarnaast moet voor de plaatsbepaling van de grootschalige opwek rekening worden gehouden met de straal van 4 kilometer om het onderstation Herbaijum. Dit om meerkosten beperkt te houden en kans van slagen te vergroten. De locatie bij Waddenglascomplex is daarnaast handig om ook de verduurzaming van de tuinbouw eraan te koppelen. -Het is niet de bedoeling de schoonheid van de gemeente aan te tasten waardoor ook gekozen wordt om 1 gebied hiervoor te ontwikkelen. -Aandragen van wetenschappelijke data dat zon- en wind energie voor vermindering van klimaatverandering kan zorgen en geen schadelijke gevolgen voor de mens uitstraalt.