Bijlage 1: Reactienota zienswijzen Menaam woningbouw bitgumerdyk
Tekst van het document
Nu grazen alleen schapen in de wei en de verandering in een woonwijk zal ook in het kader van geluid effect hebbende op de omliggende woningen. Reactie gemeente De hiervoor samengevatte zienswijzen zijn integraal beoordeeld en m et betrekking tot voorgaande kan het volgende worden vermeld. 1. Wegverkeerslawaai Bitgumerdyk Ten behoeve van het plan voornemen is een akoestisch onderzoek naar wegverkeerslawaai uitgevoerd op basis van verkeerstellingen uit mei 2025 (Bijlage 4 van de motivering ). De Bitgumerdyk betreft een gemeentelijke weg waar een maximumsnelheid van 30 km/u geldt. Uit het onderzoek volgt dat de maximale geluidbelasting op de meest geluidbelaste woningen niet hoger is dan 52 dB en dat hiermee wordt voldaan aan de standaardwaarde van 53 dB uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Van een overschrijding van normen of een onaanvaardbare geluidssituatie als gevolg van wegverkeerslawaai is dan ook geen sprake. 2. Geluid door bedrijvigheid (tuincentrum) Omdat niet aan de richtafstand van 30 meter uit de VNG ‑publicatie Bedrijven en milieuzonering kan worden voldaan, is aanvullend een specifiek akoestisch onderzoek naar het nabijgelegen tuincentrum uitgevoerd (Bijlage 5 van de motivering).
Hieruit blijkt dat: • zowel het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau als de maximale geluidniveaus voldoen aan de geldende grenswaarden; • het tuincentrum niet leidt tot een onaanvaardbaar woon ‑ en leefklimaat voor de nieuwe woningen; en, • de nieuwe woningen het tuincentrum niet beperken in haar bedrijfsvoering. De conclusie dat sprake is van een aanvaardbare situatie is hiermee inhoudelijk onderbouwd. 3. Luchtvaartgeluid (Vliegbasis Leeuwarden) Het plangebied ligt - zoals ook uitgebreid uiteen is gezet in paragraaf 2.4 - buiten de 35 Ke‑zone van Vliegbasis Leeuwarden. Daarmee is het plan voornemen niet gelegen binnen een zone waar beperkingen gelden voor woningbouw. De beoordeling is uitgevoerd conform het geldende juridische kader. De planologische toets ziet niet op aannames over toekomstige intensivering van militair vliegverkeer, maar op de juridisch vastgestelde en momenteel geldende geluidszones. Een afzonderlijk nieuw onderzoek naar nieuwe typen vliegtuigen (zoals de F ‑35) is planologisch niet vereist zolang het plangebied buiten de relevante geluidscontouren ligt. 4.
Cumulatie van geluid Voor zover in de zienswijzen is gesteld dat ten onrechte is geconcludeerd dat geen sprake is van cumulatie, kan worden opgemerkt dat: 25 • cumulatie alleen relevant is wanneer bij meerdere geluidsbronnen (wegverkeerslawaai, industrielawaai of vliegverkeerslawaai) sprake is van een overschrijding van aanvaardbare waarden; en, • uit de afzonderlijke onderzoeken blijkt dat alle relevante bronnen binnen de geldende normen blijven. Voorgaande betekent g een onaanvaardbare geluidbelasting op het toekomstige woon - en leefklimaat in het plangebied. Dat geluid subjectief als hinderlijk kan worden ervaren door personen, betekent niet dat sprake is van planologisch relevante cumulatieve geluidhinder voor het planvoornemen dat nader moet worden onderzocht. 5. Geluid afkomstig van de woonwijk zelf Het geluid dat wordt gegenereerd door een woonwijk (zoals verkeer van bewoners en normale woonactiviteiten) wordt in het omgevingsrecht beschouwd als milieuneutraal en passend binnen een reguliere woonomgeving. Dit type geluid vormt geen zelfstandige belemmering voor bestaande woningen en behoeft ook geen afzonderlijke toetsing. Dat de huidige agrarische situatie stiller zou zijn , maakt niet dat een overgang naar wonen planologisch onaanvaardbaar is daardoor. Wij achten de woongeluiden passend in een reguliere woonomgeving.
Voor de bestaande woningen in de omgeving achten wij de woongeluiden afkomstig van de nieuwe woningen ook als passend in de omgeving. Het geluid dat zal worden toegevoegd bestaat voornamelijk uit het geluid afkomstig van wegverkeer. De bijdrage hiervan is minimaal en leidt niet tot een onaanvaardbaar geluid ter plaatse van de bestaande woningen. Volgens onderzoek zal het woningbouwplan circa 456 motorvoertuigen per etmaal genereren, op een totaal van 4.102 motorvoertuigen per etmaal. Dit levert een toename van circa 0,5 dB op. Voor geluid is dit niet een relevante toename. Conclusie Gelet op voorgaande mag worden geconcludeerd dat voor het TAM-omgevingsplan de geluidbelasting door wegverkeer, bedrijvigheid en luchtvaart zorgvuldig is onderzocht . Er is sprake is van het naleven van de geldende normen . Er wordt voldaan aan de standaardwaarden voor geluid, waardoor de cumulatie van geluid buiten beschouwing kan worden gelaten. Aanvullende onderzoeken zijn dan ook niet noodzakelijk gebleken. Het planvoornemen leidt met betrekking tot het thema ‘ Geluidhinder’ niet tot een onaanvaardbaar woon‑ en leefklimaat. De ingekomen zienswijzen van diverse indieners op dit omgevingsaspect leiden daarom niet tot aanpassing van het plan en worden op dit punt ongegrond verklaard.
2.6 Lichthinder Samenvatting zienswijzen Indiener 2 verwacht door het opdraaien van auto’s op de Bitgumerdyk vanuit de nieuwe woonwijk veel lichthinder. Ook indiener 4 uit zorgen over de ligging van de ontsluitingsweg en aansluiting op de Bitgumerdyk waardoor koplampen van auto’s die in - of uitrijden aan verschillende kanten in de omliggende woningen schijnen. Zoals bij ‘Verkeer’ in paragraaf 2.1 van deze reactienota benoemd, wordt ook in dit kader verzocht om de ontsluitingsweg te verplaatsen/anders te situeren. 26 Ook stelt indiener 4 tot slot dat er in zijn geheel licht aan het plangebied wordt toegevoegd en dat er dan geen sprake meer zal zijn van donkerte ter plaatse. Reactie gemeente De hiervoor samengevatte zienswijzen zijn integraal beoordeeld en daarover wordt het volgende geantwoord. 1. Lichthinder door de ontsluitingsweg De ontsluitingsweg van de nieuwe woonwijk is stedenbouwkundig en verkeerskundig zodanig ontworpen dat sprake is van een overzichtelijke en verkeersveilige aansluiting op de Bitgumerdyk. Het gaat hierbij om een reguliere ontsluiting binnen de bebouwde kom, passend bij een 30 km/u ‑situatie. Dat bij in ‑ en uitrijdend verkeer het lichtschijnsel van koplampen zichtbaar kan zijn, is inherent aan zowat elke verkeersontsluiting en vormt op zichzelf daardoor geen planologisch onaanvaardbare lichthindersituatie.
Het inschijnen in woningen en daarmee lichthinder wordt met de planopzet op voorhand al zoveel mogelijk beperkt. Invallend lichtschijnsel is daarnaast van korte duur bij het in- en uitrijden van de nieuwe wijkontsluitingsweg en het opdraaien naar en het afslaan van de Bitgumerdyk. Er is reeds rekening gehouden met het creëren van afstand tot de omgeving en de situering van de nieuwe ontsluitingsweg ten opzichte van de bestaande woningen. Door de juiste inrichting met openbaar groen bij de ontsluitingsweg wordt ervoor gezorgd dat het inschijnen van koplampen in de woningen nog verder wordt voorkomen. Hiertoe gaat de gemeente tijdens het opstellen van het concrete inrichtingsplan voor de ope nbare ruimte en de groenuitwerking, en de uitvoering daarvan, in gesprek met de betrokken omwonenden. Vanwege het toekomstig verkeer op de ontsluitingsweg zal geen sprake van continue of structurele lichtbelasting zijn die leidt tot een onevenredige aantasting van het woon ‑ en leefklimaat. 2. Verplaatsing of aanpassing van de ontsluitingsweg Zoals ook bij eerdere zienswijzen over verkeer is toegelicht, is de huidige ligging van de ontsluitingsweg het resultaat van een integrale afweging van verkeersveiligheid, stedenbouwkundige inpassing en ruimtelijke kwaliteit. Een andere situering is onderz ocht, maar niet als aantoonbaar beter of noodzakelijk beoordeeld.
Het enkel beperken van mogelijke koplampzichtlijnen vormt geen zelfstandige planologische reden om de ontsluitingsweg te verplaatsen, nu geen sprake is van een onaanvaardbare hinder. 3. Toevoeging van verlichting en donkerte Ten aanzien van de zorg dat het plan leidt tot aantasting van de donkerte, kan het volgende worden opgemerkt. In paragraaf 3.4.6 Donkertebeleid ‘Tusken Skimer en Moarnsdage’ is expliciet opgenomen dat bij nieuwe ontwikkelingen: • verlichting alleen wordt toegepast waar dit functioneel noodzakelijk is; • lichthinder en lichtvervuiling tot een minimum worden beperkt; en, • bij de nadere uitwerking aandacht wordt besteed aan armaturen, lichtkleur en afscherming. 27 De woonwijk wordt gerealiseerd binnen stedelijk gebied en bij de dorpskern van Menaam en niet in het buitengebied waar een hoger beschermingsniveau voor donkerte geldt. Enige toename van verlichting is bij woningbouw onvermijdelijk, maar blijft binnen een aanvaardbaar en passend niveau voor een woonomgeving. Van het volledig behouden van een onbelichte, agrarische situatie kan in planologisch opzicht geen sprake zijn. De nadere uitwerking van de openbare verlichting maakt onderdeel uit van de uitvoeringsfase en zal plaatsvinden met inachtneming van het gemeentelijk donkertebeleid. 4.
Afweging woon‑ en leefklimaat De mogelijke effecten van verkeer, verlichting en situering zijn in samenhang beoordeeld bij de afweging of sprake is van een aanvaardbaar woon ‑ en leefklimaat. De gemeente is van oordeel dat: • eventuele lichthinder beperkt, tijdelijk en beheersbaar is; • de toevoeging van verlichting past binnen de schaal en functie van het gebied; en, • geen onevenredige aantasting van de woonkwaliteit of donkerte optreedt. Conclusie Geconcludeerd mag worden op basis van hetgeen hiervoor dat: • lichtschijnsel door in‑ en uitrijdend verkeer inherent aan een verkeersontsluiting en planologisch aanvaardbaar is; • de ontsluitingsweg zorgvuldig is gesitueerd , en bij de concrete uitwerking van de groeninrichting omwonenden worden betrokken zodat zo weinig mogelijk lichthinder kan ontstaan; • het donkertebeleid is betrokken en expliciet wordt toegepast bij de nadere planuitwerking; en, • geen sprake is van een onaanvaardbare aantasting van het woon‑ en leefklimaat. De ingekomen zienswijzen van diverse indieners op het thema ‘ Lichthinder’ geven geen aanleiding tot aanpassing van het plan, en worden ongegrond verklaard.
2.7 Plan-mer plicht Samenvatting zienswijzen Indiener 4 verzoekt om inzicht in de mer-aanmeldnotitie en het mer-beoordelingsbesluit, omdat zij niet verwachten dat de conclusie dat met het project geen belangrijke nadelige gevolgen te verwachten zijn voldoende gemotiveerd is, bijvoorbeeld omdat effecten in samenhang moeten worden bezien. Ook indiener 5 richt de zienswijze onder meer op het mer-beoordelingsbesluit. Aangegeven wordt dat de gemeente ten onrechte van mening is dat het project geen belangrijke nadelige gevolgen heeft voor het milieu, waardoor geen milieueffectrapport ( MER) opgesteld hoeft te worden. Als argument wordt aangedragen dat het project een stedelijke ontwikkeling realiseert in een milieugevoelig e omgeving. Uit afdeling 16.4 van de Omgevingswet volgt dat hier sprake is van een plan waarvoor ten minste een plan-mer-beoordeling geldt, en naar het oordeel van indiener 5 zelfs een volledige plan -mer vanwege de ligging van het plangebied binnen de invloedssfeer van een militaire luchthaven. Daarbij wordt wederom de in paragraaf 2.4 behandelde zienswijze over het (onrechtmatig) verleggen van de 35 Ke - contour als bezwaar opgeworpen. De zienswijze stelt dat een bestuursorgaan de mer-plicht niet mag 28 ontwijken door het aanpassen van normen, het verleggen van contour en en het wegdefiniëren van milieugevolgen.
Dit klemt te meer volgens indiener 5 als aangrenzende bebouwing wel in de 35-45 Ke- contour ligt en het plangebied niet wezenlijk akoestisch verschilt. Het ontbreken van een volledige plan- MER is daarom volgens indiener 5 een zelfstandige vernietigingsgrond van het Ontwerpbesluit, en daardoor zou de voorgenomen wijziging van het (tijdelijke) omgevingsplan geen stand kunnen houden. Woningbouw binnen (of feitelijk beïnvloed door) militaire geluidszones kan volgens indiener 5 leiden tot aanzienlijke milieugevolgen, ook als komt vast te staan dat formele contouren rechtsgeldig zijn aangepast. De gemeente zou daarom zeer zorgvuldig moeten onderzoeken en onderbouwen dat een goed woon- en leefklimaat geborgd kan worden voor de nieuwe woningen. Daarvoor is minimaal een geluid- en milieuonderzoek noodzakelijk over het toekomstige woon - en leefklimaat vanwege de milieubelastende functies vanuit de omgeving. Vliegbasis Leeuwarden heeft naar mening van indiener 5 aanzienlijk nadelige gevolgen op de toekomstige woningen. Dat is nog meer het geval omdat er geen recente onderzoeken zijn en geen informatie voor handen is over het aantal vliegbewegingen en de effecten van de nieuwe F -35 straaljagers op het woon - en leefklimaat.
Door hieraan voorbij te gaan schendt de gemeente volgens indiener 5 niet alleen de verplichting voor een MER maar ook de algemene beginselen van behoorlijke bestuur. Daarbij wordt het zorgvuldigheidsbeginsel, he t motiveringsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel aangehaald. Indiener 5 is dan ook van mening dat eerst zorgvuldig onderzoek moet worden gedaan naar de nadelige gevolgen van de voorgenomen woningbouw voor het milieu. Reactie gemeente De hiervoor samengevatte zienswijzen zijn integraal beoordeeld en gelet daarop wordt het volgende overwogen. 1. Juridisch kader mer‑beoordeling Het planvoornemen betreft een stedelijk ontwikkelingsproject als bedoeld in categorie J11 van bijlage V bij het Omgevingsbesluit en is daarmee mer‑beoordelingsplichtig. In dat kader is een mer‑aanmeldnotitie opgesteld, waarin is beoordeeld of het project belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben. Deze beoordeling is uitgevoerd conform afdeling 16.4 van de Omgevingswet en gebaseerd op: • de aard en omvang van het project; • de kenmerken van de locatie; en, • de mogelijke milieueffecten, zowel afzonderlijk als in samenhang. De mer‑aanmeldnotitie is ter toelichting bij de terinzagelegging van het TAM -omgevingsplan opgenomen als bijlage 12 bij de motivering en vormt de basis voor het mer‑beoordelingsbesluit. 2.
Conclusie mer‑beoordeling Uit de mer‑aanmeldnotitie volgt dat: • sprake is van een relatief beperkte woningbouwontwikkeling (maximaal 53 woningen); • de relevante milieuaspecten (o nder andere geluid, luchtkwaliteit, natuur, verkeer, water en externe veiligheid) afzonderlijk zijn onderzocht; en, 29 • uit deze onderzoeken volgt dat geen van de effecten leidt tot overschrijding van wettelijke normen of tot een significante milieubelasting die verder in een plan-MER zouden moeten worden onderzocht en beoordeeld. Op basis hiervan is gemotiveerd geconcludeerd dat geen belangrijke nadelige milieugevolgen te verwachten zijn en dat het opstellen van een volledige MER niet noodzakelijk is. 3. Samenhang (cumulatie) van milieueffecten Voor zover wordt gesteld d oor indieners d at milieueffecten niet in samenhang zijn bezien, overweegt de gemeente dat: • de afzonderlijke milieuonderzoeken de input vormen voor de integrale beoordeling in de mer‑aanmeldnotitie; en, • cumulatie uitsluitend planologisch relevant is indien samenloop van effecten leidt tot een onaanvaardbare milieusituatie. Uit geen van de onderzoeken blijkt dat sprake is van normoverschrijding of significante milieueffecten, en de samenhang van deze effecten leidt evenmin tot een situatie die als “belangrijk nadelig” in de zin van het Omgevingsbesluit moet worden aangemerkt. 4.
Luchtvaartlawaai en Vliegbasis Leeuwarden Het plangebied ligt buiten de 35 Ke‑contour zoals juridisch is vastgelegd. Hier is woningbouw planologisch toegestaan. Het verwijt dat sprake zou zijn van het ‘ontwijken’ van de mer‑plicht door het verleggen van contouren wordt door de gemeente niet onderschreven. De ligging van de geluidscontouren is niet in het kader van het voorliggende TAM -omgevingsplan aangepast, maar volgt uit eerder vastgestelde, geldende juridisch-planologische besluiten . Met h et TAM-omgevingsplan is daaraan getoetst . Dat nabijgelegen bestaande bebouwing deels binnen hogere Ke‑zones ligt, betekent niet dat het plangebied akoestisch daaraan gelijk moet worden gesteld en behandeld als het planologisch buiten die zones ligt. 5. Toekomstige vliegbewegingen en F‑35 De mer ‑beoordeling en de planologische toetsing zien op juridisch vast te stellen milieugevolgen, niet op speculaties over toekomstige beleidsontwikkelingen of mogelijke intensivering van militair gebruik van Vliegbasis Leeuwarden. Zolang het plangebied buiten de vastgestelde geluidszones ligt, bestaat geen wettelijke verplichting om aanvullende onderzoeken te verrichten naar eventuele toekomstige scenario’s. 6.
Zorgvuldigheid en beginselen van behoorlijk bestuur De gemeente is van oordeel dat: • de mer‑beoordeling zorgvuldig is doorlopen; • is voldaan aan het zorgvuldigheids‑, motiverings‑ en evenredigheidsbeginsel; en, • de conclusie dat geen plan ‑MER nodig is, inhoudelijk en juridisch deugdelijk is onderbouwd. Het ontbreken van een volledig plan‑MER vormt dan ook geen vernietigingsgrond. 30 Conclusie Geconcludeerd mag worden gelet op voorgaande dat ten behoeve van het planvoornemen en het TAM-omgevingsplan: • terecht een mer‑beoordeling middels de mer-aanmeldnotitie is uitgevoerd; • de conclusie dat geen belangrijke nadelige milieugevolgen zijn te verwachten voldoende en zorgvuldig is gemotiveerd; • geen plan‑MER is vereist; en, • de ligging nabij Vliegbasis Leeuwarden hieraan niet afdoet. De ingekomen zienswijzen van diverse indieners op het thema ‘ Plan-mer plicht’ geven geen aanleiding tot aanpassing van het plan of van het genomen mer-beoordelingsbesluit, en worden op dit punt ongegrond verklaard. 2.8 Landschappelijk karakter, historisch dorpsgezicht en uitzicht Samenvatting zienswijzen In de zienswijzen komt meerdere keren naar voren dat de keuze voor de woonwijk in het met het Ontwerpbesluit voorliggende plangebied zou leiden tot aantasting van het landschappelijk karakter ter plaatse en het verdwijnen van het ruime en karakteristieke uitzicht op het historisch dorpsgezicht.
Indiener 2 stelt dat het niet alleen hen treft als omwonenden maar iedereen die vanuit het noorden Menaam binnenrijdt. Daar komt voor indiener 2 bij dat zij het verre uitzicht op Leeuwarden, de kerk en de tegenovergelegen paarden - en schapenweide kwijtraken. Naast dit zicht op het dorp voor binnenkomst, zal ook het uitzicht richting Leeuwarden en de omliggende agrarische velden voor omwonenden verdwijnen. Volgens indiener 4 gaan de plantoelichting en het ontwerp beeldkwaliteitsplan onvoldoende in op hoe de cultuurhistorische waarden van het dorpslint en de overgang tussen bebouwing en open ruimte wordt geborgd. Punten die aangehaald worden als gebrek in de motivering zijn : ensemblewaarde, zichtlijnen en historische verkaveling. Daarmee zou onvoldoende gemotiveerd zijn dat het plan ruimtelijk aanvaardbaar is in een historische dorpskern als Menaam. De gronden zijn volgens indiener 4 een uniek agrarisch g ebied waar al ‘decennialang’ vee gehouden wordt. Deze worden nu vervangen door bebouwing en verharding en Menaam verliest groen. Daarmee tast het planvoornemen de kwaliteit van de openbare ruimte aan. Voor indiener leidt dit project tot verlies van uitzicht en vermindering van privacy en een verslechtering van de ruimtelijke beleving van omwonenden vanuit hun woning en tuin. De motivering waarom toch voor de huidige planlocatie is gekozen wordt als ontoereikend gezien.
Reden hiervoor is volgens indiener het effect van de woningnieuwbouw op omwonenden , bestaande bebouwing en de aantasting van het historische dorpskarakter en cultuurhistorische waarden ter plaatse. Zeker als er ook nog alternatieve locaties te bedenken zijn. 31 Reactie gemeente De hiervoor ingebrachte zienswijzen zijn in samenhang beoordeeld en daarover wordt het volgende overwogen. 1. Ruimtelijke positie van het plangebied en dorpsentree Het plangebied omvat ongeveer 3,0 hectare en ligt ruimtelijk gezien niet als een “l os” uitbreidingsgebied in het open landschap, maar is aan meerdere zijden omsloten door bestaande woonbebouwing: ten noorden, westen, zuiden en zuidoosten bevinden zich woningen. De ontwikkeling is stedenbouwkundig opgezet als passend bij de dorps structuur. Daarbij sluiten de nieuwe woningen aan de Bitgumerdyk aan op het bestaande bebouwingslint. Het achterliggende woongebied wordt opgedeeld in deelgebieden met een eigen karakter /woonmilieu. Erkent wordt dat het zichtbeeld vooral bij binnenkomst van Menaam vanuit het noorden wijzigt. Die wijziging is echter niet zonder meer strijdig met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), mits de overgang naar de bebouwde omgeving zorgvuldig wordt vormgegeven en de ruimtelijke kwaliteit wordt geborgd.
Die borging is in met het TAM -omgevingsplan nadrukkelijk onderdeel van de planopzet geweest (zie hierna). 2. Cultuurhistorische waarden (dorpsgezicht, ensemblewaarde en zichtlijnen) In de motivering van het planvoornemen is het aspect cultuurhistorie expliciet beoordeeld. Daarbij is de Cultuurhistorische Kaart Fryslân (CHK2) geraadpleegd om te bepalen of in het plangebied cultuurhistorisch waardevolle elementen/objecten aanwezig zijn. Uit die raadpleging volgt dat in het plangebied weliswaar twee “verdwenen paden” zijn aangeduid, maar dat deze niet meer aanwezig zijn en dat er geen cultuurhistorisch waardevolle elementen in het plangebied liggen waar nog enige waarde aan kan worden ont leend. Op grond daarvan is geconcludeerd dat het planvoornemen vanuit cultuurhistorie niet evident onuitvoerbaar is en ruimtelijk aanvaardbaar kan worden gerealiseerd. De zienswijze van indiener 4 ziet daarnaast op ‘ensemblewaarde’ en ‘zichtlijnen’ van het dorpslint.
Hierover wordt opgemerkt dat de borging van de ruimtelijke kwaliteit en dorpsidentiteit in dit plan niet uitsluitend via het cultuurhistorische spoor (door raadpleging van de CHK2) is verlopen, maar juist via een zorgvuldige stedenbouwkundige inpassing en het daarbij opgestelde beeldkwaliteitsplan waarin de gewenste , toekomstige omgevingskwaliteit (lint, schaal, materiaalgebruik, groene en waterruimte, overgangszones) is vastgelegd. 3. Landschappelijke kernkwaliteiten en historische verkaveling (Grutsk op ’e Romte / Westergo) Het plan is getoetst aan provinciale landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten, waaronder de thematische structuurvisie van de provincie Fryslân; Grutsk op ’e Romte, en de daarin opgenomen gebiedskenmerken van Kleigebied Westergo. In de motivering is toegelicht dat de uitbreiding aansluit op de bestaande bebouwingsstructuur van Menaam en dat de ontwikkeling zich ruimtelijk binnen de bestaande stedelijke structuur van het dorp bevindt, waardoor de landschappelijke kwaliteit van de kwelderwal behouden blijft. Ook is aangegeven dat bij de totstandkoming van het beeldkwaliteitsplan de provinciale belangen en adviezen als randvoorwaarde zijn gebruikt en dat voor de verdere inhoudelijke 32 relatie met Grutsk op ’e Romte wordt verwezen naar dat beeldkwaliteitsplan.
Daarmee is de cultuurhistorische/landschappelijke onderbouwing niet beperkt tot een algemene verwijzing, maar gekoppeld aan gebiedskenmerken, de lintstructuur en concrete ontwerp ‑ en inpassingskeuzes in het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan. 4. Borging overgang bebouwing – open ruimte (groen & water als structuurdrager) Een kernonderdeel van het plan is dat water en groen expliciet als ruimtelijke dragers zijn ingezet om de overgang naar de bestaande, bebouwde omgeving en het dorpse karakter te waarborgen. In de planbeschrijving is opgenomen dat de bestaande sloten en de Liemer Feart grotendeels worden behouden, dat de middensloot wordt opgewaardeerd tot waterpartij en dat de Liemer Feart wordt verbreed, waardoor ruimte ontstaat tussen deelgebieden en een goede overgang naar aangrenzende woningen. In het beeldkwaliteitsplan is dit verder uitgewerkt: watergangen omsluiten grotendeels het gebied en verdelen de nieuwe ‘woonbuurtjes’, oevers krijgen natuurvriendelijke beplanting en de openbare ruimte krijgt veel groen (bomenrijen langs de hoofdontsluiting, groene zones). Daarnaast is in het beleid/ontwerp benoemd dat flauwe taluds en natuurvriendelijke oevers mede bijdragen aan waterbuffering en aan een groene, dorpse uitstraling.
Ook planologisch is dit geborgd via de functies ‘Groen’ en ‘Water’ in het TAM -omgevingsplan, waarmee de voorgenomen realisatie van groen‑ en waterstructuur niet vrijblijvend is. 5. Uitzicht, openheid en privacy (belangenafweging) Begrepen wordt dat omwonenden verlies van uitzicht en een wijziging van de ruimtelijke beleving kunnen ervaren. Tegelijkertijd geldt planologisch dat aan een vrij uitzicht over gronden geen blijvend recht kan worden ontleend. De gemeente moet een belangenafweging maken tussen de woningbouwopgave en de gevolgen voor omwonenden. In het nu voorgenomen plan is die afweging gemaakt binnen het kader van de evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), waarbij de ruimtelijke impact is beperkt door onder meer: • de aansluiting op het bestaande lint aan de Bitgumerdyk; • een opzet met veel water en groen en duidelijke overgangszones richting bestaande woningen; en, • borging van de ruimtelijke kwaliteit via het beeldkwaliteitsplan en deelgebieden met passende schaal en uitstraling. De nieuwe stedenbouwkundige situatie met het planvoornemen is als zodanig ontworpen in meerdere werksessies met betrokkenen uit de omgeving. Daartoe is een uitgebreid en langdurig participatietraject doorlopen, waarop nader is ingegaan in paragraaf 7.1 van de motivering van het TAM -omgevingsplan.
De uitkomst is met medeweten en actieve inbreng van de direct omwonenden tot stand gekomen. Hoewel het open agrarische beeld ter plaatse met het planvoornemen verandert, is de nieuwe situatie zodanig vormgegeven en geborgd dat de ruimtelijke kwaliteit en het dorpse karakter voldoende worden gerespecteer d. Dit leidt ertoe d at geen sprake is van een onevenredige aantasting van het woon‑ en leefklimaat van de huidige omwonenden. 33 6. Alternatieve locaties en motivering locatiekeuze In de motivering is de locatiekeuze mede geplaatst binnen de woningbehoefte en de toets aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. Daarbij is gemotiveerd dat sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling (53 woningen) en dat de locatie aan de noordoostzijde van Menaam aansluit op het bestaand stedelijk gebied, feitelijk al door stedelijke functies wordt omgeven en het planvoornemen daarop een logisch vervolg vormt. De ladderonderbouwing geeft aan waarom de ontwikkeling juist als uitbreiding van Menaam op deze plek is gekozen en hoe dit zich verhoudt tot een zorgvuldig ruimtegebruik. Dat omwonenden de voorkeur geven aan alternatieve locaties (zoals achter ‘De Boech’) is begrijpelijk, maar maakt niet dat de nu gekozen locatie aan de Bitgumerdyk planologisch ongeschikt is. De gemeente heeft de geschiktheid van deze locatie gemotiveerd vanuit ruimtelijke inpassing, beleidskaders en uitvoerbaarheid.
Conclusie Onderkend wordt dat de ontwikkeling het zichtbeeld en de beleving van de open agrarische ruimte ter plaatse wijzigt. Uit de motivering van het TAM-omgevingsplan met bijlagen volgt echter dat: • cultuurhistorische waarden in het plangebied zijn beoordeeld aan de hand van de provinciale CHK2 en er geen aanwezige cultuurhistorische elementen zijn vastgesteld; • landschappelijke kernkwaliteiten ( uit het provinciaal beleid met betrekking tot de thematische structuurvisie Grutsk op ’e Romte en de daarin opgenomen gebiedskenmerken voor Kleigebied Westergo) zijn betrokken en vertaald in ontwerp‑ en kwaliteitsregels; • de overgang van bebouwing naar open ruimte wordt geborgd door een dragende groen ‑ en waterstructuur in het stedenbouwkundig plan en het beeldkwaliteitsplan, die met medeweten en actieve inbreng van omwonenden tot stand is gekomen; en, • de locatiekeuze is onderbouwd binnen de laddersystematiek en de ruimtelijke context van het dorp. De ingebrachte zienswijzen van de diverse indieners op het thema ‘Landschappelijk karakter, historisch dorpsgezicht en uitzicht’ geven daarom geen aanleiding tot aanpassing van het plan en worden op dit onderdeel ongegrond verklaard.
2.9 Ecologie Samenvatting zienswijzen In het planvoornemen is openbaar gebied opgenomen maar indiener 4 stelt dat er onvoldoende is beoordeeld wat het effect hiervan is op de ecologie, groenstructuur en water. Een voldoende ecologische onderbouwing en maatregelen ter bescherming van de natuurw aarden in en rond het plangebied wordt gemist/betwist door indiener 4. Indiener 5 stelt dat het plangebied het leefgebied betreft van diverse streng beschermde diersoorten, waaronder in elk geval vleermuizen, weide - en broedvogels en grondgebonden zoogdieren en amfibieën. Het plangebied heeft thans een agrarische bestemming en is open en onbebouwd. In en direct rondom het plangebied bevinden zich open landschapselementen, foerageergebieden en voortplantings- en rustplaatsen. Indiener 5 stelt dat aan het Ontwerpbesluit geen toereikend ecologisch onderzoek ten grondslag ligt. 34 Voor zover een ecologische quickscan is uitgevoerd, geldt volgens indiener 5 dat deze niet - seizoensgebonden heeft plaatsgevonden, geen soort enspecifiek veldonderzoek bevat (vooral geen vleermuisonderzoek) en uitsluitend uitgaat van een globale kansinschatting.
Aangegeven wordt dat een dergelijke quickscan volgens vaste jurisprudentie onvoldoende is om uit te sluiten dat beschermde soorten worden geschaad, indien het plangebied – zoals in dit geval volgens indiener 5 – ecologisch geschikt is voor beschermde soorten. De gemeente heeft volgens indiener 5 nagelaten om voorafgaand aan de planvaststelling nader en concreet veldonderzoek te verrichten. Niet gemotiveerd is uitgesloten dat soortenbeschermingsverboden worden overtreden. Vervolgens wordt in de zienswijze van indiener 5 vermeld dat het omgevingsplan is vastgesteld in strijd met de soortenbeschermingsbepalingen uit de Omgevingswet, nu niet is uitgesloten dat beschermde dier - en plantensoorten in het plangebied voorkomen, terwijl geen toereikend ecologisch onderzoek is verricht en niet aannemelijk is gemaakt dat een ontheffing kan worden verleend. Ook wordt gesteld dat onder deze omstandigheden de gemeenteraad zich er niet van had mogen onthouden om al bij planvaststelling te beoordelen of een ontheffing op grond van de soortenbeschermingsbepalingen kan worden verleend. Reactie gemeente Met betrekking tot voorgaande ingebrachte zienswijzen wordt het volgende in een samenhangende beoordeling daarvan overwogen. 1.
Ecologische onderbouwing: er is wél natuuronderzoek uitgevoerd Voor het plan is wel degelijk een natuurtoets uitgevoerd en als bijlage 6 bij de motivering van het TAM-omgevingsplan opgenomen. Daarvoor is veldbezoek aan het plangebied afgelegd. De stelling dat dit niet zo zou zijn, is onjuist. In paragraaf 5.4 (Natuur) van de motivering is nader toegelicht dat de effecten op natuur in beeld zijn gebracht en dat de natuurtoets expliciet onderscheid maakt tussen soortenbescherming en gebiedsbescherming. De natuurtoets concludeert dat het plangebied niet in of direct aan Natura 2000‑gebieden ligt en dat negatieve effecten door externe werking (zoals verstoring door licht of geluid) kunnen worden uitgesloten , omdat tussen het plangebied en Natura 2000 ‑gebieden bebouwing, agrarisch gebied en wegen liggen. Ook is vermeld dat het plangebied op afstand ligt van NNN‑gebied (Natuur Netwerk Nederland) en dat negatieve effecten op weidevogelkansgebied (op grote afstand en ten zuiden van de Rijksweg A31) kunnen worden uitgesloten. Daarnaast is een stikstofdepositieonderzoek met bijbehorende AERIUS‑berekeningen uitgevoerd voor zowel de realisatie - als de gebruiksfase van het planvoornemen .
Op basis hiervan is geconcludeerd dat er geen stikstofgevoelige Natura 2000‑gebieden zijn met een planbijdrage groter dan 0,00 mol N/ha/jaar en dat daardoor geen negatief effect optreedt op Natura 2000‑gebieden als gevolg van het planvoornemen. 35 2. Soortenbescherming: plan erkent mogelijke aanwezigheid en regelt vervolg (onderzoek óf handreiking + werkprotocol) De natuurtoets gaat concreet in op beschermde soorten die mogelijk relevant zijn bij de planvorming, te weten: • Vogels (huismus): De aanwezigheid van jaarrond beschermde nestplaatsen van huismus in een schuurtje in het plangebied kan volgens de natuurtoets niet op voorhand worden uitgesloten. De natuurtoets geeft aan dat (om te bepalen of een omgevingsvergunning Flora- en Fauna activiteit nodig is) nader onderzoek moet worden verricht met gerichte veldbezoeken in specifieke perioden. • Vleermuizen: Ook voor vleermuizen geldt dat de aanwezigheid van (paar)verblijfplaatsen van o nder andere de gewone dwergvleermuis en de ruige dwergvleermuis in datzelfde schuurtje niet op voorhand kan worden uitgesloten. De natuurtoets stelt dat – om te bepalen of een vergunning nodig is – nader onderzoek nodig is in de paartijd met twee bezoeken tussen 15 augustus en 1 oktober.
Daarnaast is benoemd dat verstoring van een eventuele vliegroute moet worden voorkomen door in de realisatie- en gebruiksfase gebruik te maken van naar beneden gerichte lichtarmaturen die strooilicht op de houtwal (ten zuiden van het plangebied) voorkomen. Als dat niet kan, is nader onderzoek en mogelijk een omgevingsvergunning voor een flora‑ en fauna‑activiteit nodig. ALTERNATIEVE ROUTE: HANDREIKING KLEINE INITIATIEVEN + ECOLOGISCH WERKPROTOCOL De natuurtoets biedt vervolgens expliciet een tweede, toegestane route: afzien van nader onderzoek naar huismus en vleermuizen, en werken volgens de Handreiking kleine initiatieven van de provincie Fryslân. In dat geval wordt uitgegaan van een zekere aanwezigheid van huismus en vleermuizen en wordt verlies gecompenseerd via maatregelen in een ecologisch werkprotocol dat ter goedkeuring aan de provincie wordt voorgelegd. Bij de motivering van het ontwerp van het TAM -omgevingsplan is zo’n ecologisch werkprotocol opgesteld en als bijlage 7 opgenomen. Hieri n staan de te treffen mitigerende maatregelen om verbodsovertredingen te voorkomen. Toestemming provincie Fryslân d.d. 07-05-2026 Op basis van het ecologisch werkprotocol heeft het Team Groene Regelgeving van de provincie Fryslân inmiddels per brief van 7 mei 2026 toestemming gegeven om te werken op basis van de Handreiking kleine initiatieven.
Voor het uitvoeren van de sloop van de schuur en het bouwen van nieuwe woningen kan hiervan onder ecologische begeleiding gebruik worden gemaakt. ZORGPLICHT / GRONDGEBONDEN SOORTEN Voor andere beschermde soorten wordt in de natuurtoets expliciet gewezen op het naleven van de zorgplichten, met als voorbeeld het kort maaien van gras ten minste één week voorafgaand aan te verrichten grondwerkzaamheden, zodat amfibieën en grondgebonden zoogdieren tijd krijgen om weg te trekken. 36 Op basis van de natuurtoets is geconcludeerd dat het plan vanuit natuur hierom niet evident onuitvoerbaar is, onder de randvoorwaarde dat de genoemde onderzoeken/maatregelen (en waar nodig vergunningentraject) in de uitvoering worden opgepakt. 3. “Quickscan onvoldoende / geen seizoensgebonden soortenonderzoek” De kern van het bezwaar van indiener 5 is dat zonder seizoensgebonden soort enonderzoek niet kan worden uitgesloten dat verboden worden overtreden.
De gemeente merkt hierover op dat het plan dit punt niet wegredeneert, maar juist expliciet onderkent door: • te benoemen dat voor huismus en vleermuizen nader onderzoek nodig kan zijn om een vergunningplicht vast te stellen; • een alternatief te bieden via de provinciale Handreiking kleine initiatieven, waarbij een zekere aanwezigheid op voorhand wordt verondersteld en mitigerende/compenserende maatregelen via het ecologisch werkprotocol (bijlage 7 van de motivering van het TAM - omgevingsplan) worden vastgelegd en afgestemd met de provincie , wat inmiddels heeft plaatsgevonden en waarop provincie Fryslân bij brief van 07 -05-2026 met instemming heeft gereageerd. Hiermee is in de planmotivering gemotiveerd dat soortenbescherming onderdeel is van de uitvoerbaarheid en dat het plan voldoende voorzieningen bevat om overtredingen te voorkomen. 4.
Ecologie, groenstructuur en water in het openbaar gebied Voor zover indiener 4 stelt dat het effect van openbaar gebied op ecologie/groen/water onvoldoende is beoordeeld, wijst de gemeente erop dat het plan juist inzet op realisatie van een groen‑ en waterstructuur met ecologische meerwaarde, onder meer door: • aanleg/verbreding van watergangen met flauwe taluds en natuurvriendelijke oevers en variatie in taludhoogtes, wat leidt tot rijk elijker begroeide oevers en bijdraagt aan biodiversiteit en buffering; • het toepassen van inheemse beplanting en groene inrichting zoals beschreven in de planuitwerking en het beeldkwaliteitsplan. Dit neemt niet weg dat de soortenbescherming (met name voor verblijfplaatsen) in de uitvoeringsfase via onderzoek/werkprotocol/vergunningen moet worden geborgd, zoals ook in paragraaf 5.4 van de motivering van het TAM-omgevingsplan is aangegeven. 5. Ontheffing/vergunning al bij planvaststelling Indiener 5 stelt dat de gemeenteraad al bij de planvaststelling had moeten beoordelen of een ontheffing kan worden verleend. De gemeente merkt hierover ten eerste op dat bij de terinzagelegging van het ontwerp waarop door indiener is gereageerd nog geen sprake is van een vastgesteld plan.
Daarnaast wordt opgemerkt dat in de planmotivering nadrukkelijk is aangegeven dat: • nader onderzoek kan bepalen of een vergunning nodig is (huismus/vleermuis); óf, • er kan worden gewerkt via de Handreiking kleine initiatieven met een ecologisch werkprotocol dat ter goedkeuring aan de provincie wordt voorgelegd. 37 Er is gekozen voor de tweede route en de provincie Fryslân heeft inmiddels schriftelijk aangegeven daarmee in te stemmen onder voorwaarde van ecologische begeleiding van de uit te voeren werkzaamheden. Hiermee is voldoende gemotiveerd en uitgewerkt dat het plan uitvoerbaar is binnen het natuurrechtelijke kader, mits de beschreven stappen in de uitvoering worden gevolgd.
Conclusie Geconcludeerd kan worden dat: • een natuurtoets (Bijlage 6) is uitgevoerd met een beoordeling van de gebieds- en soortenbescherming; • mogelijke aanwezigheid van huismus en vleermuizen niet is uitgesloten, maar juist benoemd, met een duidelijke route voor nader onderzoek óf het toepassen van de Handreiking kleine initiatieven met uitvoering van een ecologisch werkprotocol (Bijlage 7), waarbij gekozen is voor dit laatste en de provincie Fryslân als bevoegd gezag hierin inmiddels per brief van 7 mei 2026 daarmee heeft ingestemd; • voor grondgebonden soorten en amfibieën expliciete zorgplichtmaatregelen zijn genoemd; • de gebiedsbescherming (inclusief onderzoek naar stikstofdepositie) geen belemmering vormt. De zienswijzen geven daarom geen aanleiding tot aanpassing van het omgevingsplan. De bezwaren worden op het onderdeel ‘Ecologie’ ongegrond verklaard. 2.10 Uitgangspunten stedenbouwkundig plan/beeldkwaliteitsplan Samenvatting zienswijzen De maximaal gestelde bouwhoogte van 11 m wordt door verschillende indieners te hoog gevonden en er zou niet goed gemotiveerd zijn wat de noodzaak is om deze hoogte toe te staan. Daarnaast wordt de schaalgrootte van het stedenbouwkundig plan zowel in omvang als in dichtheid van de bebouwing en opzet als bezwaarpunt benoemd, en bestaan er (mede daardoor) zorgen over privacy verlies door omwonenden.
Indiener 4 stelt dat de schaalgrootte afwijkt van de bestaande dorpsstructuur waarmee het plan vanuit stedenbouwkundig oogpunt niet passend zou zijn. In het beeldkwaliteitsplan wordt verder beschreven dat er aan de Bitgumerdyk ook enkele nieuwe woningen staan, maar dat is volgens indiener 4 niet het geval aangrenzend en/of tegenover de agrarische grond die nu voor woningbouw is aangemerkt , en kan daarom niet ter motivering dienen. De afwijkingen voor bouwhoogtes zijn ook te ruim volgens indiener 4, en er worden waarborgen gemist met betrekking tot privacy in het plan (mede ook door indiener 6) om de mogelijkheid tot inkijk op het terrein en in de woningen van omwonenden te beperken. Door indiener 6 wordt dan ook verzocht deze alsnog op te nemen. Ook wordt door indiener 6 gevraagd om zowel een heroverweging van de massaopbouw als de bouwhoogte van de bebouwing aan de rand van het plangebied gevraagd. Daarnaast worden door indiener 4 suggesties gedaan dat de waarborgen kunnen bestaan uit : afstandsnormen, situering van de bebouwing, en oriëntatie van gevels en ramen. Indiener 6 vraagt specifiek om het opnemen van een ruimere groene buffer of een meer landschappelijke overgang. 38 Indiener 4 spreekt ook nog van een onlogische positionering ten opzichte van de bestaande woningen aan alle zijden van het plangebied.
Indiener 6 wenst in dat kader een ruimere situering en afstand van de bebouwing ten opzichte van de eigen woning. Indiener 5 richt de zienswijze tot slot ook op het beeldkwaliteitsplan/stedenbouwkundig plan die de basis vormt om in de rege ls van het ontwerp TAM-omgevingsplan een toegestane maximale bouwhoogte van 11 m op te nemen. Volgens indiener 5 wijkt deze maximale bouwhoogte van 11 m ook aanzienlijk af van de bestaande bebouwing in de directe omgeving van het plangebied, waar de woningen rondom een beduidend lagere bouwhoogte hebben. Indiener 5 mist eveneens een onderzoek bij de plannen naar de gevolgen voor bezonning, privacy en woon- en leefklimaat voor omwonenden. Daarmee zou het omgevingsplan volgens indiener 5 in strijd zijn met het beginsel van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Reactie gemeente De hiervoor ingebrachte zienswijzen zijn in samenhang beoordeeld en daarover wordt het volgende overwogen. 1. Bouwhoogte (maximaal 11 m) Het nieuwbouwplan kent geen uniforme maximale bouwhoogte van alleen 11 m. Op basis van het beeldkwaliteitsplan is een onderscheid gemaakt in de diverse bebouwingsmogelijkheden. Dit is als zodanig in de regeling van het TAM-omgevingsplan verwerkt, waarbij van de volgende maximale maatvoering in de regels is uitgegaan.
In het beeldkwaliteitsplan is daarnaast als ruimtelijk uitgangspunt vastgelegd dat wordt gestuurd op een zachte overgang in bebouwingshoogte richting de omgeving, met deelgebied B1 als overgangszone (één bouwlaag met plat dak) en pas verderop in het gebied zwaardere bouwmassa’s binnen de deelgebieden. 2. Schaalgrootte, dichtheid en dorpsstructuur (stedenbouwkundige passendheid) De motivering en bijlagen beschrijven dat het stedenbouwkundig plan is ingepast in de bestaande structuur, met een opdeling in deelgebieden met een eigen karakter/woonmilieu en met veel ruimte voor water en groen . De groen ‑ en waterstructuur is afgestemd op de bestaande verkaveling; bestaande sloten en de Liemer Feart worden grotendeels behouden en verbreed/opgewaardeerd, zodat ruimte ontstaat tussen deelgebieden en overgangen naar aangrenzende woningen worden ondersteund. Met medeweten en actieve inbreng van direct
39 omwonenden bij bijeenkomsten en in persoonlijke gesprekken, is bewust voor deze planopzet gekozen die vervolgens in het TAM-omgevingsplan is vertaald en nu juridisch wordt vastgelegd 3. Passage beeldkwaliteitsplan: “enkele nieuwe woningen aan de Bitgumerdyk” Het beeldkwaliteitsplan beschrijft de beoogde toekomstige situatie binnen het plan (nieuwbouw aan de Bitgumerdyk die zich in uitstraling voegt naar het huidige bebouwingslint) en gebruikt dit als kwaliteitsuitgangspunt voor het ontwerp en de toetsing. 4. Privacy/inkijk – waarborgen; verzoek afstandsnormen, situering en oriëntatie (ramen/gevels) Privacy en overgang zijn in het plan geborgd door: • De r uimtelijke structuur met water - en groenruimte die deelgebieden scheidt en overgangen naar bestaande woningen faciliteert. • De regeling met betrekking tot erf - en perceelafscheidingen ; d eze bedraagt vóór (het verlengde van) de naar de weg gekeerde voorgevel niet meer dan 1,00 m om het open karakter naar de straat en omgeving te waarborgen. Daarachter is sprake van de mogelijkheden tot meer privacy door de regel dat de bouwhoogte van erf - en perceelafscheiding niet meer bedraagt dan 2,00 m. • Het beeldkwaliteitsplan dat als toetsingskader geldt met regels voor de omgevingskwaliteit, en via een beoordelingsregel wordt betrokken bij vergunningverlening. Daarnaast is het TAM-omgevingsplan kaderstellend .
Dit betekent dat de positionering/typologieën nog niet helemaal definitief vast hoeven staan en dat er binnen de kaders op detailniveau nog zaken kunnen worden geoptimaliseerd. Het verder beperken van inkijk in de uitwerking en vergunning enfase (binnen regels en beeldkwaliteit) kan daarbij worden meegewogen. 5. Afwijkingsmogelijkheden (bouw/erfafscheidingen) “te ruim” In de regels voor ‘Wonen’ zijn aanvullende beoordelingsregels opgenomen die afwijkingen slechts onder voorwaarden mogelijk maken ( onder andere beperkte verschuivingen richting de zijperceelgrens; en voor woongebied D hogere erfafscheidingen t en behoeve van een (gedeeltelijk) gesloten hofje). Dit betreft juridisch begrensde flexibiliteit passend bij een kaderstellend plan. 6. Verzoek ruimere groene buffer/landschappelijke overgang en grotere afstand tot bestaande woningen Het plan (motivering en beeldkwaliteitsplan) zet al in op een groen ‑ en waterrijke structuur met natuurvriendelijke oevers en ruimtelijke scheiding tussen deelgebieden, mede om overgangen naar de omgeving te realiseren. Omdat het plan kaderstellend is, kan in de verdere uitwerking binnen de planregels nog worden geschoven met situering en inrichting; de concrete uitwerking wordt bij vergunningverlening getoetst aan de planregels en het beeldkwaliteitskader. 40 7.
Onderzoeken bezonning / woon‑ en leefklimaat; beroep op ETFAL De motivering bevat een integrale ETFAL‑afweging en verwijst naar uitgevoerde onderzoeken en conclusies per omgevingsaspect . Richting vaststelling van het TAM -omgevingsplan is op basis van het definitieve stedenbouwkundig plan tevens nog een studie verricht naar de effecten vanwege het planvoornemen op bezonning/schaduw. Voor de ruimtelijke kwaliteit (waaronder aspecten die raken aan privacy/ruimtelijk beeld) is het beeldkwaliteitsplan opgesteld dat onderdeel wordt van de toetsingssystematiek bij vergunningverlening. Op basis van voorgaande mag worden geconcludeerd dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Conclusie De zienswijzen geven geen aanleiding tot aanpassing van het ontwerp ‑TAM‑omgevingsplan op de onderdelen bouwhoogte, schaal/dichtheid en privacy/situering. De planregeling is wat betreft bouwhoogten gevarieerd , de stedenbouwkundige opzet en overgangen zijn gemotiveerd, en de verdere detaillering wordt geborgd via toetsing aan de planregels en het beeldkwaliteitsplan bij vergunningverlening. De bezwaren worden op het onderdeel ‘ Uitgangspunten stedenbouwkundig plan/beeldkwaliteitsplan’ dan ook ongegrond verklaard. 2.11 Participatie Samenvatting zienswijzen In verschillende zienswijzen wordt kritiek geuit op het traject voor participatie.
Deze zou niet zorgvuldig zijn doorlopen en niet volgens de regels voor formele participatie. In de motivering staat dat er sprake is geweest van een participatietraject, maar er wordt in de zienswijzen benoemd dat er geen traject is geweest. Indiener 3 geeft aan dat na de laatste informatieavond niet meer is gecorrespondeerd over de plannen. Indiener 2 spreekt de verbazing uit dat de gemeente hen niet rechtstreeks geïnformeerd heeft via een brief of via de e -mail nieuwbrief van Overheid.nl. En ook indiener 3 geeft aan dat zij als direct belanghebbenden niet meer zijn geïnformeerd , en dat de plannen niet voorbijkwam en in de gemeentelijke mededelingen. Indiener 4 geeft aan meerdere malen te hebben geprobeerd in gesprek te gaan en bezwaren kenbaar te hebben gemaakt, maar nu ervaren dat hiermee onvoldoende is gedaan. Het Ontwerpbesluit spreekt van een participatietraject (als uitgewerkt in de plantoelichting in paragraaf 7.1.1) maar er zou geen formeel traject zijn geweest, noch notulen gemaakt of gedeeld. Verzocht wordt dan ook dat de gemeente concreet aangeeft op welke pu nten de eerdere inbreng van indiener 4 is meegewogen en welke aanpassingen dat heeft opgeleverd (en waarom niet).
Indiener 4 heeft verder aanvullend op de zienswijze nog de nodige correspondentie meegestuurd, waaruit opgemaakt zou kunnen worden dat er geen vervolg is gegeven aan de verzoeken van indiener 4, noch dat er aanvullende informatie of een terugkoppeling is geweest. 41 De uitnodigingen voor bijeenkomsten zijn volgens indiener 4 verder ook niet tijdig en persoonlijk verstuurd waardoor niet alle belanghebbenden bij de verschillende bijeenkomsten aanwezig konden zijn. Ook zou onvoldoende gestructureerd en gedocumenteerd overleg met indiener 4 en andere belanghebbenden zijn geweest. En daar waar er overleg was, zou er onvoldoende gereageerd zijn op de argumenten en bezwaren. Ook stelt indiener 4 dat bij werkgroepen, zoals de werkgroep Wonen, ingesteld door Dorpsbelang Menaam, geen ruimte werd gegeven om de realisatie van woningbouw aan de Bitgumerdyk te bespreken. Ook bij de werkgroep Verkeer zou door Dorpsbelang Menaam de realisatie van de woningbouw niet ter beoordeling zijn meegenomen. Indiener 4 geeft verder aan dat de bijeenkomsten over het woningbouwplan via Dorpsbelang Menaam nooit op uitnodiging richting belanghebbenden zijn geweest, maar merendeel via meldingen in het ‘lokale blaadje’ zijn benoemd. Er wordt door indiener 4 op gewezen dat dit blaadje alleen geleverd wordt aan (betalende) abonnementhouders en dat daarmee niet alle belanghebbende n (tijdig) geïnformeerd zijn.
Indiener 6 geeft tot slot ook aan meerdere malen persoonlijk overleg gevoerd te hebben met de ontwikkelende partij om tot een gezamenlijk e oplossing te komen die recht doet aan zowel de woningbouwopgave als de belangen van direct omwonenden. Indiener geeft aan dat tijdens deze gesprekken de zorgen en mogelijke aanpassingen zijn besproken. Helaas constateert indiener 6 dat met deze inbreng verder in de planvorming n iets is gedaan. Daarbij wordt aangegeven dat er geen terugkoppeling is geweest en dat zij in het huidige ontwerpplan geen enkele aanpassing of belangenafweging terugzien die de situatie van indiener 6 meewegen. Hierom ervaren zij het doorlopen proces als o nvoldoende participatie en een gemiste kans om in goed overleg tot een zorgvuldiger opzet te komen. Reactie gemeente De hiervoor samengevatte zienswijzen zijn in onderlinge samenhang beschouwd en de gemeente overweegt daarover als volgt. 1. Doorlopen participatietraject In meerdere zienswijzen wordt gesteld dat geen sprake zou zijn geweest van een zorgvuldig (en formeel) participatietraject. Indieners stellen dat zij onvoldoende, niet tijdig of niet persoonlijk zijn geïnformeerd, dat er geen structurele terugkoppeling heeft plaatsgevonden en dat hun inbreng niet (zichtbaar) is meegewogen in de planvorming.
Voorts wordt aangevoerd dat bijeenkomsten niet goed zijn vastgelegd en dat overleg via Dorpsbelang Menaam niet als volwaardig participatietraject kan worden aangemerkt. Op grond van artikel 10.2, tweede lid, van het Omgevingsbesluit is het echter zo dat bij de wijziging van een omgevingsplan dient te worden aangegeven óf en hoe participatie heeft plaatsgevonden, welke partijen zijn betrokken en wat met de resultaten is ge daan. De Omgevingswet schrijft daarbij geen vaste vorm, procedure of minimumvereisten voor participatie voor. Participatie is nadrukkelijk vormvrij, mits inzichtelijk wordt gemaakt dat de omgeving is betrokken en dat belangen zijn meegewogen. 42 Voor het woningbouwplan aan de Bitgumerdyk is sprake geweest van een langdurig en in diverse stappen doorlopen participatieproces, dat is gestart ruim voordat de formele planologische procedure werd gestart . Dit proces omvatte achtereenvolgens informeren, raadplegen en adviseren in diverse bijeenkomsten waarvoor ook presentielijsten zijn opgesteld (08-03-2023, 14-06-2023 en 29 -11-2023) en waaruit blijkt dat de diverse indieners van de ingekomen zienswijzen aanwezig en betrokken zijn geweest. Het hiervoor geschetste doorlopen participatieproces mag als passend worden gezien bij de aard en fase van de voorgenomen woningbouwontwikkeling.
Kernpunten van het participatietraject waren de volgende: • In februari 2023 is een eerste ontwerpschets gepresenteerd tijdens een inloopbijeenkomst, waarbij eerst direct omwonenden en daarna andere dorpsbewoners zijn geïnformeerd en in de gelegenheid zijn gesteld te reageren. De reacties van met name direct omwonenden waren aanleiding om het oorspronkelijke ontwerp volledig los te laten. • Vervolgens is vanaf maart 2023 gedurende een periode van ongeveer anderhalf jaar intensief overleg gevoerd met direct omwonenden, Dorpsbelang Menaam en tussen de ontwikkelende partij en de gemeente. Dit overleg heeft geleid tot een nieuw vlekkenplan. • Op 18 december 2024 is het eindresultaat opnieuw gepresenteerd aan alle inwoners van Menaam tijdens een openbare informatieavond. • Vervolgens is het vlekkenplan verder uitgewerkt in samenspraak tussen de gemeente, ontwikkelende partij, architectenbureau en stedenbouwkundig adviesbureau om tot een definitief stedenbouwkundig plan met beeldkwaliteitsplan te komen die zijn verwerkt in het ontwerp TAM-omgevingsplan. De uiteindelijk nu gepubliceerde stukken en daarbij behorende keuzes (woningtypologieën, positionering, bouwhoogtes, ontsluiting, groen en water) zijn mede het rechtstreekse resultaat van het doorlopen participatieve traject met de diverse belanghebbende partijen, waaronder de direct omwonenden. 2.
Informatievoorziening en communicatie De hiernaast weergegeven figuur toont de inschatting van de gemeente in de planvormingsfase van de direct belanghebbenden (in groen) en indirect belanghebbenden (in rood) rondom het plangebied (in oranje). De nodige inspanningen van gemeentewege zijn vervolgens gedaan om de direct en indirect belanghebbenden bij de planvorming te betrekken. Ook de overige inwoners van Menaam buiten de aangegeven gebieden zijn uitgenodigd om mee te denken in de planvorming.
43 Direct belanghebbenden zijn expliciet uitgenodigd en betrokken geweest bij de planopzet van het voorliggende planvoornemen van het TAM -Omgevingsplan. Daar waar nodig is van gemeentewege meer inzet geleverd in de communicatie en het participatieproces met omwonenden om de planvorming te stroomlijnen. Dat verder niet alle belanghebbenden elke keer persoonlijk per brief , via e-mail (bijvoorbeeld via Overheid.nl) zijn geïnformeerd, maakt niet dat geen sprake zou zijn van een zorgvuldig participatietraject. In de voorbereidende planfase is gekozen voor een combinatie van: • gerichte uitnodigingen waar nodig aan direct omwonenden/belanghebbenden (per brief); • openbare aankondigingen via Dorpsbelang Menaam en lokale media; en, • vrij toegankelijke bijeenkomsten waarvoor alle inwoners /belangstellenden welkom waren. Deze wijze van informeren en raadplegen is een gebruikelijke en passend voor het doorlopen planproces. Er bestaat geen wettelijke verplichting om in de informele voorbereidingsfase alle potentiële belanghebbenden individueel en herhaaldelijk te benaderen. 3. Vastlegging en terugkoppeling Het standpunt dat er geen sprake zou zijn geweest van vastlegging of terugkoppeling wordt niet gedeeld.
Tijdens het proces zijn aantekeningen gemaakt en is input uit gesprekken en bijeenkomsten verwerkt in het vlekkenplan, het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan, die tot de uiteindelijke planopzet hebben geleid zoals vastgelegd in het TAM‑omgevingsplan met bijlagen. Met bijvoorbeeld indiener 4 is de gemeente meermalen in gesprek geweest. Daarvan is ook schriftelijke correspondentie aanwezig. Als ervaren wordt dat er onvoldoende mee is gedaan, wordt betreurd maar duidelijk moet zijn dat p articipatie niet betekent dat alle aangedragen wensen of bezwaren één -op-één moeten of kunnen worden overgenomen. Het gaat erom dat deze zijn meegewogen in een integrale belangenafweging. Dat sommige voorstellen of bezwaren uiteindelijk niet hebben geleid tot aanpassing van het plan, betekent niet dat deze niet zijn betrokken of betrokken zijn geweest . Dit geldt bijvoorbeeld ook voor indiener 6 . Daarvan kan ook worden aangetoond dat er wel degelijk planaanpassingen zijn geweest op basis van de diverse gevoerde gesprekken. 4. Rol van Dorpsbelang Menaam en werkgroepen (Bouwen/Wonen) Dorpsbelang Menaam heeft in het planvormings traject gefunctioneerd als één van de participatiekanalen voor de gemeente, naast rechtstreeks overleg met (in)direct belanghebbenden.
Dorpsbelang vertegenwoordigt geen formeel bestuursorgaan, maar speelt in het dorp wel een herkenbare rol in de verbinding tussen initiatief, gemeente en inwoners. Het feit dat binnen bepaalde werkgroepen van Dorpsbelang niet alle onderwerpen uitvoerig zijn of konden worden besproken door indiener 4 , betekent niet dat betreffende thema’s (zoals woningbouw, verkeer of leefbaarheid) niet breder zijn meegewogen binnen de gemeentelijke planvorming voor het nu voorliggende TAM -omgevingsplan en alle bijbehorende stukken. 44 Conclusie Gelet op voorgaande mag worden geconcludeerd dat wel degelijk sprake is geweest van een zorgvuldig, vroegtijdig en langdurig participatietraject. Direct omwonenden en andere belanghebbenden zijn daarbij daadwerkelijk betrokken. Daarnaast hebben signalen en zorgen uit de omgeving wel degelijk geleid tot aanpassingen gedurende het planproces om tot het uiteindelijk e planvoornemen te komen wat nu voorligt. Daarmee is voldaan aan de eisen van artikel 10.2 Omgevingsbesluit. De zienswijzen geven daarom geen aanleiding om te concluderen dat sprake is van onvoldoende of onzorgvuldige participatie, noch om de planprocedure te herzien of het ontwer p aan te passen. De bezwaren worden daarom op het onderdeel ‘Participatie’ ongegrond verklaard.
2.12 Nadeelcompensatie Samenvatting zienswijzen In meerdere zienswijzen wordt aangehaald hoe de bouw en toekomstige nieuwe woningen in het plangebied zullen leiden tot een waardedaling van omliggende, bestaande woningen. Daarnaast geven omwonenden aan dat zij investeringen in hun bedrijven en woningen niet zouden hebben gedaan als zij vooraf op de hoogte waren geweest van deze voorgenomen woningbouwontwikkeling. Indiener 2 geeft aan dat als de plannen toch worden doorgezet, zij graag een nadeelcompensatie ontvangen en vernemen dan ook graag van de gemeente op welk moment en op welke wijze die kan worden aangevraagd. Tot slot geeft indiener 3 aan dat zij als ondernemers vrezen voor een daling van hun opbrengsten, zowel tijdens de bouwfase – omdat het aangrenzende weiland tijdelijk een ‘bouwput’ wordt – als op de langere termijn na planrealisatie. Zij verwachten dat de blijvende aanwezigheid van een woonwijk nabij hun bedrijf een negatieve invloed zal hebben op hun bedrijfsactiviteiten en daarmee voor hen tot grote financiële gevolgen zal leiden. Gesteld wordt dat de bedrijfsvoering namelijk gebaseerd is op de rust en ruimte van de huidige locatie. Reactie gemeente De hiervoor samengevatte zienswijzen zijn integraal beoordeeld en met betrekking tot voorgaande kan het volgende worden vermeld. 1.
Waardevermindering van woningen Het is vaste jurisprudentie dat het enkele feit dat omwonenden een (mogelijke) waardedaling van hun woning verwachten, geen doorslaggevend ruimtelijk relevant argument vormt bij de beoordeling en het vaststellen van een omgevingsplan. Bij de planologische besluitvorming staat de vraag centraal of sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) en of een aanvaardbaar woon ‑ en leefklimaat wordt gewaarborgd. In het ontwerp TAM‑omgevingsplan is uitgebreid gemotiveerd dat: • de woningbouw past binnen het geldende beleidskader (rijk, provincie , waterschap en gemeente); • een aanvaardbaar woon‑ en leefklimaat wordt gerealiseerd; 45 • rekening is gehouden met omgevingsaspecten zoals geluid, verkeer, lichthinder, groen, water en ruimtelijke inpassing; en, • sprake is van een zorgvuldige belangenafweging. Dat een ruimtelijke ontwikkeling in individuele gevallen kan leiden tot een wijziging van de omgevingskwaliteit of de beleving daarvan, is op zichzelf onvoldoende om de ontwikkeling planologisch onaanvaardbaar te achten. 2. Gedane investeringen door omwonenden Dat omwonenden stellen investeringen in woningen of bedrijven niet te hebben gedaan als zij eerder bekend waren geweest met de plannen, maakt evenmin dat de ontwikkeling planologisch moet worden tegengehouden.