CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Programmabegroting 2027

Gemeenteraad Waadhoeke 12 november 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en begrotingswijziging 1 202758.050 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 7

Om dit te doen maken we gebruik van de landelijk en regionaal beschikbare kennis, ervaring en samenwerking. Elkaar versterken en leren van elkaar staat hier centraal. De gemeente wil inwoners optimaal digitaal ondersteunen bij het afnemen van haar diensten. Daarom wordt ingezet op toegankelijke, gebruiksvriendelijke en betrouwbare digitale Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 130 dienstverlening. Tegelijkertijd blijft er aandacht voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn, zodat iedereen op een passende manier gebruik kan maken van de gemeentelijke dienstverlening. Zo werkt de gemeente aan een moderne, inclusieve en klantgerichte dienstverlening die aansluit bij de behoeften van haar inwoners. Ontwikkelingen als Artificial Intelligence (AI), cloudopslag in Europa, inzet van robotisering en het zoveel mogelijk sturen op Common Ground (CG) ontwikkelingen, worden nauwlettend gevolgd en omarmd. De mogelijkheden en toepassingen zullen in de toekomst alleen maar toenemen en meerwaarde opleveren. Op enkele gebieden is inmiddels gestart met deze ontwikkelingen om daar ervaring mee op te doen. In de toekomst zullen na verwachting meer van dit soort initiatieven gestart worden, waarbij de veiligheid van (persoons-)gegevens en security in het algemeen, hoge prioriteit krijgt. Facilitair De gemeentelijke organisatie wordt voorzien van facilitaire ondersteuning en advies.

Praktisch gezien betekent dit een goede, veilige werkplek en een passende (facilitaire) dienstverlening. Medewerkers van onze organisatie mogen erop vertrouwen dat zij hun werk zo optimaal mogelijk kunnen uitvoeren. Een goede facilitaire dienstverlening zorgt ervoor dat medewerkers zich bezig kunnen houden met het primaire proces. De focus ligt op een veilige, goede werkplek op kantoor én thuis. We nemen waar mogelijk verantwoordelijkheid op het gebied van duurzaamheid. Planning & Control De opzet van de P&C-cyclus is vastgelegd in de nota Planning & Control. De instrumenten/ producten die de gemeenteraad heeft om invulling te kunnen geven aan zijn rol, zijn de kadernota, de programmabegroting, de tussentijdse rapportages (berap) en de jaarstukken. In de Auditcommissie worden onderdelen van de P&C-cyclus geëvalueerd. Rechtmatigheid/ Doelmatigheid en doeltreffendheid/ Interne controle Rechtmatigheidsverantwoording door het college Met ingang van verslagjaar 2023 moet het college van burgemeester en wethouders in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording afgeven. Op die wijze legt het college expliciet verantwoording af over het rechtmatig handelen in de organisatie. Verantwoordingsgrens Eventueel geconstateerde afwijkingen, voor zover deze boven de door de raad vastgestelde grens uitkomen, worden vermeld.

Deze worden automatisch onderdeel van de accountantscontrole op de jaarrekening en zijn daarmee onderdeel van het getrouwheidsoordeel van de accountant. In het door de raad in november vast te stellen Controleprotocol wordt de verantwoordingsgrens voor 2026 bepaald op 2% van de totale lasten, exclusief de dotaties aan de reserves. Deze verlaging met ingang van 2025 komt voort uit de BBV (Besluit Begroting Verantwoording) en BADO (Bedrijfsvoering Auditing Decentrale Overheden) regels. Rapportagegrens In de paragraaf Bedrijfsvoering, onderdeel van het jaarverslag, zet het college uiteen hoe de rechtmatigheidsverantwoording tot stand is gekomen. Daartoe heeft het college een controle- en rapportagesysteem om zicht te hebben op de relevante rechtmatigheidsaspecten in de organisatie, de risico’s op afwijkingen en de daarop genomen beheersmaatregelen, alsmede (een toetsing op) de werking van deze beheersmaatregelen en de uitkomsten daarvan. Blijven zowel de fouten als de afzonderlijke onduidelijkheden onder de verantwoordingsgrens dan worden geen afwijkingen opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 131 Wel is het relevant om geconstateerde afwijkingen te vermelden in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hiervoor kan de raad ook een grens met het college afspreken.

In het Controleprotocol wordt de rapportagegrens voor 2026 bepaald op 1% van de totale lasten, exclusief de dotaties aan de reserves. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat over 3 criteria: - het voorwaardencriterium - het begrotingscriterium - het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O-criterium) Doelmatigheid en doeltreffendheid Met het instellen van de externe rekenkamerfunctie heeft de gemeenteraad het instrument om de doelmatigheid en doeltreffendheid van gemeentelijke beheershandelingen nader te laten onderzoeken. Het opstellen van een plan van aanpak interne onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid en het daadwerkelijk uitvoeren hiervan is vastgelegd in de verordening 213a. Dit is een verantwoordelijkheid van het college. Interne controle Gemeente Waadhoeke heeft een intern controleplan dat jaarlijks wordt vastgesteld. De rechtmatigheidscontroles en de interne controles vinden in samenhang plaats. Frauderisicoanalyse Er is een frauderisicoanalyse, waarin de frauderisico’s in beeld zijn gebracht en waarbij is aangegeven in hoeverre deze worden afgedekt door de getroffen interne beheersmaatregelen. Het document wordt jaarlijks aangepast en aangevuld. Voor verstrekkingen is er sprake van M&O (misbruik en oneigenlijk) beleid.

Aangezien de uitkeringen en voorzieningen Wmo en Jeugd door de Dienst worden verstrekt ligt de uitvoering van dit beleid met name daar. Continuïteitsrisico's De continuïteit van de gemeente als instelling kent in geval van nood achtervang door de steun van het rijk in de vorm van de artikel 12 status. Er zijn geen voornemens/besluiten om in de nabije toekomst belangrijke taken/activiteiten te beëindigen. Risicomanagement Risicobewustheid/risicomanagement wordt binnen de organisatie verder onder de aandacht gebracht. Om dit te ondersteunen maakt Waadhoeke gebruik van de digitale tool NARIS voor nadere analyses en presentaties. Risicomanagement voor de beoordeling van verbonden partijen wordt mede op provinciale schaal in samenwerking met collega's van andere gemeenten opgepakt. Informatieveiligheid en privacy In 2027 werken we verder aan het structureel en risicogestuurd organiseren van informatiebeveiliging en privacy. Daarbij beleggen we het eigenaarschap voor processen, informatie, gegevensverwerkingen en de bijbehorende risico's nadrukkelijker bij het management en de proceseigenaren. Voor de cyclische beheersing richten we het Information Security Management System (ISMS) verder in en zetten we een Privacy Management System (PMS) op.

Informatieveiligheid We werken verder aan de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2) en de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Met het ISMS brengen we risico's, maatregelen en verbeteracties Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 132 samen en volgen we de werking daarvan. Daarbij besteden we ook aandacht aan risico's die voortkomen uit onze afhankelijkheid van leveranciers, samenwerkingspartners en digitale ketens. We ontwikkelen het bedrijfscontinuïteitsmanagement verder om de continuïteit van onze dienstverlening en kritieke bedrijfsprocessen bij verschillende soorten verstoringen beter te beheersen. We brengen afhankelijkheden verder in beeld, werken continuïteitsmaatregelen uit en oefenen met verschillende scenario's. De ervaringen uit deze oefeningen gebruiken we om onze voorbereiding te verbeteren. Voor digitale incidenten ontwikkelen we daarnaast onze incident- en crisisbeheersing verder. Privacy Met het PMS organiseren en volgen we verantwoordelijkheden, privacyrisico's, maatregelen en verbeteracties in samenhang. We verbinden het register van verwerkingsactiviteiten verder met onze procesbeschrijvingen en beleggen het eigenaarschap voor deze verwerkingen nadrukkelijker bij de proceseigenaren. Ook voor de Wet politiegegevens (Wpg) beleggen we verantwoordelijkheden verder binnen de reguliere organisatie.

Het uitvoeren en actualiseren van Data Protection Impact Assessments (DPIA's) blijft in 2027 een speerpunt. Daarmee beoordelen we verwerkingen met een hoog privacyrisico en bepalen we welke maatregelen nodig zijn. Daarnaast betrekken we privacy eerder bij nieuwe en gewijzigde processen, systemen en dienstverlening en geven we verder invulling aan privacy by design en privacy by default. Ook versterken we de verbinding tussen privacy en informatiebeheer. Bij zaakgericht werken vraagt dit onder meer aandacht voor het bewaren en tijdig vernietigen van persoonsgegevens. Daarbij houden we rekening met zowel de noodzaak om persoonsgegevens niet langer te bewaren dan nodig als de geldende bewaartermijnen en archiefverplichtingen. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 133 Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn, volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), samenwerkingsverbanden (rechtspersonen) waarin de gemeente een direct bestuurlijk én financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van een participatie of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen beschikbaar heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente.

Het aangaan van banden met (verbonden) derde partijen komt altijd voort uit het publiek belang. Deze verbindingen zijn een manier om een bepaalde publieke taak uit te voeren. De rechtsvorm die daarvoor wordt gekozen kan variëren, afhankelijk van de activiteiten. Zo kan er bijvoorbeeld sprake zijn van een verbonden partij met een publiekrechtelijke grondslag (gemeenschappelijke regeling), maar ook met een privaatrechtelijke grondslag (vennootschap). In de financiële verordening ex art. 212 is aangegeven dat met betrekking tot verbonden partijen is gekozen voor een paragraaf en niet voor een vierjaarlijkse beleidsnotitie. Kader/beleid gemeenteraad Wettelijke kaders Er is een aantal wettelijke kaders en verplichtingen inzake verbonden partijen. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn algemene voorschriften omtrent verbonden partijen opgenomen. De gemeentelijke financiële verordening ex art. 212 bevat minimumvereisten omtrent informatievoorziening in de gemeentelijke planning & control producten. Daarnaast bepaalt de rechtsvorm van de verbonden partij welke wettelijke kaders en verplichtingen meer specifiek van toepassingen zijn, bijvoorbeeld de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Beleid Gemeente Waadhoeke kan niet alle taken zelf uitvoeren.

Soms omdat wettelijke bepalingen samenwerking voorschrijven (zoals bij de Veiligheidsregio), soms om taken adequaat en efficiënt uit te kunnen voeren (zoals bij ICT). Grip op samenwerkingsverbanden Als taken op afstand worden georganiseerd/uitgevoerd dan moet de gemeente invloed kunnen uitoefenen en de voortgang en financiële kaders kunnen controleren en bewaken. Dit vraagt van de gemeente professioneel opdrachtgeverschap en een gedegen inhoudelijke en procesmatige sturing. Aangaan nieuwe participaties Bij het eventueel aangaan van nieuwe participaties zijn er drie invalshoeken van waaruit de afweging over deelname wordt gemaakt: het publiek belang, de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden en de financiële voorwaarden. Publiek belang Het doel van de verbonden partij moet passen in de doelstellingen van de gemeente zoals geformuleerd in de programmabegroting en daaraan ondersteunend zijn. Door het aangaan van de participatie kunnen gemeentelijke doelstellingen meer doelmatig en doeltreffend worden gerealiseerd. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 134 Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden Bij het aangaan van een nieuwe participatie is het helder hoe de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen gemeente en verbonden partij zijn geregeld.

Met de verbonden partij worden afspraken gemaakt over het aanleveren van verantwoordingsgegevens die passen in de cyclus van planning en control van de gemeente. Financiële voorwaarden De (financiële) risico’s die de gemeente loopt dienen onderkend en inzichtelijk te zijn. Rapportage hierover vindt plaats in de planning & control documenten (paragraaf verbonden partijen en risicoparagraaf). Voorafgaand aan de daadwerkelijke participatie moet inzichtelijk zijn welke (financiële) consequenties uittreding met zich mee zal brengen (beëindiging participatie). Wijzigen / beëindigen van participaties Het staat de gemeente vrij om terug te komen op afspraken die gemaakt zijn bij het aangaan van een verbonden partij. Wel zijn daaraan altijd regels, voorschriften en (financiële) consequenties verbonden. Informatievoorziening Voor wat betreft betrokkenheid van gemeenteraden bij gemeenschappelijke regelingen hanteert de gemeente de volgende uitgangspunten: 1. Het zwaartepunt van democratische gemeenteraadscontrole wordt verlegd naar “sturing vooraf”: doelen en indicatoren zijn helder geformuleerd; 2. Beleidsplannen in conceptstadium en politiek gevoelige informatie worden voor wensen en bedenkingen voorgelegd aan de gemeenteraad; 3. Verantwoordingsinformatie en controle vindt plaats via de reguliere gemeentelijke planning- en control cyclus; 4.

De gemeenschappelijke regeling stelt éénmaal per raadsperiode een evaluatierapport op en de gemeenteraad bespreekt dit evaluatierapport. Stukken waarover de raad een zienswijze kan geven (begrotingen etc.) worden voor wensen en bedenkingen op de agenda geplaatst, overige stukken (jaarverslagen etc.) ter kennisneming. Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 1. Gemeenschappelijke regelingen Naam verbonden partij | Dienst Sociale Zaken en werkgelegenheid Noardwest-Fryslân Wijze van | De taak van de Dienst SoZaWe is het uitvoeren van sociale voorzieningen zoals belang/doelstelling | de Wwb (Wet, werk en bijstand), WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) het minimabeleid (Financieel Vangnet) en overige wetten op de terreinen van sociale zekerheid en gesubsidieerde arbeid waarvan de uitvoering op grond van wetgeving aan de gemeentebesturen is opgedragen. Financieel belang | Elke deelnemende gemeente draagt bij op basis van aantal inwoners dat gebruik maakt van de beschikbare voorzieningen. Omvang bijdrage | € 67.996.838 Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2027 | € 672.000 | 1 januari 2028 | € 697.000 Vreemd vermogen | 1 januari 2027 | € 10.150.000 | 1 januari 2028 | € 9.533.000 Omvang resultaat | Nihil begrotingsjaar Risico's | De gemeente is verantwoordelijk voor haar aandeel in de tekorten.

Opmerkingen | De cijfers van het financieel belang zijn op basis van de begroting 2027. Naam verbonden partij | FUMO (Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing) Wijze van | Inzetten voor een betere en veilige leefomgeving in Fryslân door vergunningen belang/doelstelling | te verstrekken, toezicht te houden, te handhaven daar waar nodig en advisering op het gebied van op het gebied van licht, geluid, trillingen, bodem, energie, externe veiligheid en juridische zaken. Financieel belang | Elke deelnemende gemeente draagt bij op basis van de feitelijke afname van ingezette uren per taak (basistaken). Daarnaast kan elke deelnemer de keuze maken voor het afnemen van plustaken. De plustaken kunnen een andere verdeelsleutel hanteren dan de basistaken. Omvang bijdrage | € 1.504.308 Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2027 | € 800.000 | 1 januari 2028 | € 800.000 Vreemd vermogen | 1 januari 2027 | € 4.755.000 | 1 januari 2028 | € 4.755.000 Omvang resultaat | Nihil begrotingsjaar Risico's | De gemeente is verantwoordelijk voor haar aandeel in de tekorten die ontstaan binnen de FUMO. Opmerkingen | De cijfers zijn gebaseerd op de ontwerpbegroting 2027 van de FUMO. 135 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Naam verbonden partij | Hûs en Hiem Wijze van | Welstands- en monumentenadvisering voor de deelnemende gemeenten.

belang/doelstelling Financieel belang | Elke deelnemende gemeente draagt bij in de kosten van Hûs en Hiem naar rato van de dienstverlening op basis van tarieven die door het Algemeen Bestuur worden vastgesteld en meegedeeld aan de gemeenten. Omvang bijdrage | € 75.238 Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2027 | € 491.417 | 1 januari 2028 | € 491.417 Vreemd vermogen | 1 januari 2027 | € 411.761 | 1 januari 2028 | € 411.761 Omvang resultaat | Nihil begrotingsjaar Risico's | De gemeente is verantwoordelijk voor haar aandeel in de tekorten. Het effect van de invoering van de omgevingswet op de hoeveelheid advies aanvragen is onduidelijk. Vooralsnog wordt uitgegaan van gelijkblijvende hoeveelheid aan aanvragen, ook gezien de krapte op de huizenmarkt en de daarmee gepaarde wens om meer huizen te bouwen. Opmerkingen | De cijfers zijn gebaseerd op de ontwerpbegroting 2027 van Hûs en Hiem. Naam verbonden partij | Fryslân-West Wijze van | Samen met nv Empatec vormt deze gemeenschappelijke regeling het sociale belang/doelstelling | werkbedrijf dat onder de naam van Empatec en Pastiel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een werkplek biedt (Empatec) of deze begeleidt/re-integreert naar een zinvolle werkplek (Pastiel).

Financieel belang | Doorberekening aan de gemeente vindt plaats op basis van het daadwerkelijk aantal werknemers met een Wsw-status dat werkzaam is bij Fryslân-West, andere schappen of in Begeleid Werken. Omvang bijdrage | € 5.483.000 Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2027 | € 10.947.000 | 1 januari 2028 | € 10.968.000 Vreemd vermogen | 1 januari 2027 | € 1.312.000 | 1 januari 2028 | € 1.312.000 Omvang resultaat | Nihil begrotingsjaar Risico's | De gemeente is verantwoordelijk voor haar aandeel in de tekorten. Opmerkingen | De cijfers zijn gebaseerd op de concept eerste begroting 2026 van Fryslân- West. 136 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Naam verbonden partij | De Marrekrite Wijze van | De Marrekrite onderhoudt en beheert ongeveer 33 kilometer aan vrije belang/doelstelling | ligplaatsen midden in de natuur, zorgt voor afvoer van recreatieafval en onderhoudt boeien en bakens in recreatievaarten. Daarnaast beheert en onderhoudt De Marrekrite het fietsknooppuntennetwerk, het wandelknooppuntnetwerk en de toeristische opstappunten. Financieel belang | De gemeente Waadhoeke draagt met een deelnemersbijdrage bij aan de GR.

Omvang bijdrage | € 53.313 Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2027 | € 3.687.116 | 1 januari 2028 | € 3.665.988 Vreemd vermogen | 1 januari 2027 | € 9.383.333 | 1 januari 2028 | € 10.500.000 Omvang resultaat | Nihil. begrotingsjaar Risico's | De gemeente is verantwoordelijk voor haar aandeel in de tekorten. Opmerkingen | De cijfers zijn gebaseerd op de begroting 2027 van de Marrekrite. Naam verbonden partij | Veiligheidsregio Fryslân Wijze van | Binnen de Veiligheidsregio Fryslân werken de Friese gemeenten, Brandweer belang/doelstelling | Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Financieel belang | De vastgestelde bijdrage in het nadelig saldo voor de programma’s gezondheid en crisisbeheersing wordt verdeeld op basis van het inwonertal. In afwijking hiervan heeft het algemeen bestuur besloten de bijdrage voor het programma Brandweer te verdelen op basis van de verdeling van het cluster openbare orde en veiligheid (OOV) binnen de algemene uitkering uit het Gemeentefonds die de gemeenten jaarlijks ontvangen.

Omvang bijdrage | € 6.507.059 Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2027 | € 10.689.000 | 1 januari 2028 | € 10.706.000 Vreemd vermogen | 1 januari 2027 | € 94.780.000 | 1 januari 2028 | € 105.753.000 Omvang resultaat | Nihil begrotingsjaar Risico's | De gemeente is verantwoordelijk voor haar aandeel in de tekorten. Opmerkingen | De cijfers zijn gebaseerd op de programmabegroting 2027 van de Veiligheidsregio Fryslân. 137 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 2. Vennootschappen en coȍperaties Naam verbonden partij | Afvalsturing Friesland (Omrin) Wijze van | Het afvalbeleid van gemeenten uitvoeren via inzameling, verwerking en belang/doelstelling | valorisatie van huishoudelijk afval op de meest duurzame wijze. Financieel belang | Deelname in het aandelenkapitaal ter waarde van € 94.500 (210 aandelen à € 450). Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2025 | € 83.562.000 | 1 januari 2026 | € 84.068.000 Vreemd vermogen | 1 januari 2025 | € 131.694.000 | 1 januari 2026 | € 131.702.000 Omvang resultaat | Netto resultaat na belasting is € 2.530.000. begrotingsjaar Risico's | Geen bijzonderheden. Opmerkingen | De cijfers zijn op basis van de jaarrekening 2025, omdat er geen recentere financiële informatie beschikbaar is.

Naam verbonden partij | nv Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Wijze van | Duurzaam bijdragen aan het laag houden van de kosten van de belang/doelstelling | maatschappelijke voorzieningen voor de burgers. Financieel belang | Deelname in het aandelenkapitaal ter waarde van € 335.798: 134.319 aandelen à nominaal € 2,50. Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2025 | € 4.777.000 | 1 januari 2026 | € 4.863.000 Vreemd vermogen | 1 januari 2025 | € 123.164.000 | 1 januari 2026 | € 110.701.000 Omvang resultaat | Meest recente gerealiseerde resultaat: over 2025 realiseerde BNG een begrotingsjaar | nettowinst na belastingen van € 172 miljoen. Risico's | Geen bijzonderheden. Opmerkingen | De cijfers zijn op basis van het jaarverslag van 2025. Naam verbonden partij | NV Fryslân-Miljeu (concern) Wijze van | Het afvalbeleid van gemeenten uitvoeren via inzameling, verwerking en belang/doelstelling | valorisatie van huishoudelijk afval op de meest duurzame wijze. Financieel belang | Deelname in het aandelenkapitaal ter waarde van € 96.330 (21.265 aandelen à € 4,53).

Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2025 | € 13.030.000 | 1 januari 2026 | € 15.605.000 Vreemd vermogen | 1 januari 2025 | € 30.506.000 | 1 januari 2026 | € 40.629.000 Omvang resultaat | Resultaat over 2025 was € 2.322.000 na bestemming en belastingen. begrotingsjaar Risico's | Geen bijzonderheden. Opmerkingen | De cijfers zijn op basis van het jaarverslag van 2025, omdat er geen recentere financiële informatie beschikbaar is. 138 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Naam verbonden partij | Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV Wijze van | Het behartigen van het 50%-belang in de Elektriciteits Productiemaatschappij belang/doelstelling | Zuid-Nederland. EPZ is de eigenaar van de kerncentrale in Borsele. Financieel belang | € 19.041 aandelenkapitaal. Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2023 | € 1.463.206 | 1 januari 2024 | € 0 Vreemd vermogen | 1 januari 2023 | € 9.914 | 1 januari 2024 | € 0 Omvang resultaat | -€ 50.000 begrotingsjaar Risico's | Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap. Het aandeel van Waadhoeke is € 19.041. Opmerkingen | De cijfers zijn op basis van het programmabegroting van 2024.

Ontwikkelingen | De partij had zicht tot doel gesteld om in 2023 de organisatie te ontbinden. De liquide middelen zouden naar rato van het aandelenbelang worden uitgekeerd aan alle deelnemers. Deze deelneming is de laatste die voortkomt uit de verkoop aandelen Essent in 2009. De informatie is gebaseerd op de programmabegroting 2024, omdat er geen recentere financiële informatie beschikbaar is. Naam verbonden partij | Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân U.A. Wijze van | De coöperatie verzorgt de inkoop van energie voor zeventien Friese belang/doelstelling | gemeenten en de provincie Fryslân. Financieel belang Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2024 | € 128.948 | 1 januari 2025 | € 704.627 Vreemd vermogen | 1 januari 2024 | € 2.575.442 | 1 januari 2025 | € 6.992.940 Omvang resultaat | Resultaat na bestemming was € 575.679. begrotingsjaar Risico's | Geen bijzonderheden. Opmerkingen | De cijfers zijn op basis van het jaarverslag van 2024, omdat er geen recentere financiële informatie beschikbaar is. 139 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 3.

Stichtingen en verenigingen Naam verbonden partij | Vereniging van Waddenzeegemeenten Wijze van | De vereniging is een platform voor overleg en informatie- en kennisuitwisseling belang/doelstelling | van die aangelegenheden die het Waddengebied in bestuurlijk zin raken. De vereniging behartigt de belangen van de leden bij de betrokken instanties en doet de uitvoering van gezamenlijke projecten. Financieel belang | Door de leden wordt contributie betaald. Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2024 | € 135.633 | 1 januari 2025 | € 137.063 Vreemd vermogen | 1 januari 2025 | € 50.125 | 1 januari 2025 | € 61.234 Omvang resultaat | Nihil begrotingsjaar Risico's | Gering. Opmerkingen | De cijfers zijn ontleend aan de jaarrekening 2024 Naam verbonden partij | Stichting tot behoud van Monumenten in Waadhoeke Wijze van | Beheer, onderhoud en restauratie van Monumenten in de Gemeente belang/doelstelling | Waadhoeke Financieel belang | Gemeentelijke budgetsubsidie. Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2025 | € 294.384 | 1 januari 2026 | € 262.336 Vreemd vermogen | 1 januari 2025 | € 157.944 | 1 januari 2026 | € 70.411 Omvang resultaat | - €18.626 voor bestemming. begrotingsjaar Risico's | Gering.

Opmerkingen | De cijfers zijn op basis van het jaarverslag van 2025 Naam verbonden partij | SHPV Wijze van | De coöperatie is samenwerkingsverband van gemeenten door heel Nederland belang/doelstelling | met als doel 'het stimuleren van vernieuwing in de parkeerketen en het faciliteren van gemeenten bij het digitaliseren van parkeerdiensten'. Financieel belang | Parkeeropbrengsten Financiële gegevens | Begindatum | Bedrag | Einddatum | Bedrag Eigen vermogen | 1 januari 2026 | Onbekend | 1 januari 2027 | Onbekend Vreemd vermogen | 1 januari 2026 | Onbekend | 1 januari 2027 | Onbekend Omvang resultaat | Onbekend begrotingsjaar Risico's | Gering. Opmerkingen | De gemeente Waadhoeke heeft nog geen financiële stukken mogen ontvangen van de SHPV. Om deze reden is er nog geen informatie opgenomen over de financiële positie van de SHPV. 140 Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 141 Paragraaf Grondbeleid Inleiding Met het grondbeleid bepaalt de gemeente hoe de ruimtelijke ambities worden gerealiseerd en daarbij speelt grond een centrale rol. Grondbeleid is dus geen doel maar een middel om de gemeentelijke ruimtelijke ambities te realiseren. Ruimtelijke ambities zijn bijvoorbeeld vastgelegd in een structuurvisie, bestemmingsplan of woonvisie. Grondbeleid gaat dus verder dan alleen de paragraaf Grondbeleid uit de begroting en de daarin genoemde grondexploitaties.

Ook projecten in het kader van de Stads- en Dorpsvernieuwing worden met het grondbeleid gerealiseerd. Ook daar worden immers ruimtelijke doelstellingen gezet en speelt grond een centrale rol. Kaders en beleidskeuzes Het wettelijk kader waarbinnen het grondbeleid zich afspeelt is omvangrijk. Er zijn diverse wetten van toepassing waaronder de Omgevingswet. Voor de financiële verslaggeving is het Besluit begroting en verantwoording (BBV) leidend. Nota grondbeleid De gemeenteraad heeft in de raadsvergadering van 12 juni 2025 de nota Grondbeleid 2025 - 2029 vastgesteld. Met deze nota zijn de volgende uitgangspunten vastgesteld. 1. De gemeente Waadhoeke past situationeel grondbeleid toe. Afhankelijke van ambitie, marktinitiatief, grondpositie, risicoprofiel en rendement wordt per situatie bepaald welke positie de gemeente bij de ruimtelijke ontwikkeling inneemt. 2. De gemeente Waadhoeke kan strategisch grond aankopen om zo een goede uitgangspositie te verkrijgen om de gewenste ambitie te realiseren. 3. Bij het toepassen van het grondbeleid wordt geen enkel beschikbaar instrument uitgesloten. 4. Bij samenwerking dan wel faciliterend grondbeleid worden de afspraken, waaronder ook het verhaal van kosten, bij voorkeur vastgelegd in een anterieure overeenkomst. 5.

De gemeente Waadhoeke hanteert marktconforme grondprijzen met uitzondering van de grondprijs voor sociale huurwoningen en voor sociaal maatschappelijke voorzieningen. 6. De gemeente Waadhoeke onderzoekt via een pilot de mogelijkheden van erfpacht als middel om goedkope woningbouw mogelijk te maken. Uitkomsten hiervan zullen al dan niet leiden tot het vaker toepassen van erfpacht en het opstellen van erfpachtbeleid. 7. Het treffen van een voorziening gebeurt bij een geprognosticeerd verlies op eindwaarde direct ter grootte van dit volledige verlies. 8. Tussentijdse winstnemingen worden toegevoegd aan de reserve grondexploitatie. In de paragraaf grondbeleid legt het college verantwoording af over de uitvoering van het grondbeleid. Dit behelst niet alleen de gemeentelijk grondexploitaties (actief grondbeleid) maar ook de projecten die nu in de begroting zijn ondergebracht in het hoofdstuk “stad- en dorpsvernieuwing”. Het college heeft de bevoegdheid om de grondprijzen voor bouwkavels binnen de kaders van het vastgesteld grondbeleid vast te stellen. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 142 Complexen in de gemeente Waadhoeke De gemeente Waadhoeke heeft in 2027 in ieder geval 8 grondexploitaties, ook wel complexen genoemd: 4 voor bedrijventerreinen en 4 voor woningbouw.

Deze complexen worden met een actief grondbeleid ontwikkeld, dat wil zeggen: de gronden zijn door de gemeente aangekocht en bouwrijp gemaakt en zijn of worden verkocht. Complexen bedrijventerreinen 1. Kie fase 1 Kie fase 1 is een bedrijventerrein aan de zuidwestkant van Franeker. Alle kavels zijn verkocht of in optie uitgegeven. In 2027 worden de voorbereiding voor het woonrijp maken opgepakt. 2. Kie fase 2 Kie fase 2 is een uitbreiding aan de westkant van het bestaande bedrijventerrein Kie fase 1. Het bestemmingsplan en ook de grondexploitatie is in de raadsvergadering van 7 maart 2024 vastgesteld. E Het geraamd eindresultaat is bijna € 100.000. De belangstelling voor deze uitbreiding is goed, ook omdat fase 1 zo goed als uitverkocht is. De planning is om eind 2026/begin 2027 het terrein bouwrijp te maken en in de loop van het voorjaar met de verkoop van de kavels te starten. 3. Waddenglas Voor het gebied Waddenglas een klimaatlandschap in beeld. In 2027 wordt verder gewerkt aan de ontwerpfase van dit gebied. 4. Oudebildtzijl De kavels op dit bedrijventerrein zijn verkocht en de verwachting is om in 2027 het terrein woonrijp te maken. Complexen woningbouw 1. Nij Altoenae - uitbreiding 2e fase Alle kavels zijn verkocht en het woonrijp maken kan worden opgestart. De verwachting is om dit complex in 2027 af te sluiten. 2.

Winsum - Trije Keningen Alle kavels zijn verkocht en het woonrijp maken kan worden opgestart. De verwachting is om dit complex in 2027 af te sluiten. 3. Spannum Alle kavels zijn verkocht, de bouw van de woningen zal nog in 2027 doorgaan. De verwachting is dat er dan eind 2027 / begin 2028 woonrijp gemaakt kan worden. 4. St.-Annaparochie Zuidwest We kunnen, na een positief besluit van de Raad van State, eind 2026 beginnen met het bouwrijp maken en de kavels begin zomer 2027 verkopen. Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Tabel De hierna opgenomen tabel geeft een overzicht van de complexen in het grondbedrijf. Voor de complexen die in exploitatie zijn is een berekening gemaakt van het verwachte eindresultaat. De laatste herziening van de grondexploitaties (per 01-01-2026) is als uitgangspunt genomen. Grondexploitatie | Boekwaarde | Resultaat | Boekwaarde | Verwachte | Getroffen (bedragen x € 1.000) | 01-01-2027 | 2027 | 31-12-2027 | eindresultaat | voorziening Complexen bedrijventerreinen 1. Kie 1 | 1.415 | 67 | 1.482 | -1.726 | 1.726 2. Kie 2 | 448 | 102 | 549 | 96 | - 3. Waddenglas | 5.421 | 128 | 5.549 | - | - 4. Oudebildtzijl | 19 | 57 | 75 | 69 | - Subtotaal | 7.302 | 354 | 7.656 | -1.560 | 1.726 Complexen woningbouw 1. Nij Altoenae uitbreiding 2e fase | -33 | 75 | 42 | 5 | - 2. Winsum - Trije Keningen | -84 | -2 | -86 | 29 | - 3.

Spannum | 124 | 189 | 313 | -99 | 99 4. St.-Annaparochie Zuidwest | 417 | -195 | 222 | -311 | 311 Subtotaal | 424 | 67 | 492 | -376 | 410 Totaal | 7.726 | 421 | 8.147 | -1.936 | 2.135 De jaarlijkse herziening van alle grondexploitaties in het najaar kan leiden tot aanpassing van het verwachte eindresultaat en de te treffen voorziening. 143 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Voorziening en reserve grondexploitatie Uit de grondexploitatieberekening kan een negatief eindresultaat volgen. Dan is het noodzakelijk om een financiële voorziening voor dit verwachte verlies te treffen. Voor de verliesgevende complexen zijn deze voorzieningen getroffen. De grondexploitaties brengen risico’s met zich mee. Zo kunnen de kosten voor het bouw- en woonrijp maken tegenvallen. Ook het niet of later verkopen van de gronden is een risico. Tegenover deze risico’s moet een “passende” reserve staan: de reserve grondexploitatie. De gewenste omvang van de reserve grondexploitatie is gerelateerd aan de boekwaarde van alle complexen. Per 1-1-2027 is de boekwaarde berekend op € 7,7 miljoen en de reserve grondexploitatie op € 0,5 miljoen. De verhouding komt daarmee uit op 6,5% . In het door de gemeenteraad gegeven beleidskader (Nota Reserves en voorzieningen) is het 20%-criterium opgenomen: de reserve grondexploitatie wordt afgeroomd op 20% van de gezamenlijke boekwaarden.

Daar is nu geen sprake van. Grondexploitatie | Boekwaarde | Mutaties | Boekwaarde (bedragen x € 1.000) | 01-01-2026 | 2026 | 01-01-2027 Voorziening grondexploitatie | 2.135 | 0 | 2.135 Reserve grondexploitatie | 982 | -473 | 508 Stads- en dorpsvernieuwing Na de vaststelling van de Woonvisie én de maatwerkgesprekken zijn veel dorpen en wijken bezig met hun eigen (herstructurerings)opgaven. Ook corporaties investeren continu in de kwaliteit van hun bezit en op diverse locaties zijn ontwikkelaars actief. Dit leidt tot veel ideeën, die mogelijk kunnen leiden tot woningbouwplannen. Niet al deze ontwikkelingen zijn financieel rendabel. Voor de meeste van deze initiatieven wordt gekeken naar de gemeente als het aankomt op de benodigde investeringen in het groen en grijs alsmede bijdrage in eventuele sloop- en saneringskosten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een vrijkomende school- of bedrijfslocatie. Tijdens de ateliersessie van 17 september 2026 is de raad geïnformeerd over de voortgang van de diverse woningbouwprojecten waaronder de projecten waarvoor het noodzakelijk is om vanuit de gemeente een bijdrage te doen. 144 Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 145 Paragraaf Openbaarheid Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De Woo vervangt de Wet openbaarheid van bestuur.

Artikel 3.5 van de Woo schrijft voor dat een bestuursorgaan in de begroting aandacht besteed aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van de wet. In de jaarstukken moeten we verslag doen van de uitvoering van de wet, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. In deze paragraaf doen wij verslag over onze beleidsvoornemens. Daarbij richten wij ons op de drie pijlers van de Woo:  Actieve openbaarmaking  Passieve openbaarmaking  Verbetering van de informatiehuishouding Actieve openbaarmaking De Woo noemt zeventien categorieën die wij actief openbaar moeten maken. Het overgangsrecht van de Woo regelt dat de start van de actieve openbaarmaking van deze zeventien categorieën wordt geregeld in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB). Er is een fasering aangebracht in wanneer informatiecategorieën verplicht openbaar worden. De eerste tranche is ingegaan op 1 november 2024. Er is nog geen datum bekend voor de ingang van de volgende tranche. We treffen op dit moment voorbereidende werkzaamheden zodat we mee kunnen wanneer tranche 2 ingaat. Overigens maken wij al diverse zaken actief openbaar. Denk aan de raadsstukken, vastgestelde verordeningen, beleidsregels, organisatiegegevens en dergelijke. Het staat ons vrij om al meer documenten actief openbaar te maken.

Passieve openbaarmaking Naast het actief openbaar maken kan iedereen altijd vragen om bepaalde informatie (op verzoek) openbaar te maken. Ook bij openbaarmaking op verzoek gaat de Woo ervan uit dat het belang van openbaarheid altijd geldt en dat alleen in uitzonderingsgevallen een bijzonder belang vóór openbaarmaking kan gaan. Concreet betekent dit dat een Woo-verzoek (of onderdelen daarvan) alleen kan (of kunnen) worden geweigerd wanneer een beschermd belang in het geding is. Verbetering van de informatiehuishouding Een van de uitgangspunten van de Woo is dat de informatiehuishouding op orde is. De verbetering van de informatiehuishouding is niet nieuw. Jaarlijks worden stappen gezet, mede onder invloed van zaakgericht werken en digitalisering. Doordat we nu enkele jaren zaakgericht werken met het zaaksysteem Rex, werken we aan een directe, digitale vastlegging van zaken. Veel informatie bevindt zich echter in vakapplicaties en programma’s buiten Rex om, en ook daarin wordt momenteel geïnventariseerd om welke informatie het gaat en hoe wij dit conform de Archiefwet kunnen beheren. Daarnaast werken we aan de hand van een digitale bewaarstrategie aan verdere stappen zodat we ook op de langere termijn kunnen voldoen aan de geldende wet- en regelgeving.

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 146 Paragraaf Taakstellingen Inleiding Het financieel verwerken van een taakstelling of een bezuinigingsopdracht is een actie die door de provincie in haar rol als toezichthouder nauwlettend wordt gevolgd. De onderstaande tekst is afkomstig uit Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) 2026 gemeenten, en geeft een nadere toelichting: "Geadviseerd wordt, indien van toepassing, een integraal beeld van de opgenomen taakstellingen, bezuinigingen, ombuigingen of onderuitputting en daarmee gemoeide stelposten te presenteren in een aparte paragraaf. In deze paragraaf worden alle taakstellingen, bezuinigingen en eventuele ombuigingen, die verspreid over de begroting op programmaniveau zijn opgenomen, weergegeven. Daarnaast kan in deze paragraaf aandacht worden besteed aan de voortgang (realisatie, monitoren en zo nodig bijsturen) van eerder vastgestelde bezuinigingsmaatregelen. Een taakstelling is een opdracht tot bezuinigingen, terwijl (nog) geen concrete maatregelen zijn genomen. Pas op langere termijn worden de positieve financiële effecten verwacht. Bezuinigingsmaatregelen zijn lastenverlagende maatregelen om een begrotingstekort weg te werken. Een bezuiniging is iets wat al rechtstreeks op de lasten van de begroting wordt verwerkt. In de begroting zijn deze bezuinigingen op programmaniveau verwerkt.

Ombuigingen zijn bijstellingen van de ramingen op grond van beleidsinhoudelijke overwegingen. Een ombuiging heeft geen gevolgen voor de hoogte van de totale begroting, maar kan wel budgettaire gevolgen hebben op programma- of taakveldniveau." Realisatie taakstellingen en ruimtebiedende maatregelen 2026 In de kadernota 2026-2029 zijn enkele ruimtebiedende maatregelen opgenomen die ingaan per 2027. Daarbij is het van belang te analyseren in hoeverre de ruimtebiedende maatregelen 2026 allemaal zijn gerealiseerd. Immers niet realiseren in 2026 betekent dat de opdracht doorschuift naar 2027. In dit kader zijn 2 maatregelen uit 2026 van belang om toe te lichten: - tarieven sportaccommodaties; - verminderen uitgaven sociaal domein. Het verhogen van de inkomsten bij gymzalen en sportvelden is niet gehaald in 2026. De maatregel 2026 was € 50.000 en voor 2027 € 100.000. De tarieven binnensportaccommodaties worden per 1 januari 2027 verhoogd. Het verwachte effect is € 10.000. Hiermee wordt de opdracht deels ingevuld. Het resterende deel (€ 90.000) is incidenteel afgedekt in 2027 ten laste van het begrotingssaldo in afwachting van verdere uitwerking in 2027. De taakstelling "lagere uitgaven sociaal domein" is in 2026 incidenteel gedekt ten laste van het budget onvoorzien sociaal domein (zie Berap II 2026).

Dit is een structureel budget bedoeld om structurele schommelingen op te kunnen vangen, € 387.500 groot. Er kan overwogen worden om de taakstelling ook structureel op deze manier af te dekken. In dat geval is de taakstelling in meerjarenperspectief gerealiseerd en volstaat de opdracht zoals in de tabel is opgenomen. Besluitvorming hierover volgt in 2027 aan de hand van monitoring van de effecten van de genomen maatregelen in dit domein. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 147 Onderbouwing taakstellingen 2027 Actualiseren van beleid Bij actualisatie van beleid én bij nieuw beleid nemen we, naast een inhoudelijke, ook een financiële opgave mee. Concreet voor 2027 is het effect van het omgevingsprogramma accommodatiebeleid. Het omgevingsprogramma accommodatiebeleid stuurt onder meer op multifunctioneel gebruik van (gemeentelijke) gebouwen en moet in die zin ook zorgen voor lagere kapitaalslasten bij onderhoud, vernieuwing, vervanging en verduurzaming. Opgaven rondom accommodaties werken we uit aan de hand van accommodatieplannen. Hierbij zoeken we actief naar koppelkansen, clustering en multifunctioneel gebruik om te komen tot duurzame en toekomstbestendige accommodaties. Verminderen uitgaven sociaal domein We zetten in op diverse maatregelen die kunnen leiden tot lagere uitgaven sociaal domein: a.

Financiële vertaling Ketengerichte aanpak grip op kosten jeugd (deels als dekking huidige taakstelling bij De Dienst van € 400.000). Wij verwachten van de gewenste inzet van de Accounthouder huisartsen, Gebiedsteam op school een structureel ruimtebiedend effect vanaf 2027, onder andere door het vaststellen van de samenwerkingsovereenkomsten die leiden tot minder dure jeugdzorgvoorzieningen door meer inzet van Gebiedsteam (gepland: uiterlijk november 2026). We zetten in op collectivering van onderwijs-zorgarrangementen. Daarnaast verwachten wij andere duurzame effecten van de uitwerking van het raadsvoorstel ‘Minder meerkosten Jeugdwet’ (juli 2024), de Ketengerichte aanpak grip op kosten jeugd en de lopende opdracht om de bedrijfsvoering Gebiedsteam nog beter op orde te krijgen. Tenslotte moet de nieuwe inkoopstrategie voor de Jeugdwet (SDF) per 2028 zijn gerealiseerd. Deze strategie van SDF beoogt passende jeugdhulp te realiseren met meer gemeentelijke grip op kwaliteit, aanbod en kosten. Eventuele financiële voordelen worden in de daaropvolgende jaren zichtbaar. b. Van enkele lokale ontwikkelingen met betrekking tot de Wmo verwachten wij een financieel effect: de aanscherping doelgroep Dagactiviteit met ingang van 2027; aanscherping individuele begeleiding (2028) en het resultaat van de nieuwe inkoop Beschermd wonen. c.

Resultaten vervolgonderzoek lokale infrastructuur voor ondersteuning van kwetsbare doelgroepen: de gemeenteraad heeft via de kadernota 2026 een budget gehonoreerd voor dit vervolgonderzoek. Door uitloop van het regionale Visietraject sociale infrastructuur voor kwetsbare werkzoekenden wordt dit onderzoek naar verwachting in Q4 2027 gestart. Een van de doelstellingen is de efficiency in de lokale uitvoeringsketen (o.a. De Dienst en gemeente) verder te versterken. De te verwachten effecten bij invoering van maatregelen vanuit dat onderzoek zijn nog niet bekend. d. Steeds meer ligt de nadruk op preventieve ontwikkelingen zoals het uitvoeringsplan Sociale basis, AZWA, Huiskamerprojecten en Gratis Aktyf – inclusief de gewenste uitbreiding naar de doelgroep 65-plus. Investeren in preventie en een sterke sociale basis vermindert de instroom in dure maatwerkvoorzieningen, waardoor de kostenontwikkeling binnen het sociale domein beter beheersbaar blijft. e. In het collegeprogramma zijn maatschappelijke en arbeidsparticipatie belangrijke speerpunten. In 2027 wordt binnen de uitvoeringsketen gewerkt aan duurzame arbeidstoeleiding, met onder meer het vastgestelde Beleidsplan re-integratie (2026) als basis. Naast het vergroten van het perspectief van inwoners kan dit leiden tot een daling van uitkeringslasten (BUIG). De onderbouwing voor de verwachte realisatie in 2027 is gelijk aan 2026.

Dit heeft te maken met de ingezette acties bij de toegang tot jeugdzorg. Bijvoorbeeld bij het gebiedsteam op school: door de aanwezigheid en het oplossend vermogen van gebiedsteam medewerkers wordt de zorgvraag Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 genormaliseerd en wordt duurdere jeugdzorg voorkomen. Dit geldt ook voor de praktijkondersteuner huisartsen (POH) wat betreft jeugd. Er is een berekening gemaakt van de verwachte besparing op basis van 65 verwijzingen, die niet doorgaan naar de jeugdzorg. Uit de voorlopige cijfers van 2025 van de Dienst blijkt, dat de gemiddelde financiële verplichting voor specialistische jeugdhulp in 2025 € 8.332 bedraagt. De berekende besparing voor de gemeente is dan 65 x € 8.332 = € 541.580. Dit bevestigt de mogelijkheid om de financiële omvang van het budget jeugdzorg te verminderen ten opzichte van de door de Dienst aangegeven raming 2027. Daarnaast zijn er op de overige genoemde onderdelen eveneens besparingen te verwachten. Taakstellingen in meerjarenperspectief Overeenkomstig de kadernota 2026-2029 zijn in meerjarenperspectief het ophogen van de twee taakstellingen, namelijk het "verminderen van de uitgaven sociaal domein" en "het actualiseren van beleid" opgenomen.

Onderstaand de toelichting zoals deze in de kadernota is opgenomen: Actualiseren van beleid (gemeentebreed) met een taakstelling ingaande 2027 (jaarlijks € 50.000) Bij actualisatie van beleid én bij nieuw beleid nemen we, naast een inhoudelijke, ook een financiële opgave mee. Verminderen uitgaven sociaal domein De toelichting is opgenomen onder de uitwerking voor 2027. Op de overige genoemde onderdelen zijn in meerjarenperspectief eveneens besparingen te verwachten. Voor zover de taakstelling van € 300.000 voor 2026 niet wordt gerealiseerd betekent dit dat de opdracht voor de komende jaren voor het niet ingevulde bedrag hoger wordt. Taakstelling in meerjarenperspectief (bedrag x €1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Actualiseren van beleid | 50 | 100 | 150 | 150 Verminderen uitgaven sociaal domein 2027 en verder | 300 | 500 | 700 | 700 Totaal | 350 | 600 | 850 | 850 148 Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 149 Paragraaf Duurzaamheid Gemeente Waadhoeke bevindt zich midden in een wereldwijde verandering naar een duurzame samenleving. Voor ons is dat een samenleving waarin wij zo voor de aarde gaan zorgen dat zij ook voor ons kan blijven zorgen. Als gemeente vinden wij dat deze verandering ook onze verantwoordelijkheid is. In het nieuwe coalitieakkoord (2026-2023) ‘Hjoed dwaan wat moarn freget’ is duurzaamheid een rode draad.

Wij bouwen aan een toekomstbestendige gemeente en daarmee zorgen wij ook voor de generaties na ons. Hoe wij als gemeente toewerken naar een duurzame samenleving hebben wij verankerd in onze Omgevingsvisie Waadhoeke, de Duurzaamheidsagenda en het Ontwikkelperspectief. Daarnaast zijn wij al jaren een SDG-gemeente en zetten wij ons in voor de 17 wereldwijde Sustainable Development Goals. Het toevoegen van een paragraaf Duurzaamheid aan onze gemeentebegroting is voor ons nu een logische stap, ook al is dit voor gemeenten (nog) geen verplichting. Want duurzaamheid is geen losstaand thema. Het raakt alles wat wij doen. Waadhoeke wil helder en transparant zijn over haar duurzaamheidsambities en prestaties. Daarmee sluiten wij aan bij het advies in de ‘Handreiking Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording voor decentrale overheden’ van de Coalition of the willing uit 2024. Zo dragen wij bij aan uniformiteit in de duurzaamheidsverantwoording van decentrale overheden. Een uniforme aanpak is nodig om de inspanningen en resultaten van decentrale overheden vergelijkbaar te maken. Deze duurzaamheidsparagraaf beschouwen wij als een groeimodel. Wij willen vooral een begin maken. Wij willen meer overzicht en inzicht geven in de duurzaamheidsprestaties van onze gemeentelijke organisatie.

Jaarlijks bekijken we hoe we deze paragraaf doorontwikkelen en daarbij ook de input van externe partijen betrekken. Over de projecten in de Duurzaamheidsagenda blijven wij via de Planning & Control cyclus verantwoording afleggen. Onze ambities Als decentrale overheid hebben wij een verantwoordelijkheid in het behalen van de Europese en Rijksdoelen voor 2030, 2040 en 2050. Dat betekent dat wij in Nederland in 2050:  volledig klimaatneutraal zijn,  onze economie 100% circulair is,  dat de biodiversiteit en natuur hersteld zijn. Dat daagt ons uit om dingen ‘oars’ te doen. Gemeente Waadhoeke wil: een voorbeeld zijn in duurzaam handelen. o in 2040 een energieneutrale gemeente zijn. o circulariteit als uitgangspunt nemen bij alles wat wij doen. Om onze ambities te bereiken is het nodig om samen te werken. Daarom hebben wij ons onder meer verbonden aan:  De 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) die zijn opgesteld door de VN en medeondertekend door Nederland.  Het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB).  De Vereniging Circulair Fryslân. In de programma’s van de gemeentebegroting zijn de pictogrammen van de betrokken SDG’s te zien. Daarmee laten wij de verbinding zien tussen het programma en de doelen waar wij aan werken. Om met elkaar op een veilige, gezonde en rechtvaardige manier samen te leven is het nodig om aan al deze 17 doelen tegelijk te werken.

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 150 Door te werken aan onze duurzaamheidsambities werken we ook aan het verhogen van de Brede Welvaart, zowel binnen de gemeente Waadhoeke als daarbuiten. Brede Welvaart kijkt naar de kwaliteit van leven vanuit drie perspectieven: economie, maatschappij (sociaal) en leefomgeving. Het richt zich op welzijn in het ‘Hier en Nu’, de impact op toekomstige generaties, en mensen elders in de wereld. Planbureau Fryslân monitort en rapporteert over de Brede Welvaart binnen onze gemeente. De rapportage van 2026 is te lezen via Rapportage-Waadhoeke.pdf. Hier staat in beschreven hoe onze gemeente ervoor staat op het gebied van gezondheid, welzijn, werk, wonen en leefomgeving. In deze monitor blikken ze ook vooruit op trends die belangrijk zijn voor een hoge Brede Welvaart in 2040. Onze prestaties Het doel van deze paragraaf is meer inzicht te geven in onze recente duurzaamheidsprestaties. Maar niet alles is op dit moment in concrete cijfers uit te drukken en beschikbare data gaat vaak over voorgaande jaren. Om hier toch vorm aan te geven gaan wij werken met het ESG-raamwerk zoals beschreven in de Handreiking. ESG staat voor Environmental, Social en Governance. Ofwel, milieu, mensen en goed bestuur. Binnen deze thema’s kiezen wij voor verschillende indicatoren die onze prestaties meetbaar en inzichtelijk maken.

In deze eerste duurzaamheidsparagraaf starten wij met het thema milieu en maken wij gebruik van onze data uit de CO2-prestatieladder. De komende jaren zullen wij deze paragraaf verder ontwikkelen en uitbreiden om een steeds vollediger beeld te geven. CO2 prestatieladder (parameter Environmental) Op dit moment kunnen we voor de eigen bedrijfsvoering goed onze prestaties meten voor onze klimaatimpact. Het inzichtelijk maken van onze prestaties voor circulariteit, natuur en biodiversiteit zijn nog in ontwikkeling. Onze klimaatimpact meten wij met de CO2 prestatieladder. Dit is een managementsysteem dat de gemeente sinds 2024 heeft ingericht om grip te krijgen op de CO2-uitstoot van haar eigen organisatie. Onze prestaties maken we inzichtelijk met de CO2 footprint die we ieder jaar opstellen. Door deze te vergelijken met eerdere jaren kunnen we zien of onze maatregelen effect hebben en of we op koers liggen om onze ambities te realiseren. We hebben net de stand van zaken opgemaakt over 2025 en zien dat we een CO2-reductie hebben gerealiseerd, vooral op de parameter elektriciteit. Een belangrijke maatregel om dit te halen was de inkoop van 100% hernieuwbare energie uit wind- en zon. Met deze CO2-reductie sluit Waadhoeke aan bij de landelijke trend van een dalende CO2 uitstoot.

In de cijfers van de klimaatmonitor van de Rijksoverheid is landelijk - en voor gemeente Waadhoeke- een duidelijke daling zichtbaar in de periode vanaf 2010 tot en met 2024.

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 151 Doelen voor 2027 In 2027 zetten wij ons actief in voor:  de duurzame doelen die wij hebben vastgelegd in onze Duurzaamheidsagenda,  het verder verkleinen van de CO2-footprint van onze eigen organisatie met behulp van de CO2 prestatieladder,  het doorontwikkelen van deze duurzaamheidsparagraaf voor de programmabegroting 2028  het partnerlidmaatschap bij de Vereniging Circulair Friesland.

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 152 5 Financiële begroting Inleiding Voorafgaand aan de verplicht voorgeschreven onderdelen van de Financiële begroting schetsen we kort de stappen vanaf de kadernota 2027-2030 naar deze begroting. De verplicht voorgeschreven onderdelen vallen onder de termen: - het overzicht van baten en lasten met toelichtingen, en - de uiteenzetting van de financiële positie met toelichtingen daarop. De baten en lasten worden op verschillende manieren gepresenteerd om goed inzicht te geven. Omdat de begroting structureel in evenwicht moet zijn is van het belang om de lasten en baten te schonen van de incidentele lasten en baten. Daarbij hebben deze incidentele laten en baten vaak een relatie met een reserve en/of voorziening. De (geprognosticeerde) balans geeft inzicht in de financiële positie. Op onderdelen van de balans wordt een korte toelichting gegeven. De grondslagen van de ramingen hebben op zowel de baten en lasten als de balans betrekking. Hoofdlijnen van het financiële perspectief In de kadernota 2027-2030 is de meerjarenraming 2027-2030 en de budgettaire ruimte geschetst op basis van de meicirculaire 2026. in de kadernota zijn geen voorstellen gedaan voor het invullen van structurele of incidentele ruimte, in afwachting van het collegeprogramma 2026-2030 en de financiële vertaling daarvan.

Bij de gebruikelijke doorrekening van de budgetten naar 2027 zijn er nog aanvullende mutaties verwerkt met een autonoom karakter. Het betreft met name de actualisatie van de maatstaven van de algemene uitkering uit het gemeentefonds met een positief effect van afgerond € 325.000. Enkele autonome ontwikkelingen geven per saldo een voordelig effect van afgerond € 155.000. Bij de kosten voor investeringen en financiering doet zich een positief effect voor van afgerond € 56.000. De jaarschijf 2027 sluit met een positief saldo van € 848.625. De bijgewerkte meerjarenraming geeft op hoofdlijnen hetzelfde beeld als in de kadernota, dat wil zeggen een positief saldo voor 2027 en negatieve uitkomsten voor 2028 en verder. Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 In onderstaande tabel is dit cijfermatig weergegeven, afgerond op duizendtallen.

Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Structureel beschikbare ruimte | 1.638 | -792 | -1.655 | -4.023 Incidenteel ingezet in 2027 | -126 Incidenteel naar reserve Bloemketerp | -1.200 | -1.200 Meerjarenperspectief Kadernota 2027-2030 | 312 | -1.992 | -1.655 | -4.023 Mutaties doorrekening begroting | 536 | 626 | 506 | 626 Bijgesteld meerjarenperspectief | 849 | -1.366 | -1.149 | -3.397 Effect kwaliteitskader IHP - scholen Bloemketerp | -678 Nieuw meerjarenperspectief | 849 | -1.366 | -1.149 | -4.075 De incidenteel ingezette middelen van afgerond € 126.000 betreffen € 29.000 FUMO, € 7.000 Marrekrite en € 90.000 lagere inkomst sportaccommodaties. Bovenstaand meerjarenperspectief wordt in de volgende paragraaf uitgewerkt vanuit de invalshoek van het structureel begrotingsevenwicht. Structureel begrotingssaldo Structureel begrotingsevenwicht betekent dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. Deze beoordeling wordt gemaakt met behulp van het onderstaand overzicht: uit het geraamde resultaat worden de incidentele lasten en baten gehaald waarna het structurele resultaat of begrotingssaldo zichtbaar wordt. Na onderstaande overzicht is het structureel begrotingssaldo uitgewerkt per programma voor de vier jaren van het meerjarenperspectief.

Waarbij voor het jaar 2030 het feitelijke begrotingssaldo 2030 van -/- € 3.397.000 is verwerkt, nog zónder de besluitvorming van de raad van 5 november over het effect van het kwaliteitskader IHP voor de scholenbouw op Bloemketerp van -/- € 678.000. Structureel begrotingssaldo (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserves | -180.646 | -179.888 | -177.975 | -184.270 Baten exlusief mutaties reserves | 181.673 | 179.047 | 176.438 | 180.485 Geraamd saldo van baten en lasten | 1.027 | -841 | -1.537 | -3.785 Toevoegingen reserves | -1.200 | -1.200 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 1.021 | 675 | 388 | 388 Geraamd resultaat | 849 | -1.366 | -1.149 | -3.397 Incidentele lasten incl incidentele toevoegingen reserves | -3.023 | -2.496 | -492 | -2.851 Incidentele baten incl incidentele onttrekkingen reserves | 1.697 | 1.296 | 492 | 2.851 Structureel begrotingssaldo | 2.174 | -166 | -1.149 | -3.397 153 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Structureel begrotingssaldo 2027-2028 | 2027 | 2028 (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Programma 1 - Bestuur en ondersteuning | 5.169 | 826 | -4.344 | 5.044 | 826 | -4.219 Programma 2 - Veiligheid | 5.719 | 70 | -5.649 | 5.739 | 70 | -5.669 Programma 3 - Verkeer, vervoer en waterstaat | 12.600 | 240 | -12.360 | 12.600 | 240 | -12.360 Programma 4 - Economie | 1.515 | 558 | -958 | 1.458 | 592 |

-866 Programma 5 - Onderwijs | 7.195 | 1.465 | -5.730 | 7.255 | 1.505 | -5.749 Programma 6 - Sport, cultuur en recreatie | 14.042 | 1.061 | -12.981 | 13.997 | 1.111 | -12.886 Programma 7 - Sociaal Domein | 85.882 | 20.680 | -65.203 | 84.923 | 21.447 | -63.476 Programma 8 - Gezondheid en duurzaamheid | 20.327 | 16.221 | -4.106 | 20.412 | 16.316 | -4.096 Programma 9 - Wonen en fysieke leefomgeving | 5.380 | 1.842 | -3.538 | 5.454 | 1.973 | -3.481 Totaal van de programma's | 157.831 | 42.962 | -114.869 | 156.881 | 44.079 | -112.802 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen | 1.836 | 138.619 | 136.783 | 1.816 | 134.876 | 133.060 Overzicht overhead | 18.272 | 92 | -18.180 | 18.152 | 92 | -18.060 Bedrag heffing VPB | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Bedrag voor onvoorzien | 2.707 | 0 | -2.707 | 3.038 | 0 | -3.038 Subtotaal programma's (incl.

algemene dekkingsmiddelen, overhead, | 180.646 | 181.673 | 1.027 | 179.888 | 179.047 | -841 VPB en onvoorzien) Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | 1.200 | 1.021 | -179 | 1.200 | 675 | -525 Geraamd resultaat | 181.846 | 182.694 | 849 | 181.088 | 179.722 | -1.366 Waarvan incidentele baten lasten | 1.823 | 497 | -1.326 | 1.296 | 96 | -1.200 Structureel begrotingssaldo / resultaat | 180.023 | 182.197 | 2.174 179.792 | 179.626 | -166 Structureel begrotingssaldo 2029-2030 | 2029 | 2030 (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Programma 1 - Bestuur en ondersteuning | 4.754 | 586 | -4.169 | 4.854 | 586 | -4.269 Programma 2 - Veiligheid | 5.776 | 70 | -5.706 | 5.751 | 70 | -5.680 Programma 3 - Verkeer, vervoer en waterstaat | 12.600 | 240 | -12.360 | 12.600 | 240 | -12.360 Programma 4 - Economie | 1.508 | 642 | -866 | 4.214 | 3.349 | -866 Programma 5 - Onderwijs | 7.317 | 1.505 | -5.812 | 9.198 | 1.505 | -7.692 Programma 6 - Sport, cultuur en recreatie | 13.997 | 1.111 | -12.886 | 15.526 | 1.111 | -14.415 Programma 7 - Sociaal Domein | 84.341 | 21.451 | -62.890 | 84.196 | 21.451 | -62.745 Programma 8 - Gezondheid en duurzaamheid | 20.503 | 16.411 | -4.092 | 20.599 | 16.506 | -4.093 Programma 9 - Wonen en fysieke leefomgeving | 6.046 | 1.334 | -4.711 | 5.698 | 987 | -4.711 Totaal van de programma's | 156.842 | 43.349 | -113.493 | 162.636 | 45.803 | -116.833

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ef7b6195-03cd-4801-bb4b-8fb7fc9d4e03?agendaItemId=9d269765-b50f-4db6-8b6d-c2b880ec76e4