Bijlage 1 - Onderzoeksrapport Realisatie coalitieakkoord Waadhoeke 2022-2026

In de presentatie voor het kernteam, 25 mei 2023, wordt expliciet de koppeling gelegd tussen deze ambitie uit het collegeprogramma en het speeltuinbeleid 2024-2027. In deze presentatie wordt ook gesteld, dat het benodigde budget niet is opgenomen in de begroting en dat daardoor de herinrichting van speeltuinen niet conform het uitvoeringsplan is uitgevoerd (presentatie, p. 5). Tevens wordt gesteld dat de basis op orde is, wordt aangegeven dat alle 93 speelplekken onderzocht zijn, dat structurele werkzaamheden zijn gepleegd en dat op 16 locaties aanpassingen zijn gedaan (presentatie, p. 8). In de schriftelijke toelichting die als bijlage voor deze kernteamsessie is

59 

De realisatie van het coalitieakkoord

opgenomen, staat het volgende vermeld: “Gemeente heeft inspectie en onderhoudsverplichting van de eigen toestellen. Gemeente heeft zich verbonden aan vervangingsplicht van toestellen na afkeuring. De gemeente heeft ondanks vervangingsplicht na 2019 geen structureel budget om afgekeurde (afgeschreven speeltoestellen) te vervangen (er is alleen jaarlijks onderhoudsbudget van € 80956 voor het volledige areaal, dit is geen vervangingsbudget)” (Toelichting kernteamsessie). Het kader voor de uitvoering van deze activiteit is vastgelegd in het uitvoeringsplan, zoals dat in de zomer van 2019 is vastgesteld. In dit uitvoeringsplan wordt melding gemaakt van het uitvoeringsprogramma. Hierin worden de ingrepen omschreven voor de korte termijn (2020 tot en met 2023). Zo wordt een tabel gepresenteerd, waarin per locatie en plaats en uitvoeringsingreep en het benodigde budget staat weergegeven (tabel 5, notitie speelruimte- en uitvoeringsplan, 2019). Gesteld kan nu worden, dat deze activiteit en ambitie in mindere mate wordt gerealiseerd, indien dit uitvoeringsprogramma niet wordt uitgevoerd. Met het oog op het gestelde in de presentatie, kan dan geconcludeerd worden, dat deze activiteit (en dus deze ambitie) in mindere mate wordt gerealiseerd. Een levendig en vitaal sportklimaat. Voorlichting geven over

We gaan na waar en stimuleren dat

goede voorbeelden en

sportaccommodaties voor

navolging daarvan

meerdere doeleinden gebruikt

aanmoedigen.

kunnen worden. De inzet van de

In uitvoering.

verenigingsondersteuner gaan we voortzetten in de komende 2 jaar. Reactie: Bij de renovatie van een wordt clubgebouw aangestuurd op samenwerking met andere partijen die het gebouw kunnen gebruiken, bijvoorbeeld voetbalvereniging sc Franeker (realisatiefase) en multifunctionele clubgebouw sportstichting Tzummarum (planvorming). We hebben de inzet van de verenigingsondersteuner gecontinueerd en deze adviseert sportverenigingen vraaggericht en deelt het goede voorbeeld omnisportvereniging SF Deinum (genomineerd voor sportaccommodatie van het jaar 2024). We blijven sturen op optimaal gebruik van maatschappelijke voorzieningen. Dit maakt ook onderdeel uit van het accommodatiebeleid dat medio 2025 wordt vastgesteld door de raad. Uitgangspuntennotitie accommodatiebeleid: Document waadhoeke - Uitgangspuntennotitie accommodatiebeleid - iBabs Publieksportaal Kernsessie accommodatiebeleid: Agenda waadhoeke - Kernsessie KERNSESSIE dinsdag 15 april 2025 19:30 22:00 - iBabs Publieksportaal Analyse rekenkamer: De activiteit nagaan waar en stimuleren dat sportaccommodaties voor meerdere doeleinden gebruikt kunnen worden en de inzet van verenigingsondersteuners, sluiten aan op de ambitie van het geven van voorlichting over goede voorbeelden in deze context.

60 

De realisatie van het coalitieakkoord

De aangehaalde voorbeelden (Franeker en Tzummarum) zijn concrete activiteiten die hierop aansluiten. Dit geldt ook voor de continuering van de inzet van de verenigingsondersteuner. Deze activiteit blijft evenwel altijd in uitvoering, want de inzet op samenwerking en de inzet van de verenigingsondersteuner kent geen einddatum of deadline. Aan de andere kant wordt deze ambitie in deze formulering altijd gerealiseerd: men kan immers altijd aantonen dat ergens wel is nagegaan of is gestimuleerd. Rijst de vraag wanneer deze activiteit in mindere mate is uitgevoerd. Op 15 april 2025 vindt een kernsessie plaats met betrekking tot het accommodatiebeleid. In de uitgangspuntennotitie wordt gesteld, dat voor het behoud van kwaliteit clustering van activiteiten en accommodaties nodig is (Uitgangspuntennotitie, p. 7). Specifiek wordt bij multifunctioneel gebruik het volgende opgemerkt: Als er knelpunten zijn in het gebruik van ruimte, door dreigende leegstand of juist door een groeiende behoefte aan ruimte, dan is multifunctioneel gebruik een kans om de levendigheid van een dorp of kern te behouden of te verbeteren. In deze notitie wordt overigens geen melding gemaakt een verenigingsondersteuner. De notitie vermeldt niet hoeveel accommodaties moeten worden omgezet naar multifunctionele accommodaties, zodat niet duidelijk wordt wanneer deze ambitie in mindere mate is gerealiseerd.

Wel wordt duidelijk, dat de notitie het multifunctioneel gebruik eerder ziet als noodzakelijke oplossing voor leegstand of ruimtegebrek, dan als positieve ambitie, zoals gesteld wordt in het collegeprogramma. Dit verschil is relevant. Waar het collegeprogramma expliciet inzet op de stimulering van multifunctionaliteit, voert de notitie multifunctionaliteit op als oplossing als zich knelpunten voordoen. Ook is niet duidelijk, in hoeverre de inzet van de verenigingsondersteuner nu geoptimaliseerd is en in hoeverre deze inzet voldoet aan de gestelde ambities op dit terrein. Niet beoordeeld kan worden of deze inzet al dan niet voldoet. Alle inwoners krijgen de kans om mee te doen. Ervoor zorgen dat taal geen

We gaan verder met de uitvoering

barrière is om mee te kunnen

van het taalbeleid. We werken

doen in Waadhoeke.

samen met o.a. bibliotheken om

In uitvoering.

laaggeletterdheid te voorkomen en terug te dringen. We gaan beeldbrieven ontwikkelen, zodat wij met iedereen in onze gemeente op een laagdrempelige manier kunnen communiceren. We gaan dit onderwerp ook agenderen bij bedrijfsbezoeken. Reactie: De toelichting in het collegeprogramma op deze ambitie is erg divers en heeft betrekking op meerdere ontwikkelingen. Bij de beantwoording van de vragen is geprobeerd hier zoveel mogelijk rekening mee te houden.

61 

De realisatie van het coalitieakkoord

Concrete voorbeelden zijn het ontwikkelen van een beeldbrief door Waadhoeke. Deze wordt gestuurd naar inwoners die voor het eerst of opnieuw een reisdocument aanvragen (paspoort of ID-kaart). Daarnaast is vanuit de werkgroep Toegankelijkheid is een escapekoffer laaggeletterdheid aangeschaft. Teams kunnen hiermee een spel spelen om te ervaren wat laaggeletterdheid betekent, en hoe je inwoners kunt helpen. Feitelijk zijn de activiteiten rondom het mee kunnen doen van inwoners wat betreft taal, altijd in uitvoering. Beeldbrieven en leesbare brieven moeten up-to-date gehouden worden. En ook het vinden en bereiken van laaggeletterde inwoners blijft altijd een aandachtspunt. Dit is nooit volledig gerealiseerd. Zoals hierboven ook al aangegeven is deze ambitie blijvend in uitvoering. Het blijft een aandachtspunt. Op voorhand is niet bepaald wat er precies gedaan moest worden om deze ambitie te realiseren. Wel subsidieert Waadhoeke de Bibliotheken Noord Fryslân. Speerpunten vanuit het bibliotheekbeleid zijn onder andere; de geletterde samenleving, de preventie en bestrijding van laaggeletterdheid, Participatie in de informatiesamenleving en Een leven lang ontwikkelen. Al deze speerpunten zijn er op gericht om inwoners zoveel mogelijk mee te kunnen laten doen. Zowel als het gaat om taalvaardigheid en digitale vaardigheden.

Ook worden er in het onderwijs leesprogramma’s ingezet zoals De Bibliotheek op School. Ook dit wordt gecoördineerd vanuit de bibliotheek. Daarnaast worden vanuit de bibliotheek (in samenwerking met Firda) taalcursussen gegeven bij bijvoorbeeld Empatec. Maar ook bij commerciële bedrijven in bijvoorbeeld de groente- en fruitteelt. Analyse rekenkamer: De aangevoerde activiteiten sluiten goed aan op de ambitie en de activiteiten, zoals opgetekend in het collegeprogramma. Terecht wordt aangegeven, dat deze ambitie nooit volledig is gerealiseerd. Aan de andere kant hadden activiteiten vooraf wel bepaald, omschreven en gepland kunnen worden. Dan zou immers bezien kunnen worden in hoeverre de gemeente deze activiteiten daadwerkelijk uitvoert conform planning. Door de ambitie open te formuleren en niet op voorhand aan te geven welke activiteiten hier precies onder vallen en deze activiteiten te voorzien van een planning, kan gesteld worden dat deze ambitie nooit geheel wordt gerealiseerd, terwijl niet kan worden aangetoond of de activiteiten nu geoptimaliseerd zijn of juist in mindere mate worden uitgevoerd. Jongeren zijn psychisch gezond en weerbaar. Versterken van de

Het project ‘preventieve aanpak

samenhang tussen het

jeugdproblematiek’ wordt nader

jeugd- en veiligheidsbeleid,

uitgewerkt. Daarbij zetten we in op

ter voorkoming van

het versterken van de

jeugdcriminaliteit.

samenwerking in de keten, waarbij

In uitvoering.

de regierol eerst bij de gemeente komt te liggen. Daarnaast kijken we welke initiatieven en partners werken aan jeugdproblematiek en voorkoming van jeugdcriminaliteit. 1.

Kunt u een concreet voorbeeld noemen van een activiteit die betrekking heeft op deze ambitie en die in de huidige collegeperiode is uitgevoerd?

62 

De realisatie van het coalitieakkoord

2. 3. 4. 5.

Hoe is men tot het oordeel gekomen dat deze activiteit nog in uitvoering is? Kunt u aangeven wanneer deze ambitie gerealiseerd is? Heeft men op voorhand bepaald wat er precies gedaan moest worden om deze ambitie te realiseren? Zo ja, is hier een formeel besluit over genomen? Heeft men op voorhand ook bepaald wanneer deze ambitie nog niet is gerealiseerd? Zo ja, is hier een formeel besluit over genomen?

Reactie: De ketensamenwerking die samen met de ketenpartners jeugd vanuit zowel het jeugd- als veiligheidsdomein is opgezet. Het plan dat hoort bij deze ketensamenwerking is nog niet compleet uitgevoerd. De ambitie is gerealiseerd wanneer het plan dat hoort bij deze samenwerking is uitgevoerd. Er is ligt een plan en een samenwerkingsconvenant onder de samenwerking, het proces om tot dit plan te komen is vanuit het coalitieakkoord aangejaagd. Document waadhoeke - Memo aan de raad over ketensamenwerking jeugd - iBabs Publieksportaal Analyse rekenkamer: De activiteit, zoals geformuleerd in het collegeprogramma, sluit aan op de ambitie zoals verwoord in het coalitieakkoord. In beide documenten beoogt men een versterking van de samenhang en samenwerking tussen jeugd- en veiligheidsbeleid ter voorkoming van jeugdcriminaliteit. De activiteit is zodanig geformuleerd, dat deze ambitie altijd wordt gerealiseerd en daarnaast nooit geheel is afgerond. Wat dat betreft is de reactie concreter, aangezien in deze reactie gesteld wordt dat de ambitie is gerealiseerd wanneer het plan van aanpak is uitgevoerd. In een memo aan de raad waarin de ketensamenwerking wordt toegelicht, wordt expliciet verwezen naar het coalitieakkoord. In deze memo wordt vervolgens verwezen naar het plan van aanpak en een samenwerkingsovereenkomst.

Deze overeenkomst is op 29 mei 2024 ondertekend (Memo aan de raad) en stelt dat samenwerking plaatsvindt op basis van het plan van aanpak Ketensamenwerking Jeugd. Het plan van aanpak wordt in april 2024 geconcipieerd. In dit plan van aanpak worden per kwartaal vrij concrete acties geformuleerd en wordt ook een trekker aangewezen voor deze acties (PvA, p. 6 en verder). De acties vallen daarbij onder de thema’s middelengebruik, (mentale) gezondheid, ondermijning en online. Het plan van aanpak biedt voldoende aanknopingspunten om aan te geven welke onderdelen van het plan nu conform planning lopen en welke nog aandacht behoeven. Nu dit onduidelijk blijft, valt eigenlijk niet te traceren in hoeverre deze ambitie nu precies is gerealiseerd. Ook rijst de vraag of deze ambitie daadwerkelijk is gerealiseerd als alle activiteiten uit het plan van aanpak zijn uitgevoerd. De overeenkomst stelt in dit verband: “Deze samenwerkingsovereenkomst treedt in werking na ondertekening door de genoemde partners en duurt zolang er gewerkt wordt met het Plan van aanpak Ketensamenwerking Jeugd” (art. 7, lid 2, SOK). In het plan van aanpak worden onder ieder thema activiteiten opgenomen met een doorlopend karakter (DL), zodat in ieder geval de suggestie wordt gewekt, dat deze activiteiten nooit ten einde komen. Armoede voorkomen, bestrijden en verzachten zowel in enge als in brede zin.

Gedupeerden van de

Inwoners kunnen bij de gemeente

toeslagenaffaire in de

terecht voor ondersteuning n.a.v.

In uitvoering.

63 

De realisatie van het coalitieakkoord

gemeente naar behoefte

de toeslagenaffaire. De

ondersteunen bij de

gedupeerden die bij ons bekend

afhandeling.

zijn, zijn hierover geïnformeerd.

Reactie: We hebben sinds een aantal jaar een team toeslagen die alle aanvragen behandelt. Het gebiedsteam controleert regelmatig, 2x per maand, of er nieuwe meldingen zijn vanuit de belasting. Wanneer die er zijn wordt contact gezocht met de inwoner via brief en telefoon. De lijst vanuit de Belastingdienst geeft af en toe nog steeds nieuwe gedupeerden door. Daarnaast nemen we vanuit bestaande gegevens contact op met de gedupeerden die in een eerder stadium geen ondersteuning vroegen of die we toentertijd niet hebben kunnen bereiken. Het is moeilijk te voorspellen wanneer de ambitie gerealiseerd is. Er zijn nog steeds burgers die wachten op uitspraak van de Belastingdienst of zij wel of niet gedupeerde zijn. Daarnaast zijn er gedupeerden die in eerste instantie geen ruimte voelden om hulp te ontvangen en later wel. Het is een taak die vanuit de overheid bij de gemeenten is belegd. Wij volgen daarin de instructies en de richtlijnen vanuit de overheid en VNG. De regelgeving vanuit de overheid wordt regelmatig bijgesteld en die vertalen we samen met beleid naar onze uitvoering. Analyse rekenkamer: De activiteiten, zoals voorgenomen in het collegeprogramma, sluiten goed aan op de ambitie om gedupeerden te ondersteunen. Ook de ambtelijke reactie gaat in op de behandeling van aanvragen van gedupeerden.

Duidelijk wordt, dat als men door de BD als gedupeerde wordt aangemerkt, de gemeente contact zoekt met deze gedupeerden. Vermoedelijk kan na dit contact een aanvraag worden ingediend, getuige de reactie. De reactie maakt echter niet duidelijk met hoeveel gedupeerden maandelijks contact wordt opgenomen (en met hoeveel niet), hoeveel aanvragen per maand het hier betreft, wat er met deze aanvragen gebeurt en met name wat de behandeltijd van aanvragen is. Ook wordt niet duidelijk in hoeverre sprake is van wachttijden. Hoewel het zonder meer klopt, dat niet bekend is hoeveel gedupeerden zich nog kunnen melden, kan uiteraard wel iets worden opgemerkt over de beoogde behandeltijd van de aanvraag. Cultuur biedt iedereen die in Waadhoeke woont, werkt of verblijft de gelegenheid tot ontwikkeling en ontmoeting, tot genieten, ontdekken en meedoen. Actief inzetten op de

We continueren de uitvoering van

ontwikkellijnen in de huidige

het bestaande beleid: cultuurnota

cultuurnota: ontdekken,

2021-2028. We zetten cultuur in bij

In uitvoering.

64 

De realisatie van het coalitieakkoord

meemaken en durven en

maatschappelijke en sociale

doen!

vraagstukken

Reactie: De ambitie “Cultuur biedt iedereen ……… “ is de kern van onze cultuurnota. Het college heeft de cultuurnota vertaald in een uitvoeringsprogramma met de titel ‘YN FERBINING’. Het uitvoeringsprogramma betreft een keur aan activiteiten en maatregelen. Eén van deze activiteiten is het opstellen van een subsidieregeling waarmee de gemeente vernieuwende culturele initiatieven en experimenten wil ondersteunen omdat deze bijdragen aan een blijvende vitaliteit van het culturele veld in Waadhoeke. En daarmee aan een duurzaam en aantrekkelijk cultureel aanbod. Deze subsidieregeling is in ingegaan op 13 november 2021 en te vinden op overheid.nl (https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR664006). De subsidieregeling heeft een structureel karakter, met een jaarlijks budget van € 50.000. De ambitie “Cultuur biedt iedereen ……… “ is de kern van onze cultuurnota welke een looptijd heeft van 20202028. Vooraf heeft het college de betreffende cultuurnota vertaald in een uitvoeringsprogramma met de titel ‘YN FERBINING’. Dit uitvoeringsprogramma is op 1 maart 2021 door het college vastgesteld en vervolgens ter informatie aan de raad gestuurd. De cultuurnota heeft een looptijd van 2020 - 2028. In het bijhorende uitvoeringsprogramma is aangegeven hoe de voortgang wordt gemonitord. Op 10 november 2021 is de raad met een memo geïnformeerd over de voortgang.

In 2024 heeft het college een tussenevaluatie gemaakt (vastgesteld op 3 maart 2024) en deze ter informatie aan de raad gestuurd. Analyse rekenkamer: De voorgenomen activiteiten uit het collegeprogramma sluiten aan op de ambitie zoals geformuleerd in het coalitieakkoord. Op 8 maart 2021 wordt in het kader van actieve informatievoorziening het uitvoeringsprogramma Cultuur “Yn ferbining” aangeboden aan de raad. In dit uitvoeringsprogramma worden per thema zeer concrete ambities benoemd en voorzien van indicatoren. Zo wordt bijvoorbeeld gesteld dat met een cultuurplatform gestart gaat worden en dat jaarlijks twee bijeenkomsten van dit cultuurplatform worden georganiseerd. Deze activiteiten worden ook van een termijn voorzien en daarbij valt op, dat de meeste activiteiten doorlopend zijn. Op 7 maart 2024 wordt een tussenevaluatie aangeboden aan de gemeenteraad. Hiermee wordt de raad geïnformeerd over de inzet en de resultaten over de periode 2020-2023 (Raadsmemo, 7 maart 2024). Bij de analyse van de tussenevaluatie valt op, dat niet per activiteit uit het uitvoeringsprogramma wordt aangegeven in hoeverre deze activiteit daadwerkelijk is uitgevoerd en hoe de opgevoerde indicatoren zich ontwikkeld hebben. Weliswaar worden de drie thema’s aangehouden, maar specifieke aansluiting op het uitvoeringsprogramma per activiteit ontbreekt.

Een aantrekkelijk woon- en werkklimaat met een landschap dat uitnodigt om te

65 

De realisatie van het coalitieakkoord

wandelen, te fietsen en te sporten. De openbare ruimte zo

We zetten in op bewegen en spelen

inrichten dat deze uitnodigt

in de openbare ruimte. Dit doen we

tot sporten, spelen,

door beweegtuinen te creëren en

bewegen en ontmoeten.

extra op speeltuinen in te zetten.

In uitvoering.

Daarnaast onderzoeken we een bredere inzet van de buurtsportcoaches. 1. 2. 3. 4. 5.

Kunt u een concreet voorbeeld noemen van een activiteit die betrekking heeft op deze ambitie en die in de huidige collegeperiode is uitgevoerd? Hoe is men tot het oordeel gekomen dat deze activiteit nog in uitvoering is? Kunt u aangeven wanneer deze ambitie gerealiseerd is? Heeft men op voorhand bepaald wat er precies gedaan moest worden om deze ambitie te realiseren? Zo ja, is hier een formeel besluit over genomen? Heeft men op voorhand ook bepaald wanneer deze ambitie nog niet is gerealiseerd? Zo ja, is hier een formeel besluit over genomen?

Reactie: Er zijn verschillende nieuwe beweeg- en speel voorzieningen gerealiseerd waaronder het speelbos in Spannum, een beweegtuin in Achlum en een speeltuin in de wijk Schalsumerplan in Franeker. Dit onderwerp vraagt steeds nieuwe aandacht. Wanneer toestellen aan vervanging toe zijn beoordelen wij samen met inwoners wat er voor terug komt maar ook bij aanpassingen in wijken of gebiedsinrichting denken wij mee wat er nodig is. De ambitie is niet te realiseren, het is een doorlopend proces. Het speeltuinen beleid is conform het collegeprogramma vastgesteld in 2023. Kernsessie speeltuinenbeleid: Agenda waadhoeke - Kernteam KERNSESSIE donderdag 25 mei 2023 19:30 22:00 - iBabs Publieksportaal Analyse rekenkamer: De voorgenomen activiteit sluit goed aan op de ambitie: de ambitie wordt geconcretiseerd naar beweeg- en speeltuinen. Terecht wordt gesteld dat deze ambitie nooit is gerealiseerd, aangezien het een doorlopend proces betreft. Enerzijds kan dus geconstateerd worden, dat deze ambitie nooit is gerealiseerd, anderzijds is de formulering zodanig gekozen, dat de activiteit altijd wordt uitgevoerd. De vraag rijst nu uiteraard, wanneer deze activiteit in mindere mate wordt gerealiseerd. In de presentatie voor het kernteam, 25 mei 2023, wordt expliciet de koppeling gelegd tussen deze ambitie uit het collegeprogramma en het speeltuinbeleid 2024-2027.

In deze presentatie wordt ook gesteld, dat het benodigde budget niet is opgenomen in de begroting en dat daardoor de herinrichting van speeltuinen niet conform het uitvoeringsplan is uitgevoerd (presentatie, p. 5). Tevens wordt gesteld dat de basis op orde is, wordt aangegeven dat alle 93 speelplekken onderzocht zijn, dat structurele werkzaamheden zijn gepleegd en dat op 16 locaties aanpassingen

66 

De realisatie van het coalitieakkoord

zijn gedaan (presentatie, p. 8). In de schriftelijke toelichting die als bijlage voor deze kernteamsessie is opgenomen, staat het volgende vermeld: “Gemeente heeft inspectie en onderhoudsverplichting van de eigen toestellen. Gemeente heeft zich verbonden aan vervangingsplicht van toestellen na afkeuring. De gemeente heeft ondanks vervangingsplicht na 2019 geen structureel budget om afgekeurde (afgeschreven speeltoestellen) te vervangen (er is alleen jaarlijks onderhoudsbudget van € 80956 voor het volledige areaal, dit is geen vervangingsbudget)” (Toelichting kernteamsessie). Het kader voor de uitvoering van deze activiteit is vastgelegd in het uitvoeringsplan, zoals dat in de zomer van 2019 is vastgesteld. In dit uitvoeringsplan wordt melding gemaakt van het uitvoeringsprogramma. Hierin worden de ingrepen omschreven voor de korte termijn (2020 tot en met 2023). Zo wordt een tabel gepresenteerd, waarin per locatie en plaats en uitvoeringsingreep en het benodigde budget staat weergegeven (tabel 5, notitie speelruimte- en uitvoeringsplan, 2019). Gesteld kan nu worden, dat deze activiteit en ambitie in mindere mate wordt gerealiseerd, indien dit uitvoeringsprogramma niet wordt uitgevoerd. Met het oog op het gestelde in de presentatie, kan dan geconcludeerd worden, dat deze activiteit (en dus deze ambitie) in mindere mate wordt gerealiseerd.

Waardevolle netwerken in dorpen en wijken. Het netwerkcentrum ‘De

We kijken welke verschillende

Opstap’ als pilot evalueren.

vragen er zijn ten aanzien van het

In uitvoering.

evaluatievraagstuk. Op basis van de evaluatie maken we een businesscase voor de toekomst. Deze businesscase wordt daarna uitgewerkt in een advies. Vooruitlopend op de uitkomsten en besluitvorming omtrent de evaluatie adviseren wij ook voor 2023 middelen beschikbaar te stellen voor de coördinator Netwerkcentrum. Reactie: In december 2022 heeft het college van BenW de evaluatie van NWC De Opstap behandeld. Het college van BenW heeft toen besloten de pilot van NWC De Opstap met een jaar te verlengen. Ook is aan NWC De Opstap de opdracht gegeven een businesscase te maken voor de toekomst van NWC De Opstap. In november 2023 heeft het college van BenW kennis genomen van de businesscase van NWC De Opstap. Op basis daarvan heeft het college van BenW in mei 2024 het advies aan NWC De Opstap gegeven om de mogelijkheid tot het samengaan met een andere organisatie te onderzoeken. NWC De Opstap heeft daarbij gekozen voor Connexa. In april 2025 heeft Connexa een subsidieaanvraag ingediend voor de overname van NWC De Opstap. Deze aanvraag is nog in behandeling.

67 

De realisatie van het coalitieakkoord

Deze activiteit is nog in uitvoering, aangezien er nog niet besloten is over een toekomstbestendig plan en de daar bijbehorende financiële middelen voor NWC De Opstap. Feitelijk is de bovengenoemde ambitie al gerealiseerd. NWC De Opstap is in 2022 geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor 2023. Bij alle genoemde activiteiten/processtappen uit bovenstaand schema is een formeel besluit genomen. >> zie 3 bijlagen in PDF Analyse rekenkamer: De aangegeven activiteiten sluiten zeer goed aan op de geformuleerde ambitie en zijn traceerbaar uitgevoerd. Op 20 december 2022 neemt het college kennis van de evaluatie van NWC de Opstap en geeft het college stichting de Opstap de opdracht om voor 1 oktober 2023 te komen tot een businesscase. Tevens wordt besloten de raad te informeren. Op 28 november 2023 neemt het college kennis van de businesscase NWC de Opstap en besluit om op basis van de uitkomsten van deze businesscase het gesprek aan te gaan met de stichting over de financiële consequenties van deze businesscase. Op 21 mei 2024 besluit het college om het bestuur van NWC de Opstap te adviseren om haar activiteiten voort te zetten. Daarmee wordt deze activiteit en ambitie feitelijk gerealiseerd. Gesteld wordt in de reactie, dat de activiteit nog in uitvoering is, aangezien nog niet besloten is over een toekomstbestendig plan.

In dit verband is de volgende passage relevant: “Van belang is hierbij te vermelden dan het college van BenW, juridisch gezien, geen besluit kan nemen over de voortzetting van NWC De Opstap. Dit is niet mogelijk aangezien NWC De Opstap als een zelfstandige stichting is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Het college van BenW kan daarom alleen een advies meegegeven aan NWC De Opstap. De uiteindelijke keuze, met de daarbij horende consequenties, ligt bij NWC De Opstap zelf” (Collegevoorstel, 21 mei 2024). Hier wordt aangegeven, dat het besluit zelf genomen moet worden door het bestuur van de stichting zelf. Een en ander betekent, dat vanuit de gemeente bezien deze activiteit wel is uitgevoerd. De inwoners voelen zich veilig in hun eigen leefomgeving. Meer aandacht besteden

We geven verder uitvoering aan het

aan bewustwording over

plan van aanpak ondermijning

ondermijning en

waarbij ingezet wordt op

georganiseerde criminaliteit

bewustwording en preventie,

en hier steviger tegen

versterken informatiepositie,

optreden.

wijzigingen in lokale wet- en

In uitvoering.

regelgeving en de aanpak van concrete signalen in samenwerking met ketenpartners. Ondermijning krijgt tevens een plek in het integraal veiligheidsbeleid. Reactie: In de afgelopen periode hebben wij onder andere het volgende gedaan:

68 

De realisatie van het coalitieakkoord

Bewustwording en preventie 



Een bijeenkomst georganiseerd voor ondernemers, samen met Platform Veilig Ondernemen en Bureau Drugszaken. Dit stond in het tegen van drugscriminaliteit, waarbij de ondernemers meer informatie kregen over de verschillende vormen van drugscriminaliteit, het herkennen van signalen en het melden van signalen. Een zogenaamde veiligheidsdag georganiseerd voor inwoners, ondernemers en overige geïnteresseerden. Tijdens deze dag kon men kennis maken met de collega’s van toezicht en handhaving, openbare orde en veiligheid, de politie, Meld Misdaad Anoniem, brandweer en Bureau Drugszaken. Het was ook mogelijk om op diverse tijdens een informatiesessie bij te wonen rondom drugscriminaliteit.

Versterken informatiepositie  

Samen met collega’s gewerkt aan de verschillende thema’s om de informatiepositie op ondermijning te verbeteren. Zoals bijvoorbeeld het thema vakantieparken en arbeidsmigranten. Er zijn integrale controles georganiseerd, waarbij samen met ketenpartners informatie is opgehaald.

Concrete signalen  

Diverse signalen van ondermijning zijn nader onderzocht en daar waar mogelijk interventies zijn ingezet. Er is gebruik gemaakt van de informatietafel om interne informatie met elkaar te delen.

Integraal veiligheidsplan 

Het thema ondermijning opgenomen in het nieuwe Integraal Veiligheidsplan (IVP) Waadhoeke. Dit plan is begin 2024 aan de gemeenteraad aangeboden en vastgesteld. In het IVP zijn diverse ambities en acties op het gebied van ondermijning opgenomen.

De acties op het gebied van ondermijning zijn een doorlopend proces. Er komen altijd nieuwe regionale en landelijke ontwikkelingen bij die zorgen voor aanpassing van wet- en regelgeving of nieuwe signalen die maken dat de gemeente moet handelen. Dit alles zorgt er voor dat er wordt aangegeven dat de activiteit nog in uitvoering is. In het plan van aanpak ondermijning zijn meer kaders opgenomen over de aanpak van ondermijning. Dit beleidsstuk is op 6 april 2021 in het college vastgesteld. Analyse rekenkamer: De activiteiten zoals omschreven in het collegeprogramma, sluiten goed aan op de ambitie, zoals geformuleerd in het coalitieakkoord. De formulering van de activiteiten is dusdanig, dat deze activiteiten altijd worden uitgevoerd. Men kan immers altijd stellen dat men verder uitvoering heeft gegeven aan het plan van aanpak ondermijning. Aan de andere kant is deze ambitie nooit gerealiseerd en zijn de activiteiten doorlopend, zoals terecht wordt aangegeven. De gemeente zal immers nooit stoppen met het besteden van aandacht aan de bewustwording over ondermijning.

69 

De realisatie van het coalitieakkoord

De vraag rijst dan, in hoeverre de activiteiten conform plan worden uitgevoerd. Aan de hand van de reactie kan niet getraceerd worden of en wanneer de bijeenkomst is georganiseerd voor ondernemers. Wel kan getraceerd worden, dat op 25 mei 2021 een bijeenkomst Ondermijning heeft plaatsgehad, maar dit betreft een voorlichtingsbijeenkomst voor de raad. Ook kan de veiligheidsdag op basis van de reactie niet geverifieerd worden. Dit geldt eveneens voor de acties die staan opgevoerd onder het versterken van de informatiepositie en het onderzoeken van concrete signalen. Op 6 april 2021 wordt inderdaad het plan van aanpak Ondermijning vastgesteld door het college. Dit plan zet in op bewustwording en preventie, versterken informatiepositie, wijzigingen in lokale wet- en regelgeving en aanpak concrete signalen. Als de reactie wordt bezien, valt op, dat geen activiteiten worden benoemd op het gebied van wijzigingen in lokale wet- en regelgeving. Het plan van aanpak bevat een aantal concrete acties, die op jaarbasis worden weergegeven (PvA, p. 10 en 11). Onduidelijk is, in hoeverre deze acties nu daadwerkelijk en conform de planning zijn uitgevoerd. Op 25 juni 2024 wordt een onderzoek gepresenteerd aan de raad met betrekking tot ondermijning in Friesland, maar dit onderzoek is niet specifiek gerelateerd aan het plan van aanpak.

Voor jongeren is er een veilige, toegankelijke plek waar ze elkaar kunnen ontmoeten. Ruimte bieden en

Het is van belang om te weten waar

verantwoordelijkheid geven

jongeren behoefte aan hebben en

aan de jongeren zelf.

hoe zinvolle tijdsbesteding door

In uitvoering.

jongeren beter geborgd kan worden dan nu het geval is. We dagen jongeren uit met initiatieven te komen en zelf regie te nemen. Mogelijk kan de jongerenraad hier een rol bij spelen. 1. 2. 3. 4. 5.

Kunt u een concreet voorbeeld noemen van een activiteit die betrekking heeft op deze ambitie en die in de huidige collegeperiode is uitgevoerd? Hoe is men tot het oordeel gekomen dat deze activiteit nog in uitvoering is? Kunt u aangeven wanneer deze ambitie gerealiseerd is? Heeft men op voorhand bepaald wat er precies gedaan moest worden om deze ambitie te realiseren? Zo ja, is hier een formeel besluit over genomen? Heeft men op voorhand ook bepaald wanneer deze ambitie nog niet is gerealiseerd? Zo ja, is hier een formeel besluit over genomen?

Reactie: Deze ambitie staat opgenomen in de uitvoeringsovereenkomst met welzijnsorganisatie Connexa. Deze ambitie is doorlopend. Het is te allen tijde belangrijk dat jongeren elkaar kunnen ontmoeten. Er staat steeds weer een nieuwe generatie klaar waarbij de behoeftes en activiteiten kunnen veranderen door o.a. ontwikkelingen in de samenleving (social media bijv. )

70 

De realisatie van het coalitieakkoord

Ambitie (= het wat) is opgenomen in de uitvoeringsovereenkomst waarmee het college heeft ingestemd. Wijze van uitvoering (= het hoe) is aan de uitvoeringsorganisatie. In de uitvoeringsovereenkomst zijn indicatoren opgesteld. Analyse rekenkamer: De activiteit zoals omschreven in het collegeprogramma, sluit goed aan op de ambitie uit het coalitieakkoord. De reactie merkt terecht op, dat deze ambitie doorlopend is en in deze formulering eigenlijk nooit gerealiseerd is. Aan de andere kant is de activiteit in deze formulering altijd gerealiseerd. Op 8 april 2025 tekenen de gemeente en de stichting Connexa een uitvoeringsovereenkomst. Deze overeenkomst vermeldt de activiteiten die de stichting zal uitvoeren. De gemeente stelt daarbij een subsidie van € 1.392.564 beschikbaar. In deze overeenkomst wordt onder participatie als beoogd effect het volgende geformuleerd: Een aantrekkelijk en divers aanbod voor vrijetijdsbesteding sport, spel en cultuur gericht op kwetsbare jongeren van 10 tot 24 jaar. Als indicatoren wordt hier het volgende opgevoerd. Jongeren treffen elkaar bij ontmoetingsplekken, hebben de mogelijkheid om van elkaar te leren en doen sociale vaardigheden op. 60% van de kwetsbare jongeren maakt gebruik van het vrijetijdsaanbod in de gemeente (te weten 500 unieke kwetsbare jongeren).

Jongerenwerkers zijn actief op plekken waar en wanneer jongeren hun tijd doorbrengen, zoals het schoolplein, scholkantine, winkelcentra, pleinen en online. De samenwerking met het gebiedsteam heeft geleid tot minder aanmeldingen/inzet van het gebiedsteam. Kwetsbare jongeren voelen zich gezien/gehoord. Onder het thema preventie wordt de volgende ambitie geformuleerd: Het bieden van een vertrouwde setting waar (kwetsbare) jongeren terecht kunnen en/of voorlichting krijgen over o.a. mediawijsheid, middelengebruik en andere actuele onderwerpen. Hier worden de volgende indicatoren opgevoerd. Vrijwilligers (ouders en verzorgers) en jongeren zijn betrokken bij het opzetten en openhouden van ontmoetingsplekken en jeugdhonken. 70% van de jongeren hebben informatie en advies gekregen over actuele onderwerpen die hen bezig houden. Er zijn aantoonbaar minder meldingen van middelengebruik (Overeenkomst, april 2025). Onder de ambities en indicatoren wordt niet vermeld, dat jongeren zelf uitgedaagd worden om met initiatieven te komen en zelf de regie te nemen. Wellicht kan bij de indicator “jongeren zijn betrokken bij het opzetten en openhouden van ontmoetingsplekken” deze activiteit worden ingelezen, maar in ieder geval wordt in deze overeenkomst niet expliciet verwezen naar de activiteit, zoals omschreven in het collegeprogramma.

Niet duidelijk wordt, waar deze ambitie en voorgenomen activiteit expliciet staat opgenomen in de verstrekte overeenkomst. Ook niet duidelijk wordt, hoe deze activiteit nu precies uitgevoerd gaat worden en hoe getraceerd wordt of deze activiteit naar tevredenheid wordt uitgevoerd. Ondernemers krijgen ruimte en kansen voor duurzame ontwikkeling waar mogelijk met maatwerk. In het vestigingsbeleid

Bij deze ambitie sluiten we aan bij

rekening houden met de

de regionale afspraken met

impact op de omgeving: de

Harlingen en Leeuwarden over de

aard en de schaal van de

bedrijventerreinen. In Waadhoeke

onderneming moet

zullen grotere bedrijven zich

In uitvoering.

71 

De realisatie van het coalitieakkoord

inpasbaar zijn. Nijverheid in

concentreren in Franeker (max. 2

de kernen is welkom.

hectare). Op andere locaties gaat het vooral om maatwerk waarbij rekening wordt gehouden met de schaal van het bedrijf en de aard van de omgeving. Voor Kie 2 in Franeker zal in 2022 worden gestart met de bestemmingsplanprocedure. Bij een gunstig verloop van de procedure kunnen de werkzaamheden medio 2023 worden gestart.

Reactie: Voor ontwikkeling van bedrijventerrein Kie fase 2 is een bestemmingsplan vastgesteld en inmiddels onherroepelijk. Zie de link naar de raadsvergadering: Agenda waadhoeke - Gemeenteraad Waadhoeke donderdag 7 maart 2024 19:30 - 22:00 - iBabs Publieksportaal De voortgang is afhankelijk van het kunnen verkrijgen van een aansluiting op het stroomnet. Daarna volgt de realisatie, kaveluitgifte etc. Voor deze ontwikkeling is een grondexploitatie waarin de ontwikkelingen worden verantwoord. Er is besloten om voor deze ontwikkeling een grondexploitatie te voeren. Document waadhoeke - RV grondexploitatie Kie fase 2 - iBabs Publieksportaal Voor de start van deze ontwikkeling is een voorbereidingskrediet aangevraagd. Agenda waadhoeke Gemeenteraad Waadhoeke donderdag 11 februari 2021 19:30 - 22:40 - iBabs Publieksportaal Analyse rekenkamer: De activiteiten zoals omschreven in het collegeprogramma, sluiten goed aan op het ambitie, zoals geformuleerd in het coalitieakkoord. Op 7 maart 2024 wordt het bestemmingsplan Kie fase 2 door de raad vastgesteld. In het raadsvoorstel wordt expliciet verwezen naar het collegeprogramma (RV, p. 3). In dit raadsvoorstel wordt tevens aangegeven, dat het ontwerpbestemmingsplan met ingang van 11 april 2023 tot en met 21 mei 2023 ter inzage heeft gelegen en dat daar vier zienswijzen op zijn ingediend.

Dit verklaart vermoedelijk het feit, dat de werkzaamheden medio 2023 nog niet konden worden gestart. In deze zelfde vergadering wordt de grondexploitatie voor het bedrijventerrein Kie fase 2 te Franeker vastgesteld. Tevens is geverifieerd, dat op 11 februari 2021 door de raad een voorbereidingskrediet beschikbaar is gesteld. Van deze activiteit kan goed worden weergegeven in hoeverre deze is uitgevoerd en hier gaat de reactie terecht en correct op in. De activiteit kent een begin en een einde. Nadat de grondexploitatie gesloten is, kan deze activiteit als afgerond worden aangemerkt. In dit opzicht is de ambitie meer open geformuleerd: de gemeente zal immers in het vestigingsbeleid altijd rekening houden met de impact op de omgeving. Een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de

72 

De realisatie van het coalitieakkoord

arbeidsmarkt door te investeren in mensen. Ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen naar vermogen, met als uitgangspunt: zoveel mogelijk aan het werk, maar met oog voor de menselijke maat.

We werken aan de

In uitvoering.

doorontwikkeling van het leer- werk bedrijf. Zinvol werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We gaan uit van de mogelijkheden en kracht van inwoners en zoeken passend werk.

Reactie: Een voorbeeld is het Businesscase Werkleerbedrijf (Empatec). Door de geïmplementeerde gesprekscyclus wordt er op verschillende niveaus (strategisch, tactische, operationeel) en met verschillende ketenpartners (Dienst, gemeente, Werkleerbedrijf) structureel de vraag gesteld (en in overeenkomsten opgenomen) welke investering (middelen en type dienstverlening) nodig is om werkzoekenden bij de arbeidsmarkt te betrekken. Omdat re-integratie van werkzoekende bijstandsgerechtigden een kerntaak is van de gemeente, is dit een doorlopend aandachtspunt. De Businesscase Werkleerbedrijf inclusief een wijziging van de GR F-W is in 2023 gerealiseerd. Op strategisch niveau (Businesscase) is besloten hoe de ambitie te realiseren. Analyse rekenkamer: De activiteiten, zoals verwoord in het collegeprogramma, sluiten goed aan op de omschreven ambitie uit het coalitieakkoord. Terecht wordt aangegeven dat zowel de ambitie als de activiteiten doorlopend zijn en dus eigenlijk nooit zijn afgerond. Tegelijkertijd zijn de activiteiten dusdanig geformuleerd, dat niet geconstateerd kan worden in hoeverre deze activiteiten nu adequaat worden uitgevoerd of dat opschaling of bijsturing noodzakelijk is. Op 21 december 2023 bespreekt de raad de tweede wijziging gemeenschappelijke regeling Fryslân-West en het implementatieplan businesscase werkleerbedrijf Empatec.

In dit implementatieplan staan diverse activiteiten beschreven op het gebied van governance, organisatie-inrichting en samenwerkingsafspraken. Deze worden tevens voorzien van een planning. Het plan gaat tevens in de op financiën. Op basis van de reactie wordt niet duidelijk in hoeverre de daadwerkelijke implementatie nu volgens dit plan verloopt. Zodoende kan niet getraceerd worden of de implementatie afwijkt van het oorspronkelijke plan en of bijsturing noodzakelijk is. Meer woningen om aan de sterk toegenomen behoefte te kunnen voldoen, waarbij de ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en ontwikkelingen als de

73 

De realisatie van het coalitieakkoord

vergrijzing in acht worden genomen. De woningbouw versnellen,

We zetten extra formatie in op dit

liefst binnen maar mogelijk

thema. Zo is na de zomer een 2e

ook buiten de huidige

adviseur Wonen begonnen en

bebouwde kom. Daarbij

wordt er gezocht naar een extra

worden de mogelijkheden

medewerker ruimtelijke ordening.

voor gemeentelijk

Invullen van vacatures is in deze

grondbezit onderzocht. Eind

arbeidsmarkt echter lastig. Ook

2022 moet het

adviesbureaus kunnen niet altijd

woningbouwprogramma

leveren. Eind 2022 zal een actueel

voor de komende jaren er

woningbouwprogramma voor de

liggen.

komende jaren verschijnen.

In uitvoering.

Reactie: De woningbouwprojecten zijn op de gemeentelijke website opgenomen www.waadhoeke.nl/wonen en er is (tijdelijk) extra formatie aangesteld. De woningmarkt zit nog steeds in de lift. Er zijn veel ontwikkelingen in gang gezet die nog de nodige inzet vragen. www.waadhoeke.nl/wonen geeft inzicht maar veel van deze ontwikkelingen bevinden zich nog in een vroeg stadium van ontwikkeling Er zijn regionale richtgetallen als het gaat om de woningbehoefte tot circa 2035. Ook is er een recent onderzoek naar de woningbehoefte. Dit is onlangs in de raad behandeld: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/aaaa1548-6b2a-4394-9c48569f87344bc9#7fbfecad-45eb-480d-ad61-d4e8a081a75b en zal uiteindelijk landen in een op te stellen Volkshuisvestingsprogramma. Er zijn bestemmingsplannen vastgesteld, vergunningen verleend en afspraken gemaakt. Bijv. in de vorm van een Woondeal. https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/f4abcf1e-44f9-4e83-90a87d805274a0c2 Analyse rekenkamer: De activiteiten, zoals omschreven in het collegeprogramma, sluiten goed aan op de ambitie uit het coalitieakkoord. De reactie is deels verifieerbaar. Getuige de informatievoorziening aan de raad, zijn op 20 april 2023 alle regionale woondeals van alle Friese regio’s tegelijkertijd ondertekend door het Rijk, de provincie en de gemeenten.

Aan de andere kant verwijst de site uit de reactie met betrekking tot de regionale richtgetallen naar een raadsvergadering van 11 februari 2021. In deze raadsvergadering is niet gesproken over richtgetallen. Nu rijst uiteraard de vraag in hoeverre het woningbouwprogramma eind 2022 daadwerkelijk is geactualiseerd. 8 december 2022 richt het college een memo aan de raad, waarin de raad wordt geïnformeerd over de voorgang met betrekking tot het woningbouwprogramma. Daarbij wordt in een bijlage tevens per kern aangegeven wat de status is (onderzoeksfase, voorbereidingsfase of realisatiefase) en om hoeveel woningen

74 

De realisatie van het coalitieakkoord

het gaat. De titel van deze bijlage is Woningbouwprogramma. Geconstateerd kan worden, dat eind 2022 een woningbouwprogramma is opgeleverd. Na deze datum is echter geen geactualiseerd woningbouwprogramma op de site te vinden. Wel bevat de website van de gemeente een koppeling naar woningbouwplannen, waar inzichtelijk wordt gemaakt hoeveel woningen gerealiseerd gaan worden per kern, of er grond is aangekocht, of er woningbouw voornemens is, etc. Op 12 maart 2024 geeft het college een presentatie over de voortgang van het woningbouwprogramma (Agenda Kernteam, 12 maart 2024). Een overzicht waarin het geactualiseerde woningbouwprogramma wordt afgezet tegen de realisatie, ontbreekt echter. Landschap, natuur en landbouw versterken elkaar duurzaam, zodat we kunnen blijven genieten van een gezond en divers landschap. De samenwerking met de

De agrarische sector is een

agrarische sector versterken.

belangrijke economische factor in

In uitvoering.

onze gemeente. Daarnaast heeft zij als eigenaar en gebruiker van het buitengebied een grote invloed op de ontwikkeling van het landschap. In verbinding staan met deze sector is daarom van belang, ook vanwege de landbouwtransitie opgaven waar de sector mee te maken heeft. We stellen voor om vanaf 2023 een adviseur landbouw in te zetten om goed in verbinding te blijven. Reactie: Waadhoeke is sinds 2023 partner in Greidhoeke plus, een interbestuurlijke samenwerking met als belangrijkste aandachtsgebied het natuurinclusieve platteland. Deze activiteit heeft betrekking op het duurzaam versterken van landschap, natuur en landbouw. Middels een raadsbesluit op 30 maart 2023 is besloten de werkwijze van Greidhoeke Plus te onderschrijven en hiervoor een jaarlijkse bijdrage beschikbaar te stellen, zie: Agenda waadhoeke - Gemeenteraad Waadhoeke donderdag 30 maart 2023 19:30 - 22:00 - iBabs Publieksportaal De jaarlijkse programmabegroting gaf richting aan wat we wilden bereiken en wat we daarvoor gingen doen. Via de jaarstukken is verslag gedaan.

75 

De realisatie van het coalitieakkoord

De resultaten van de samenwerking tot halverwege 2024 zijn gedeeld via de voortgangsrapportage Greidhoeke plus op 22 oktober 2024, zie: Memo aan de Raad over Voortgangsrapportage Greidhoeke Plus waadhoeke iBabs Publieksportaal Het raadsbesluit van 30 maart 2023 gaf de kaders mee. De activiteit leent zich niet voor het precies omschrijven wat gedaan moet worden om de ambitie te realiseren. In het raadsbesluit is hier expliciet aandacht voor onder de kopjes 1.2 en 1.3. In het raadsbesluit van 30 maart 2023 is besloten om in 2024 verslag te doen van de resultaten van deze activiteit alvorens deze mogelijk voort te zetten, zie punt 3. Over de mogelijke voortzetting van deze activiteit zal in 2025 met alle partners een besluit worden genomen. In de herijking van het programma Ontwikkelperspectief heeft Waadhoeke aangegeven graag door te willen zetten met de inspanningen uit het programma, waaronder deze activiteit van Greidhoeke plus. Zie Agenda waadhoeke - Gemeenteraad Waadhoeke donderdag 19 december 2024 17:30 - 21:03 - iBabs Publieksportaal Analyse rekenkamer: De activiteiten zoals omschreven in het collegeprogramma, sluiten goed aan op de geformuleerde ambitie uit het coalitieakkoord. Daarbij valt op, dat de ambitie nooit geheel is gerealiseerd, aangezien samenwerking altijd versterkt kan worden.

Ook de activiteiten kennen geen eindpunt: het zal altijd van belang blijven om in verbinding te staan. Aan de andere kant is deze activiteit dusdanig geformuleerd, dat deze altijd is uitgevoerd. Zowel de ambitie als de voorgenomen activiteit kennen een hoog abstractieniveau. In dit verband is de reactie (veel) concreter. Op 30 maart 2023 wordt de nieuwe werkwijze van Greidhoeke Plus door de raad onderschreven. Deze nieuwe werkwijze wordt toegelicht in het document Natuurinclusief Platteland in de Friese Kleiweide. Dit document bevat 12 actielijnen die worden gekoppeld aan vier deelgebieden. Deze actielijnen worden als zodanig echter niet van een planning voorzien. Op 22 oktober 2024 wordt de raad actief geïnformeerd over de voortgang. In deze voorgangsrapportage wordt niet alleen de financiële realisatie toegelicht, maar wordt tevens per actielijn aangegeven welke projecten in gang zijn gezet. Per project wordt vervolgens de stand van zaken weergegeven. Op 5 november 2024 stelt de raad de inhoud van de nota Herijking Ontwikkelperspectief 2018-2028 vast. In deze nota wordt aangegeven dat Waadhoeke aangesloten is bij Greidhoeke+. In deze nota wordt gesteld dat de gemeente doorgaat met de inspanningen in dit verband (Herijking Ontwikkelperspectief, p. 22).

Aan de hand van de reactie en de analyse van de relevante documenten, kan geconstateerd worden, dat de relatief abstract geformuleerde activiteiten uit het collegeprogamma concreet zijn vertaald naar een document met actielijnen en dat hier integraal over wordt gerapporteerd.

76 

De realisatie van het coalitieakkoord

Hoofdstuk 6 Nadere analyse van de onderzoeksbevindingen 6.1 Betrouwbaarheid op basis van de selectie De informatie uit de tussenbalans is over het algemeen te traceren en te verifiëren. De geselecteerde tien ambities zijn over het algemeen correct op ‘afgerond’ gezet in de tussenbalans. Zo is daadwerkelijk een voorstel voor de pilot Sport en Cultuur uitgewerkt om drempelloos te kunnen sporten en cultuur te kunnen beleven. Het dorpen- en wijkenfonds is daadwerkelijk geëvalueerd en ook is bijvoorbeeld de visie op de binnenstad heroverwogen. Het beheerplan van de gemeentelijke gebouwen is eveneens verifieerbaar geactualiseerd en dit geldt ook voor het beheerplan Openbaar Groen. In de meeste raads- en collegevoorstellen wordt daarbij expliciet verwezen naar het collegeprogramma. Een ander voorbeeld betreffen de startersleningen. Duidelijk en verifieerbaar is, dat de starterslening is ingevoerd. Tevens zijn de duurzaamheidslening en de verzilverlening traceerbaar en verifieerbaar aangeboden aan de raad. Het is echter niet altijd duidelijk wanneer een activiteit is uitgevoerd.

De nieuwe functie omschrijving van de dorpen- en wijkencoördinatoren sluit aan op de ambitie om deze coördinatoren een ruimer takenpakket toe te kennen, maar onduidelijk is, wanneer deze omschrijving is vastgesteld, zodat niet geverifieerd kan worden of deze activiteit ten tijde van de tussenbalans correct op ‘afgerond’ is gezet. Sommige ambities zijn deels te verifiëren, maar ook deels niet. Geverifieerd kan bijvoorbeeld worden, dat de prestatieafspraken met de corporaties zijn gemaakt, althans, als het persbericht hierover als basis wordt genomen. De realisatie van de ambitie om gemeentelijke standpunten tijdens de voorbereidende gesprekken in te brengen en deze standpunten op onderdelen zichtbaar te laten zijn in de afspraken, is echter niet te verifiëren. Dit hangt samen met de aard van de geformuleerde ambitie. Enkel degenen die deel hebben genomen aan de voorbereidende gesprekken, hebben zicht op de standpunten die de gemeente heeft ingebracht en op de manier waarop die standpunten uiteindelijk vertaald zijn in de afspraken. Voorts lijken sommige activiteiten een open einde te hebben. De doorontwikkeling van het leerwerkbedrijf is hier een voorbeeld van. Aan de hand van de documentenanalyse kan geverifieerd worden, dat veel inspanningen worden gepleegd om het leerwerkbedrijf door te ontwikkelen, maar de vraag rijst, wanneer deze doorontwikkeling precies is afgerond.

Dit hangt uiteraard samen met de formulering van deze ambitie: een doorontwikkeling van een bedrijf is zuiver beschouwd immers nooit afgerond. Niet alle activiteiten en resultaten zijn geheel traceerbaar. De uitspraak dat er geen witte vlekken in het buitengebied zijn op het gebied van glasvezel, kan bijvoorbeeld niet teruggeleid worden tot een gemeentelijke administratie. Een nadere analyse leert, dat Kabel Noord uitvoering geeft aan de aansluitingen in het buitengebied. De gemeente vervult hier een faciliterende rol en baseert deze uitspraak op een opgave van Kabel Noord zelf. Aangezien de gemeente zelf geen administratie hiervan bijhoudt en de opgave van Kabel Noord niet zichtbaar verifieert, kan deze uitspraak ook door de rekenkamer niet geverifieerd worden.

77 

De realisatie van het coalitieakkoord

6.2 Consistentie tussen de verschillende publicaties Als de consistentie van het collegeprogramma, de jaarstukken 2022 en 2023 en de tussenbalans nader wordt geanalyseerd aan de hand van de geselecteerde activiteiten, kan het volgende worden geconstateerd. Het collegeprogramma stelt, dat het inzetten op multifunctioneel gebruik van sportvoorzieningen in 2022 in uitvoering is. De bijbehorende ambitie ‘bereikbare en toegankelijke sportvoorzieningen’ wordt niet expliciet benoemd in de jaarstukken 2022. Wel wordt in de jaarstukken 2022 bij het programma onderwijs verwezen naar het multifunctioneel gebruik van onderwijsvoorzieningen. In de jaarstukken 2023 wordt wel expliciet melding gemaakt van de ambitie om bereikbare en toegankelijke sportvoorzieningen te realiseren. Uit de jaarstukken blijkt dat in het jaar 2023 hier een aantal acties op zijn ondernomen. Bij de tussenbalans uit 2024 wordt gesteld dat deze activiteit in uitvoering is. Ook andere activiteiten uit het collegeprogramma staan al gepland voor 2022, zoals het onderzoeken hoe de gemeente een grotere rol kan spelen in de organisatie van de sociale samenhang (bijvoorbeeld door het werk van dorpen- en wijkencoördinatoren te combineren met opbouwwerk) en de evaluatie van de rol van de dorpencoördinatoren.

Deze activiteiten worden eveneens niet letterlijk vermeld in de jaarstukken van 2022, echter wel in de jaarstukken 2023. Wel wordt in de jaarstukken 2022 melding gemaakt van dorpen- en wijkencoördinatoren. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld het effectief antidiscriminatiebeleid, zoals verwoord in het collegeprogramma. Ook hier staan de bijbehorende activiteiten gepland voor 2022 en ook hier wordt de letterlijke formulering van de activiteiten pas in de jaarstukken 2023 overgenomen. Overigens wordt ook hier in 2022 de geplande activiteit (het opstellen van een activiteitenplan) wel uitgevoerd. Het fenomeen dat activiteiten uit het collegeprogramma pas in de jaarstukken 2023 letterlijk worden opgevoerd, hangt vermoedelijk samen met het feit, dat de jaarstukken aan moeten sluiten op de begroting. Het coalitieakkoord en het collegeprogramma zijn in 2022 vormgegeven, terwijl de begroting 2022 al in 2021 is vastgesteld. Het collegeprogramma kan dan dus niet zijn opgenomen in de begroting 2022 met als gevolg dat ook in de jaarstukken 2022 geen aansluiting gevonden kan worden met het collegeprogramma. Vanaf 2023 verandert dit, aangezien de begroting 2023 wel de ambities en de activiteiten uit het coalitieakkoord en het collegeprogramma heeft opgenomen, zodat ook de jaarstukken 2023 hierop in kunnen gaan.

Omdat de ambities en de activiteiten, zoals verwoord in het collegeprogramma dus niet geheel kunnen aansluiten op de formuleringen in de jaarstukken 2022, kan aan de hand van de jaarstukken 2022 niet eenvoudig worden getraceerd in hoeverre de voorgenomen activiteiten in 2022 daadwerkelijk in uitvoering zijn. Als de ambities en activiteiten inhoudelijk worden bezien, kan echter gesteld worden, dat de jaarstukken 2022 activiteiten opvoeren, die over het algemeen goed aansluiten op de opgevoerde ambities uit het collegeprogramma. In het collegeprogramma wordt dan terecht aangegeven, dat deze activiteiten in 2022 al in uitvoering zijn. In een enkel geval komen de ambities of de bijbehorende activiteiten uit het collegeprogramma in het geheel niet terug in de jaarstukken van 2022, hoewel het collegeprogramma stelt, dat deze activiteiten

78 

De realisatie van het coalitieakkoord

in 2022 al in uitvoering zijn. Het toegankelijk maken van gezonde voeding voor iedereen, het stimuleren van moestuinprojecten of initiatieven voor pluktuinen, worden bijvoorbeeld niet benoemd in de jaarstukken 2022, hoewel het collegeprogramma stelt, dat deze activiteiten in uitvoering zijn in 2022. Deze ambitie en activiteiten komen overigens wel expliciet terug in de jaarstukken van 2023. De ambitie om een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te realiseren, komt niet terug in de jaarstukken 2022 en dit geldt ook voor de bijbehorende activiteiten. Dit is niet verwonderlijk, aangezien deze ambitie gepland staat voor 2023. Deze ambitie, inclusief de activiteiten, wordt logischerwijs wel toegelicht in de jaarstukken 2023. De ambitie om maatschappelijke uitsluiting door schuldenproblematiek te voorkomen, staat in het collegeprogramma gepland voor 2023. Logischerwijs komt ook deze ambitie niet expliciet terug in de jaarstukken 2022, hoewel wel een pilot met betrekking tot vroeg-signalering wordt uitgevoerd. De ambitie komt expliciet terug in de jaarstukken 2023 en hier wordt toegelicht wat de stand van zaken is met betrekking tot het project. In de tussenbalans wordt deze activiteit op ‘in uitvoering’ gezet. Ook de ambitie om armoede te voorkomen, te bestrijden en te verzachten staat in het collegeprogramma gepland voor 2023.

Ook hier valt te zien, dat in 2022 logischerwijs nog geen melding van deze ambitie wordt gemaakt, maar dat in dat jaar wel energie coaches worden aangetrokken. De ambitie komt in 2023 expliciet terug en wordt in de tussenbalans op ‘in uitvoering’ gezet. Dit geldt ook voor de ambitie om via cultuur iedereen de gelegenheid tot ontwikkeling en ontmoeting te bieden. De activiteiten staan in het collegeprogramma gepland voor 2023. Hoewel de jaarstukken 2022 enkele activiteiten in dit verband benoemen, wordt deze ambitie nog niet als zodanig verwoord. De jaarstukken 2023 verwijzen wel expliciet naar deze ambitie en in de tussenbalans komt deze ambitie op ‘in uitvoering’ te staan. Dit geldt ook voor het voornemen om de zichtbaarheid van woningbouw te vergroten door actiever over actuele projecten te communiceren. Hoewel de meeste ambities uit het collegeprogramma letterlijk terugkomen in de jaarstukken van 2023, is dit niet altijd het geval. Het realiseren van een aantrekkelijk woon- en werkklimaat met een landschap dat uitnodigt om te wandelen, te fietsen en te sporten, komt niet als zodanig terug in de jaarstukken 2023, hoewel deze ambitie ook gepland staat voor 2023. Als de bijbehorende activiteiten nader worden geanalyseerd, kan echter wel een relatie worden geconstateerd.

In de jaarstukken 2022 wordt gesteld dat de gemeente initiatieven voor spelen en sporten in de openbare ruimte ondersteunt. In de jaarstukken 2023 wordt melding gemaakt van een nieuw speeltuinbeleid. Ook wordt bij de herinrichting van de openbare ruimte rekening gehouden met sporten en bewegen. In de jaarstukken 2023 wordt in dit verband tevens melding gemaakt van de inzet van buurtsportcoaches, een activiteit die eveneens onder deze ambitie in het collegeprogramma staat opgevoerd. Over de geselecteerde cases wordt consistent gerapporteerd. Niet is geconstateerd dat een activiteit in de jaarstukken op afgerond wordt gezet, om deze activiteit nadien op ‘in uitvoering’ te zetten. De koppeling tussen de jaarstukken 2023 en het collegeprogramma is sterker en explicieter dan de koppeling tussen de jaarstukken 2022 en het collegeprogramma. Dit is, zoals eerder opgemerkt, goed verklaarbaar. Het collegeprogramma dateert immers van oktober 2022 en op dat moment is het jaar 2022 al voor een groot deel gepasseerd. Daarnaast volgen de jaarstukken de inhoudelijke structuur

79 

De realisatie van het coalitieakkoord

van de programmabegrotingen. Op het moment dat de programmabegroting 2022 tot stand kwam (tweede helft van 2021), bestond het collegeprogramma uiteraard nog niet, met als gevolg dat ook de jaarstukken 2022 inhoudelijk eerder aansluiten zoeken bij de programmabegroting 2022 en niet zozeer bij het collegeprogramma. Hoewel de ambities en activiteiten uit het collegeprogramma dus niet letterlijk worden opgevoerd in de jaarstukken 2022, kan wel gesteld worden dat in deze jaarstukken activiteiten worden vermeld, die inhoudelijk goed aansluiten op het collegeprogramma. In het collegeprogramma wordt dan ook terecht aangegeven, dat deze activiteiten in uitvoering zijn. De enige uitzondering uit de steekproef betreft de ambitie om gezonde voeding voor iedereen toegankelijk te maken, met als bijbehorende activiteiten het stimuleren van moestuinprojecten of initiatieven voor pluktuinen. Hier wordt in de jaarstukken 2022 geen melding van gemaakt en ook bevatten de jaarstukken 2022 geen activiteiten die inhoudelijk hiermee verband houden, terwijl het collegeprogramma stelt, dat deze activiteiten in uitvoering zijn.

6.3 Analyse validiteit De tussenbalans gaat zeer systematisch in op alle activiteiten, zoals omschreven in het collegeprogramma. Daarmee kan geconstateerd worden, dat de verstrekte informatie uit de tussenbalans specifiek betrekking heeft op de ambities en activiteiten uit het coalitieakkoord en het collegeprogramma. Over het algemeen wordt in het collegeprogramma een valide relatie gelegd tussen de ambitie, de activiteiten en de toelichting. Bij de ambitie om bereikbare en toegankelijke sportvoorzieningen te realiseren, wordt bijvoorbeeld als activiteit het stimuleren van spelen, bewegen en ontmoeten in de buitenlucht opgevoerd. Als toelichting wordt dan opgevoerd dat beweegtuinen gecreëerd worden en dat extra op speeltuinen wordt ingezet. Tussen deze ambitie, de activiteit en de toelichting bestaat inhoudelijk zeker een valide verband. Soms wordt een ambitie sterk geconcretiseerd naar activiteiten. De ambitie dat alle inwoners de kans krijgen om mee te doen, wordt bijvoorbeeld vertaald naar de activiteit ‘ervoor te zorgen dat taal geen barrière is om mee te doen in Waadhoeke’. Dit is een vrij specifieke concretisering van deze ambitie, waar ook andere activiteiten denkbaar zouden zijn. Aan de andere kant bestaat inhoudelijk zeker een valide verband tussen deze activiteit en de ambitie.