Document · PDF

Bijlage 1. Kadernota 2025-2028

Gemeenteraad Waadhoeke 18 juli 2024, gemeente waadhoekeBij agendapunt: kadernota 2025-20289.894 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kadernota 2025 - 2028 ___________________________________

Inhoudsopgave 1. Inleiding ................................................................................................................................................3 2. Uitgangspunten ....................................................................................................................................6 3. Invulling taakstelling .............................................................................................................................8 4. Ruimteberekening ................................................................................................................................9 4.1 Structurele ruimte ..........................................................................................................................9 A. Autonome ontwikkelingen ........................................................................................................ 11 B. Gemeentefonds & BUIG ............................................................................................................ 11 C. Verbonden partijen / Gemeenschappelijke Regelingen ........................................................... 13 D. Kapitaallasten en financieringen............................................................................................... 14 E.

Belastingen en heffingen ........................................................................................................... 14 F. Overig......................................................................................................................................... 15 4.2 Risiconorm ................................................................................................................................... 16 4.3 Incidentele ruimte ....................................................................................................................... 17 5. Budgetaanvragen .............................................................................................................................. 18 Inleiding ............................................................................................................................................. 18 Programma 1 Bestuur en ondersteuning .......................................................................................... 19 Programma 2 Veiligheid .................................................................................................................... 22 Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat..................................................................................

23 Programma 4 Economie .................................................................................................................... 24 Programma 5 Onderwijs.................................................................................................................... 25 Programma 6 Sport, cultuur en recreatie ......................................................................................... 26 Programma 7 Sociaal Domein ........................................................................................................... 29 Programma 8 Volksgezondheid en milieu......................................................................................... 32 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing ........................... 35 Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................................................................ 37 Samenvatting..................................................................................................................................... 38 6. Ruimte versus budgetaanvragen....................................................................................................... 39 6.1 Structureel beeld .........................................................................................................................

39 6.2 Incidenteel beeld ......................................................................................................................... 39 6.3 Conclusie ..................................................................................................................................... 39 7. Bijlagen .............................................................................................................................................. 41 7.1 Structurele autonome ontwikkelingen ....................................................................................... 41 7.2 Niet gehonoreerde budgetaanvragen ......................................................................................... 46

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

1. Inleiding Jaarlijks stelt de gemeenteraad de kadernota vast. In de kadernota staan de uitgangspunten voor de begroting van het volgende jaar. En wordt op hoofdlijnen de beleidsmatige koers en het financiële kader voor de komende vier jaren aangegeven. De behandeling van deze nota is voor de gemeenteraad het moment om in een vroeg stadium de kaders en wensen voor de begroting aan te geven. De vastgestelde kadernota is voor het college het raamwerk voor het opstellen van de nieuwe begroting. Het coalitieakkoord 2022-2026 "Sûn wurkje oan ‘e takomst" is een belangrijk beleidskader. Dit coalitieakkoord is uitgewerkt in een collegeprogramma. Hierin zijn de ambities nader toegelicht en is beschreven wat er nodig is om de doelen uit het akkoord te behalen. In 2023 en 2024 hebben wij veel ambities financieel vertaald en werken we hard aan de uitvoering. De tussenbalans van het collegeprogramma ontvangt u binnenkort. Wij zijn verheugd dat we met deze kadernota weer verder invulling kunnen geven aan de ambities uit het collegeprogramma. Zoals het dorpshuizenfonds, het bespeelbaar houden van sportvelden, het serviceloket in Sint Annaparochie en het steunen van de vele evenementen in Waadhoeke. Ook zijn het open houden van het huidige zwembad Bloemketerp en het bouwen van een nieuw duurzaam bad, vooruitlopend op besluitvorming, meegenomen in de meerjarenraming.

Tegelijk zijn we genoodzaakt om keuzes te maken gelet op de beperkte financiële ruimte. Naast ambities uit het collegeprogramma geeft de kadernota ook inzicht in de financiële effecten van autonome ontwikkelingen en van de gemeenschappelijke regelingen. De toename van de uitgaven komen vooral door stijgende lonen en prijzen. Daarnaast is er een aanzienlijke toename van de kosten Jeugdzorg. De bezuinigingstaakstelling van € 600.000 in het Sociaal Domein (2025) is concreet ingevuld. De kadernota is een momentopname. Het meerjarenperspectief is gebaseerd op de meicirculaire 2024. Vorig jaar hebben de leden van de VNG de resolutie "Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarenperspectief” aangenomen. Deze resolutie is opgesteld met het oog op de ontwikkelingen in het Gemeentefonds voor 2026 en verder. De VNG heeft een aantal afspraken gemaakt met het demissionaire kabinet over de ontwikkeling van het Gemeentefonds. Helaas is de onzekerheid over de financiële toekomst van gemeenten er nog steeds. Taken en middelen zijn nog niet in balans. In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet zijn stappen in het herstellen van deze balans nog niet zichtbaar. De gesprekken tussen het nieuwe kabinet en de VNG moeten de komende tijd duidelijkheid geven. Wij verwachten dat er op Prinsjesdag meer duidelijkheid komt.

Met deze kadernota maken wij inzichtelijk welke extra financiële middelen er voor gemeente Waadhoeke de komende jaren nodig zijn om taken en ambities goed uit te kunnen voeren en voorzieningen ‘in de lucht’ te houden. Met deze kadernota geven wij ook inzicht in de structurele en incidentele financiële ruimte voor de jaren 2025 tot en met 2028. Omdat de structurele financiële ruimte beperkt is, hebben wij keuzes moeten maken tussen de budgetaanvragen. Alle budgetaanvragen staan in deze nota, zodat zichtbaar is welke keuzes het college heeft gemaakt. Voor de incidentele financiële ruimte geldt dat er op dit moment alleen in 2025 voldoende financiële ruimte is. Naast concrete budgetaanvragen zijn er ook onderwerpen die nog niet zo concreet zijn dat er een budgetaanvraag ligt, maar wel financiële gevolgen (kunnen) hebben. Ook deze hebben wij inzichtelijk gemaakt in deze kadernota. Deze kadernota is bedoeld als opmaat naar de begroting 2025. De gemeenteraad kan aangeven of de juiste budgetaanvragen zijn verwerkt binnen de financiële ruimte van dit moment. Richting de 3

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

verdere uitwerking van de begroting zal het college zich maximaal inspannen om financiële ruimte te vinden voor de budgetaanvragen die nu niet zijn toegekend en de onderwerpen die onderweg zijn, waarvan de komende maanden duidelijk is wat de financiële consequenties zijn. Franeker, 24 juni 2024 het college van B&W

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Leeswijzer In hoofdstuk 2 beschrijven wij de te hanteren uitgangspunten voor de begroting. In hoofdstuk 3 is een concreet voorstel voor het invullen van de taakstelling opgenomen. In hoofdstuk 4 lichten we de budgettaire ruimte toe (op basis van de uitgangspunten), zowel structureel als incidenteel. In hoofdstuk 5 zijn per programma de bestaande doelenbomen opgenomen onder het kopje ‘wat willen we bereiken’. Over het gebruik van het model met de doelenbomen in de programmabegroting zijn we tevreden. De meetbaarheid van de eerste W-vraag 'wat willen we bereiken' kan op onderdelen nog wel verder verbeterd worden. Deze actualisatie is vanzelfsprekend een continu proces. In de programmabegroting voor 2025 presenteren we (opnieuw) een inhoudelijke aanscherping van de in het model geformuleerde doelen. De aansluiting van de programmabegroting op de Sustainable Development Goals (SDG's), of Duurzame Ontwikkelingsdoelen, is eveneens in ontwikkeling. Het gaat daarbij om een 'vertaling' van ons werk in termen van brede welvaart. De huidige begroting geeft een overzicht van de verplichte set beleidsindicatoren. Op waarstaatjegemeente.nl kunnen we daarmee onze beleidsresultaten vergelijken met die van de andere gemeenten. We werken momenteel aan een uitbreiding van deze basisset met indicatoren die aansluiten op de doelen in onze programmabegroting.

Na de doelenbomen zijn de structurele en incidentele budgetaanvragen opgenomen. In hoofdstuk 6 worden de budgetaanvragen afgezet tegen de beschikbare ruimte zodat een helder beeld ontstaat van de financiële (on)mogelijkheden. Hoofdstuk 7 bevat de bijlagen.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

2. Uitgangspunten De uitgangspunten die we hanteren bij het maken van de kadernota en begroting zijn ieder jaar in grote lijnen hetzelfde. Dit komt omdat ze voortvloeien uit landelijke wetgeving zoals het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en gemeentelijk beleid zoals de Financiële verordening en de nota's Reserves en voorzieningen en Activering, waardering en afschrijving. Daarnaast is de begrotingscirculaire die de provincie jaarlijks publiceert van belang. Daarin staat relevante en actuele informatie over de wijze waarop zij onze begroting en meerjarenraming beoordeelt vanuit het financieel toezicht. De uitgangspunten voor de begroting 2024 zijn ook van toepassing voor de begroting 2025. Het uitgangspunt dat de taakstelling 2025 ingevuld moet zijn met ingang van 2025 is met deze kadernota gerealiseerd, en niet meer in de lijst opgenomen. De uitgangspunten zijn als volgt: 1. Ruimte nieuw beleid In de jaren 2025-2028 is jaarlijks € 250.000 cumulatief beschikbaar voor nieuw beleid. Dit willen we inzetten voor de uitwerking van het coalitieakkoord. 2. Onvoorzien structureel In de Financiële verordening staat dat er een bedrag onvoorzien structureel van minimaal € 1 per inwoner wordt opgenomen (meerjarig cumulatief). 3. Dekking incidentele lasten Incidentele lasten worden gedekt door incidentele baten of door bestemmingsreserves dan wel algemene reserve. 4.

Indexering uitgaven Aan de inkomstenkant wordt in de uitkeringen van het Rijk en eigen inkomsten zoals OZB rekening gehouden met indexering. De uitgaven worden niet automatisch geïndexeerd. Alleen die uitgaven waarvan duidelijk is dat indexering onontkoombaar is, zoals loonkosten eigen personeel in verband met nieuwe CAO-periode. Ook bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen, tarieven Omrin en dergelijke worden geïndexeerd. Het resterende bedrag tussen inkomsten en uitgaven wordt als stelpost voor loon- en prijscompensatie in de begroting opgenomen. 5. Inflatiecorrectie Onroerende Zaak Belasting (OZB) Voor de OZB passen we jaarlijks inflatiecorrectie toe. 6. Kostendekkendheid afval en riool De tarieven voor afvalstoffen- en rioolheffing worden niet automatisch geïndexeerd maar houden gelijke tred met de ontwikkeling in de kosten voor afval en riool. In deze kostenontwikkeling wordt rekening gehouden met indexering. 7. Dotatie in verband met het verbreed gemeentelijke rioleringsplan (vGRP) Om het vGRP te kunnen dekken over de gehele looptijd is binnen de planperiode gestart met een ingroeimodel voor dotatie aan de voorziening waarbij het uitgangspunt is dat de extra lasten volledig worden omgeslagen over inwoners en bedrijven. 8. Structureel begrotingsevenwicht De baten en lasten moeten structureel in evenwicht zijn in de eerste jaarschijf.

Het toezichtskader van de provincie biedt ons deze ruimte.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

9. Plafond BTW compensatiefonds Voor de ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds (BCF) houden we rekening met 50% van de laatst gerealiseerde ruimte (zie toelichting algemene dekkingsmiddelen onder Gemeentefonds). 10. Middelen Jeugd Rijk en VNG hebben de Hervormingsagenda jeugdzorg (met passende financiële afspraken) vastgesteld. De verwerking in de meerjarenraming is conform vorig jaar: • Gemeenten mogen in de jaarschijven 2026 en 2027 de middelen zoals die in de Hervormingsagenda zijn afgesproken als structurele en reële raming meenemen in hun meerjarenraming. Concreet gaat het om respectievelijk € 284 miljoen en € 211 miljoen. • Daarnaast mogen gemeenten in hun begroting rekening houden met een besparing op de uitgaven van € 500 miljoen in 2025, € 500 miljoen in 2026 en vanaf 2027 € 511 miljoen (structureel) als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken. Het principeakkoord Hervormingsagenda Jeugd geeft helder aan hoe het Rijk met deze verantwoordelijkheid omgaat. Als het niet lukt om tijdig maatregelen te treffen dan worden de gemeenten gecompenseerd via het Gemeentefonds. Het Rijk heeft de maatregelen voor 2025 niet kunnen realiseren, waardoor de gemeente compensatie ontvangt voor 2025. 11. Extra middelen uitvoering klimaat- en energiebeleid Gemeenten ontvangen tijdelijke middelen van het rijk voor de uitvoeringskosten.

Hoe dit op termijn vorm wordt gegeven is op dit moment nog niet duidelijk maar gemeenten mogen erop rekenen dat ze voor de jaren na 2023 in ieder geval hetzelfde bedrag krijgen als in 2023 voor de basisfinanciering. Gemeenten mogen het bedrag wat zij in 2023 ontvangen voor de klimaat- en energiegelden als structurele baat in de begroting 2025 opnemen voor de jaren 2025 tot en met 2028. Dat betekent dat daartegenover structurele (en incidentele) lasten mogen komen te staan. In de kadernota is er vanuit gegaan dat de lasten en baten gelijk zijn en dus geen financieel effect hebben. Het gaat in Waadhoeke om afgerond € 860.000.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

3. Invulling taakstelling Inleiding In de meerjarenbegroting van Waadhoeke is een taakstelling opgenomen van € 600.000 structureel ingaande 2024 en per 2025 nogmaals € 600.000, in totaal € 1,2 miljoen. In de kadernota 2024-2027 is de jaarschijf 2024 van € 600.000 concreet ingevuld. In de nu voorliggende kadernota 2025-2028 moet dit plaatsvinden voor de jaarschijf 2025, eveneens voor € 600.000. De zoekrichting is, net als vorig jaar, het sociaal domein. Dit vloeit voort uit het "plan van aanpak sluitende begroting" uit 2022. Gemeentepolis Op 6 juni 2024 heeft de gemeenteraad het beleid Bestaanszekerheid voor de jaren 2024 tot en met 2028 vastgesteld. Keuzevrijheid, zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid zijn centrale begrippen in het nieuwe bestaanszekerheidsbeleid. Meerdere minimaregelingen worden in het kader rgemeentepolis, oftewel de collectieve zorgverzekering AV Frieso, die sinds 2005 vrijblijvend wordt aangeboden. Uit de recente evaluatie blijkt dat zorgverzekering op maat meer toegevoegde waarde biedt bij het bereiken van de doelstellingen dan de collectieve zorgverzekering. Uit het onderzoek blijkt dat er andere goed passende opties zijn die een alternatief vormen voor de gemeentepolis. De Adviesraad Sociaal Domein is geraadpleegd en zij hebben een positieve reactie gegeven.

Er is een communicatieplan opgesteld om de wijziging goed te begeleiden naar de inwoners. De raad is door middel van memo van 18 juni 2024 geïnformeerd. De AV Frieso wordt uitgevoerd door De Dienst Noardwest Fryslân (hierna: De Dienst). In de conceptbegroting 2025 van De Dienst is een budget opgenomen van € 503.471. Bij beëindiging valt dit budget vrij. Hoofdlijnenakkoord Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) Het hoofdlijnenakkoord voor de GGZ, dat actief was van 2019 tot 2022, omvatte een geleidelijke toename van financiële toewijzingen van € 50 miljoen in 2019 tot € 95 miljoen in 2022 voor de uitvoering van de afspraken met betrekking tot de GGZ. Vanaf 2023 zijn deze middelen structureel gemaakt, met uitzondering van het moment waarop Beschermd Wonen uiteindelijk wordt gedecentraliseerd. In de afgelopen jaren heeft Waadhoeke de volgende bedragen ontvangen (overeenkomstig de gemaakte afspraken in het AO Wmo): 2022 € 176.981, 2023 € 177.083 en 2024 € 180.463. Zolang er geen nadere landelijke afspraken zijn gemaakt, blijft deze financiële constructie bestaan. Dat betekent dat deze inkomsten structureel kunnen worden ingeboekt. Hier komen nog structurele kosten tegenover te staan. Besluitvorming over een pilot Waakvlam/nazorg is in voorbereiding.

Mocht na evaluatie blijken dat de nazorg een leemte in de zorgverlening vult dan is de inschatting dat afgerond € 80.000 aan structurele middelen benodigd zal zijn. Het resterende deel van deze middelen kan dus vrijvallen. Om aan het taakstellende bedrag te voldoen is dit berekend op € 96.529. Met deze bedragen is de taakstelling voor 2025 concreet ingevuld. Invulling taakstelling

2025

Gemeentepolis

503.471

Hoofdlijnenakkoord GGZ

96.529

Totaal

600.000

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

4. Ruimteberekening 4.1 Structurele ruimte De structurele ruimteberekening geeft inzicht in de mutaties ten opzichte van de ruimteberekening zoals opgenomen in de programmabegroting 2024 voor de meerjarenraming 2025-2027. De nieuwe jaarschijf 2028 begint met het saldo van 2027. De tabel bevat de diverse mutaties cumulatief in meerjarenperspectief. Als een mutatie in 2025 structureel doorwerkt, is dit in volgende jaren zichtbaar. De mutaties worden aangegeven ten opzichte van de vorige vastgestelde ruimteberekening. Dat betekent bijvoorbeeld dat de jaarlijkse uitzetting voor het IHP van € 61.000 alleen zichtbaar is in de nieuwe jaarschijf 2028, de jaarlijkse uitzettingen van 2025 tot en met 2027 zijn al opgenomen in de beginstand. Om de beschikbare ruimte te berekenen is gestart met de laatst vastgestelde meerjarenraming. Dit is het uitgangspunt voor de beschikbare ruimte, waartegen de verschillende mutaties worden afgezet. Onder de tabel volgt per onderdeel een toelichting. (Een plus is een voordeel, een min is een nadeel)

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Bedragen x € 1

2025

2026

Begrotingsresultaat conform programmabegroting 2024-2027

9.284.000 -189.000

2027

2028

85.000

-2.147.000

-324.000

-316.000

-268.000

A Autonome ontwikkelingen en doorwerking besluitvorming Autonome ontwikkelingen structureel

-250.000

Nieuwe jaarschijf ruimte nieuw beleid

-61.000

Nieuwe jaarschijf (bestaand) beleid IHP 835.000

Verschuiving jaarschijf bouw nieuw duurzaam zwembad B Gemeentefonds&BUIG 3.963.000

4.638.000

6.083.000

6.608.000

1.688.000

298.000

258.000

224.000

41.000

-3.976.000

Reservering taakmutaties

-284.000

-209.000

-136.000

18.000

Bijstelling stelpost BTW-Compensatiefonds

288.000

Mutaties gemeentefonds Opschalingskorting Integratie-uitkering Participatie: WSW Reservering Loon- en prijsontwikkeling (LPO)

Vervallen stelpost verlaging van de uitgaven Jeugd 2025

-1.400.000

Mutatie BUIG nader voorlopig budget 2023

-520.000

Mutatie BUIG (effect stijging bijstandsuitkeringen)

1.000.000

-4.847.000

280.000

286.000

8.000

1.000

29.000

Doorbetaling Wsw (zie gemeentefonds)

-298.000

-259.000

-224.000

-41.000

FUMO

-178.000

Veiligheidsregio

-700.000

Marrekrite

-1.000

Vrijval LPO

2.726.000

C Gemeenschappelijke regelingen Dienst Noardwest Fryslân Dekking onvoorzien structureel Sociaal Domein Effect vervallen abonnementstarief Fryslân West (eigen bijdrage per SE)

Hûs en Hiem

D Kapitaallasten en financieringen Mutatie vrijval afschrijvingen

150.000

Mutatie vrijval rente leningen

25.000

Vervangingsinvesteringen kapitaallasten

-80.000

E Belastingen en heffingen 347.000

Indexering OZB

347.000

Structurele verhoging rioolheffing

95.000

Dotatie spaarvoorziening riolering

-95.000

F Overig Reservering onvoorzien structureel (€ 1 per inwoner) Totaal voortschrijdend cumulatief

-1.000

-2.000

-3.000

-50.000

5.800.000

581.000

738.000

367.000

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

A. Autonome ontwikkelingen In de ruimteberekening zijn de financiële effecten voor autonome ontwikkelingen opgenomen. Zie bijlage 7.1 voor een specificatie van het bedrag. Het budget nieuw beleid ter grootte van € 250.000 is in de jaarschijf 2028 verwerkt evenals de nieuwe jaarschijf voor het integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) ter grootte van € 61.000. Volgens de bestendige gedragslijn wordt elk jaar opnieuw € 61.000 toegevoegd aan de beschikbare middelen voor onderwijshuisvesting ter dekking van de kapitaallasten van de investeringen die hieruit voortvloeien. Het proces locatiekeuze nieuw duurzaam zwembad duurt langer dan verwacht. De raming voor het benodigde budget voor het nieuwe zwembad staat geraamd met ingang van 2027. Met de kennis van nu kan deze raming worden verschoven naar 2028. Dat levert voor 2027 een eenmalig voordeel op. B. Gemeentefonds & BUIG In deze kadernota is de meicirculaire 2024 meerjarig verwerkt. Mutaties Gemeentefonds Het Rijk heeft besloten om met terugwerkende kracht de invoering van de nieuwe financieringssystematiek te vervroegen van 2027 naar 2024. Het vervroegen van de invoering van deze nieuwe financieringssystematiek heeft tot gevolg dat het accres in 2024 en 2025 lager is in vergelijking met septembercirculaire 2023. Het Rijk compenseert de gemeenten voor het lagere accres in 2024 en 2025.

In de periode vanaf 2026 zijn de accressen hoger in vergelijking met de septembercirculaire 2023. Opschalingskorting Het Rijk heeft besloten om de laatste stap van de opschalingskorting van € 675 miljoen te schrappen. Hierdoor valt het accres vanaf 2026 € 675 miljoen hoger uit. Integratie-uitkering Participatie: WSW De mutatie in de ontvangen middelen voor de sociale werkvoorzieningsschappen wordt één op één doorbetaald aan de GR Fryslân-West. Loon & prijscompensatie In de meicirculaire 2024 is afgerond € 3.976.000 beschikbaar gesteld als dekking voor loon- en prijsontwikkelingen (LPO). Deze LPO wordt voor € 2.726.000 ingezet voor het afdekken van prijsontwikkelingen bij de gemeenschappelijke regelingen (zie onderdeel C). Daarnaast houden we rekening met de volgende inzet van de LPO, waarmee het budget volledig wordt benut. Inzet LPO 2025

2025

Beschikbaar uit gemeentefonds

3.976.000

Reservering cao ontwikkelingen 2025 (3%)

-1.000.000

Reservering indexering subsidies 2025

-250.000

Compensatie gemeenschappelijke regelingen

-2.726.000

Totaal

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Reservering taakmutaties In de mutaties Gemeentefonds zijn enkele taakmutaties opgenomen waarvan nog niet bekend is hoe de kosten uit zullen vallen. Vandaar dat we deze bedragen vooralsnog parkeren op de post onvoorzien met bestemming in afwachting van nadere advisering. Dit zijn onder andere budgetten voor werkdrukverlaging jeugdbescherming en betere dienstverlening door gemeente bij armoede en schulden. Voor het budget voor werkdrukverlaging jeugdbescherming (€ 168.000) wordt voorgesteld om deze in te zetten als dekking voor de financiële gevolgen van de begroting 2025 van De Dienst. Op 11 juli 2024 wordt het voorstel door de raad behandeld. BTW-Compensatiefonds Gemeenten zijn in 2023 € 573 miljoen onder het BTW-Compensatiefonds gebleven. Op basis van provinciale afspraken mogen gemeenten rekening houden met deze onderschrijding in hun meerjarenraming. Conform uitgangspunt 9 houdt de gemeente Waadhoeke rekening met 50% van deze onderschrijding in de meerjarenraming. Dit betekent een bijstelling van de stelpost van € 425.000 naar € 712.500. Jeugdhulp Het Rijk heeft vanuit het principeakkoord Hervormingsagenda Jeugd toegezegd om met maatregelen te komen om besparingen te realiseren op jeugdhulp vanaf 2025. De maatregelen die moeten leiden tot de besparingen zijn nog niet gerealiseerd. Hierdoor compenseert het Rijk de gemeente incidenteel voor 2025.

In de meerjarenraming van de gemeente Waadhoeke was voor deze besparing al een stelpost opgenomen met een omvang van € 1,4 miljoen. Met deze incidentele compensatie komt deze stelpost te vervallen voor 2025. 2025

Bedragen x € 1000

2026

2027

2028

2.300

Hervormingsagenda jeugd Stelpost Hervormingsagenda Jeugd Stelpost verlaging van de uitgageven jeugdzorg Totaal

2.300

760

565

1.400

2.160

1.965

BUIG-middelen De gebundelde uitkering (BUIG) bestaat uit twee delen, namelijk een deel ter dekking van de inkomensregelingen (uitkeringen) en een deel ter dekking van de loonkostensubsidie. De BUIGmiddelen worden drie keer per jaar herijkt: er wordt een voorlopige stand bekend gemaakt, een nader voorlopige stand en daarna volgt definitieve vaststelling. De nader voorlopige stand levert een verlaging op van € 519.882 ten opzichte van de begroting. In de uitzetting van De Dienst wordt er rekening gehouden met een stijging van de bijstandsuitkeringen van 9%. Het financiële effect van deze uitzetting bedraagt € 1.000.000. De verhoging van de bijstandsuitkeringen zal ook tot gevolg hebben dat het budget dat de gemeente ontvangt voor de BUIG verhoogd zal worden met eenzelfde bedrag. Om deze reden is er in de meerjarenraming een stelpost opgenomen van € 1.000.000 als verwachte extra inkomst vanuit de BUIG.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

C. Verbonden partijen / Gemeenschappelijke Regelingen Waadhoeke neemt deel in een aantal verbonden partijen. Dit zijn partijen die gemeentelijke taken in opdracht van de gemeente uitvoeren. Voor de GR-en wordt in principe alleen het verschil tussen 2024 en 2025 opgenomen in de ruimteberekening. De vier GR-en die de meeste invloed hebben op onze begroting zijn hieronder weergegeven. De budgettaire uitzettingen worden deels veroorzaakt door hogere prijsstellingen. Dit effect is globaal berekend op € 2,7 miljoen. Voor dit deel wordt het budget LPO ingezet als dekking. Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân Op 11 juli 2024 wordt de begroting 2025 van De Dienst behandeld door de raad. De begroting laat een structurele uitzetting zien van € 5.039.033. In de ruimteberekening is bedrag van € 4.847.258 (afgerond naar € 4.847.000) opgenomen, omdat de uitzetting voor € 168.000 wordt gecompenseerd via het gemeentefonds en voor € 23.775 wordt gedekt uit (verhoging) van de specifieke uitkering inburgering. Het structurele restantbudget sociaal domein van afgerond € 280.000 kan als dekking ingezet worden en valt vrij. De uitzetting van de lasten van De Dienst komt onder andere door de stijging van de uitkeringen met afgerond € 0,9 miljoen. De lasten voor de WMO komen afgerond € 1,2 miljoen hoger uit met name vanwege het hogere uurtarief huishoudelijke hulp.

Er is wederom een aanzienlijke kostenstijging zichtbaar bij de kosten Jeugdwet. Zowel de gebiedsteams als de backoffice (De Dienst) zullen de komende jaren ieder op hun eigen taakveld maar ook gezamenlijk, inzet moeten plegen om de hierboven genoemde trend om te buigen. Om die reden heeft het college al eerder het initiatief genomen om een analyse op te stellen en op basis van die analyse zijn beheersmaatregelen geformuleerd. Het Rijk heeft besloten om het abonnementstarief te laten vervallen voor alle WMO-voorzieningen en in plaats daarvan met ingang van 2026 weer een inkomensafhankelijk eigen bijdrage in te voeren. Vooralsnog is in deze kadernota het effect voor de gemeente Waadhoeke budgettair neutraal verwerkt. Fryslân West De begroting 2025 van de GR Fryslân-West is op 6 juni 2024 door de raad behandeld. De GR is 100% aandeelhouder van de NV Empatec, die de Wet Sociale Werkvoorziening uitvoert voor de in de GR deelnemende gemeenten. Ook het Beschut Werk loopt via Empatec. De WSW middelen die de gemeente ontvangt, worden doorbetaald aan de GR. Hiernaast vindt een gemeentelijke bijdrage per WSW-deelnemer plaats. Deze loopt de komende jaren af naar 0. Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) De ontwerpbegroting 2025 van de FUMO is op 18 april 2024 behandeld in de raad. In deze begroting is een algemene bijdrage van € 1.302.314 voor Waadhoeke opgenomen.

Dit is een stijging ten opzichte van de nu geraamde bijdrage van € 182.894, waarvan € 177.731 structureel is en € 5.163 incidenteel. De stijging wordt veroorzaakt door loonstijgingen die verband houden met het vaststellen van de nieuwe cao en een actualisatieslag bij vergunningen die noodzakelijk is in verband met de Omgevingswet. Daarnaast zijn de schattingen van het aantal af te nemen uren bijgesteld van diverse basis- en plustaken op basis van de realisatie van 2023. Veiligheidsregio Fryslân (VRF) De concept-begroting 2025 van de VRF is op 6 juni 2024 besproken in de raad. Op grond van dit concept stijgt de algemene bijdrage van Waadhoeke aan de VRF met € 700.306, met de volgende verdeling over taakvelden: 13

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

2027

2028

Brandweer

3.191

3.570

219

279

Gezondheid

2.132

2.431

Totaal

5.542

6.280

Nu in begroting

5.542

5.580

Hogere bijdrage

700

Crisis

Ook deze stijging wordt vrijwel volledig veroorzaakt door loon- en prijsstijging. D. Kapitaallasten en financieringen De ontwikkeling in kapitaallasten heeft een positief effect op de ruimteberekening door: • dalende afschrijvingslasten omdat oude investeringen volledig afgeschreven zijn. In de ruimteberekening is de nieuwe jaarschijf 2028 opgenomen. De vrijval van de jaren 2025 tot en met 2027 is al in de bestaande meerjarenraming verdisconteerd. Het voordelig effect in 2028 wordt ingeschat op € 150.000. • dalende rentelasten door de jaarlijkse aflossingen. Het voordelig effect in 2028 wordt ingeschat op € 25.000. Voor nieuwe kapitaallasten door vervangingsinvesteringen is net als voorgaande jaren gerekend met € 80.000. E. Belastingen en heffingen Onroerende zaakbelasting (OZB) De OZB is aangepast voor het inflatiepercentage. In de ruimteberekening is rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 3,8% (inflatiepercentage 2023/CBS t-2) overeenkomstig de uitgangspunten. Prijzen van consumentengoederen- en diensten waren in 2023 gemiddeld 3,8 procent hoger dan in 2022. In 2022 was de inflatie 10,2 procent. Vooral de prijsontwikkelingen van voeding en energie hadden invloed op de inflatie in 2023. De OZB blijft op deze manier als algemeen dekkingsmiddel verhoudingsgewijs in de pas lopen met lasten in de begroting (hoewel dit een jaar achterloopt op de stijging van de kosten).

Rioolheffing en Afvalstoffenheffing: kostendekkendheid Het basisprincipe van kostendekkendheid is dat de opbrengsten minimaal gelijke tred houden met de lastenontwikkeling (waaronder inflatiecorrectie, autonome ontwikkelingen e.d.). In deze kadernota is rekening gehouden met een verhoging van de heffingen met minimaal de inflatiecorrectie van 3,8% (inflatiepercentage 2023/CBS t-2). Aan de kostenkant wordt eenzelfde ontwikkeling verwacht, waarmee het effect in de kadernota per saldo nihil is. Mochten de kosten in de begroting 2025 hoger of lager liggen dan dit percentage dan wordt de verhoging van de heffingen daarmee aangepast. Extra dotatie voorziening riolering 2021 tot en met 2030 Op basis van het in 2020 vastgestelde verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan vindt in 10 jaar via een ingroeiregeling een extra dotatie aan de voorziening riolering plaats. De dotatie in de jaren 2021 t/m 2030 wordt ieder jaar verhoogd met € 94.500 naar € 945.000 en via de rioolheffing door de inwoner betaald. Hierna in een tabel de mutaties ten opzichte van 2024.

Gemeente Waadhoeke

Bedragen x € 1

Kadernota 2025 - 2028

2025

2026

2027

2028

Rioolheffing

94.500

189.000

283.500

378.000

Dotatie spaarvoorziening

-94.500

-189.000

-283.500

-378.000

Effect ruimteberekening

F. Overig Onvoorzien structureel In de financiële verordening is vastgesteld dat minimaal € 1 per inwoner gedoteerd wordt aan onvoorzien structureel (zie uitgangspunten). Tot en met 2024 werd rekening gehouden met € 46.000, maar het aantal inwoners is inmiddels (afgerond) 47.000. Hierdoor moet de raming vanaf 2025 jaarlijkse met € 1.000 worden verhoogd. Voor de nieuwe jaarschijf van 2028 bedraagt de mutatie dan € 50.000.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

4.2 Risiconorm Omvang incidentele weerstandscapaciteit De omvang van de benodigde incidentele weerstandscapaciteit (laatste actualisatie jaarrekening 2023) is berekend op € 17.500.000. Dit bepaalt de risiconorm voor de Algemene Reserve (AR), na aftrek van het nog beschikbare deel van de reserve Grondexploitatie (€ 1.100.000). De risiconorm voor de AR komt uit op (€ 17.500.000 - 1.100.000 =) € 16.400.000. Beschikbare incidentele weerstandscapaciteit De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote incidentele kosten te dekken. Dit zijn standaard de algemene reserve (het vrij aanwendbare deel van de AR) en de reserve Grondexploitatie. De reserve Grondexploitatie wordt als eerste stap in mindering gebracht op de specifieke risico’s binnen de grondexploitatie, waarna het restant (de niet afgedekte risico’s binnen de grondexploitatie) en het totaal van de overige risico’s wordt afgezet tegen de AR. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen.

Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare incidentele weerstandscapaciteit ------------------------------------------------------------Benodigde incidentele weerstandscapaciteit

De ratio weerstandsvermogen is vastgesteld tussen 1,0 en 1,4 met de betekenis ‘voldoende’. Wanneer uit berekeningen in de programmabegroting blijkt dat de ratio lager is dan 1,0 moeten maatregelen genomen worden om het weerstandsvermogen binnen de meerjarenplanperiode op peil te brengen. Als de ratio boven de 1,4 komt kunnen bij de kadernota voorstellen worden gedaan hoe het surplus aan te wenden.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

4.3 Incidentele ruimte In de uitgangspunten is bepaald dat de ruimte boven de risiconorm voor de AR beschikbaar is voor incidentele wensen. Het verloop is als volgt: Verloop Algemene Reserve (bedragen x € 1)

2024

2025

2026

2027

2028

Stand 2024 na 7e begrotingswijziging

18.322.000 18.322.000 18.322.000 18.322.000 18.322.000

Besluiten onderweg

-2.901.000 -2.901.000 -2.901.000 -2.901.000 -2.901.000

Stand na besluiten onderweg

15.421.000 15.421.000 15.421.000 15.421.000 15.421.000

Er zijn enkele raadsbesluiten die in de 8e wijziging op de begroting 2024 zullen worden opgenomen, namelijk: • Eigendom en ontbinding Campus Middelsee: conform raadbesluit 27 juni € 720.000; • Stichting Sportbedrijf Waadhoeke: conform raadbesluit 6 juni 2024 € 171.000, en • Aankoop zwembad Bloemketerp: conform raadbesluit 6 juni 2024 € 460.000. Het voorstel exploitatie en onderhoud zwembad Bloemketerp dat op 11 juli 2024 aan de raad wordt voorgelegd zal ook een beslag op de AR leggen, namelijk: • Herstelwerkzaamheden zwembad Bloemketerp : € 1.428.000 • Exploitatiesubsidie periode 1 september 2024 t/m 31 december 2024: € 122.000 Totaal aan besluiten onderweg is afgerond € 2.901.000.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

5. Budgetaanvragen Inleiding In dit hoofdstuk worden per programma alle aangedragen budgetaanvragen beschreven. De financiële consequenties met de aanduiding inkomsten en uitgaven (I/U), incidenteel en structureel (I/S), zijn in beeld gebracht. Aan het einde van het hoofdstuk is een samenvatting opgenomen, waarbij een splitsing is aangebracht in incidentele en structurele wensen. Bij de beoordeling van de ingediende budgetaanvragen zijn de volgende vragen gesteld: • Is de aanvraag een wettelijk taak? • Levert de aanvraag een directe bijdrage aan het coalitieakkoord? • Levert de aanvraag een directe bijdrage aan het ontwikkelperspectief of de uitvoering van de dienstverleningsvisie? • Heeft deze aanvraag relatie met cofinanciering of anderszins aangegane verplichtingen? • Is er eerder over besloten door de raad (in dit jaar of misschien ook bij de vorige begrotingsvoorbereiding)? • Indien de aanvraag niet doorgaat, heeft dit consequenties voor andere ontwikkelingen en/of projecten? • Moet het nu? Er zijn ook budgetaanvragen die niet direct te relateren zijn aan de programma's en de algemene dekkingsmiddelen maar hebben betrekking op de bedrijfsvoering, namelijk: • personeel • informatievoorziening • organisatie • financiën • administratieve organisatie • communicatie • huisvesting en facilitaire zaken.

Voor deze budgetaanvragen zijn de hiervoor genoemde vragen minder relevant maar toch kunnen de aanvragen worden gerangschikt op urgentie. Los van deze rangschikking hebben we de budgetaanvragen onderscheiden naar: Bedragen x € 1

2025

2026

2027

2028

Verbeteren positie op arbeidsmarkt

300.000

Versterking uitvoeringskracht

280.000

Versterking bedrijfsvoering

450.000 1.030.000

500.000 1.080.000

Totaal

Om tegemoet te kunnen komen aan een deel van de aanvragen is een bedrag van € 280.000 verwerkt in deze kadernota.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 1 Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken Nabij besturen - Wat willen we bereiken?

Programma Ontwikkelperspectief - Wat willen we bereiken?

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma Dienstverlening - Wat willen we bereiken?

Budgetaanvragen Structureel Budget ontwikkellijnen Het budget ontwikkellijnen is bedoeld om inspanningen vanuit het Ontwikkelperspectief aan te jagen. Een aantal daarvan is gereed of wordt structureel geborgd, zoals de adviseur landbouw, adviseur Europa (budgetaanvraag in deze kadernota) of loopt nu via een ander budget (zoals de Regio Deal dat nu via het Ontwikkelfonds wordt gedekt). Daarom ontstaat er een besparingsruimte van € 100.000. Adviseur Europa In de wetenschap dat Europese thema’s ook relevant zijn voor Fryslân en dus voor Waadhoeke, is het belangrijk om deel te nemen aan Europese allianties, projecten en programma’s, en om gebruik te kunnen maken van de daarvoor beschikbare fondsen. Nodig is de krachten met anderen te bundelen, geografisch of rond thema’s. Daarmee zijn we in staat om betere, en grotere projecten te ontwikkelen waarmee we vooruitgang boeken met de ontwikkelagenda van Waadhoeke. I/U Onderwerp

2025

2026

2027

2028 I/S

U Verlaging budget ontwikkellijnen

100.000

100.000 S

U Adviseur Europa

-50.000

-50.000 S

Incidenteel Aanvulling Ontwikkelfonds In 2020 is Waadhoeke gestart met een Ontwikkelfonds (bestemmingsreserve) met als doel snel en wendbaar in te spelen op kansen en mogelijkheden, zoals cofinanciering uit provinciale, landelijke of Europese fondsen of uit samenwerking met strategische partners (multiplier-effect). Dit fonds is met succes benut voor onder andere de Regio Deal, bijdrage Volkshuisvestingsfonds en bijdrage aan het Europese LEADER programma. Wens is om het Ontwikkelfonds aan te vullen door eenmalig € 2.500.000 toe te voegen. Naar verwachting komen er vanuit het landelijk regeerakkoord en vanuit Europa opnieuw regelingen beschikbaar waarop Waadhoeke een beroep kan doen, passend bij de doelen uit het coalitieakkoord. Bijvoorbeeld vanuit het nieuwe landelijke programma Elke Regio Telt of Europese regelingen voor economische ontwikkeling.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Medewerker burgerzaken serviceloket St.-Annaparochie In St.-Annaparochie loopt een proef met een gemeentelijk serviceloket voor de periode 2024 tot en met 2026. In 2025 vindt tussentijdse evaluatie plaats. De kosten bestaan uit personeels- en reiskosten: € 50.000 voor 2025 en € 50.000 voor 2026. Wij verwijzen u naar het raadsbesluit van 30 november 2023. I/U Onderwerp

2025

U Aanvulling ontwikkelfonds U Medewerker burgerzaken serviceloket St. Annaparochie

2026

2027

2028 I/S

-2.500.000

-100.000

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 2 Veiligheid Wat willen we bereiken

Budgetaanvragen Structureel Subsidieregeling evenementen Met de huidige ruimte binnen de subsidieregelingen voor evenementen is het mogelijk de 3 grote evenementen (fietstocht, PC, AD) structureel te ondersteunen. Er is geen ruimte meer over om ook de minder grote evenementen te ondersteunen. Ook voor het aantrekken van verschillende nieuwe evenementen is weinig ruimte voor ondersteuning. Daarom zouden we graag de subsidieregeling willen uitbreiden, zodat ook kleinere evenementen ondersteund kunnen worden. De geschatte kosten voor deze subsidies bedragen € 70.000. Capaciteit BOA's De taken van de BOA's zijn afgestemd in het handhavingsconvenant met de politie. Met de huidige capaciteit van BOA's kunnen we niet alle taken uitvoeren die daar zijn genoemd. Ook is er geen ruimte of tijd beschikbaar om te surveilleren in de hele gemeente. We zijn vooral alle klachten en meldingen aan het afhandelen en daardoor minder zichtbaar en aanwezig in de gehele gemeente. I/U Onderwerp

2025

2026

2027

2028 I/S

U Subsidieregeling evenementen

-70.000

-70.000 S

U Capaciteit BOA's

-90.000

-90.000 S

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken

Budgetaanvragen Structureel Verlichting binnenstad In 2019 is er in het kader van binnenstadsmanagement een lichtvisie gemaakt voor het vervangen van armaturen en het sfeervoller verlichten van de binnenstad (kernwinkelgebied). Voor de uitvoering van de eerste fase is destijds € 400.000 beschikbaar gesteld. De eerste fase is nagenoeg afgerond. Voor de tweede fase (buiten kernwinkelgebied) wordt een opnieuw een bedrag van € 400.000 aangevraagd voor de vervanging van armaturen en het sfeervol verlichten, zodat er een uniforme uitstraling komt in de binnenstad. Dit leidt tot kapitaallasten ter grootte van € 36.000. I/U Onderwerp U Verlichting binnenstad

2025

2026

2027

2028 I/S

-36.000

-36.000 S

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 4 Economie Wat willen we bereiken

Budgetaanvragen Structureel Werkbudget Recreatie & Toerisme (R&T) De afgelopen jaren lopen we er tegenaan dat het werkbudget van circa € 18.000 bij lange na niet toereikend is. We stellen daarom voor het structurele werkbudget te verhogen naar € 35.000. Jaarlijks hebben we te maken met veel initiatieven en wensen die niet altijd vooraf in te schatten zijn. Vanuit de interne organisatie maar met name vanuit extern. De betaling hiervan vindt plaats vanuit het werkbudget R&T. Door het werkbudget te verhogen zijn we flexibeler en kunnen we sneller invulling geven aan wensen vanuit de omgeving en kunnen we projecten eerder in de versnelling brengen of voorkomen dat ze stagneren. Binnenstadsmanagement Voor externe trekkers van de lijnen Vastgoed en Verleidt is sprake van een maandelijkse vergoeding. Om de vergoeding meer in de pas te laten lopen met de gevraagde inzet is het voorstel om deze vergoeding te verhogen. I/U Onderwerp

2025

2026

2027

2028 I/S

U Werkbudget Recreatie & Toerisme

-17.000

-17.000 S

U Binnenstadsmanagement

-12.000

-12.000 S

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 5 Onderwijs Wat willen we bereiken

Budgetaanvragen Voor dit programma zijn er geen structurele en incidentele budgetaanvragen.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken Sport - Wat willen we bereiken?

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Cultuur - Wat willen we bereiken?

Recreatie - Wat willen we bereiken?

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Budgetaanvragen Incidenteel Vervangen sportvelden De raad heeft op 7 maart 2024 middelen beschikbaar gesteld om in 2024 sportvelden in Sexbierum en op Schatzenbrug te vervangen en renoveren. Voor 2025 en 2026 staan nog enkele sportvelden op de planning voor vervanging en/of renovatie. Dit op basis van het huidige beheerplan. Hiervoor is aanvullend op de bestaande middelen in de voorziening € 1,2 miljoen nodig. I/U Onderwerp

2025

U Vervangen sportvelden

-1.200.000

2026

2027

2028 I/S I

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 7 Sociaal Domein Wat willen we bereiken Participatie - Wat willen we bereiken?

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Wmo - Wat willen we bereiken?

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Jeugd - Wat willen we bereiken?

Budgetaanvragen Structureel Verhoging plafond subsidie onderhoud dorpshuizen, MFC's en buurthuizen De kosten voor onderhoud (materiaal en arbeid) zijn de afgelopen jaren flink gestegen. Vandaar dat voorgesteld wordt om het de jaarlijkse onderhoudssubsidie in totaal met 50 procent (€ 49.400) te verhogen (van € 98.800 naar € 148.200). Dit voorstel maakt onderdeel uit van de nog vast te stellen nota dorps- en buurthuizenbeleid. De raad neemt naar verwachting op 27 juni 2024 een besluit over het dorps- en buurthuizenbeleid. I/U Onderwerp U Verhoging plafond subsidie onderhoud dorpshuizen, MFC's en buurthuizen

2025

2026

2027

2028 I/S

-49.400

-49.400 S

Incidenteel Investeringsfonds dorps- en buurthuizen In het kader van het nog vast te stellen dorps- en buurthuizenbeleid wordt de raad voorgesteld een bedrag voor de verbouw, nieuwbouw en verduurzaming van dorps- en buurthuizen en MFC's in de periode 2025-2034 beschikbaar te stellen. De hoogte van dit bedrag is bepaald op basis van de huidige staat, recente investeringen en ouderdom. De raad neemt naar verwachting op 27 juni 2024 een besluit over het dorps- en buurthuizenbeleid. I/U Onderwerp

2025

U Investeringsfonds dorps- en buurthuizen

-1.700.000

2026

2027

2028 I/S I

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 8 Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken Volksgezondheid - Wat willen we bereiken?

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Milieu - Wat willen we bereiken?

Budgetaanvragen Structureel Faciliteren openbaar toilet Vanuit signalen van bezoekers en winkeliers maar ook vanuit de lobby door de Toiletalliantie is afgesproken om het toilet in de Martinikerk openbaar open te stellen voor winkelend publiek en/of bezoekers. De dagelijks schoonmaak wordt gedaan door het bedrijf dat ook het toiletgebouw voor havengasten schoonmaakt. Vogelwacht Franeker Het bestuur van Vogelwacht Franeker e.o. heeft een vijfjarig beleid voor ogen, waarin concrete acties worden uitgevoerd. Deze zijn gericht op behoud van biodiversiteit en ecosystemen en vanuit de achtergrond van onze vogelwacht: het optimaliseren van de habitatkwaliteit van vogels in ons gebied in relatie met de nazorg. De kosten bedragen per jaar € 40.000 en de uitvoeringsperiode loopt vanaf 2025 tot en met 2028. De uitvoering kan daarnaast eventueel een rol spelen binnen projecten als het klimaatlandschap (compensatie).

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

I/U Onderwerp

2025

2026

2027

2028 I/S

U Faciliteren openbaar toilet

-7.000

-7.000 S

U Vogelwacht Franeker

-40.000

-40.000 S

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken

Budgetaanvragen Structureel Coördinator huisvesting arbeidsmigranten De coördinator huisvesting arbeidsmigranten heeft zijn waarde inmiddels bewezen. Hij of zij is aanspreekpunt voor de initiatiefnemers en voor de dorpen en wijken en stemt intern en extern af. De coördinator is voorzitter van de werkgroep huisvesting arbeidsmigranten en vervult een regiefunctie. In de begroting 2023 en 2024 zijn tijdelijke budgetten opgenomen van € 55.000 (0,6 FTE) per jaar voor de coördinator. Structurele inbedding is gewenst.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Toezichthouder/ beheerder - Beleid arbeidsmigranten In de uitvoering van het beleid arbeidsmigranten speelt handhaving een belangrijke rol. Voor elke vergunde situatie zou een beheerder/toezichthouder moeten zijn vanuit de initiatiefnemer/eigenaar. Dit is ook als voorwaarde opgenomen in het huidige beleid. Deze beheerder zal nauw contact moeten onderhouden met de coördinator en toezichthouder van de gemeente over inschrijvingen, naleving van vergunningvoorschriften, het tegengaan van illegale situaties en het optreden ten tijde van overlast. Het budget van € 102.000 wordt gevraagd voor de invulling van 1,2 FTE beheerder/toezichthouder arbeidsmigranten. I/U Onderwerp

2025

2026

2027

2028 I/S

U Coördinator huisvesting arbeidsmigranten

-55.000

-55.000 S

U Toezichthouder/ beheerder - arbeidsmigranten

-102.000

-102.000 S

Incidenteel Voorbereidingskrediet onderzoek huisvesting Buitendienst De huisvesting van de Buitendienst is in de tijd achterhaald en vraagt steeds meer onderhoud. Verduurzamen van de huidige locaties is nodig. Als voorbeeld, het verdere elektrificeren van het wagenpark wordt geremd/gestopt door de voorzieningen op de locaties. Het voorbereidings-krediet is bedoeld om onderzoek te doen naar onder andere verduurzaming, de juiste locatie, kosten en opties. I/U Onderwerp

2025

U Voorbereidingskrediet onderzoek huisvesting buitendienst

-75.000

2026

2027

2028 I/S I

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Algemene Dekkingsmiddelen Budgetaanvragen Structureel Toeristenbelasting De invoering van toeristenbelasting brengt ook uitvoeringskosten met zicht mee. Variërend van ICTkosten, het innen van belastingen, beleidsmatige inzet en toezicht- en handhaving. Inkomsten toeristenbelasting OP 27 juni 2024 wordt aan de raad voorgesteld om per 1 januari 2025 toeristenbelasting in te voeren. Toeristen dragen op deze manier bij aan de gemeentelijke recreatieve voorzieningen zoals fiets- en wandelpaden en vaarwegen. De invoering van toeristenbelasting levert de gemeente naar schatting € 135.000 per jaar op. Digitaal publiceren P&C-documenten Om ervoor te zorgen dat de planning en control (P&C) cyclus documenten toegankelijker worden voor een grotere doelgroep is een uitbreiding van het huidige softwarepakket Lias noodzakelijk. Met de nieuwe softwaretool kunnen de P&C documenten digitaal worden gepubliceerd, waarbij de inwoners van de gemeente op een eenvoudigere en interactievere manier door het document heen kunnen gaan. I/U Onderwerp

2025

2026

2027

2028 I/S

U Toeristenbelasting

-35.000

-35.000 S

135.000

135.000 S

-11.500

-11.500 S

Inkomsten vanuit toeristenbelasting

U Digitaal publiceren P&C cyclus-documenten

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Samenvatting Structurele budgetaanvragen In onderstaande tabel zijn de structurele budgetaanvragen, de verlaging van budget en verhoging inkomsten samengevat. Pr. I/U Onderwerp

2025

2026

2027

2028 I/S

U Verlaging budget ontwikkellijnen

100.000

100.000 S

U Adviseur Europa

-50.000

-50.000 S

U Subsidieregeling evenementen

-70.000

-70.000 S

U Capaciteit BOA's

-90.000

-90.000 S

U Verlichting binnenstad

-36.000

-36.000 S

U Werkbudget Recreatie & Toerisme

-17.000

-17.000 S

U Binnenstadsmanagement

-12.000

-12.000 S

-49.400

-49.400 S

U Verhoging plafond subsidie onderhoud dorpshuizen, MFC's en buurthuizen U Faciliteren openbaar toilet

-7.000

-7.000 S

U Vogelwacht Franeker

-40.000

-40.000 S

U Coördinator huisvesting arbeidsmigranten

-55.000

-55.000 S

U Toezichthouder/ beheerder - arbeidsmigranten

-102.000

-102.000 S

AD U Toeristenbelasting

-35.000

-35.000 S

Inkomsten vanuit toeristenbelasting

135.000

135.000 S

AD U Digitaal publiceren P&C cyclus-documenten

-11.500

-11.500 S

-280.000

-280.000 S

-619.900

U Verbeteren positie op arbeidsmarkt/Versterking uitvoeringskracht/Versterking bedrijfsvoering Totaal

Incidentele budgetaanvragen In onderstaande tabel zijn de incidentele budgetaanvragen samengevat. Pr. I/U Onderwerp

2025

U Aanvulling ontwikkelfonds

1 6

U Medewerker burgerzaken serviceloket St. Annaparochie U Vervangen sportvelden

U Investeringsfonds dorps- en buurthuizen

U Voorbereidingskrediet onderzoek huisvesting buitendienst Totaal

2026

2027

2028 I/S

-2.500.000

-100.000

-1.200.000

-1.700.000

-75.000

-5.575.000

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

6. Ruimte versus budgetaanvragen 6.1 Structureel beeld Het eindsaldo van de ruimteberekening (zie hoofdstuk 4) is het uitgangspunt voor de toetsing van de budgetaanvragen. Eveneens beschikbaar als dekking is de jaarlijkse uitzetting van € 250.000 voor nieuw beleid. In dit geval is de jaarschijf 2025 voor nieuw beleid beschikbaar voor de budgetaanvragen 2025. Hierop zijn de structurele budgetaanvragen in mindering gebracht. Het bijgewerkte meerjarenperspectief toont een groot overschot in 2025 en een forse daling in 2026 naar een klein tekort in 2028. Bedragen x € 1

2025

2026

2027

2028

Beschikbare ruimte

5.800.000

581.000

738.000

367.000

Structurele budgetaanvragen

-619.900

Vrijval budget nieuw beleid jaarschijf 2025

250.000

5.430.100

211.100

368.100

-2.900

Tussenstand meerjarenperspectief

Het positieve saldo in 2025 kan volledig ingezet worden voor de incidentele budgetaanvragen. Voor het restant ter grootte van € 5.575.000 minus € 5.430.100 is € 144.900 zal de AR aangewend worden.

6.2 Incidenteel beeld Verloop Algemene Reserve (bedragen x € 1)

2024

Stand na besluiten onderweg

2025

2026

2027

2028

15.421.000 15.421.000 15.421.000 15.421.000 15.421.000

Onttrekking voor restant incidentele budgetaanvragen Stand Algemene Reserve 31-12

-144.900 -144.900 -144.900 -144.900 15.276.100 15.276.100 15.276.100 15.276.100

Risiconorm

16.400.000 16.400.000 16.400.000 16.400.000

Tekort

-1.123.900 -1.123.900 -1.123.900 -1.123.900

Met de onttrekking van de € 144.900 aan de AR komt deze op afgerond € 15,2 miljoen uit waarmee het saldo onder de risiconorm van € 16,4 miljoen daalt. Onze inspanning is erop gericht de AR zo spoedig mogelijk weer op het gewenste niveau te brengen. Dit moet sowieso binnen de planperiode gebeuren.

6.3 Conclusie Met deze kadernota is inzicht gegeven in de structurele en incidentele financiële ruimte voor de jaren 2025 tot en met 2028. Er is ruimte gevonden voor budgetaanvragen die leiden tot € 619.900 aan extra structurele lasten en voor € 5.575.000 aan incidentele lasten. Omdat de structurele financiële ruimte beperkt is, hebben wij keuzes moeten maken tussen de budgetaanvragen. Alle budgetaanvragen staan in deze nota, zodat zichtbaar is welke keuzes we hebben moeten maken. Voor de incidentele financiële ruimte geldt dat er op dit moment alleen in 2025 voldoende financiële ruimte is.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

De onderwerpen die niet in de kadernota zijn opgenomen maar wel financiële gevolgen kunnen hebben: Toekomstbestendigheid theater Koornbeurs in Franeker In verband met het verzoek van Theater de Koornbeurs (2023) om de jaarlijkse subsidie structureel te verhogen, is er, op verzoek van de raad, door een externe partij een onderzoek uitgevoerd naar de toekomstbestendigheid van de Koornbeurs. Bureau BMC heeft dit onderzoek uitgevoerd en een rapport opgesteld, waarin verschillende toekomstscenario’s worden geschetst, inclusief de financiële consequenties daarvan. Op 11 juni jl. is in een kernteamvergadering het rapport besproken. De raad heeft gevraagd het rapport op onderdelen verder te verdiepen. Besluitvorming moet nog plaatsvinden. Netwerkcentrum De Opstap in St-Jacobiparochie Op ons verzoek is er voor netwerkcentrum De Opstap een benchmark uitgevoerd. De uitkomst van de benchmark is voor het college aanleiding om het bestuur te vragen of aangesloten kan worden bij een bestaande welzijnsorganisatie. Seewyn Kunsteducatie De exploitatie van Seewyn Kunsteducatie is niet meer kostendekkend. Er zijn gesprekken gaande. Exploitatie sporthal De Trije in Franeker Het huidige contract exploitatie sporthal De Trije (Franeker) door derden loopt ultimo 2024 af. Op welke vorm van exploitatie per 1 januari 2025 moet worden ingezet is onderwerp van onderzoek.

Beheer en onderhoud nieuwe investeringen openbare ruimte Investeringen die in het kader van het programma ontwikkelperspectief en de Regiodeal worden gedaan in de openbare ruimte kunnen tot extra structurele lasten voor beheer en onderhoud leiden. Doorontwikkeling Academie van Franeker Het bestuur van de Academie van Franeker heeft de Gemeente Waadhoeke gevraagd om structurele financiële ondersteuning in de volgende stap van professionalisering en doorontwikkeling van de Academie. Wat dit precies betekent en om welke bijdrage het gaat wordt onderzocht en komen we later op terug. Verkenning herbestemming Oude Smidse De raad heeft op 27 oktober 2022 besloten om het pand van de Oude Smidse op de locatie Scheepswerf Draaisma te Franeker aan te kopen en onderzoek te doen naar een passende en toekomstbestendige nieuwe invulling met een sluitende exploitatie. Kenniscentrum Herbestemming Noord levert het eindadvies voor 1 november 2024 op aan de gemeente. Daarna kan besluitvorming plaatsvinden en zal eind dit jaar duidelijk zijn wat de financiële consequenties zijn. Toegankelijkheid Martinitoren Het onderzoek en voorstel naar de haalbaarheid van een trap in de toren van de Martinikerk in Franeker is nog niet afgerond. Een positieve uitkomst van dit onderzoek en een eventueel besluit om tot realisatie over te gaan heeft financiële gevolgen.

Het is nu nog te vroeg om hiervoor in deze kadernota een bedrag op te nemen.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

7. Bijlagen 7.1 Structurele autonome ontwikkelingen Onderwerp

I/U

2025

2026

Verkiezingen

93.700

-41.000

-33.700

Accountantskosten

-34.000

De accountantsdiensten moesten voor de controle van het boekjaar 2024 opnieuw worden aanbesteed. De uitkomst van de aanbesteding heeft een kostenstijging van € 34.000 tot gevolg.

Onderwerp

I/U

2025

2026

2027

2028

Toelichting

Openbare orde en veiligheid

-20.500

Openbare orde en veiligheid

2027

2028

Toelichting

-50.000

-50.000 De volgende verkiezingen zijn gepland: 2026: Gemeenteraad 2027: Provinciale staten en waterschapsverkiezingen 2028: Tweede Kamer 50.000 1 verkiezing in 2028 dus aanpassing vorige reeks.

-9.500

-43.700 De verkiezingen kosten meer dan nu begroot. Dit is onderwerp van gesprek tussen VNG en rijk. In hoeverre het rijk met extra middelen zal komen is de vraag. In verband met de vervroegde tweede kamer verkiezingen in 2023, kan het budget wat in 2025 stond voor deze verkiezing komen te vervallen.

-9.500 Er moet tweejaarlijks een interne audit worden uitgevoerd. Gelet op de externe toetsing en het feit dat dit een zeer specialistisch vakgebied is wordt hiervoor externe ondersteuning ingezet. De kosten bedragen per audit € 9.500. 9.500 Niet in 2028.

Gemeente Waadhoeke

Kadernota 2025 - 2028

Onderwerp

I/U

2025

2026

2027

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=waadhoeke&id=7ec4baec-61e9-4543-b489-766f15000b07