Bijlage 1 Programmabegroting 2026

Daarbij kan de tijdens de zitting besproken overeenkomst inzake de hoofdelijkheid voor de besluitaansprakelijkheid in het geding worden gebracht en kunnen partijen zich uitlaten over de vraag of men vonnis wil. Bij dagvaarding van 31 december 2021 is een andere voormalige eigenaar van de grondwal een procedure gestart tegen de gemeente. Partijen zijn tezamen met de provincie en de verzekeraars van de beide overheden in overleg getreden. In 2022 is tussen partijen een schikking bereikt (€ 82.500), waarna de procedure bij de rechtbank is doorgehaald. Risicobeheersing De gemeente heeft de best estimate, die is opgesteld door het door de verzekeraar ingeschakelde expertisebureau Lengkeek, ontvangen. Lengkeek heeft de schade ingeschat op circa € 485.000. De verzekeraar heeft laten weten, dat voor vermogensschade een verzekerd bedrag van € 1.250.000 per aanspraak geldt. Dit bedrag behelst de kosten voor verweer en een eventuele schadevergoeding. Zoals hierboven aangegeven is er reeds een schadevergoeding uitgekeerd. Het verzekerd bedrag is verminderd met een bedrag van € 82.500 tot een bedrag van € 1.167.500 minus de kosten van verweer.

90

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

De vordering (€ 1.559.752,89 x 50 % = € 779.876,45) in de nog lopende zaak is blijkens de akte lager dan het verzekerd bedrag (€ 1.167.500). De vermindering van de vordering met 50 % ziet op de verdeling van 50/50 tussen provincie en gemeente. Gelet op het voorlopig oordeel van de rechtbank ter zitting is de kans gering, dat de gemeente voor een deel van het uiteindelijke schadebedrag niet verzekerd is. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€0

Klein (25%)

I

1

Risico: Plafond BTW Compensatiefonds (BCF) Het is onzeker wat de ruimte onder het Plafond van het BTW Compensatiefonds gaat doen in de komende jaren en of er ruimte blijft onder het plafond. De ruimte kan ook negatief worden. In dat geval komt de negatieve ruimte ten laste van het gemeentefonds. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in afstemming met de VNG en de provinciale toezichthouders een advies opgesteld. Gemeenten mogen in de meerjarenraming voor de ruimte onder het plafond maximaal rekening houden met de laatst gerealiseerde ruimte. Voor 2026-2029 wordt rekening gehouden met de maximale ruimte (€ 825.000 op basis van de definitieve cijfers van 2025). Risicobeheersing We volgen de berichtgeving. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 825.000

Zeer Klein/klein (10%)

S

2

Risico: Stelpost Jeugd In de Hervormingsagenda Jeugd zijn naast inhoudelijke tevens financiële afspraken gemaakt tussen Rijk en de VNG. Onderdeel hiervan is de afspraak dat een onafhankelijke commissie van deskundigen een zwaarwegend advies geeft over de uitvoering van de agenda, mede in relatie tot de uitgavenontwikkeling in de Jeugdzorg. Het eerste advies van de commissie Van Ark is op 30 januari 2025 gepubliceerd. De financiële vertaling is door het Rijk verwerkt in de meicirculaire van het gemeentefonds. Bij de kadernota 2026-2029 is de actuele stand verwerkt, wat betekent dat de oude stelposten konden vervallen. Voor 2028 en 2029 zijn nieuwe stelposten opgenomen, die hetzelfde onzekere karakter hebben. Voor 2028 betekent dit een onzekere factor van € 873.000 en voor 2029 ook. Voor 2026 en 2027 is dus geen concreet risico omtrent de stelpost jeugd meer aanwezig. Risicobeheersing We volgen de berichtgeving. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€0

Zeer klein (5%)

S

91

2

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

Verzameltabel risicobeheersing Risico Bedragen x € 1

Toelichting risico

Maximaal financieel risico

Kans S/I Factor

Grondexploitatie Waddenglas

Belangrijkste risico is een stagnerende ontwikkeling van de glastuinbouwsector.

3.650.000 5%

I

1

Kie-1

Belangrijkste risico is de stagnerende verkoop. Er is een voorziening gevormd, deze is al in mindering gebracht op het financieel risico.

0 5%

I

1

Kie-2

Vertraging aanleg nutsleidingen.

180.000 75%

I

1

Alvestedenwyk

Grond weer in eigendom bij gemeente, diverse scenario's denkbaar, onzekerheid over nog te nemen besluit.

14.800.000 35%

I

1

0 50%

I

1

Alternatieven in beheerplannen In de beheerplannen zijn ten aanzien van het groot onderhoud alternatieven doorgevoerd gericht op kostenbesparing.

1.000.000 50%

I

1

Seizoenschade gemeentelijke kapitaalgoederen

Het onderhoudsniveau is gesteld op sober doch doelmatig. Keerzijde hiervan is dat de kans op acuut op te pakken achterstallig onderhoud

1.000.000 25%

I

1

Misschatting in beheerplannen De kans is aanwezig dat extra onderhoud moet worden uitgevoerd. Dit brengt een risico met zich mee.

715.000 25%

I

1

Vervuilde bodemlocaties

500.000 25%

I

1

Totaal risico grondexploitatie

18.630.000

Kapitaalgoederen Baggerplan 2022-2030

Niet opgenomen werkzaamheden in het baggerplan 2022-2030.

Niet alle vervuilde bodemlocaties binnen de gemeente zijn in beeld gebracht.

Totaal risico kapitaalgoederen

3.215.000

Overige financiële risico's met een incidenteel karakter Vangnetuitkering PW

Risico op (gedeeltelijk) niet honoreren aanvraag

0 25%

I

1

Kosten Sociaal Domein

Variabelen m.b.t. inkoop en het aanbieden van zorg zijn nog onzeker.

6.180.000 50%

S

2

Gewaarborgde leningen

De gemeente staat borg voor leningen aan diverse organisaties en stichtingen

9.145.000 5%

I

1

Verstrekte Langlopende leningen

Risico dat de leningen niet worden terugbetaald door de desbetreffende organisatie

1.394.000 5%

I

1

Inrichtingsplan FranekeradeelHarlingen

Aanbestedings- en uitvoeringsrisico's. Inclusief de maatschappelijke plus.

3.700.000 5%

I

1

750.000 5%

I

1

1.000.000 25%

I

1

0 25%

I

1

825.000 10%

S

2

0 5%

S

2

Voorfinanciering grondaankopen Verzelfstandigd Openbaar Onderwijs

Verzelfstandigd openbaar onderwijs, gemeenten eindverantwoordelijk

Geluidwal Menaam

Juridische procedure

Plafond BCF

Ruimte onder plafond BCF

Stelpost Jeugd

Extra structurele middelen jeugd

Totaal overige financiële risico's met een incidenteel karakter

22.994.000

Totaal benoemd risico

44.839.000

92

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

De ratio weerstandsvermogen bedraagt (afgerond): € 17.800.000 / € 17.200.000 = 1,03 (voldoende) De stand van de algemene reserve is tot en met begrotingswijziging 6 van 2025, aangepast met claims en andere verplichtingen. De kwantificering van de gelopen risico's is met behulp van Naris berekend op € 18,2 miljoen. Hierbij dient er rekening worden gehouden dat er een reserve grondexploitatie is gevormd ter dekking van de risico's binnen de grondexploitatie. De stand van de reserve grondexploitatie is per 01-01-2026 € 1.007.648. Hierdoor wordt ingeschat dat de gemeente ongeveer € 17,2 miljoen aan risico's loopt (€ 18,2 miljoen - € 1,0 miljoen).

93

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

C. Niet gekwantificeerde risico's, ontwikkelingen en onzekerheden De niet-gekwantificeerde risico’s hebben ook een (negatief) effect op de bedrijfsvoering en/of de financiële positie. Het effect is echter niet meetbaar gemaakt in euro’s. Hieronder is een groot aantal risico’s en onzekerheden benoemd, zowel eenmalig, structureel, groot, klein, etc. De volgorde van presentatie geeft geen indicatie van prioriteit of rangorde. We melden deze onderwerpen om een zo goed mogelijk beeld te geven van wat er speelt bij ons en in de omgeving van gemeenten. Materieel begrotingsevenwicht De (meerjaren) begroting moet materieel in evenwicht zijn, dat wil zeggen, dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten. Omdat een gemeente per definitie meer wensen dan mogelijkheden heeft zal er altijd spanning op de beschikbare middelen en dus ook op het begrotingsevenwicht staan. Daarnaast zullen zich onmiskenbaar autonome ontwikkelingen voordoen waarmee geen rekening kon worden gehouden. We melden deze onderwerpen om een zo goed mogelijk beeld te geven van wat er speelt bij ons en in de omgeving van de gemeente. Risicobeheersing Om te voorkomen dat er teveel middelen worden ingezet wordt in de meerjarenbegroting altijd het jaar met de minst gunstige begrotingspositie als uitgangspunt genomen.

Hierbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met toekomstige (autonome) ontwikkelingen in zowel de baten als de lasten. Kapitaallasten Conform de nota Reserves en Voorzieningen wordt alle bespaarde rente ten gunste van de exploitatie gebracht, met uitzondering van de bespaarde rente over het saldo van de algemene reserve boven de € 15,0 miljoen. Gevolg van dit besluit is dat de omvang van de reserves en/of voorzieningen direct van invloed zijn op de (rentelasten/baten in de) exploitatie en dat hierdoor de verschillen tussen begroting en rekening per jaar kunnen wisselen, zowel positief als negatief. Risicobeheersing Door mutaties in de overige reserves en voorzieningen is de verwachte rente-bate aangepast. In het meerjarenbeeld is rekening gehouden met een afname van de reserves en voorzieningen. Rijksbeleid (o.a. gemeentefonds, decentralisaties) Het rijksbeleid is van grote invloed op de gemeentelijke organisatie. Bezuinigingen, decentralisatie van taken, herijking van het gemeentefonds zijn actuele onderwerpen die tot onzekerheden in het (financieel) beleid leiden. Actueel is de herziening van het gemeentefonds. Risicobeheersing De ontwikkelingen in het rijksbeleid worden op de voet gevolgd en waar mogelijk vertaald in maatregelen. Ten aanzien van de decentralisatie van taken is het uitgangspunt dat taken uitgevoerd worden op basis van beschikbaar budget.

Risico’s in uitvoering en bedrijfsvoering worden beheerst door de samenwerking met omliggende gemeenten te zoeken. Kosten juridische bijstand bij gegrond verklaarde bezwaren Burgers hebben de mogelijkheid om bij de indiening van bezwaar- en/of beroepschriften tegelijk te verzoeken de kosten van juridische bijstand vergoed te krijgen. De gemeente is verplicht deze kosten te vergoeden als een bezwaar en/of beroep gegrond wordt verklaard en vaststaat dat het besluit waartegen de gronden van bezwaar en/of beroep zich richtten, onrechtmatig is genomen. Risicobeheersing Zorgdragen voor zorgvuldig voorbereide en daadkrachtig gemotiveerde besluiten.

94

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

Verzekeringen De gemeente is in de meeste gevallen voor risico’s betreffende brand en storm verzekerd. Als basis daarvoor geldt de verzekerde waarde zoals die ten tijde van het afsluiten van de verzekering bekend was. De verzekerde waarden worden geïndexeerd en zijn per definitie op niveau. Eisen door ICT- en beveiligingsontwikkelingen naast extra aanschaf en vernieuwing van inventaris, computers e.d. leiden tot verandering. Wijzigingen wat betreft de verzekerde waarden moeten geregistreerd worden. Risicobeheersing Preventiebeleid draagt bij tot beperking van risico’s. WA-verzekering en frauderisico Op het terrein van de wettelijke aansprakelijkheid is in de jurisprudentie een verschuiving waarneembaar, waardoor de positie van de ‘benadeelde’ ten opzichte van de bestuursorganen sterker wordt. Ook is de aansprakelijkheid van werkgevers verruimd. Er is een toenemende claimbereidheid te bespeuren. De risico’s van besturen worden hierdoor vergroot. Risicobeheersing Preventiemaatregelen ter voorkoming van fraude in relatie tot integriteit. Automatisering/ICT Automatisering en ICT zijn essentieel voor onze (kritische) bedrijfsprocessen. Dit vereist niet alleen dat systemen up-to-date zijn en blijven, maar ook dat we voorbereid zijn op mogelijke uitval. Het technische beheer van onze ICT-omgeving is ondergebracht bij het Shared Service Centrum Leeuwarden (SSC).

De kwaliteitsafspraken en -eisen voor onze ICT-omgeving zijn vastgelegd in een servicelevel agreement (SLA) en dossier afspraken procedures (DAP). Risicobeheersing De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) biedt een praktische benadering voor actief risicomanagement, waarbij drie beveiligingsniveaus (BBN1, BBN2 en BBN3) worden onderscheiden. Elk niveau omvat een verplichte set beveiligingsmaatregelen. We hebben maatregelen geïmplementeerd om zowel de kans als de impact van risico's te verminderen. We voeren jaarlijks onder meer een RI&E Informatiebeveiliging uit om te beoordelen of er aanvullende maatregelen nodig zijn om specifieke risico’s te beheersen. We voeren jaarlijks samen met het SSC een uitwijktest uit. Tijdens deze test simuleren we een situatie waarbij bijvoorbeeld ICT-systemen, (netwerk)verbindingen of datacenters uitvallen. Hierbij wordt een back-up- en herstelsituatie gesimuleerd. Deze activiteit maakt ook deel uit van het informatiebeveiligingsplan en draagt bij aan een effectief bedrijfscontinuïteitsbeheer. Privacy & Informatieveiligheid De ambitie van Waadhoeke is om in 2025 ‘Persoonlijk, dichtbij en online’ met de gemeenschap samen te werken. In een digitale samenleving waarin nieuwe technologieën en inzichten snelle veranderingen veroorzaken, brengt dit zowel kansen als uitdagingen met zich mee.

Het dreigingsbeeld 2023 - 2024 beschrijft de grootste risico’s voor gemeenten op het gebied van informatiebeveiliging en gegevensbescherming. Uitval van de dienstverlening, verstoringen in de bedrijfsvoering, en het in verkeerde handen vallen van vertrouwelijke informatie zijn de meest prominente risico's, aangedreven door dreigingen zoals steeds destructievere ransomware, een toename in het aantal en de ernst van kwetsbaarheden in software, en gevaren in ketens die buiten het zicht liggen. Om onze ambitie van 'Persoonlijk, dichtbij en online' te verwezenlijken, werkt de gemeente Waadhoeke proactief aan het beheersen van deze risico’s door te investeren in robuuste beveiligingsmaatregelen en een cultuur van veiligheid en bewustzijn binnen onze organisatie te 95

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

bevorderen. Gemeente Waadhoeke is zich hiervan zeer bewust en neemt gerichte maatregelen om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Risicobeheersing Voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) blijft het uitgangspunt. De Chief Information Security Officer (CISO) van gemeente Waadhoeke initieert verbetermaatregelen en zet acties uit om onze data en systemen te beschermen. Voor de eisen met betrekking tot de beheeromgeving van ICT sluiten wij aan bij het beveiligingsplan van het Shared Service Centrum (SSC). Als een van de samenwerkingspartners van het SSC Leeuwarden, waar het technisch beheer en de expertise zijn ondergebracht, nemen wij actief deel aan het CISO-overleg, waarin gezamenlijk maatregelen worden afgestemd om te voldoen aan de BIO en andere relevante normen. De verbeterpunten die voortkomen uit onze zelfevaluatie en controles nemen we mee bij het opstellen, uitvoeren en bijstellen van ons informatiebeveiligingsbeleid, inclusief domeinspecifiek informatiebeveiligingsbeleid, voor de komende jaren. Daarnaast nemen we voortdurend aanvullende technische en organisatorische maatregelen die buiten de directe ICT-beheeromgeving vallen, om de algehele beveiliging van onze informatie verder te versterken.

Gemeente Waadhoeke toetst nieuwe verwerkingen van persoonsgegevens aan de basisbeginselen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), voert Data Protection Impact Assessments (DPIA's) uit, en houdt een register bij van datalekken. De Functionaris Gegevensbescherming (FG) ziet toe op de naleving van de AVG, adviseert over gegevensbeschermingskwesties en is betrokken bij de beoordeling van gegevensverwerkingen om ervoor te zorgen dat deze in lijn zijn met de wettelijke vereisten. De CISO en de FG werken nauw samen en zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het bevorderen van een beveiligingsbewuste en privacybewuste cultuur binnen de gemeente. Communicatie over informatieveiligheid en privacy vindt regelmatig plaats via MijnWerk, en er wordt gebruikgemaakt van het doorlopende bewustwordingsprogramma Arda om het kennisniveau en de weerbaarheid van gemeente Waadhoeke te vergroten. Ook wordt aansluiting gezocht bij de Europese Dag van de Privacy (28 januari) en de Europese Cybersecurity maand (oktober). BTW Voor projecten met derden die met steun van de gemeente worden gefinancierd, of projecten waarvan de gemeente de projectleider is met steun van derden, is het erg belangrijk dat de btw component niet vergeten wordt. De Spuk Sport werd indertijd ingevoerd om het financiële nadeel van de verruiming btwsportvrijstelling te compenseren (2019-2023).

Bij de oude specifieke uitkering Spuk Sport werd het voorschot gebaseerd op de aanvraag. Bij de nieuwe Spuk Sport (geldt voor 2024 en 2025) wordt het voorschot gebaseerd op het gemiddelde van de gerealiseerde bestedingen van de laatste 3 SiSa-verantwoordingen. Voor de specifieke uitkering sport is € 189 miljoen (macro) beschikbaar in 2025. De gemeente Waadhoeke heeft een bedrag van € 228.658 aangevraagd. Als een gemeente uiteindelijk minder recht blijkt te hebben dan ze aan voorschot heeft gekregen, moeten ze dat deel terugbetalen, Eveneens geldt als de gemeente meer recht blijkt te hebben dan ze aan voorschot heeft gekregen krijgt ze het meerdere uitbetaald, met in inachtneming van een aantal voorwaarden. De gemeente Waadhoeke loopt dus een risico voor het verschil tussen de originele aanvraag en het uitgekeerde bedrag. De nieuwe specifieke regeling SPUK Sport geldt dus voor 2024 en 2025. In deze twee jaar wil het rijk nader onderzoeken wat hij vanaf 2026 wil doen. Het is niet zeker of dat het beste via een specifieke uitkering kan. Op de rijksbegroting blijft het budget voor de stimulering sport overigens beschikbaar. 96

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

Risicobeheersing Periodiek en ad hoc overleg tussen afdeling Financiën en vakafdelingen. Daarnaast worden kredietaanvragen en boekingen gescreend op btw-vraagstukken. Horizontaal Toezicht De gemeente Waadhoeke heeft gekozen voor Horizontaal Toezicht (HT). Op deze manier vervalt, op termijn zodra er sprake is van aangepast toezicht, de 5-jaarlijkse controle en worden (nadelige) verrassingen achteraf voorkomen. Bij HT gaat het om het proces dat de belastingdienst bij alle fiscale facetten wordt betrokken. Vooraf en open overleg met de belastingdienst is hierbij belangrijk. Een van de onderdelen die de gemeente moet ontwikkelen is het zgn. Tax Control Framework (TCF). Hierin worden alle processen die te maken hebben met fiscaliteit beschreven. De voortgang van de ontwikkeling van dit TCF is mede bepalend voor het in stand blijven van het convenant en voor het bereiken van aangepast toezicht. Risicobeheersing Borging in processen en toepassen van interne controles. VPB Vanaf 1 januari 2016 zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig. De inventarisatie en implementatie van de Vpb-plicht en het doen van aangifte voor de eerste jaren is met behulp van Caraad Belastingadviseurs gedaan.

Uit de inventarisatie blijkt dat gemeente Waadhoeke 3 activiteiten met enige "winstpotentie" heeft waarover mogelijk Vpb verschuldigd is: - het straat parkeren, maar deze is voor de Vpb vrijgesteld, - het zich ontdoen van huishoudelijke afvalstoffen tegen een positieve opbrengst, - en de grondexploitatie, De opbrengst op restafval is gering zodat de Vpb zeer klein is. De grondexploitaties komen in 2018, 2019 en 2020 niet door de spreekwoordelijke ‘ondernemerspoort’ waardoor er geen Vpb verschuldigd is. De aangiften vennootschapsbelasting 2018 t/m 2020 worden gevolgd door de belastingdienst, ten aanzien van de activiteit afval is de Belastingdienst derhalve akkoord met onze pragmatische aanpak. De aangifte Vpb 2023 is inmiddels ingediend en betreft slechts afval. De deadline aangifte Vpb 2024 is 1 mei 2026. Voor 2025 is een voorlopige aanslag ontvangen en betaald. De wetgeving en jurisprudentie over de Vpb voor gemeenten is nog volop in beweging. Elk jaar moet opnieuw de Vpb-plicht beoordeeld worden. Risicobeheersing Goed volgen van de Vpb-regelgeving en -jurisprudentie die nog in beweging is. Bij nieuwe activiteiten alert zijn op mogelijke gevolgen voor de Vpb. Bij de nieuwe Grondexploitatie-opzetten de jaarlijkse actualisatie van de Vpb meenemen.

Leerlingenvervoer Gemeenten zijn verplicht een regeling vast te stellen op basis waarvan ouders van leerlingen - onder bepaalde voorwaarden - aanspraak kunnen maken op bekostiging van vervoer van en naar school. Het vervoer omvat leerlingen van basisscholen, speciale scholen voor basisonderwijs en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Leerlingen van het regulier voortgezet onderwijs die gehandicapt zijn kunnen in principe ook in aanmerking komen voor bekostiging van het vervoer.

97

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

Uitgangspunt van de regeling is een bekostiging op basis van het openbaar vervoer. Als dat niet mogelijk is kan aangepast vervoer bekostigd worden. Risicobeheersing Het leerlingenvervoer is een zogenaamde “open-eind-regeling”. Dit betekent dat het aantal aanvragen en de daarmee gepaard gaande kosten moeilijk in te schatten zijn. Peuterspeelzalen De bekostigingssystematiek is dat ouders een inkomensafhankelijke bijdrage betalen voor deelname aan het peuterspeelzaalwerk. Afhankelijk van het inkomen krijgen ouders een toeslag van de Belastingdienst. Bij kostwinnersgezinnen wordt deze toeslag (een vast bedrag per kind) door de gemeente betaald. Het aantal kinderen dat van deze voorziening gebruik maakt fluctueert elk jaar. Risicobeheersing De bijdrageregeling is een zogenaamde “open-eind-regeling”. Dit betekent dat het aantal aanvragen en de daarmee gepaard gaande kosten moeilijk in te schatten zijn. Algemene risico’s verbonden aan het subsidiëren van instellingen De gemeente Waadhoeke verstrekt jaarlijks vele subsidies, van kleine bedragen tot vele tonnen. Risico’s liggen er vooral op het gebied van de gesubsidieerde instellingen die grotendeels gefinancierd worden door de gemeente en die een bestuurlijke relatie met de gemeente hebben. Als er iets mis gaat dan wenden de instellingen zich veelal tot de gemeente voor een (financiële) oplossing .

Risicobeheersing Tussentijds voortgangsgesprek met instellingen die substantieel subsidie ontvangen (groter dan € 50.000), in gesprek gaan als er problemen gesignaleerd worden, controle- of beoordelingsverklaring bij de jaarstukken. Beschermd Wonen Tot op heden worden de taken uitgevoerd via Centrumgemeenten, in ons geval Leeuwarden. Met ingang van 2018 ligt het financieel risico al bij de gemeente. De tekorten in eerdere jaren (2018 en 2019) zijn door de inzet van het regionale expertiseteam teruggebracht en sinds 2020 is er een klein overschot. Hieruit blijkt dat de genomen maatregelen door SDF voldoende effect hebben gehad in het terugdringen van het tekort. De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen is wederom uitgesteld. De inwerkingtreding stond oorspronkelijk gepland voor 1 januari 2026, maar die datum blijkt niet haalbaar. De centrumgemeenten blijven het budget voor beschermd wonen in 2026 dus ontvangen op basis van het huidige historische verdeelmodel. Risicobeheersing Regelmatig overleg en afstemming met SDF. Daarnaast actieve monitoring van informatie over de nieuwe herijking van de middelen voor beschermd wonen. Ziekteverzuim In de CAO gemeenten, zoals die geldt vanaf 1 januari 2023, is bepaald dat een zieke medewerker in de eerste 52 weken van zijn afwezigheid recht heeft op 100% doorbetaling van het salaris.

In de 52e tot en met de 104e week van zijn afwezigheid is dit percentage 70%. De werkgever en werknemer spannen zich samen in om de zieke medewerker zo snel mogelijk weer aan het werk te krijgen. Met name in de eerste weken van afwezigheid wegens ziekte voert de 98

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

werkgever zelf de regie op de bedrijfsgezondheidszorg en de verzuimbegeleiding. Uitgangspunt daarbij is snel en effectief ingrijpen en het verzuim bekorten. Vanaf dag 1 is de direct leidinggevende verantwoordelijk voor de verzuimbegeleiding. Na 3 weken neemt de arbodienst en bedrijfsarts de verzuimbegeleiding voor een deel over in met name een adviserende rol richting de werkgever. We zijn traject gestart met betrekking tot het verbeteren van de verzuimaanpak. Het gemiddelde ziekteverzuimpercentage over 2024 bedroeg 6,8%. Risicobeheersing Ziekteverzuimbegeleiding als gezamenlijke inspanning en sturing van leidinggevende, arbodienst en bedrijfsarts. Vanuit het werkbelevingsonderzoek en rapportages van de arbodienst extra aandacht voor thema werkdruk in relatie tot verzuim, o.m. door verdiepingssessies in MO. Maatregelen gericht op preventie zoals coaching, stimuleren van een gezonde leefstijl, aanbieden van een preventief medisch onderzoek (PMO). Wet WIA Sinds 2006 hebben we te maken met de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). De WIA regelt onder meer de arbeidsongeschiktheidsuitkering voor medewerkers die 2 jaar of langer ziek zijn en die volgens het UWV (deels) blijvend arbeidsongeschikt zijn.

De WIA voorziet in deze situaties in een inkomensvoorziening voor medewerkers die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn (IVA) en die voor een deel of tijdelijk volledig arbeidsongeschikt zijn (WGA). Gemeente Waadhoeke is eigen risicodrager voor de WGA en Ziektewet. Een eigen risicodrager betaalt voor een periode van 10 jaar zelf de WGA-uitkeringen van de (ex)-werknemers. De werkgever is tijdens deze periode van 10 jaar eveneens zelf belast met de re-integratie van zijn arbeidsongeschikte (ex)-werknemers. Deze wijziging vraagt een nog actievere en zorgvuldiger hantering van het ziekteverzuimbeleid. Regelmatige toetsing in hoeverre het huidige beleid voldoet aan nieuwe wetgeving moet zeker plaatsvinden. Risicobeheersing Bij verwachte WIA-instroom van een medewerker, vroegtijdig melden van de WGA-gerechtigde bij en inschakelen van de casemanager van HCS. HCS voert vervolgens het casemanagement uit en verzorgt de begeleiding en ondersteuning bij de re-integratie. Doel hiervan is medewerkers zo snel mogelijk te begeleiden naar een plek waar ze hun restverdiencapaciteit kunnen inzetten, waardoor de kosten voor ons als eigen risicodrager worden beperkt. Keuzepensioen Een gemeentelijke organisatie is op grond van het Pensioenreglement verplicht deelnemer in het ABP. Een werknemer bouwt tijdens zijn actieve periode pensioen op bij het ABP.

Met het ABP-keuzepensioen kan een werknemer zelf het moment kiezen waarop het pensioen in gaat. Dat kan al vanaf de 60e verjaardag, maar moet uiterlijk 5 jaar ná de AOW-gerechtigde leeftijd in gaan. De medewerker heeft binnen het ABP-keuzepensioen diverse keuzemogelijkheden:  het moment waarop het keuzepensioen in gaat;  het pensioen (gedeeltelijk) laten ingaan en daarnaast (gedeeltelijk) blijven werken;  eerst een hoger en later een lager pensioen ontvangen, of andersom;  een gelijkblijvend inkomen, vóór en ná de AOW-leeftijd;  het verhogen van het pensioen met (een deel van) het nabestaandenpensioen. Dit onvoorspelbare vraagt een grote mate van flexibiliteit van de organisatie.

99

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2026

Risicobeheersing De mogelijkheden van risicobeheersing zijn beperkt. WW en bovenwettelijke WW De Werkloosheidswet (WW) is ook van toepassing op overheidspersoneel. We zijn als gemeentelijke organisatie verplicht eigenrisicodrager voor de WW. Dit houdt in dat de kosten van WW-uitkeringen van ex-medewerkers voor rekening van de werkgever zijn. Het betekent daarnaast ook dat de werkgever wettelijk verantwoordelijk is voor de re-integratie van zijn ex-medewerkers met als doel om deze medewerkers weer aan het werk te krijgen. In 2015 is de WW op een aantal onderdelen versoberd (vertraagde opbouw en verkorting maximale duur van de WW-uitkering). Afgesproken is om deze versoberingen in opbouw en duur te repareren. Dit vindt plaats door een zgn. reparatie-uitkering. Risicobeheersing We investeren in re-integratiebegeleiding van de ex-medewerkers. Om er voor te zorgen dat de exmedewerkers zo snel mogelijk uitstromen naar werk en dus geen geld meer kosten voor de werkgever. Krapte op de arbeidsmarkt De schaarste op de arbeidsmarkt wordt in de komende jaren groter. Dit zal binnen het openbaar bestuur met name het geval zijn in de technische beroepen en ICT. Deze krapte op de arbeidsmarkt gaan we te lijf door onder andere arbeidsvoorwaarden continu door te ontwikkelen, ons als werkgever te profileren op de arbeidsmarkt en (regionale) samenwerking.

Digitalisering heeft hierbij de bijzondere aandacht. Risicobeheersing De mogelijkheden van risicobeheersing zijn beperkt. Risico's zitten in veel meer vakgebieden, de krapte op de arbeidsmarkt is momenteel een landelijk probleem. Beheersing van de risico's blijft derhalve een punt van aandacht. Verbonden partijen De gemeente Waadhoeke neemt deel in een aantal verbonden partijen. Dit zijn partijen die gemeentelijke taken in opdracht van de gemeente uitvoeren. Gemeenten lopen een aantal risico’s ten aanzien van verbonden partijen. Het gaat hierbij o.a. om:  Financiële tekorten bij verbonden partijen;  Taken, doelstellingen en prestaties worden niet gerealiseerd;  Onvoldoende sturingsmogelijkheden door de organisatievorm (bijvoorbeeld door verschillende inzichten bij de deelnemers in een Gemeenschappelijke Regeling) De verbonden partijen worden afzonderlijk toegelicht in de paragraaf Verbonden Partijen in deze jaarrekening. In deze paragraaf worden bovengenoemde zaken vermeld zodra deze van toepassing zijn bij één van de verbonden partijen. Risicobeheersing Door duidelijke afspraken met verbonden partijen, een frequente rapportage/verantwoording door verbonden partijen aan de gemeente en periodieke ambtelijke overleggen wordt het inzicht in het functioneren van de verbonden partijen vergroot. Hiermee wordt getracht de gelopen risico's te minimaliseren.

100