Bijlage 1. Jaarstukken 2024

Feitelijk betekent dit dat de gemeente eind december 2018 het eigendom heeft gekregen van de gronden gelegen in de 3e en 4e fase. In 2022 is een proces met de marktpartij afgesproken om te komen tot afspraken over de grondbank en dus ook over de ontwikkeling van fase 3 en 4. Samen met de marktpartij wordt o.a. verkend hoe de financiële last van de grondbank kan worden opgelost en hoe de samenwerking bij de ontwikkeling van fase 3 en 4 het beste kan worden vorm gegeven. Bij deze verkenning is een onafhankelijk externe deskundige ingeschakeld die zowel het vertrouwen heeft van de marktpartij als van de gemeente. Het ziet er naar uit, dat vanuit deze verkenning er afspraken mogelijk zijn om de ontwikkelingssamenwerking voor fase 3 en 4 voort te zetten. Besluitvorming hieromtrent moet nog plaatsvinden. Risicobeheersing Zorgvuldig handelen zowel aangaande de juridische procedure als ook richting de marktpartij. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 14.000.000

Klein/gemiddeld (35%)

I

1

Risico: Baggerplan 2022-2030 In het door de raad op 11 november 2021 vastgestelde baggerplan 2022-2030 zijn de volgende waterwegen niet meegenomen: - watergangen gelegen in het landelijk gebied, deze zijn voor ca. 90 % in onderhoud bij het waterschap

89

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

-

nautisch vaarwater (dit is water bestemd voor (recreatie) scheepvaart), bestaande uit “opfearten” die niet als vaarweg zijn geclassificeerd, - reeds overgedragen (secundaire en hoofd)watergangen in de voormalig gemeente Menameradiel die binnen de Overdracht Stedelijk Waterbeheer (OSW) vallen. Deze watergangen zijn in beheer en onderhoud overgegaan naar het Wetterskip Fryslân . Het wel of niet baggeren voor ander gebruik dan waterafvoer (zogenaamde natte profiel) is een keuze en geen wettelijke verplichting. Het op peil houden voor de waterafvoer van deze wateren ligt bij de eigenaar. De uitvoering van het vastgestelde baggerplan is in 2022 opgepakt en in 2023 en 2024 verder uitgevoerd. Gekozen is om eerst de wateren in het kader van het stedelijk water en de overdracht hiervan uit te voeren. Hiervoor is een bestek op de markt gebracht. Uitvoering heeft plaats gevonden in 2023 en 2024. Na de uitvoering is het stedelijk water op niveau. De afrekening met het Wetterskip heeft plaatsgevonden in 2024. In het verdere baggerplan komen er mogelijk onvoorziene milieurisico's in de uitvoering. Risicobeheersing Zorgvuldige uitvoering. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€0

Gemiddeld (50%)

I

1

Risico: Alternatieven in beheerplannen In de vastgestelde beheerplannen (voor wegen, kunstwerken openbaar groen, gebouwen en openbare verlichting) zijn ten aanzien van het groot onderhoud alternatieven doorgevoerd die gericht zijn op kostenbesparing. Het onderhoudsniveau is bepaald op veilig, sober doch doelmatig. Keerzijde hiervan is dat op termijn het aan te pakken onderhoud behoorlijk groter wordt. De kans is aanwezig dat het onderhoud toch eerder uitgevoerd moet worden. Dit brengt een risico met zich mee. Daarnaast zal de komende jaren de ondergrondse infrastructuur (glasvezel, stroom) behoorlijk op de schop gaan, waardoor misschien binnen de beheerplannen met de planning geschoven moet worden. Stel het financieel risico op € 1.000.000 en een gemiddelde kans. Risicobeheersing Door werk met werk te maken wordt het onderhoud bijgehouden en worden de kosten laag gehouden. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 1.000.000

Gemiddeld (50%)

I

1

Risico: Seizoenschade gemeentelijke kapitaalgoederen Extremere weersomstandigheden zorgen voor een grotere belasting van de kapitaalgoederen. Dit brengt het risico van ongepland onderhoud met zich mee. Stel het financieel risico op € 1.000.000 en de kans op klein. Risicobeheersing Door inspecties en tweejaarlijkse actualisering van financiële paragraaf van de beheerplannen wordt het onderhoud bijgehouden en worden de kosten beperkt gehouden.

90

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 1.000.000

Klein (25%)

I

1

Risico: Misschatting in beheerplannen De kosten voor vervanging en groot onderhoud in beheerplannen is gebaseerd op inspecties en reële schattingen. In totaal bedraagt de omvang van de beheerplannen in de planperiode afgerond € 12.700.000. Er is een kans op mis schatting, voordelig en nadelig. Dit kan leiden tot extra kosten, stel 5%. Door de economische situatie wordt door partijen hoger ingeschreven dan in de afgelopen jaren. Daardoor is er amper meer sprake van aanbestedingsvoordelen. Ten tijde van de Covidpandemie en de oorlog in Oekraïne zijn de prijzen van grondstoffen veel verder gestegen dan voorzien. Deze tendens is zich in 2024 doorgezet en lijkt zich nog steeds door te zetten. Risicobeheersing Regelmatig actualiseren van kostenramingen/financiële paragraaf beheerplannen. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 635.000

Klein (25%)

I

1

Risico: Vervuilde bodemlocaties Gevallen van bodemverontreiniging zijn bekend als er eerder een bodemonderzoek heeft plaatsgevonden (en de resultaten daarvan ook bij de gemeente en/of provincie bekend zijn). Ook potentiële gevallen van bodemverontreiniging zijn eerder door de provincie (als bevoegd gezag Wet bodembescherming) geïnventariseerd op basis van historische activiteiten (zoals voormalige fabrieken, brandstoffenopslagen of stortplaatsen) die mogelijk gevolgen kunnen hebben voor de aanwezige bodemkwaliteit. Deze gegevens staan geregistreerd in het bodeminformatiesysteem van de provincie, FUMO en Friese gemeenten (die zijn aangesloten bij de shared service voorziening). Daarnaast heeft de gemeente een generieke bodemkwaliteitskaart (inclusief PFAS) voor het grondgebied vastgesteld. Daarmee is de huidige situatie van de aanwezige bodemkwaliteit adequaat in beeld. Bij de voorbereidingen van nieuwe ontwikkelingen, wijzigingen van bestemmingsplannen, eigendomstransacties, nieuwbouwplannen e.d. geldt dat er onderzoek dient te worden uitgevoerd naar de verschillende aspecten die bij de uitvoerbaarheid van een ontwikkeling een rol (kunnen) spelen, waaronder ook het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek. Op basis van actuele onderzoeksresultaten toetst de gemeente of de bodem milieuhygiënisch geschikt is voor de geplande vorm van bodemgebruik.

Bij het actualiseren van onderzoeksgegevens of bij het uitvoeren van nieuw bodemonderzoek komt soms nieuwe informatie over de bodemkwaliteit naar voren. Heel soms wordt daarbij onverwacht een ‘nieuw geval’ van een oude bodemverontreiniging aangetroffen (wettelijk uitgangspunt hiervoor is dat deze is ontstaan vóór 1987, want daarna geldt de wettelijke zorgplicht) die nog niet eerder is ontdekt. Dat valt op voorhand (zonder onderzoek) doorgaans niet te voorzien en vormt in die zin in enige mate een risico voor de gemeente, voor zover het gemeentelijk eigendom betreft en er ter plaatse ontwikkelingen spelen die van belang zijn in relatie tot het beoogde bodemgebruik. Risicobeheersing Afwijkingen melden via reguliere P&C-cyclus. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 500.000

Klein (25%)

I

91

1

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Risico: Vangnetuitkering WWB (Dienst SoZaWe) Gemeenten dienen tekorten op de budgetten van taakveld 6.63 Inkomensregelingen (programma 7 Sociaal Domein) zelf aan te vullen. Als het tekort oploopt bestaat de mogelijkheid voor compensatie, oftewel een vangnetuitkering. Om voor compensatie in aanmerking te komen moet aan een groot aantal voorwaarden voldaan worden. Waadhoeke komt in 2025 mogelijk in aanmerking voor een vangnetuitkering, omdat er sprake is van een tekort. Risicobeheersing Initiatieven nemen en alert zijn om te voldoen aan de regels voor toekenning. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€0

Klein (25%)

I

1

Risico: Kosten Sociaal Domein De belangrijkste financiële risico’s zijn het open eind karakter van Zorg voor jeugd en WMO en de uitvoering van de Participatiewet. Daarbij zijn de demografische ontwikkelingen een belangrijke factor. De bevolking van Waadhoeke wordt ouder en de middelen volgen deze groei niet exact 1 op 1. Ook is de informatiestroom nog niet zodanig dat we een exact beeld hebben van de jaarlijks te verwachten uitgaven. Dit geldt met name voor het onderdeel Jeugd. De gemeente kan elk jaar een nieuwe groep jongeren krijgen die een geheel andere zorgbehoefte/zorgzwaarte heeft dan de groep die het jaar ervoor hulp nodig had. Bij de uitvoering van de Participatiewet is van belang, dat uitvoering wordt gegeven aan de implementatie van de Business Case Fryslân West/Empatec. Deze geeft financieel gezien een stabiel beeld. Voor de risicoberekening is de begroting van programma 7 Sociaal Domein als basis genomen, met een risico van 10%. Risicobeheersing Nauwkeurig monitoren van de inkomsten en uitgaven binnen de P&C cyclus. Implementatie beheersmaatregelen m.b.t. GR Fryslân-West (rapport KoxkdeVoogd). Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 5.600.000

Gemiddeld (50%)

S

2

Risico: Gewaarborgde leningen Achtervang Stichting waarborgfonds Sociale Woningbouw Bij het gemeentelijk woonbeleid zijn gemeenten en corporaties op elkaar aangewezen. Corporaties investeren in sociale huurwoningen en maatschappelijk vastgoed. Voor de financiering sluiten zij leningen af die kunnen worden geborgd door de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Het rijk en gemeenten vormen de achtervang van die borging. Mocht een corporatie niet in staat zijn om geborgde leningen af te lossen, dan zijn er afspraken over de betaling via het WSW. Borging vindt plaats in 3 schillen: 1) In eerste instantie wordt een beroep gedaan op eigen tegoeden van het WSW 2) Vervolgens kan het WSW een bedrag innen bij de corporaties die deelnemen aan het WSW 3) Pas wanneer dat niet voldoende is, verstrekken de staat (50%) en gemeenten (50%) als achtervangers op basis van achtervangovereenkomsten renteloze geldleningen aan WSW. De kans dat de gemeenten op grond van de achtervangovereenkomst aangesproken worden om renteloze leningen te verschaffen, is onder de huidige omstandigheden bijzonder klein. Dat is sinds de oprichting van het WSW in 1983 ook nog nooit gebeurd. Conform opgave VNG is de kans dat het

92

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Rijk en gemeenten in een jaar renteloze leningen aan het WSW moeten verstrekken niet meer dan 1%. Gemeente Waadhoeke staat voor 50% van het op basis van verdeelsleutels toegerekende bedrag in de achtervang; zijnde 50% * € 108,9 miljoen = € 54,5 miljoen. Direct garant De gemeente staat daarnaast rechtstreeks garant voor leningen aan onder andere diverse woningstichtingen. Bruto bedraagt het bedrag aan gewaarborgde leningen waarvoor de gemeente 100% garant staat € 10,03 miljoen. De kans dat een beroep gedaan wordt op de garantstelling van de gemeente is zeer klein, maar wel aanwezig. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 10.030.282

Zeer klein (5%)

I

1

Risico: Verstrekte langlopende leningen De gemeente heeft in het verleden een aantal langlopende leningen verstrekt aan o.a. De Bildtse Slag (gymlokaal) waarvan de restantsom nog € 922.000 is. Daarnaast is er een lening toegezegd aan de MFC Menaam van € 472.000. De kans dat een lening niet wordt afgelost aan de gemeente is zeer klein maar wel aanwezig. Risicobeheersing De mogelijkheden van risicobeheersing zijn beperkt. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 1.394.000

Zeer klein (5%)

I

1

Risico: Inrichtingsplan Franekeradeel-Harlingen Door jarenlange gas- en zoutwinning in Waadhoeke is schade ontstaan door bodemdaling. Deze bodemdaling is vooral voor de landbouw en de waterhuishouding een groot probleem. Om de schade te herstellen/compenseren is het Gebiedsproject Franekeradeel-Harlingen opgestart. In het inrichtingsplan zijn maatregelen opgenomen gericht op verbetering van de waterhuishouding, infrastructuur, recreatie, landschap en cultuurhistorie. Ook zit een ruilverkaveling in het plan. Bij dit project is een groot aantal partijen betrokken: Provincie Fryslân (projectleiding), Wetterskip Fryslân, Frisia Zout BV, Vermillion Gas&Oil, gemeente Harlingen, gemeente Waadhoeke (de betalende partijen), Agrarische sector, Federatie van Dorpsbelangen en de Friese Milieufederatie. Het totale plan bevat ongeveer € 50 miljoen aan maatregelen. De gemeente Waadhoeke draagt ongeveer € 3,7 miljoen bij aan het plan. Hierin is begrepen € 1,8 miljoen voor de Maatschappelijke Plus. De Maatschappelijke Plus (MP) heeft met name betrekking op de herinrichting van de dorpen Sexbierum, Oosterbierum en Tzummarum. De uitvoering van werken in het kader van de bodemdaling is zo goed als afgerond en de aanbestedings- en uitvoeringsrisico's worden als zeer klein geschat Na afrekening van de MP is er nog restbudget beschikbaar. Dit restbudget wordt weer ingezet in de streek.

De grondaankopen voor met name de ruilverkaveling worden door de betalende partijen voor gefinancierd: totaal voor plm. € 15 miljoen. De financiering door Waadhoeke bedraagt plm. € 750.000. Bij de afronding van de ruilverkaveling (gepland in 2025) worden de betalingen terug gestort.

93

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Sluitstuk van het Inrichtingsplan is de ruilverkaveling. Daarin wordt een aantal ha. toebedeeld aan de gemeente. Zoals de ondergrond voor de verbreding van de Ottemaleane/Kapellewei, de ondergrond van het fietspad Tzummarum - Boer en de landbouwweg ten zuiden van Pietersbierum. Alhoewel het Inrichtingsplan bijna is afgerond is er is nog wel een aantal risico's zoals de bijdrage van de gezamenlijke eigenaren maar ook de b.t.w. verrekening met de belastingdienst en er is nog onzekerheid over de kosten voor de gemeente in het kader van de Lijst Geldelijke Regeling (LGR). In deze regeling worden de ingebrachte- en toebedeelde gronden financieel verrekend. De overbedeling is naar onze mening al (deels) financieel voldaan via onze bijdrage van € 3,7 miljoen maar zekerheid dat we binnen het budget blijven is er nog niet.De uiteindelijke eindafrekening van dit Inrichtingsplan kan afwijken van het beschikbare budget waardoor het niet past binnen het beschikbaar gestelde budget van € 3.700.000. Risicobeheersing Voor het gehele plan is een risicoanalyse gemaakt. Deze analyse wordt gebruikt bij de uitvoering en monitoring van het inrichtingsplan. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 3.700.000

Zeer klein (5%)

I

1

€ 750.000

Zeer klein (5%)

I

1

Risico: Verzelfstandigd Openbaar Onderwijs Financiële verantwoordelijkheid bij verzelfstandigd openbaar onderwijs. Als er tekorten ontstaan bij het openbaar onderwijs blijven de gemeenten eindverantwoordelijk. Risicobeheersing Een commissie van toezicht bestaande uit bestuurders. Periodieke (kwartaal) rapportages en periodiek overleg. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 1.000.000

Klein (25%)

I

1

Risico: Geluidswal Menaam In 2008 is een aanlegvergunning door de gemeente Menameradiel afgegeven. Er zijn nadien vele juridische bestuursrechtelijke procedures gevoerd over deze vergunning en over de omvang, vormgeving en samenstelling van deze grondwal. De vergunninghouder i.c. de voormalige grondeigenaar is bij dagvaarding van 16 april 2021 een civiele procedure gestart bij de rechtbank Noord-Nederland, locatie Leeuwarden i.v.m. onrechtmatig genomen, althans door de rechter vernietigde besluiten van de gemeente en de provincie Fryslân. Bij akte d.d. 21 juli 2021 heeft zij haar eis gewijzigd. Zij vordert dat de gemeente en de provincie hoofdelijk worden veroordeeld een bedrag te voldoen van afgerond € 2.378.342 vermeerderd met rente en kosten. De advocaat van de gemeente, de provincie en de verzekeraars van beide overheden heeft in het najaar van 2021 een conclusie van antwoord ingediend. Partijen zijn vervolgens in overleg gegaan om te proberen de zaak in der minne te regelen. De procedure bij de rechtbank werd zolang aangehouden. Inmiddels is de procedure hervat. De zitting staat gepland voor 9 juli 2025. Bij dagvaarding van 31 december 2021 is een andere voormalige eigenaar van de grondwal een procedure gestart tegen de gemeente. Partijen zijn tezamen met de provincie en de verzekeraars van de beide overheden in overleg getreden.

In 2022 is tussen partijen een schikking bereikt (€ 82.500), waarna de procedure bij de rechtbank is doorgehaald.

94

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Risicobeheersing De gemeente heeft de best estimate, die is opgesteld door het door de verzekeraar ingeschakelde expertisebureau Lengkeek, ontvangen. Lengkeek heeft de schade ingeschat op circa € 485.000. De verzekeraar heeft laten weten, dat voor vermogensschade een verzekerd bedrag van € 1.250.000 per aanspraak geldt. Dit bedrag behelst de kosten voor verweer en een eventuele schadevergoeding. Zoals hierboven aangegeven is er reeds een schadevergoeding uitgekeerd. Het verzekerd bedrag is verminderd met een bedrag van € 82.500 tot een bedrag van € 1.167.500 minus de kosten van verweer. De vordering (€ 2.378.342 x 50 % = € 1.189.171) in de nog lopende zaak is blijkens de akte beperkt (€ 21.671) hoger dan het verzekerd bedrag (€ 1.167.500). Uitgaande van de best estimate en de hoofdelijke aansprakelijkheid tussen de beide overheden is de kans gering, dat de gemeente voor een deel van het uiteindelijke schadebedrag niet verzekerd is. Niettemin dient de gemeente nog wel met de mogelijkheid rekening te houden dat niet alle schade verzekerd is. Het risico (€ 21.671) is kleiner dan € 250.000. Om deze reden is het risico als nihil opgenomen. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€0

Gemiddeld (50%)

I

1

Risico: Plafond BTW Compensatiefonds (BCF) Het is onzeker wat de ruimte onder het Plafond van het BTW Compensatiefonds gaat doen in de komende jaren en of er ruimte blijft onder het plafond. De ruimte kan ook negatief worden. In dat geval komt de negatieve ruimte ten laste van het gemeentefonds. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in afstemming met de VNG en de provinciale toezichthouders een advies opgesteld. Gemeenten mogen in de meerjarenraming voor de ruimte onder het plafond maximaal rekening houden met de laatst gerealiseerde ruimte. Uit voorzichtigheid is er rekening gehouden met een lagere ruimte onder het plafond in de meerjarenraming 2025-2028 (€ 713.000). Risicobeheersing We volgen de berichtgeving. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 713.000

Zeer Klein/klein (10%)

S

2

Risico: Stelpost Jeugd Rijk en VNG werken op dit moment aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. Het rijk heeft over de periode 2026 tot en met 2028 nog geen middelen toegezegd. Het risico is om deze reden in deze jaren nog steeds aanwezig en bedraagt afgerond in 2026 € 0,8 miljoen en € 0,6 miljoen in zowel 2027 als in 2028. Daarnaast mogen gemeenten in hun begroting rekening houden met een besparing op de uitgaven van € 500 miljoen in 2025, € 500 miljoen in 2026 en vanaf 2027 € 511 miljoen (structureel) als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken. Het Rijk heeft vanuit het principeakkoord Hervormingsagenda Jeugd toegezegd om met maatregelen te komen om besparingen te realiseren op jeugdhulp vanaf 2025. De maatregelen die moeten leiden tot de besparingen zijn nog niet gerealiseerd. Hierdoor compenseert het Rijk de gemeente incidenteel voor 2025. In de meerjarenraming van de gemeente Waadhoeke was voor deze

95

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

besparing al een stelpost opgenomen met een omvang van € 1,4 miljoen. Met deze incidentele compensatie komt deze stelpost te vervallen voor 2025. Voor de jaren daarna bestaat er nog grote onduidelijkheid welke maatregelen welk financieel effect zullen hebben. Het risico bedraagt 1,4 miljoen. Risicobeheersing We volgen de berichtgeving. Max. financieel risico

Kans

I/S Factor

€ 2.200.000

Zeer klein (5%)

S

96

1

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Verzameltabel risicobeheersing Risico Bedragen x € 1

Toelichting risico

Maximaal financieel risico

Kans S/I Factor

Grondexploitatie Waddenglas

Belangrijkste risico is een stagnerende ontwikkeling van de glastuinbouwsector.

Kie-1

Belangrijkste risico is de stagnerende verkoop. Er is een voorziening gevormd, deze is al in mindering gebracht op het financieel risico.

Kie-2

Kie-2Vertraging aanleg nutsleidingen Kernrisico opnemen.

Alvestedenwyk

Grond weer in eigendom bij gemeente, diverse scenario's denkbaar, onzekerheid over nog te nemen besluit.

Totaal risico grondexploitatie

3.450.000 5%

I

1

0 5%

I

1

510.000 75%

I

1

14.000.000 35%

I

1

0 50%

I

1

1.000.000 50%

I

1

1.000.000 25%

I

1

17.960.000

Kapitaalgoederen Beheerplannen, Baggerplan 2022-2030

Niet opgenomen werkzaamheden in het baggerplan 2022-2030

Beheerplannen, alternatieven

In de beheerplannen zijn ten aanzien van het groot onderhoud alternatieven doorgevoerd gericht op kostenbesparing.

Beheerplannen, seizoenschade Het onderhoudsniveau is gesteld op sober doch doelmatig. Keerzijde hiervan is dat de kans op acuut op te pakken achterstallig onderhoud Beheerplannen, misschatting

De kans is aanwezig dat extra onderhoud moet worden uitgevoerd. Dit brengt een risico met zich mee.

635.000 25%

I

1

Beheerplannen, vervuilde bodemlocaties

Niet alle vervuilde bodemlocaties binnen de gemeente zijn in beeld gebracht.

500.000 25%

I

1

Totaal risico kapitaalgoederen

3.135.000

Overige financiële risico's met een incidenteel karakter Vangnetuitkering WWB

Risico op (gedeeltelijk) niet honoreren aanvraag

0 25%

I

1

Sociaal Domein

Variabelen m.b.t. inkoop en het aanbieden van zorg zijn nog onzeker.

5.600.000 50%

S

2

Gewaarborgde leningen

De gemeente staat borg voor leningen aan diverse organisaties en stichtingen

10.030.282 5%

I

1

Langlopende leningen

Risico dat de leningen niet worden terugbetaald door de desbetreffende organisatie

1.394.000 5%

I

1

Inrichtingsplan FranekeradeelHarlingen

Aanbestedings- en uitvoeringsrisico's. Inclusief de maatschappelijke plus.

3.700.000 5%

I

1

97

Gemeente Waadhoeke Risico Bedragen x € 1

Jaarstukken 2024 Toelichting risico

Maximaal financieel risico

Voorfinanciering grondaankopen Openbaar Onderwijs

Verzelfstandigd openbaar onderwijs, gemeenten eindverantwoordelijk

Geluidwal Menaam

Juridische procedure

Plafond BCF

Ruimte onder plafond BCF

Stelpost Jeugd

Extra structurele middelen jeugd

Kans S/I Factor

750.000 5%

I

1

1.000.000 25%

I

1

0 50%

I

1

713.000 10%

S

2

2.200.000 5%

S

1

Totaal overige financiële risico's

25.387.282

Totaal benoemd risico

46.482.282

€ 12.756.000 De ratio weerstandsvermogen bedraagt:

= > 0,78 (matig) € 16.400.000

De stand van de algemene reserve is tot en met de 3e begrotingswijziging 2025, aangevuld met claims en andere verplichtingen. De kwantificering van de gelopen risico's is met behulp van Naris berekend op € 17,4 miljoen. Hierbij dient er rekening worden gehouden dat er een reserve grondexploitatie is gevormd ter dekking van de risico's binnen de grondexploitatie. De stand van de reserve grondexploitatie is per 31-12-2024 € 1.007.648 (afgerond € 1,0 miljoen). Hierdoor wordt er ingeschat dat de gemeente € 16,4 miljoen aan risico's loopt (€ 17,4 miljoen - € 1,0 miljoen).

98

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

B. Niet gekwantificeerde risico's, ontwikkelingen en onzekerheden De niet-gekwantificeerde risico’s hebben ook een (negatief) effect op de bedrijfsvoering en/of de financiële positie. Het effect is echter niet meetbaar gemaakt in euro’s. Hieronder is een groot aantal risico’s en onzekerheden benoemd, zowel eenmalig, structureel, groot, klein, etc. De volgorde van presentatie geeft geen indicatie van prioriteit of rangorde. We melden deze onderwerpen om een zo goed mogelijk beeld te geven van wat er speelt bij ons en in de omgeving van gemeenten. Materieel begrotingsevenwicht De (meerjaren) begroting moet materieel in evenwicht zijn, dat wil zeggen, dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten. Omdat een gemeente per definitie meer wensen dan mogelijkheden heeft zal er altijd spanning op de beschikbare middelen en dus ook op het begrotingsevenwicht staan. Daarnaast zullen zich onmiskenbaar autonome ontwikkelingen voordoen waarmee geen rekening kon worden gehouden. We melden deze onderwerpen om een zo goed mogelijk beeld te geven van wat er speelt bij ons en in de omgeving van de gemeente. Risicobeheersing Om te voorkomen dat er teveel middelen worden ingezet wordt in de meerjarenbegroting altijd het jaar met de minst gunstige begrotingspositie als uitgangspunt genomen.

Hierbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met toekomstige (autonome) ontwikkelingen in zowel de baten als de lasten. Kapitaallasten Conform de nota Reserves en Voorzieningen wordt alle bespaarde rente ten gunste van de exploitatie gebracht, met uitzondering van de bespaarde rente over het saldo van de algemene reserve boven de € 15,0 miljoen. Gevolg van dit besluit is dat de omvang van de reserves en/of voorzieningen direct van invloed zijn op de (rentelasten/baten in de) exploitatie en dat hierdoor de verschillen tussen begroting en rekening per jaar kunnen wisselen, zowel positief als negatief. Risicobeheersing Door mutaties in de overige reserves en voorzieningen is de verwachte rente-bate aangepast. In het meerjarenbeeld is rekening gehouden met een afname van de reserves en voorzieningen. Rijksbeleid (o.a. gemeentefonds, decentralisaties) Het rijksbeleid is van grote invloed op de gemeentelijke organisatie. Bezuinigingen, decentralisatie van taken, herijking van het gemeentefonds zijn actuele onderwerpen die tot onzekerheden in het (financieel) beleid leiden. Actueel is de herziening van het gemeentefonds. Risicobeheersing De ontwikkelingen in het rijksbeleid worden op de voet gevolgd en waar mogelijk vertaald in maatregelen. Ten aanzien van de decentralisatie van taken is het uitgangspunt dat taken uitgevoerd worden op basis van beschikbaar budget.

Risico’s in uitvoering en bedrijfsvoering worden beheerst door de samenwerking met omliggende gemeenten te zoeken. Kosten juridische bijstand bij gegrond verklaarde bezwaren Burgers hebben de mogelijkheid om bij de indiening van bezwaar- en/of beroepschriften tegelijk te verzoeken de kosten van juridische bijstand vergoed te krijgen. De gemeente is verplicht deze kosten te vergoeden als een bezwaar en/of beroep gegrond wordt verklaard en vaststaat dat het besluit waartegen de gronden van bezwaar en/of beroep zich richtten, onrechtmatig is genomen.

99

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Risicobeheersing De gemeente heeft een beperkte capaciteit in huis als het gaat om juridische ondersteuning bij bezwaar en beroep. Bij specifieke casussen wordt er ingehuurd. Verzekeringen De gemeente is in de meeste gevallen voor risico’s betreffende brand en storm verzekerd. Als basis daarvoor geldt de verzekerde waarde zoals die ten tijde van het afsluiten van de verzekering bekend was. De verzekerde waarden worden geïndexeerd en zijn per definitie op niveau. Eisen door ICT- en beveiligingsontwikkelingen naast extra aanschaf en vernieuwing van inventaris, computers e.d. leiden tot verandering. Wijzigingen wat betreft de verzekerde waarden moeten geregistreerd worden. Risicobeheersing Preventiebeleid draagt bij tot beperking van risico’s. WA-verzekeringen en fraude risico's Op het terrein van de wettelijke aansprakelijkheid is in de jurisprudentie een verschuiving waarneembaar, waardoor de positie van de ‘benadeelde’ ten opzichte van de bestuursorganen sterker wordt. Ook is de aansprakelijkheid van werkgevers verruimd. Er is een toenemende claimbereidheid te bespeuren. De risico’s van besturen worden hierdoor vergroot. Risicobeheersing Preventiemaatregelen ter voorkoming van fraude in relatie tot integriteit. Automatisering/ICT Automatisering en ICT zijn essentieel voor onze (kritische) bedrijfsprocessen.

Dit vereist niet alleen dat systemen up-to-date zijn en blijven, maar ook dat we voorbereid zijn op mogelijke uitval. Het technische beheer van onze ICT-omgeving is ondergebracht bij het Shared Service Centrum Leeuwarden (SSC). De kwaliteitsafspraken en -eisen voor onze ICT-omgeving zijn vastgelegd in een servicelevel agreement (SLA) en dossier afspraken procedures (DAP). Risicobeheersing De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) biedt een praktische benadering voor actief risicomanagement, waarbij drie beveiligingsniveaus (BBN1, BBN2 en BBN3) worden onderscheiden. Elk niveau omvat een verplichte set beveiligingsmaatregelen. We hebben maatregelen geïmplementeerd om zowel de kans als de impact van risico's te verminderen. We voeren jaarlijks onder meer een RI&E Informatiebeveiliging uit om te beoordelen of er aanvullende maatregelen nodig zijn om specifieke risico’s te beheersen. We voeren jaarlijks samen met het SSC een uitwijktest uit. Tijdens deze test simuleren we een situatie waarbij bijvoorbeeld ICT-systemen, (netwerk)verbindingen of datacenters uitvallen. Hierbij wordt een back-up- en herstelsituatie gesimuleerd. Deze activiteit maakt ook deel uit van het informatiebeveiligingsplan en draagt bij aan een effectief bedrijfscontinuïteitsbeheer.

Privacy & informatieveiligheid De ambitie van Waadhoeke is om in 2025 ‘Persoonlijk, dichtbij en online’ met de gemeenschap samen te werken. In een digitale samenleving waarin nieuwe technologieën en inzichten snelle veranderingen veroorzaken, brengt dit zowel kansen als uitdagingen met zich mee. Het dreigingsbeeld 2023 - 2024 beschrijft de grootste risico’s voor gemeenten op het gebied van informatiebeveiliging en gegevensbescherming. Uitval van de dienstverlening, verstoringen in de bedrijfsvoering, en het in verkeerde handen vallen van vertrouwelijke informatie zijn de meest prominente risico's, aangedreven door dreigingen zoals steeds destructievere ransomware, een 100