Bijlage 1 Programmabegroting 2022

De gemeente Waadhoeke ontvangt circa € 680.000 voor de gehele periode (schooljaren 2021/2022 en 2022/2023). De middelen worden middels een specifieke uitkering uitgekeerd. De middelen mogen daarom enkel aan de beschreven doelen besteed worden en moeten door middel van een SiSa verklaring verantwoord worden aan het rijk.

31

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daar voor doen?

 

We stellen een voorbereidingskrediet voor de vervangende nieuwbouw van de AMS en De Kabas beschikbaar. Bij nieuwe projecten onderzoeken we de mogelijkheden van clusteren van voorzieningen en multifunctioneel gebruik zodat de voorzieningen ook in de toekomst kan blijven bestaan. In dit kader faciliteren wij onderzoeken naar samenwerkingsscholen.

32

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

 

Per situatie worden afspraken gemaakt over de investeringen in functies van een (I)KC. In geval van groei van een school proberen we in gezamenlijkheid de opvangfaciliteiten te behouden.



We continueren het programma 'leren en werken in je eigen regio' en maken dit integraal onderdeel van het totale voortgezet onderwijs in Waadhoeke. We onderzoeken hoe we een verbinding kunnen maken tussen basisonderwijs, voortgezet onderwijs en arbeidsmarkt.



  

    

We faciliteren waar mogelijk het plan van It Twalûk en De Bolder om meer leerlingen uit de buurt van Franeker een passend aanbod te geven. We regelen goed vervoer voor leerlingen die aangewezen zijn op een verder gelegen school en daardoor aanspraak maken op de regeling leerlingenvervoer. We stellen een nieuwe verordening op voor leerlingenvervoer.

We stellen voldoende VVE middelen beschikbaar stellen voor het aanbieden van kwalitatief en effectief VVE. We maken heldere afspraken voor de evaluatie van het beleid met de kinderopvangorganisaties. We maken resultaatafspraken VVE voor de vroegschoolse educatie met het primair onderwijs. We zetten in op actieve ouderparticipatie voor ouderbetrokkenheid en maken hierover afspraken met instellingen. Wij zorgen voor het aanbod en bekostiging van de deelname van peuters van ouders die niet in aanmerking komen voor de kinderopvangtoeslag (twee dagdelen per week binnen peuteropvang of kinderdagverblijf).

33

Gemeente Waadhoeke    

  

Programmabegroting 2022

Wij zorgen er voor dat de peuters op het AZC een educatief aanbod in de peuteropvang op het AZC krijgen met een erkend VVE programma en ouderbetrokkenheid. Wij bekostigen binnen het Onderwijs Achterstanden beleid de extra inzet en ondersteuning voor de schakelklas op het AZC. We zorgen in samenwerking met de JGZ voor meer toeleiding van de doelgroepkinderen naar VVE. We zorgen voor meer afstemming tussen de JGZ, kinderopvang, Boekstartcoaches van de bibliotheek en de gebiedsteams om gezamenlijk ouders te stimuleren voor de deelname aan VVE.

We zorgen dat het programma Waadzinnig in alle talen van Waadhoeke wordt aangeboden. We zorgen er voor dat alle scholen toegang hebben tot meertalig lesmateriaal. We zetten op lokaal niveau extra in op de taalontwikkeling, met aandacht voor het voorlezen en meertaligheid; afspraken met de kinderopvangorganisaties, bibliotheek en andere betrokken instellingen.

Wat mag het kosten? Realisatie

Begroting

Begroting

Lasten

2020 -6.106

2021 -6.239

2022 -6.251

2023 -6.776

2024 -6.830

2025 -6.903

Baten

862

1.179

1.170

1.170

1.170

1.170

-5.243

-5.060

-5.081

-5.606

-5.660

-5.733

55

-283

-275

18

18

18

-5.188

-5.344

-5.356

-5.588

-5.642

-5.715

Bedragen x € 1.000

Saldo voor bestemming Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 4.1 4.2 4.3

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

34

Meerjarenraming

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Beleidsindicatoren Programma 5 Onderwijs Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Absoluut verzuim

Per 1.000 leerlingen

2,3

2,4

DUO/Ingrado

2019 Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven (schooljaar2017-2018).

Relatief verzuim

Per 1.000 leerlingen

21

26

DUO/Ingrado

2019 Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend (schooljaar 2017-2018).

%

1,2

1,7

DUO/Ingrado

2020 Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat (schooljaar 2017-2018).

Voortijdige school verlaters totaal (VO + MBO)

Bron

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 09-09-2021)

35

Perio- Beschrijving de

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is het initiëren en in stand houden van voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en recreatie. Deze voorzieningen dragen bij aan levendigheid, maatschappelijke participatie, gezondheid en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Waadhoeke heeft veel voorzieningen op het vlak van sport, cultuur en recreatie. Deze zijn gericht op de eigen inwoners, zoals bibliotheken en sportvoorzieningen, maar ook op bezoekers van buiten de gemeente, zoals theater De Koornbeurs, Museum Martena en De Aerden Plaats. Waadhoeke kent ook veel particuliere musea, waaronder het schoolplaten-museum in Deinum. Ook voor wat betreft amateuristische kunst- en cultuurbeoefening kent Waadhoeke een breed aanbod. Zo zijn toneel- en muziekverenigingen in de gehele gemeente te vinden, veelal in nauwe verbinding met dorpshuizen en wijkcentra die de activiteiten onderdak bieden. Cultuur wordt dan ook vaak gezien als de stille kracht in de maatschappij welke zorgt voor meer sociale cohesie en verbondenheid. In de afgelopen coronaperiode hebben we gezien wat het wegvallen van het culturele leven betekent voor de mienskip. Cultuur, in al haar facetten, bepaalt voor een belangrijk deel de identiteit van een gemeente.

In Waadhoeke lezen we deze identiteit niet alleen af aan het brede cultuuraanbod, het landschap en de bebouwing, maar ook aan de taal. Naast de twee Rijkstalen, het Nederlands en het Fries, wordt in Waadhoeke het Bildts en het Franekers gesproken. Deze meertaligheid in onze gemeente beschouwen we als een groot goed waarmee we ons onderscheiden van andere gemeenten. Waadhoeke onderkent dat sporten en bewegen op veel vlakken grote maatschappelijke betekenis heeft. Het draagt op individueel vlak bij aan gezondheid, vergroting van zelfvertrouwen en eigenwaarde, en aan ontwikkeling van sociale vaardigheden. Sporten vormt in veel dorps- en wijkgemeenschappen bovendien het 'sociale cement' van de samenleving. Kaatsen wordt in vrijwel de gehele gemeente beoefend. Met de jaarlijkse PC te Franeker onderscheidt Waadhoeke zich daarmee als dé kaatsgemeente, ook in promotioneel opzicht. Bestaand beleid Bestuurlijke kaders:  Coalitieakkoord 2018-2022;  Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028;  Nota taalbeleid 'Waadhoeke, lân fan taal';  Nota sport- en beweegbeleid 'Waadhoeke beweegt mee', inclusief Speeltuinenbeleid;  Nota cultuurbeleid 'kultuer yn Waadhoeke, mei-inoar meitsje we it mei!'  Beleidsharmonisatie binnensport Waadhoeke;  Beleidsharmonisatie buitensport Waadhoeke;  Subsidieregeling Amateurkunst Waadhoeke 2019.

Ontwikkelingen Cultuur Ook in 2022 geven we uitvoering aan het gemeentelijk cultuurbeleid zoals verwoord in de nota 'Kultuer yn Waadhoeke, mei-inoar meitsje we it mei'. De uitvoering vindt plaats op basis van het uitvoeringsprogramma 'Yn ferbining', welke begin 2021 door het college is vastgesteld. Bij de uitvoering hebben we specifiek aandacht voor de gevolgen die de coronapandemie heeft voor het cultuurveld en hoe we de opstart van het culturele leven zo goed mogelijk kunnen ondersteunen.

36

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

In 2022 vindt ARCADIA plaats. Een vervolg op LF2018. ARCADIA is een 100 dagen durende cultureel gebeuren in Fryslân. Samen met het cultuurveld kijken we naar de mogelijkheden om hieraan mee te doen. Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is in de race voor het predicaat UNESCO werelderfgoed. Begin 2022 dient Nederland de formele nominatie in bij UNESCO. Medio 2023 neemt de UNESCO hier een besluit over. Meertaligheid Ook in 2022 geven we uitvoering aan het gemeentelijk meertaligheidsbeleid zoals verwoord in de nota 'Waadhoeke, Lân fan Taal'. Aan de hand van de 3 begrippen vertrouwd, zichtbaar en uitnodigend maken we werk van ons streven naar meer gebruik van het Fries, Bildts en Franekers in een meertalige gemeente waar het vanzelfsprekend is om deze talen naast en door elkaar te gebruiken. Dit doen we in nauwe samenwerking met het Taalplatform Waadhoeke en de meertaligheidscoördinator Waadhoeke. Sporten en Bewegen In het sport- en beweegbeleid 'Waadhoeke beweegt mee!' (2019) zijn per thema de uitgangspunten uitgewerkt in een ambitie, maatschappelijke doelen, beleidsvoornemens en –acties. In 2022 zal er verder uitvoering worden gegeven aan dit beleid met extra aandacht voor de impact van coronapandemie op het beweeggedrag van inwoners en de gevolgen voor de georganiseerde sport(verenigingen) en het beweegvriendelijke maken van de openbare ruimte. Sport - Wat willen we bereiken?

37

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Sport - Wat gaan we daar voor doen?

   

De vakleerkrachten van het Beweegteam geven 1 x per week bewegingsonderwijs op PO scholen. We gaan in een wijk of dorp een nieuw project ‘sociaal vitaal’ opzetten. We ontwikkelen nieuwe sportstimuleringsprojecten: wijkgerichte aanpak Beweegteam. We stimuleren verenigingen om aandacht te besteden aan positieve sportcultuur en gezonde voeding (kantine).

  

We gaan sportverenigingen helpen innoveren. We stimuleren samenwerking tussen sportverenigingen. We versterken ongeorganiseerde sporters.

 

We ondersteunen sportverenigingen bij het verduurzamen van hun sportaccommodatie. We stimuleren samenwerking , vooral bij renovatie of nieuwbouw van de accommodatie.



We maken in samenwerking met de scholen de schoolpleinen beweegvriendelijker en openbaar toegankelijk. We ondersteunen Initiatieven voor spelen en sporten in openbare ruimte.



38

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Cultuur - Wat willen we bereiken?

Cultuur - Wat gaan we daar voor doen?

   

We zetten een cultuurcoach in, voor in totaal 1 FTE. We overleggen periodiek met het cultuurveld (Cultuurplatform Waadhoeke). We geven structurele en incidentele subsidies t.b.v. cultuurveld. We maken jaarlijkse prestatieafspraken met de professionele instellingen.

 

We geven een jaarlijkse bijdrage aan de coördinatie van het cultuureducatieprogramma. We maken subsidieregelingen voor nieuwe culturele initiatieven en activiteiten en voeren deze uit. We geven een jaarlijkse bijdrage aan zowel het volwassenen- als kinderfonds sport & cultuur. We zetten een deel van de formatie ‘cultuurcoach’ in op dit thema. We zetten een jaarlijkse cultuuragenda op.

  

39

Gemeente Waadhoeke

  

Programmabegroting 2022

We stellen een meertaligheid coördinator aan. We geven uitvoering aan de taalcampagne. We subsidieren Bildts Aigene.

Recreatie - Wat willen we bereiken?

Recreatie - Wat gaan we daar voor doen?

  

We zetten in op productontwikkeling op basis van beleving/verhalen zowel voor Franeker als het landschap. We zetten in op productontwikkeling aan de waddenkust met passende activiteiten die de beleving van rust en ruimte versterken. We verkennen bredere openstelling van bezienswaardigheden en attracties met eigenaren/beheerders.

40

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

   

We versterken het centrum van Franeker. We benutten de kansen op het gebied van waterrecreatie. We maken het landschap en de cultuurhistorie van de streken/dorpen beleefbaar en zichtbaar. We stimuleren/faciliteren van de inzet van cultureel/industrieel/agrarisch erfgoed/panden voor recreatief gebruik.

 

We ontwikkelen optimale routevoorzieningen. We ontwikkelen clusters van voorzieningen. (Toeristische Overstap Punten) oftewel TOPS op strategische plekken langs bekende routes.

Wat mag het kosten? Realisatie

Begroting

Begroting

Lasten

2020 -9.249

2021 -10.336

2022 -9.617

2023 -9.315

2024 -9.315

2025 -9.315

Baten

945

658

810

810

810

810

-8.305

-9.678

-8.806

-8.505

-8.505

-8.505

489

1.557

168

168

168

168

-7.816

-8.121

-8.639

-8.337

-8.337

-8.337

Bedragen x € 1.000

Saldo voor bestemming Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Meerjarenraming

In bovenstaande cijfers zijn de volgende wensen uit Kadernota 2022-2025 opgenomen (bedragen x € 1): Programma 6 Structurele wensen

Begroting 2022

Buurtsportcoaches beweegteam Waadhoeke Totaal

-22.000 -22.000

Programma 6 Incidentele wensen

Begroting 2022

Theater De Koornbeurs

-37.500

Extra onderhoud De Koornbeurs

-250.000

Uitvoering taalbeleid

-10.000

Totaal

-297.500

41

Meerjarenraming 2023 2024 2025 -22.000 -22.000

2023

-22.000 -22.000

-22.000 -22.000

Meerjarenraming 2024 2025

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Beleidsindicatoren Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Indicator

Niet-sporters

Eenheid

%

Waad Neder hoeke land 54,6

Bron

49,3 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’ en, CBS en RIVM

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 09-09-2021)

42

Perio- Beschrijving de 2016 Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Programma 7 Sociaal Domein Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is, dat de gemeente zich inzet voor het faciliteren en realiseren van de participatiesamenleving. Met als resultaat dat iedereen in Waadhoeke meedoet en wel op eigen wijze én dat er een vangnet is voor die personen die tussen wal en schip dreigen te raken. Dit doen we zeker niet alleen, maar samen met onze lokale en regionale partners. Onze ambitie hier in is, het realiseren van een sluitende keten waarin voorzieningen beschikbaar zijn voor iedereen en op maat indien nodig. Specifieke wetgeving die bepalend zijn voor deze opdracht en koers zijn: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), de Participatiewet en de Wet Inburgering nieuwkomers. Iedere wet heeft zijn eigen opgave, zoals “veilig en gezond opgroeien” ingevolge de Jeugdwet. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, regie voeren en meedoen zoals de WMO beoogt. Het bieden van bestaanszekerheid en het stimuleren tot het verkrijgen van eigen inkomsten ingevolge de Participatiewet. En tot slot het begeleiden van nieuwe inwoners met een vluchtelingenachtergrond binnen onze gemeente. Voor de uitvoering in het sociaal domein hanteren we de volgende uitgangspunten:  De budgetten worden zoveel mogelijk ontschot ingezet.  De toegang tot zorg is eenvoudig geregeld.  Mantelzorgers en vrijwilligers kunnen ondersteuning en begeleiding krijgen.

 Een proactieve aanpak.  Nieuwkomers (statushouders) krijgen goede maatschappelijke begeleiding, gericht op participatie en integratie, zodat ze volwaardig mee kunnen doen in de maatschappij. Tevens is het belangrijk dat zij Nederlands leren spreken op het hoogst haalbare niveau. De opgave 3 x K: kwaliteit, keten en kosten in balans In het sociale domein intensiveren we onze inzet op transformatie; anders denken, anders doen. De kaders hiervoor zijn vastgesteld in de Lokale Inclusie agenda “En nu aan de slag”. We ontwikkelen nieuwe vormen en werkwijzen om hulp en ondersteuning op maat te bieden. Waarbij gestuurd wordt op kwaliteit en resultaat van de ondersteuning, de keten verstevigd wordt (i.v.m. dekkend zorglandschap) en kosten in balans zijn. Leidende principes hierbij zijn: vraaggestuurd, versterkend en duurzaam. Voor vraaggestuurd en versterkend is het vertrekpunt: wat is de beste oplossing voor deze persoon/dit gezin in deze specifieke situatie gericht op het verkrijgen/behoud van eigen kracht en regie. Dus wat kunnen mensen zelf, waar zijn leemtes en wat is een passend (tijdelijk) aanvullend aanbod. En duurzaam, omdat het noodzakelijk is om te kunnen anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Zoals de vergrijzing en ontgroening binnen onze gemeente, bijstelling van budgetten door het rijk en het karakter van deze wetgeving.

Het zijn namelijk open-einde regelingen en dat betekent dat de gemeente een zorgplicht heeft. Dat is nodig om het aanbod goed te laten aansluiten bij de mogelijkheden van de inwoner, maar ook om de kostenstijging in het sociaal domein te beperken. We voeren regelarme projecten uit om daarmee ervaring op te doen. Op sommige terreinen werken we samen met andere gemeenten. Dat geldt bijvoorbeeld voor beschermd wonen. Met ingang van 2023 wordt dit een rechtstreekse gemeentelijke verantwoordelijkheid. Op weer andere terreinen werken we samen met het onderwijsveld. Dat doen we o.a. voor leerlingen die vanwege hun autismebeperking anders tussen wal en schip zouden vallen. En we investeren fors in programma’s om taalachterstand bij jonge kinderen te voorkomen.

43

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Om dit hoofddoel te realiseren en het betaalbaar te houden is een samenhangende benadering nodig. Dat wil zeggen: allereerst is de vraag ‘wat kunnen inwoners zelf’ en pas daarna de is vraag aan orde ‘waarbij is ondersteuning nodig’. En áls ondersteuning nodig is, dan wordt deze zoveel mogelijk geboden vanuit basisvoorzieningen in de gemeente. Zo kan het gebruik van specialistische (en meestal duurdere) ondersteuning verminderen. De gemeentelijke gebiedsteams hebben een cruciale rol in dit proces. Zij zorgen voor maatwerk en signaleren op welke onderdelen de basisvoorzieningen in de gemeente versterkt kunnen worden. We werken ook aan maatwerk via de sociale inclusie agenda. Daarmee sluiten we aan bij de vraag en bij de netwerken in dorpen en wijken. Bij de inzet van de Wmo (en de Jeugdwet) is de afgelopen jaren te zien geweest dat de vraag naar ondersteuning en de kosten daarvan toenemen. Dit betekent dat wij in een vroegtijdig stadium het kostenverloop moeten monitoren. Daarnaast is het zinvol om tijdig, preventief, een goede analyse te maken van de zichtbare actuele kosten en de verwachte trends. Het is van belang dat we in beeld krijgen aan welke ‘knoppen we kunnen draaien’ om de kostenstijging op de korte en lange termijn beheersbaar te houden. Het kostenaspect is één kant van de medaille.

Als gemeente werken we vanuit de visie dat inwoners naar eigen vermogen en naar eigen keuze en verantwoordelijkheid hun leven kunnen invullen; de participatiesamenleving. Voor inwoners die daartoe niet in staat zijn, is er een vangnet beschikbaar. Dit is een vangnet van voorzieningen die op maat ondersteunen bij zelfredzaamheid en participatie van inwoners die dat nodig hebben. De huidige toenemende inzet van maatwerkvoorzieningen roept de vraag op of we wel op de goede weg zijn naar het realiseren van deze visie. Steeds vaker lijkt ondersteuning op maat nodig te zijn. Dit kan het gevolg zijn van de demografische ontwikkeling, maar laat onverlet dat het doel van de gemeente is om de eigen kracht en samenleving te versterken en om te voorkomen dat inwoners een onevenredig beroep moeten doen op het vangnet. Sturing sociaal domein Op grond van het coalitieakkoord 2018-2022 is onderzocht hoe de gemeentelijke regie en sturing in het sociaal domein versterkt kan worden. De gemeenteraad heeft in dit kader besloten om de huidige GR Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân per 1 januari 2021 om te vormen tot een zgn. Bedrijfsvoeringsorganisatie. Daarmee is de sturing en besluitvorming over beleid inzake de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet bij de gemeenteraad komen te liggen. De raad stelt het beleid en de verordeningen vast, het college van B&W de Beleidsregels.

De uitvoering blijft plaatsvinden bij de gemeentelijke Gebiedsteams en bij de Dienst. De Dienst blijft tevens een aantal backofficetaken voor de gemeente vervullen, zoals monitoring. Uit oogpunt van kosten- en risicobeheersing is de P&C cyclus tussen gemeente en Dienst SoZaWe geïntensiveerd. Er is een monitoringsoverleg dat gericht is op analyse van trends en ontwikkeling in de zorgvraag, met name in het jeugddomein. Op basis hiervan kunnen begrotingsafwijkingen eerder worden gesignaleerd en zo mogelijk worden bijgestuurd. Daarnaast vindt er een doorlopende analyse en evaluatie plaats van data en signalen. Hierbij maken we onder andere gebruik van de databestanden van de Dienst, maar bijvoorbeeld ook van het dashboard van de cliëntervaringsonderzoeken. Er vindt continu optimalisatie en facilitatie plaats van de keten van melding van de inwoner tot ondersteuning door de zorgaanbieder. Denk hierbij aan de rol van de gebiedsteams, ondersteuning van de gebiedsteams, de inhoud van de beschikking, bezwaar en beroep, contractmanagement, toezicht en handhaving. Bestaand beleid Bestuurlijke kaders:  Coalitieakkoord Waadhoeke 2018-2022; 44

Gemeente Waadhoeke                     

Programmabegroting 2022

Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028; Beleidsnotitie ondersteuning en waardering voor Mantelzorgers 2021-2025 Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2021 Verordening maatschappelijke ondersteuning 2021 Financieel besluit Maatschappelijke ondersteuning 2021 Inkoopstrategie Huishoudelijke Hulp Inkoopstrategie Beschermd Wonen Verordening Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân 2021 Convenant Actieprogramma Weer Thuis (wordt in sep vastgesteld) Jeugdwet 2015 Participatiewet Wet inburgering 2022 Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening Dienstregeling Schuldhulpverlening 2018 - 2022 Waadhoeke Hartveilig, het gemeentelijke AED-beleid; Armoedebeleid Waadhoeke; Verordening Anti-discriminatievoorziening Waadhoeke; Nota gezondheidsbevordering in Waadhoeke 2018-2021; Nota ‘vaststellen en doorpakken’, uitgangspunten sociaal domein in Noordwest Friesland; Implementatieplan ‘aan de slag met inburgering’ Notitie Sociale Inclusie Agenda "... en nu aan de slag!"

Ontwikkelingen Sociale inclusie Om de maatschappelijke opgaven in het sociaal domein scherper in beeld te krijgen is in 2020 een procesaanpak gestart, samen met ketenpartners en inwoners. De coronapandemie heeft in deze een vertragende rol gehad. De sociale inclusie agenda krijgt in 2022 vervolg in een aantal projecten. Coronaherstelplan Vanuit het Rijk worden middelen beschikbaar gesteld om de negatieve gevolgen van de coronapandemie beperkt te houden. Deze middelen kunnen worden ingezet voor het bevorderen van het welzijn van jeugdigden, stimulering van ontmoeting en begeleiding van kwetsbare groepen en het ondersteunen en bevorderen van een gezonde leefstijl. Het laatste kwartaal van 2021 is er een coronaherstelplan opgesteld dat in 2021 en 2022 zal worden uitgevoerd. Participatie Het aanbod van werkzoekenden verandert. Er komen steeds meer mensen met grotere afstand tot de arbeidsmarkt. De complexiteit neemt toe en de financiële uitdaging is groot. Dit wordt naar verwachting versterkt door de Corona-crisis. De gevolgen van het sluiten van de instroom in de sociale werkvoorziening (Wsw) worden steeds meer merkbaar. Deze sluiting neemt de behoefte aan plekken voor beschut werk niet weg.

De gemeenten in de GR Fryslân West besluiten in 2021 op basis van een uitgewerkte businesscase voor de publieke organisatie werkleerbedrijf Fryslan West over de toekomstige uitvoering van de Participatiewet. Bij de implementatie in 2022 worden adviezen uit recent extern onderzoek naar financiën, sturing en governance van de GR Fryslân West en de NV Empatec betrokken. Maatschappelijke diensttijd Specifiek voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar die een (on)vrijwillig tussenjaar hebben, doet Waadhoeke samen met twee andere Friese gemeenten mee aan het landelijke proeftuin-project Maatschappelijke Diensttijd. Via dit project leren jongeren de eigen (arbeidsmarkt-)regio beter 45

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

kennen, hun netwerk en kansen te vergroten en stage-ervaring op te doen. Zij vullen hun cv aan met certificaten die zij behalen bij workshops en gastorganisaties. Dit project loopt tot september 2021. Er is een nieuwe aanvraag gedaan voor de periode 2022 -2024. Asielzoekers en nieuwkomers Asielzoekers De opgelopen achterstanden bij de IND in asielprocedures zijn nog niet ingehaald. Met een beoogde tijdwinst is de werkwijze van de Taskforce van de IND aangepast. De inspectie van JenV volgt deze maatregelen. Het COA is actief op zoek naar meer opvangplekken. Het AZC in St.-Annaparochie is nagenoeg volledig bezet. Er zijn nog steeds bewoners die al meer dan een jaar wachten op de start van hun asielprocedure. Nieuwkomers Elke gemeente is verplicht naar verhouding van het aantal inwoners nieuwkomers (vergunninghouders) te huisvesten. Het Rijk legt hiervoor een halfjaarlijkse taakstelling op. Op basis van die taakstelling worden nieuwkomers door het COA gekoppeld aan onze gemeente. Deze koppelingen vinden vooralsnog plaats vanuit AZC’s door het hele land maar we maken ons hard voor koppelingen van nieuwkomers vanuit het AZC in Sint Annaparochie. De taakstelling voor 2022 wordt naar verwachting lager dan de taakstelling van 2021. Inburgeren De datum van implementatie van de nieuwe wet inburgering is verschoven van 2 juli 2021 naar 1 januari 2022 en is nu definitief vastgesteld.

De gemeente krijgt de regie op de inburgering en de wettelijke plicht tijdig te voorzien in een passend inburgeringsaanbod. De trajecten worden meer ingebed in het sociaal domein, in het bijzonder de participatiewet, met als doel om alle inburgeringsplichtigen snel en volwaardig mee te laten doen in de Nederlandse maatschappij, liefst via betaald werk. Kosten Sociaal Domein- Jeugdwet We willen de inzet van de praktijkondersteuner huisarts (POH-er) Jeugd & Gezin bij huisartsenpraktijken verder uitrollen. Deze praktijkondersteuner biedt samen met de huisarts de huisartsenzorg voor patiënten van 0-18 jaar met (lichte, veelvoorkomende) psychische problematiek. De inzet van een POH-ers jeugd kan de ondersteuning laagdrempeliger maken en in veel gevallen doorverwijzing naar zwaardere en duurdere hulp voorkomen. Uit oogpunt van kosten- en risicobeheersing is de P&C cyclus tussen gemeente en Dienst SoZaWe geïntensiveerd. Er is een monitoringsoverleg dat gericht is op analyse van trends en ontwikkeling in de zorgvraag, met name in het jeugddomein. Op basis hiervan kunnen begrotingsafwijkingen eerder worden gesignaleerd en zo mogelijk worden bijgestuurd. Ook wordt er verder gewerkt aan het optimaliseren van de sluitende keten Jeugd in relatie tot SDFFryslân en de lokale toegang en voorzieningen.

we blijven inzetten op het verstevigen van de samenwerking Onderwijs en Jeugd middels het nationaal onderwijs programma (NOP). Ook de domein overstijgende samenwerking is belangrijk. Een Friese samenwerkingsagenda wordt opgesteld door de Friese gemeenten en zorgverzekeraar/zorgkantoor dat gaat over de gezamenlijke ambities op het gebied van ouderen, jeugd, GGZ en preventie. Eén van de onderwerpen in VFG-verband is de Hervormingsagenda Jeugd. Hieraan verbonden is de term 3 x K. Sturen op Kwaliteit, verstevigen van de Keten (dekkend zorglandschap) en grip op Kosten. Zo lang mogelijk thuis wonen en meedoen aan de samenleving In 2021 heeft een evaluatie plaatsgevonden van de maatwerkvoorzieningen ‘Dagactiviteit’. In 2022 geven we hier een vervolg aan en beogen we te komen tot een betere verbinding tussen participatie vanuit de Wmo 2015 en participatie vanuit de Participatiewet. Het doel is dat inwoners met een 46

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

beperking of een belemmering kunnen werken aan meer structuur in de dag en een zinvolle dag invulling en waar mogelijk de stap naar vrijwilligerswerk of betaald werk gemakkelijker kunnen maken. Verder staat de nieuwe inkoop begeleiding op het programma welke in 2021 is geëvalueerd. De bedoeling is dat deze goed aansluit bij de behoefte van onze inwoners en bij de nieuwe producten van ambulant beschermd wonen (Jong Thuis en Thuisbasis), het convenant Actieprogramma Weer Thuis en het landelijk programma Langer Thuis Wonen. Oftewel, inzet op ambulantisering, prettig wonen en een “zachte landing” in de wijk. Tot op heden worden Beschermd wonen (BW) en Maatschappelijke opvang (MO) uitgevoerd via de Centrumgemeenten, in ons geval Leeuwarden. Met ingang van 2023 worden de individuele gemeenten verantwoordelijk voor alle nieuwe instroom in BW. Vooralsnog blijft de MO een taak voor de centrumgemeente. Met het verleggen van verantwoordelijkheden naar de gemeenten wordt betere aansluiting bij de eigen leefomgeving en dus langer zelfstandig thuis wonen beoogd. De financiële middelen gaan gefaseerd, in 10 jaar, over van de centrumgemeente naar de afzonderlijke gemeenten. De Friese gemeenten hebben een gezamenlijk regioplan BW en MO.

Verstevigen opdrachtgeverschap en sturen op kwaliteit en resultaten Bij de nieuwe inkoop begeleiding en vervoer wordt beter gestuurd op kwaliteit en resultaten. Dit doen we o.a. door aan de voorkant SMART kwaliteitseisen te stellen en aan de achterkant het contractmanagement en het toezicht te verstevigen. In 2021 hebben wij dit al toegepast bij de inkoop Huishoudelijke Hulp en Beschermd Wonen. Participatie - Wat willen we bereiken?

47

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Participatie - Wat gaan we daar voor doen?

  

We evalueren en stellen de regelingen kindpakket thuis/participatiefonds en de sociale leningen bij. Inwoners die nog niet door kunnen stromen naar regulier werk, bieden we passend alternatief. We implementeren de publieke organisatie Werkleerbedrijf Fryslân-west.

    

We herijken de collectieve zorgverzekering voor minima. We ontwikkelen werkstimulerende maatregelen. We vergroten het bereik van minimaregelingen. We bieden ondersteuning voor kinderen in armoede aan middels SAM&. We voeren de pilot Vroeg signalering van schulden (looptijd van 1 juli 2021 tot en met 2023) uit. Daarin staat verdere samenwerking met netwerkpartners, zoals woningcorporaties, energieleveranciers en vrijwilligersorganisaties centraal.

 

We verbeteren de vindbaarheid en toegang tot (schuld)hulpverlening voor ondernemers. We zetten in op ontmoeting en faciliteren dorpen en wijken passende ontmoetingsplekken, zoals dorpshuizen en MFA's.

48

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Wmo - Wat willen we bereiken?

49

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Wmo - Wat gaan we daar voor doen?

 



We zorgen ervoor dat het beleid ruimte biedt voor integraal maatwerk. We geven advies over de te maken afspraken met woningbouwcorporaties over de leefbaarheid van de omgeving en over het borgen van voldoende woningaanbod voor de diverse doelgroepen die nu of in de toekomst ondersteuning kunnen behoeven bij het zelfstandig thuis wonen; Hierbij proberen we zoveel mogelijk te normaliseren en te de-stigmatiseren. We werken samen met uitvoerings- en ketenpartners aan het beheersbaar houden van de kosten en de uitvoering van het sociaal domein met in het bijzonder aandacht voor het voorliggende veld, de huishoudelijke hulp, begeleiding en woonvoorzieningen.

 

In 2022 starten we met de inzet van de voorziening Gezond en veilig opgroeien – op maat –. Voorbereiding decentralisatie Beschermd Wonen met ingang van 2023.



We maken samen met ketenpartners een verdere vertaling van het in 2021 vastgestelde mantelzorgbeleid. We borgen een structureel mantelzorgnetwerk om kennis en ervaringen over de ondersteuning en waardering van mantelzorgers in de gemeente met elkaar te delen en om indien nodig bij te sturen op beleid.



50

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Jeugd - Wat willen we bereiken?

Jeugd - Wat gaan we daar voor doen?



We zorgen samen met het onderwijs voor een domein overstijgende aanpak, waarbij er wordt genormaliseerd, ontzorgd en gedemedicaliseerd.



We versterken de omgeving van het kind waarbij het kind in het gezin centraal staat.



We versterken en zetten in op het voorliggend veld om het kind van zijn zorgen te ontlasten (o.a. mantelzorg) en zich te kunnen ontwikkelen. 51

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022



We evalueren en analyseren van het aanbod “voorliggende veld”/algemene voorzieningen voor Noardwest Fryslân.

 

We evalueren en zetten in op de POH. We continueren de inzet van professionals (waaronder gebiedsteammedewerkers) op de scholen en kinderopvang. We nemen actief deel aan provinciale werkgroepen (o.a. GIA, onderwijs/zorg, pleegzorg, hervormingsagenda).



Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000

Lasten

Realisatie

Begroting

Begroting

2020 -67.749

2021 -66.897

2022 -63.273

Meerjarenraming 2023 -63.044

2024 -62.805

2025 -62.553

Baten

22.182

19.230

17.098

17.098

17.098

17.098

Saldo voor bestemming

-45.567

-47.668

-46.174

-45.946

-45.707

-45.455

1.875

2.370

0

0

0

0

-43.693

-45.297

-46.174

-45.946

-45.707

-45.455

Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71 6.72 6.81 6.82

Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18-

52

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Beleidsindicatoren Programma 7 Sociaal domein Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Bron

Perio- Beschrijving de

Jongeren met delict voor rechter

%

1

1

CBS Jeugd

2019 Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.

Kinderen in uitkeringsgezin

%

6

6

CBS Jeugd

2019 Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.

Werkloze jongeren

%

2

2

CBS Jeugd

2019 Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie.

Netto arbeidsparticipatie

%

67,6

68,4

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 440,3 459,7 10.000 inwoners van 18 jaar en ouder

CBS 2020 Het percentage van de Arbeidsdeelname werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. CBS Participatiewet

2020 Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.

Lopende reintegratie- Per 10.000 278,5 voorzieningen inwoners

202

CBS Participatiewet

2020 Het aantal reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar

Jongeren met jeugdhulp

2020 Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). 2020 Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen.

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

9,8

11,9

CBS Jeugd

%

1,4

1,2

CBS Jeugd

53

Gemeente Waadhoeke Programma 7 Sociaal domein Jongeren met % jeugdreclassering

Cliënten met een Per 10.000 maatwerkarrangement inwoners WMO

Programmabegroting 2022

0,2

0,4

CBS 2020 Het percentage jongeren (12-22 Beleidsinformatie jaar) met een Jeugd jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar).

690

700

CBS - Monitor Sociaal Domein WMO

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 09-09-2021)

54

2020 Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Programma 8 Volksgezondheid en Milieu Hoofdkenmerken Dit programma omvat Volksgezondheid, Riolering, Milieubeheer, Afvalinzameling en –verwerking, Toezicht en handhaving en Begraafplaatsen. Voor wat betreft milieu en duurzaamheid is het uitgangspunt, om samen op weg te gaan naar een gezonde, schone, veilige en duurzame leef- en, woonomgeving en die voor de huidige en de komende generaties te behouden. Onder gezond wordt verstaan dat tenminste wordt voldaan aan de wettelijke omgevingseisen ten aanzien van bodem, water, geluid, licht, geur, luchtkwaliteit en veiligheid. Het onderdeel volksgezondheid in dit programma raakt aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de beschikbaarheid van preventieve en curatieve voorzieningen op het terrein van geestelijke en lichamelijke gezondheid voor haar inwoners, op grond van de Wet Publieke Gezondheid. Voor wat betreft rioleringen ligt het zwaartepunt van het beleid op adequate uitvoering van de wettelijke taken zoals genoemd in de Waterwet, Wet gemeentelijke watertaken, Wet Milieubeheer en de Europese Kaderrichtlijn Water.

Bestaand beleid Bestuurlijke kaders:  Coalitieakkoord 2018-2022;  Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028;  Biodiversiteit Actieplan;  Duurzaamheidsagenda Waadhoeke;  Waterwet;  Europese Kaderrichtlijn Water (KRW);  Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW);  Fries Bestuursakkoord Water (FBWK);  Wet Milieubeheer;  Wet op de waterhuishouding;  Wet Gemeentelijke Watertaken;  Landelijk beleid: NMP 4+;  Provinciaal Milieubeleid;  WABO (Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht);  Klimaatakkoord 2019;  Energieakkoord voor Duurzame Groei (landelijk);  RES 1.0 (regionale energie strategie);  Nota Gezondheidsbevordering in Waadhoeke 2018-2021;  Nota AED. Ontwikkelingen Milieu Gemeente Waadhoeke bevindt zich op dit moment in een wereldwijde transitie naar een duurzame samenleving. Vanuit de gemeente stimuleren we deze transitie en zorgen we voor structureel en eenduidig beleid waar inwoners en bedrijven op kunnen bouwen. Want de kracht van deze verandering ligt bij de samenleving. Waadhoeke legt hierbij een focus op de thema’s Enerzjy, Grien, Offal en ‘sels oars’. We streven ernaar om als gemeente zelf het goede voorbeeld te zijn voor duurzaam handelen.

55

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Enerzjy Als gemeente willen we in 2040 energie neutraal zijn. Dat betekent dat we in 2040 alle energie die we op dat moment verbruiken ook duurzaam opwekken. Dat gaan we niet alleen doen door alles op te wekken, maar allereerst door te besparen. Ten opzichte van 2017 willen we in 2040 een derde gaan besparen in de gebouwde omgeving, bij bedrijven, in de landbouw en met nieuwe vormen van mobiliteit. Voor de gebouwde omgeving stellen we daarvoor in 2021 de Transitie Visie Warmte (TVW) vast. Daarnaast hebben we, om duurzame opwek te realiseren, de denkrichting ‘energielandschap Waadhoeke’ geïntroduceerd. Deze denkrichting is een eerste stap in het proces om de ambities uit de Duurzaamheidsagenda te realiseren en een bijdrage te leveren aan de RES. Alle Friese gemeenten hebben, samen met de provincie en het waterschap, in 2021 de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 opgesteld met daarin het Friese bod voor het opwekken van duurzame energie. Dit moet bijdragen aan het landelijke Klimaatakkoord. Op middellange termijn is het doel om in 2030 49% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. In 2050 moet dat 95% zijn en moeten we geen gebruik meer maken van fossiele brandstoffen. Grien Het verdwijnen van biodiversiteit is naast klimaatverandering een van de meest urgente duurzaamheidsproblemen van deze tijd.

Met het eigen biodiversiteitsactieplan (BAP) zet Waadhoeke in op biodiversiteitsherstel. Daarnaast ontstaan er relatief veel groene initiatieven vanuit de samenleving. Voor deze initiatieven wordt er regelmatig een beroep gedaan op het dorpen- en wijkenfonds van Waadhoeke. Ook binnen het gemeentelijk groenbeheer is steeds meer aandacht voor ecologisch (berm) beheer en biodiversiteit. Ôffal Een ander belangrijk punt in de komende jaren is de transitie van afvalstof naar grondstof, de circulaire economie. Gezondheid (in relatie tot milieuthema’s zoals luchtkwaliteit) en veiligheid vormen belangrijke pijlers van het toekomstig milieubeleid. Om dit proces te vergemakkelijken is het Rijk van plan de wet- en regelgeving te vereenvoudigen en te vernieuwen (Omgevingswet) en door digitalisering de toegankelijkheid van milieu-informatie te vergroten. Dit heeft gevolgen voor de gemeentelijke (milieu)taken nu en in de toekomst. FairTrade In 2019 heeft gemeente Waadhoeke de titel FairTrade Gemeente behaald. Als gemeente moeten we jaarlijks aan bepaalde eisen voldoen om deze titel vast te houden. Hiervoor worden jaarlijks zowel intern als extern activiteiten georganiseerd. Vergunningverlening, toezicht en handhaving Naar verwachting treedt per 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking.

De implementatie van de Omgevingswet raakt naast de gemeente ook de adviserende en uitvoerende rol van de Friese uitvoeringsdienst Milieu en omgeving (FUMO). Zo moeten er afspraken worden gemaakt over bijvoorbeeld de gewenste advisering over milieuthema’s in omgevingsplannen onder de Omgevingswet en het vooroverleg bij een initiatief dat wordt ingediend. Inzet is om in 2022 succesvol volgens de Omgevingswet te werken. Gas- en zoutwinning Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (bevoegd gezag Mijnbouwwet) heeft afspraken met Frisia Zout B.V. gemaakt over afbouw en beëindiging van de zoutwinning onder land. Het winningsplan loopt tot 2022 en Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) ziet erop toe dat de winning volgens dat winningsplan verloopt en tijdig stopt. Frisia Zout B.V. heeft de vergunningen die 56

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

betrekking hebben op de winning en de effecten van winning onder de Waddenzee verkregen. Het betreft het instemmingsbesluit voor het winningsplan en de vergunning in het kader van de Natuurbeschermingswet voor de winning van zout onder de Waddenzee. In 2020 is Frisia Zout gestart met de winning onder de Waddenzee, drie kilometer uit de kust van Harlingen. Volksgezondheid Het volksgezondheidsbeleid bestaat grotendeels uit de wettelijke taken op het vlak van Algemene Gezondheidszorg en Jeugdgezondheidszorg voor 0 tot 19 jarigen (JGZ). De speerpunten zijn gericht op preventie en het verbeteren van een gezonde leefstijl en omgeving. Thema’s worden integraal benaderd door volksgezondheid te koppelen aan het brede sociale beleid en de fysieke leefomgeving. Extra aandacht is er voor de aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen (GIDS). In 2022 komt er een nieuwe gemeentelijke gezondheidsnota 2022-2026 op basis van het landelijke gezondheidsbeleid. Riolering Begin 2020 is het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2020-2024 vastgesteld met aandacht voor de klimaatverandering. Dit plan richt zich op een goede inzameling en verwerking van het stedelijk afvalwater, hoe we omgaan met overtollig hemelwater en hoe we omgaan met grondwater en wie welke verantwoording hierin heeft.

Vanaf 2010 werken wij met onze partners (Provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân, Vitens en alle Friese gemeenten) samen aan het uitvoeringsprogramma Fries bestuursakkoord Waterketen (FWBK2). Dit onder de vlag van het Provinciaal Bestuurlijk Overleg Water ( PBOW). In het PBOW is besloten om een nieuw Fries Bestuursakkoord Waterketen op te stellen voor de periode 2021-2025 (FWBK3). Het accent in het FBWK3 zal komen te liggen op twee thema’s Klimaatadaptatie en Waterbewustzijn. Door samen te werken streven we samen naar een klimaatbesteding Fryslân in 2050. Watergangen In het kader van Overdracht Stedelijk Water (OSW) in 2016 zijn de hoofdwatergangen en secundaire watergangen in stedelijk gebied (stad en dorpen) door het Wetterskip in beheer en onderhoud overgedragen aan de gemeente(n). Jaarlijks ontvangt Waadhoeke van het Wetterskip een vergoeding voor dat beheer en onderhoud. Daarnaast zijn in deze overeenkomst afspraken gemaakt over het wegwerken van het achterstallig baggerwerk in stedelijk gebied van Waadhoeke voor 2025. Op basis van de kwaliteit van de waterbodem en de hoeveelheid baggerspecie, die we in 2021 inzichtelijk hebben gemaakt door middel van een baggerplan, wordt samen met het waterschap een meerjarenplanning van de baggerwerkzaamheden opgesteld.

Afval Het afvalstoffenbeleid richt zich op het beperken van het ontstaan van afvalstoffen en het beperken van de milieudruk. Het afvalbeleid is op nationaal niveau verankerd in het Landelijke Afvalbeheerplan 2009 - 2021 (LAP2), de Afvalbrief 2011 van de Staatssecretaris en het programma van Afval naar Grondstof (VANG). De gemeente is verantwoordelijk voor het uitvoeren van het landelijke afvalbeleid voor huishoudelijk afval. In het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid is de doelstelling opgenomen dat er maximaal 100 kilo restafval per inwoner vrijkomt en ten minste 75% wordt gescheiden vanaf 2021. Het meerjarige uitvoeringsprogramma uit de duurzaamheidsagenda voor het thema afval bevat diverse projecten om dat te bereiken.

57

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Volksgezondheid - Wat willen we bereiken?

Volksgezondheid - Wat gaan we daar voor doen?

      

We voeren samen met onze partners een gerichte en indringende preventiecampagne om het hiervoor gestelde doel te realiseren. We werken samen met partners aan activiteiten gericht op preventie (meer bewegen, vermindering van roken en alcoholgebruik) en bewustwording. We werken samen met partners aan activiteiten gericht op veilig en gezond opgroeien. We werken samen met onze partners aan het actieplan Gezond In De Stad (GIDS). We gaan verder met de pilot Positieve gezondheid, die tot doel heeft inwoners zoveel mogelijk in staat te stellen tot eigen regie op bevordering van hun gezondheid. We nemen als GIDS-gemeente deel aan het Actieprogramma Kansrijke Start van het Ministerie van VWS. Dit programma speelt een belangrijke rol om pasgeboren baby’s de 1e 1000 dagen een kansrijke start te geven. We actualiseren het beleid op het gebied van volksgezondheid.

58

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022



We versterken het gebiedsteam verder in het bieden van tijdelijke ondersteuning op maat in situaties waarin dat nodig is.



We zetten meer in op het sneller signaleren van verslavingsproblemen plus het actief aanpakken daarvan. We zetten in op preventie bij jongeren inzake alcohol en drugs.





We versterken de aandacht van de voorwaarden voor en deelname aan vrijwilligerswerk binnen de gemeenschap.

Milieu - Wat willen we bereiken?

59

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Milieu - Wat gaan we daar voor doen?

   

We trekken een energiecoach aan. We zetten in op duurzame inkoopacties. We gaan aan de slag met het MKB. We ontwikkelen een energieloket.

   

We communiceren over duurzaamheid. We nemen deel aan landelijke of regionale campagnes over biodiversiteit. We nemen deel aan de Nationale Boomfeestdag. We gaan biodiversiteit monitoren om vast te stellen welke invloed de gepleegde inzet op biodiversiteit heeft. We hebben aandacht voor kennisoverdracht en bewustwording van biodiversiteit. We geven zelf het goede voorbeeld door binnen de eigen organisatie structureel en breed in te zetten op biodiversiteit.

 

    

We nemen deel aan de Zwerfafvalcampagne Friesland Schoon. We zetten in op verbetering van afvalscheiding op scholen. We maken sorteeranalyses. We doen mee aan de Bewustwordingscampagne VANG. We zetten in op de optimalisatie van gescheiden inzameling.



We voeren de acties uit uit het beleidsplan Tusken Skimer en Moarnsdage.

60

Gemeente Waadhoeke



Programmabegroting 2022

We geven uitvoering aan de acties in de bodemvisie.

Wat mag het kosten? Realisatie

Begroting

Begroting

Lasten

2020 -13.400

2021 -13.998

2022 -13.661

2023 -13.700

2024 -13.793

2025 -13.887

Baten

11.610

12.159

12.568

12.662

12.757

12.851

Saldo voor bestemming

-1.791

-1.839

-1.093

-1.037

-1.036

-1.036

-190

597

14

0

0

0

-1.980

-1.242

-1.079

-1.037

-1.036

-1.036

Bedragen x € 1.000

Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Meerjarenraming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Beleidsindicatoren

Programma 8 Volksgezondheid & Milieu Indicator Eenheid Waad Neder hoeke land Omvang huishoudelijk restafval

Kg per inwoner

197

161

Bron

CBS Statistiek Huishoudelijk afval

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 09-09-2021)

61

Perio- Beschrijving de 2019 Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Hoofdkenmerken Dit programma richt zich op het wonen en de gewenste ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente. Polders, dijken en akkers, watergangen, werelderfgoed de Waddenzee, monumentaal Franeker en de karakteristieke (terp)dorpen: samen typeren ze ons gebied. Ze geven Waadhoeke de ruimtelijke kwaliteit die inwoners en bezoekers zo waarderen. Er zijn ook ontwikkelingen die hierop van invloed zijn en om aandacht vragen. Denk daarbij aan ontwikkelingen in de landbouw (schaalvergroting, bodemdaling, verzilting, monocultuur, vergroten percelen), de groei van toerisme en recreatie, de demografische ontwikkelingen (minder inwoners, vergrijzing en ontgroening, voorspelde krimp van het aantal huishoudens), de energietransitie en de veranderende woningmarkt. Het vinden van de juiste balans tussen de diverse belangen met het behoud van de gewenste ruimtelijke kwaliteit is een continue uitdaging.

Bestaand beleid Bestuurlijke kaders:  Coalitieakkoord 2018-2022;  Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028;  Provinciale Verordening Romte;  Streekplan Provincie Fryslân 2006;  Vernieuwen in vertrouwen ‘Geluk op 1’, provinciaal bestuursakkoord 2019-2023;  Woningwet 2015 (kader afspraken gemeenten en corporaties);  Nieuwe stelsel van het omgevingsrecht (Invoeringswet Omgevingswet);  Bestemmingsplannen en Structuurvisies;  Woonvisie Waadhoeke 2020 – 2030 Samen Sterk. Ontwikkelingen Wonen Waadhoeke staat, samen met strategische partners, voor een woningbouwopgave die aan de veranderende vraag en behoeften moet voldoen. De demografische ontwikkelingen (vergrijzing en ontgroening) en de tendens naar energiezuinige woningen spelen daarbij een belangrijke rol. Denk aan herstructurering en kwaliteitsverbetering van de bestaande voorraad. Maar ook aan het realiseren van zorgbestendige woningen, bij voorkeur op inbreidingslocaties. Voor alle ontwikkelingen doet de gemeente dit met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en met aandacht voor duurzaam ontwikkelen en bouwen. De in 2020 vastgestelde Woonvisie en de daarvoor opgestelde woningmarktanalyse schetsen de ontwikkelingen en de wijze waarop de gemeente met deze vraagstukken om wil gaan.

Hoewel er een trend van dalende inwoneraantallen en een negatieve ontwikkeling van het huishoudens wordt voorspeld geldt dat niet overal in onze gemeente. In 2021 zien we dat de woningmarkt onder druk staat wat terug is te zien in de verkoop van gemeentelijke kavels en het grote aantal ontwikkelingen (woningbouwprogramma). Hoewel we deze woningvraag graag bedienen blijft de vraag hoe dit zich verhoudt tot de diverse (lange termijn) prognoses. Via lokaal maatwerk en het gedachtegoed 'Ja mits' spelen wij hier zo goed mogelijk op in.

62

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Omgevingswet De invoeringsdatum van de Omgevingswet is uitgesteld en is nu bepaald op 1 juli 2022. Met de invoering van de Omgevingswet wordt alle ruimtelijke wet- en regelgeving, waaronder de WABO, WRO, Wet Milieubeheer, Woningwet e.d., vervangen door één wet. Belangrijk instrument is de Omgevingsvisie, een integrale visie met strategische hoofdkeuzen van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Verder zullen de bestemmingsplannen plaats maken voor (integrale) omgevingsplannen. Inmiddels zijn het Ambitiedocument Omgevingswet gemeente Waadhoeke, het Plan van Aanpak voor het opstellen van de Omgevingsvisie en plan van aanpak voor het Omgevingsplan voor Waadhoeke vastgesteld en is een stevige projectstructuur neergezet. Basis voor het implementatietraject is het daarvoor opgestelde implementatieplan. Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Waadhoeke wil een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor iedereen. Daarvoor is o.a. vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) nodig. In het beleidsplan VTH 2019-2022 zijn doelstellingen beschreven om de bovengenoemde missie te behalen. Jaarlijks wordt dit nader vertaald in een uitvoeringsprogramma. Naast het uitvoeren van de VTH-taken (waarbij de laatste jaren sprake is van een fors aantal aanvragen) ligt de focus op de voorbereiding op de Omgevingswet.

Wet kwaliteitsborging (Wkb) Gelijk met de start van de Omgevingswet wordt de Wet kwaliteitsborging van kracht. Die wet heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. Het betekent dat initiatiefnemers zelf een private kwaliteitsborger moeten aantrekken. De kwaliteitsborger doet de toetsing bouwbesluit, maakt een plan en monitort de uitvoering van de bouw werkzaamheden. De gemeentelijke bouwtoezichttaken komen daardoor deels te vervallen. In 2021 is er door middel van pilots geoefend met het gebruik van kwaliteitsborgers. De animo hiervoor is niet groot. Dat heeft mogelijk te maken met het kostenperspectief.

63

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daar voor doen?



We stellen een monitor op voor de woningmarkt (zowel huur als koop).



We leveren maatwerk per dorp en wijk vanuit de lokale behoefte.

64

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

 

We brengen als eerste stap het startersvraagstuk inclusief oplossingsmogelijkheden in beeld. We overleggen met (markt)partijen om te komen tot betaalbare woonconcepten.

  

We vragen in gesprek met dorpen en wijken, aandacht voor sociale inclusie. We ondersteunen en faciliteren dorpen bij initiatieven die de directe leefomgeving verfraaien. We dagen inwoners uit om bij nieuwbouw, onderhoud en beheersplannen mee te denken over. de inrichting van de openbare ruimte. We nodigen dorpen uit te experimenteren met de uitgangspunten van de Sociale Inclusie agenda.



    

We zetten dorpen coördinatoren in. We faciliteren initiatieven en projecten middels het dorpen-, en wijkenfonds. We experimenteren met regionale DOM's. We ontwikkelen een afwegingskader voor het spreiden van voorzieningen. We helpen dorpen(netwerken) graag bij het maken van integrale plannen en ambities met denkkracht, het organiseren van ontmoeting of financiële ondersteuning.

Wat mag het kosten? Realisatie

Begroting

Begroting

Lasten

2020 -5.072

2021 -6.215

2022 -4.098

2023 -3.048

2024 -2.798

2025 -2.798

Baten

3.125

2.249

1.114

1.114

1.114

1.114

Saldo voor bestemming

-1.948

-3.967

-2.984

-1.934

-1.684

-1.684

445

2.428

300

250

0

0

-1.502

-1.539

-2.684

-1.684

-1.684

-1.684

Bedragen x € 1.000

Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Meerjarenraming

In bovenstaande cijfers zijn de volgende wensen uit Kadernota 2022-2025 opgenomen (bedragen x € 1): Programma 9 Structurele wensen

Begroting 2022

Platform arbeidsmigranten Monitoring woningmarkt Totaal

-5.000 -8.000 -13.000

65

Meerjarenraming 2023 2024 2025 -5.000 -8.000 -13.000

-5.000 -8.000 -13.000

-5.000 -8.000 -13.000

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Programma 9 Incidentele wensen

Begroting 2021

Voeding Stads- en dorpsvernieuwingsfonds

-700.000

Dorpen- en wijkenfonds 2022

-300.000

Totaal

2022

Meerjarenraming 2023 2024

-1.000.000

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 8.1 8.2 8.3

Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen

Beleidsindicatoren

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Indicator Eenheid Waad Neder Bron Perio- Beschrijving hoeke land de Gemiddelde WOZ waarde

x €1.000

173

270

CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken

2020 De gemiddelde WOZ waarde van woningen.

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

7,1

8,9

Basisregistraties adressen en gebouwen bewerking ABF Research

2020 Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.

Demografische druk

%

80,1

70,1

CBS Bevolkingsstatistiek

2021 De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuis-houden

€

707

733 COELO, Groningen 2021 Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 09-09-2021)

66

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Algemene Dekkingsmiddelen Inleiding De belangrijkste onderdelen van de algemene dekkingsmiddelen zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds en de vrij besteedbare lokale heffingen. Deze inkomsten worden niet toegerekend aan één of meerdere programma's omdat ze vrij besteedbaar zijn. Uitkeringen Gemeentefonds De grootste inkomstenbron van de gemeente is het gemeentefonds. In deze programmabegroting is de meicirculaire 2021 meerjarig verwerkt. De mutaties zijn per saldo voor alle jaren positief en bestaan vooral uit de bijstelling van het accres, aanpassing van de ontwikkeling uitkeringsbasis, BTWcompensatiefonds (BCF), de aanpassing van de integratie-uitkering Participatie en diverse decentralisatie-uitkeringen met een bestemming. De hogere bijstelling van de integratie-uitkering Participatie bestaat uit actualisatie van de aantallen en de loon- en prijscompensatie voor 2021. Dit bedrag wordt één op één doorbetaald aan de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West, waardoor het geen effect heeft op de begrotingsruimte van de gemeente. Voor de berekening zijn onder ander de volgende uitgangspunten gehanteerd:  het aantal woonruimten stijgt met 50 stuks per jaar;  het aantal inwoners bedraagt op 1 januari 2021 46.149.

Voor 2022-2025 wordt rekening gehouden met 46.150 inwoners;  voor de leeftijdsopbouw van de inwoners wordt uitgegaan van de stand op 1 januari 2021;  het aantal bijstandsgerechtigden is opgenomen conform de verwachte stand op 1 januari 2022 in de begroting 2022 van de BVO Dienst SoZaWe. BTW-compensatiefonds (BCF) Het is onzeker wat de ruimte onder het BCF plafond gaat doen in de komende jaren en of er ruimte blijft onder het plafond. De ruimte kan ook negatief worden. In dat geval komt de negatieve ruimte ten laste van het gemeentefonds. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in afstemming met de VNG en de provinciale toezichthouders een advies opgesteld. Gemeenten mogen in Programmabegroting 2022-2025 voor de ruimte onder het plafond maximaal rekening houden met de laatst gerealiseerde ruimte. De laatst gerealiseerde ruimte is 2020 (€ 192,6 miljoen). Omgerekend naar punten is dit 10,6 punten keer € 46.000; € 488.000. Jeugd Het kabinet heeft extra middelen beschikbaar gesteld voor Jeugdzorg voor de jaren 2019-2022. Het kabinet heeft de beslissing over het eventueel structureel beschikbaar stellen van extra middelen voor de jaren 2023 en verder voor zich uitgeschoven naar de volgende kabinetsperiode.

Arbitrage uitspraak Jeugdzorg – niet opgenomen in de meicirculaire Het Rijk erkent dat in 2019 sprake was van een tekort van € 1,7 miljard op basis van een onderzoek van Andersson Elffers Felix. Recent is dit bekrachtigd door de arbitragecommissie jeugdzorg, zij komt in haar oordeel in het conflict tussen VNG en rijk over de structurele tekorten op de jeugdzorg tot een bedrag van € 1,6 miljard voor 2022. In het Bestuurlijk Overleg van 2 juni 2021 hebben het kabinet en de VNG de uitspraak van de arbitragecommissie besproken en een aantal afspraken gemaakt. Van de afgerond € 1,6 miljard wordt € 214 miljoen omgezet in een bezuinigingstaakstelling. Het resterende bedrag van € 1.314 miljoen wordt eenmalig toegevoegd aan het gemeentefonds.

67

Gemeente Waadhoeke

Programmabegroting 2022

Op 2 juni 2021 zijn er afspraken gemaakt tussen Rijk en de VNG over een Hervormingsagenda voor het Jeugdstelsel. Deze afspraken volgen op de arbitrage uitspraak van de Commissie van Wijzen. Als onderdeel van de afspraken komt er voor het jaar 2022 een bedrag van € 1,3 miljard beschikbaar (bovenop de € 300 miljoen uit de septembercirculaire 2020). Het kabinet heeft de beslissing over het eventueel structureel beschikbaar stellen van extra middelen voor zich uit geschoven naar de volgende kabinetsperiode. Tussen het Rijk, IPO en de VNG is afgesproken dat gemeenten in hun meerjarenraming voor de jaarschijven 2023 tot en met 2025 rekening mogen houden met 75% van de bedragen uit de Hervormingsagenda Jeugd. Dit resultaat komt in de plaats van de stelpost waarbij rekening gehouden mocht worden met € 300 miljoen structureel. De gemeente Waadhoeke heeft deze bedragen meegenomen als dekking in de meerjarenraming van deze programmabegroting. De Provincie Fryslân geeft aan dat zij dit zien als een structureel dekkingsmiddel. De volgende bedragen zijn meegenomen in de meerjarenraming van deze programmabegroting: 2022 € 3.600.000 2023 € 3.200.000 2024 € 3.000.000 2025 € 2.700.000 Beschermd wonen Met ingang van 1 januari 2022 gaan de taken van Beschermd Wonen van de centrumgemeente naar de eigen gemeente.