Bijlage 1. Jaarstukken 2024

Jaarstukken 2024

Raad 12 juni 2025 Dossiernummer 3392

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Inhoudsopgave Jaarverslag ...............................................................................................................................................5 Algemene inleiding ..............................................................................................................................5 Programmaverantwoording ................................................................................................................8 Programma 1 Bestuur en Ondersteuning ........................................................................................8 Programma 2 Veiligheid ................................................................................................................15 Programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat .............................................................................19 Programma 4 Economie ................................................................................................................22 Programma 5 Onderwijs ................................................................................................................27 Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie.....................................................................................33 Programma 7 Sociaal Domein .......................................................................................................43 Programma 8

Volksgezondheid en Milieu .....................................................................................59 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing .......................69 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................74 Paragrafen .........................................................................................................................................80 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................81 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................86 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................112 Paragraaf Financiering .................................................................................................................117 Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................................122 Paragraaf Verbonden partijen .....................................................................................................130 Paragraaf Grondbeleid

................................................................................................................136 Paragraaf Openbaarheid .............................................................................................................140 Jaarrekening ........................................................................................................................................141 Balans ..............................................................................................................................................142 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .......................................................................146 Toelichting op balans .......................................................................................................................150 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ...........................................................................165 Toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening .....................................................................166 Rechtmatigheidsverantwoording ....................................................................................................177 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ........................................................178 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen

..............................................................................181 Bijlagen ................................................................................................................................................184 Single information Single audit ( SISA).............................................................................................185 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................209 Mutaties in de reserves en voorzieningen ......................................................................................212 Mutaties in de reserves ...............................................................................................................212 Mutaties in de voorzieningen ......................................................................................................220

3

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Gehanteerde afschrijvingstermijnen ...............................................................................................223 Inkomensoverdrachten en subsidies ...............................................................................................227

4

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Jaarverslag Algemene inleiding Algemeen Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2024 van de gemeente Waadhoeke aan. Deze zien er in grote lijnen hetzelfde uit als voorgaande jaren. Net als vorig jaar is de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in het jaarverslag en de jaarrekening. Deze komt in verschillende hoofdstukken naar voren. Resultaat Het saldo van de jaarrekening 2024 is afgerond € 6,7 miljoen positief. Dit is € 5,1 miljoen hoger dan geraamd. Immers aan het einde van 2024 werd een resultaat van afgerond € 1.653.000 verwacht. De verklaring van het niet geraamde positieve resultaat van € 5,1 miljoen is in hoofdlijnen: - De belangrijkste afwijking bij de algemene dekkingsmiddelen is de uitkering uit het gemeentefonds, die afgerond € 0,9 miljoen hoger uitvalt, omdat de effecten van de decembercirculaire niet meer begroot konden worden. - Binnen het fysiek domein is er minder uitgegeven dan begroot om diverse redenen. - De uitgaven sociaal domein leveren een voordeel op van ruim € 1,5 miljoen, wat grotendeels is veroorzaakt doordat de bijgestelde ramingen uit Berap II aan de ruime kant waren. - De uitgaven ten laste van reserves zijn hoger uitgevallen dan geraamd. - Enkele budgetten zijn niet meegenomen bij de budgetoverheveling van 2024 naar 2025 en vallen nu vrij in het saldo. Het betreft onderhoud schelpenpaden en het budget warmte- en energietransitie.

Samengevat in tabelvorm: Omschrijving

bedrag (x € 1.000)

Hogere baten algemene dekkingsmiddelen

1.080

Lagere lasten/hogere baten fysiek domein (programma 3)

918

Lagere lasten/hogere baten sociaal domein (programma 7)

1.568

Verrekening reserves

215

Overig

788

Budget vrijgevallen in resultaat jaarrekening

516

Verklaring verschil t.o.v. begroting

5.085

Voorstel resultaatbestemming: Wij stellen u voor het resultaat van € 6.738.116 als volgt te bestemmen: - € 249.000 toe te voegen aan de exploitatie 2025 voor onderhoud schelpenpaden - € 267.000 toe te voegen aan de exploitatie 2025 voor warmte- en energietransitie en de resterende € 6.222.116 toe te voegen aan de algemene reserve. Structurele effecten: Er zijn enkele afwijkingen naar voren gekomen die een structureel karakter hebben en die zich in 2025 en volgende jaren naar verwachting ook zullen voordoen van in totaal € 213.000 negatief: - leerlingenvervoer € 55.000 - maatschappelijke opvang en vrouwenopvang € 158.000.

5

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Algemene reserve De algemene reserve heeft per 31-12-2024 een saldo van € 16,7 miljoen. Begin 2025 is er € 3,7 onttrokken aan de algemene waarmee de algemene reserve naar € 13 miljoen is gedaald. Met de voorgestelde de toevoeging uit de resultaatbestemming komt de algemene reserve weer op afgerond € 19 miljoen. De hoogte van de algemene reserve (AR) heeft een duidelijke relatie met het gewijzigde risicoprofiel van de gemeente. Ten aanzien van deze reserve zijn er namelijk twee uitgangspunten/spelregels geformuleerd en vastgesteld door de raad: 1. de AR moet minimaal € 15 miljoen zijn, en 2. de AR moet minimaal de risico’s afdekken (en dus een ratio weerstandsvermogen van 1,0 hebben). Voor beide spelregels geldt dat de AR binnen een meerjarenplanperiode naar de minimumgrens gebracht moet worden. Nu zou dat de periode van 2025 t/m 2028 zijn. Wanneer de risico’s kleiner dan € 15 miljoen zouden zijn, hoeven we alleen naar spelregel 1 te kijken. Maar als de risico’s groter dan de AR zijn moeten we de AR binnen de meerjarenplanperiode naar het totaal van de risico’s brengen. De risico’s zijn voor het laatst in de programmabegroting 2025 op een rij gezet en komen in totaal op € 16,4 miljoen. Bij deze jaarrekening vindt een herrekening van de risico's plaats in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderdeel A gekwantificeerde risico's.

Rechtmatigheid Het college van B&W moet in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording afgeven. Daarmee legt het college expliciet verantwoording af over het rechtmatig handelen. Onze verantwoordelijkheid voor rechtmatig handelen brengt met zich mee dat de gemeente haar beheersorganisatie zo inricht, dat onze verantwoording over het naleven van wet- en regelgeving achteraf door de accountant kan worden getoetst. Het werken aan rechtmatigheid is daarmee een dynamisch proces waarbij continu werkprocessen getoetst moeten worden aan relevante wet- en regelgeving. De extra aandacht voor rechtmatigheid is een uitdaging voor onze organisatie omdat zowel de eigen regels en voorschriften alsmede de feitelijke uitvoeringsorganisatie onder de loep worden genomen. De daarbij horende activiteiten en afwegingen bieden kansen om de organisatie doelmatiger en wellicht ook doeltreffender in te richten. Overige rechtmatigheidsaspecten Ten aanzien van het begrotingscriterium heeft er bij meerdere programma's een overschrijding op de begroting plaatsgevonden. Het college is van mening dat de overschrijdingen nagenoeg geheel passen binnen het beleid van de gemeente Waadhoeke, zoals vastgesteld door de raad. Onderstaand de tabel van de overschrijdingen per programma met toelichting.

6

Gemeente Waadhoeke Programma 1 Bestuur en Ondersteuning

Jaarstukken 2024

OverToelichting schrijding 142 De hogere lasten worden met name veroorzaakt door een hogere personele kosten en de extra lasten als gevolg van meer reisdocumenten VOG aanvragen en rijbewijzen. Hier staan opbrengsten uit leges tegenover.

5 Onderwijs

401 Er zijn € 55.000 aan lasten ontstaan voor het afboeken van schoolgebouw Spannum waar € 50.000 aan opbrengsten tegenover staan. Dit was niet geraamd. Er is een nadeel van afgerond € 343.000 ontstaan in verband met de afwikkeling van de Campus Middelsee. De begrotingswijziging ging uit van aflossing lening per 1 juli, maar de werkelijke overdracht was op 19 december. De raad is per memo geïnformeerd over nadeel van € 190.000.

6 Sport, Cultuur en Recreatie

16 De volgende posten hebben per saldo geleid tot deze geringe afwijking, namelijk: - incidentele vrijval budget trekkenwand Koornbeurs omdat deze geactiveerd moest worden - incidentele BTW-lasten op sportvelden waar een specifieke uitkering tegenover staat.

Totaal

559

Besluit Begroting en Verantwoording Het jaarverslag 2024 is de spiegel van de programmabegroting 2024. Dit betekent dat dezelfde programma’s en paragrafen opgenomen zijn. Bij ieder programma zijn de drie w-vragen van toepassing, echter nu terugkijkend op het afgelopen jaar:  Wat wilden we bereiken?  Wat hebben we daarvoor gedaan?  Wat heeft het gekost? Door de beantwoording van deze vragen wordt duidelijk wat de gemeente heeft gerealiseerd. Per programma staan de baten en lasten vermeld. Het is aan de raad om per programma zowel de baten en lasten als het uitgevoerde beleid te autoriseren. Leeswijzer In het onderdeel jaarverslag zijn per programma de "hoofdkenmerken" en "wat wilden we bereiken" overgenomen uit de programmabegroting 2024. Onder "wat hebben we daarvoor gedaan" is de tekst uit de programmabegroting in een blauw lettertype weergegeven, waarna de verantwoording volgt. In het onderdeel jaarverslag wordt per programma aangegeven wat de begrote bedragen voor 2024 waren en wat het verschil is tussen de begroting na wijziging en de realisatie over het verslagjaar. Naast het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten zijn ook de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves per programma gepresenteerd. De financiële afwijkingen komen terug in de jaarrekening.

In het onderdeel jaarrekening vindt u de cijfermatige verantwoording in de balans en het overzicht van baten en lasten per programma, met bijbehorende toelichtingen.

7

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Programmaverantwoording Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is er voor zorgen dat het bestuur haar taken zo goed mogelijk kan uitoefenen. Daarbij gaat het niet alleen om de wettelijke taken, maar ook om samenwerking met mede-overheden, kwaliteit van gemeentelijke dienstverlening en om het uitoefenen van een informatieve en interactieve bestuursstijl. Het college van B&W is belast met de beleidsvoorbereiding en -uitvoering. Vanuit deze verantwoordelijkheid ontwikkelt zij samen met de gemeenteraad nieuw beleid. Dat gebeurt op een (pro)actieve manier: het college (en soms samen met de raad) zoekt samenwerking met inwoners en andere belanghebbenden om tot gedragen resultaten te komen. We betrekken onze inwoners, ondernemers en organisaties tijdig bij het maken van keuzes in ons beleid. Zo ontstaat een breed draagvlak, maar ook ruimte voor creatieve ideeën, die aansluiten bij wat er nodig is of waar behoefte aan is. Feiten en analyse zijn daarbij van belang, zodat er niet iets wordt ontwikkeld wat onhaalbaar of onwenselijk is. ‘Nabij besturen’ betekent voor onze dienstverlening: persoonlijk, dichtbij en online. Onze dienstverleningsvisie 2018-2025 is de leidraad voor de verdere ontwikkeling en professionalisering van de organisatie.

Vanuit de plicht tot actieve informatievoorziening zorgt het college voor terugkoppeling van resultaten van beleid zodat de raad kan toetsen of doelen gehaald worden. Naast deze meer bestuurlijke taken is het college van B&W verantwoordelijk voor wettelijke (dienstverlenende) taken op het gebied van onder meer burgerzaken, verkiezingen en de Wet Open Overheid. Nabij besturen - Wat wilden we bereiken?

Nabij besturen - Wat hebben we daar voor gedaan?

 We zetten dorpen- en wijkencoördinatoren in Het afgelopen jaar hebben 4 dorpencoördinatoren het contact gehouden met onze dorps- en wijkbelangen en dorps- en buurthuisbesturen. Daarnaast waren vanuit Connexxa 2 opbouwwerkers actief in onze gemeente.

8

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

 We subsidiëren initiatieven vanuit het dorpen- en wijkenfonds  We zetten dorps- en wijkbudgetten in We hebben vanuit het dorpen en wijkenfonds 22 initiatieven gesubsidieerd met een ontwikkel- of projectsubsidie. Daarnaast hebben alle dorpen en wijken vanuit het dorpen- en wijkenfonds een dorps- of wijkbudget ontvangen. Dit budget kunnen zij zelf inzetten voor initiatieven of activiteiten om de leefbaarheid in hun dorp te vergroten.

 We stimuleren dorpen/wijken bij dorps- en wijkvisies We hebben aan Minnertsga en Hamburgerrak een ontwikkelsubsidie vanuit het Dorpen- en Wijkenfonds verstrekt voor het opstellen van een dorps- of wijkvisie. Daarnaast hebben Winsum, Dronrijp, Achlum en Minnertsga hun dorpsvisie aan het college aangeboden. Deze dorpsvisies behandelen we via het daarvoor vastgestelde proces.  We experimenteren met de DOM-methodiek Er zijn vijf DOM’s actief geweest:  Ried: herontwikkeling havengebied  Tzum: nieuwe dorpsvertegenwoordiging  Barradeel: plan voor een recreatief wandelpad  Wjelsryp: woningbouwplan  Bildtdijken: trillingsonderzoek verkeer. Deze DOM’s lopen van 2022 tot en met 2025.  We betrekken burgers en bedrijven bij de totstandkoming van de omgevingsvisie De omgevingsvisie is geschreven na het doorlopen van een participatietraject.  We experimenteren met het participatie-instrument 'De stem van Waadhoeke' Het experiment 'Ontwerp de straten van St.-Annaparochie' is voor 80% afgerond. Vanuit dit experiment wordt nagedacht over een vervolgonderzoek naar participatietooling.  We werken aan de strategische positionering van Waadhoeke Waadhoeke is betrokken bij de uitwerking van het landelijke programma Elke Regio Telt. Het Rijk wil via dit programma investeren in langjarige regionale ontwikkeling. Waadhoeke is daarnaast lid geworden van de Eems Dollard Regio (EDR).

Dit is een regionaal samenwerkingsverband tussen overheden uit Noord-Nederland en de Duitse regio’s Ost-Friesland, Emsland en Cloppenburg. Verder is de uitvoering van de projecten uit de Regiodeal goed op stoom gekomen en is de koers van het programma Ontwikkelperspectief 2018 - 2028 volgens opdracht herijkt en vastgesteld.

9

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Programma Ontwikkelperspectief - Wat wilden we bereiken?

Programma Ontwikkelperspectief - Wat hebben we daar voor gedaan?

 We faciliteren innovatie.  We zetten in op behouden en aantrekken van talent.  We versterken het vestigingsklimaat.  We werken slimmer samen. Deze doelen bereiken we via het meerjarige Sociaaleconomisch actieprogramma Harlingen/Waadhoeke (SEAP). Waadhoeke werkt daarin samen met een Bestuurstafel en een Programmateam met vertegenwoordigers vanuit de overheden, onderwijs en ondernemers. De resultaten zijn gehaald en gedeeld via het raadsvoorstel Uitvoeringsplan SEAP II op 10 juni 2024 en het raadsvoorstel Nota Herijking Ontwikkelperspectief op 19 december 2024.



We promoten het Planetarium Wereld Erfgoed en zoeken de verbinding met andere culturele hotspots Een eerste oriëntatie naar het promoten van het Planetarium Wereld Erfgoed is gestart. De focus wordt gelegd op het verbeteren van het aanbod en het stimuleren van meer deelname aan cultuur en toerisme.

10

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

 We realiseren het project Op paad Lâns it Waad Voor het tracé Harlingen-Koehool zijn de laatste voorbereidingen getroffen voor het realiseren van voorzieningen om de beleefbaarheid te vergroten. Het gaat om twee natuurbeleefplekken en om een dijktrap. Voor het tracé Koehool-Lauwersmeer is verkend waar de integratie van ambities van Op paad Lâns it Waad plaats kan vinden in de dijksversterkingsopgave langs dit traject.  We werken samen met Academie van Franeker De Academie van Franeker heeft een nieuw beleidsplan gemaakt en wil op een aantal kerntaken beroepsmatige ondersteuning. Voor de dekking hebben zij hiervoor een beroep gedaan op Waadhoeke. Het advies is voorbereid.  We nemen deel aan Sense of Place (o.a Dijk van een Wijf) Het projectvoorstel van Dijk van een Wijf is vastgesteld en de gemeentelijke cofinancieringsbijdrage is beschikbaar gesteld.  We onderzoeken hoe het oude stadhuis van Franeker een bredere functie kan krijgen Om de opdracht iets scherper te krijgen, is eerst intern een ronde gemaakt welke beelden en ideeën er leven rond deze opgave. Naar voren kwam dat een bredere functie passend moet zijn bij het huidige karakter en dat het Stadhuis een open, toegankelijke publieksfunctie moet houden en geschikt moet blijven voor representatieve doeleinden. Het advies wordt in 2025 afgerond.

 We zetten in op Dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM). De resultaten zijn beschreven onder programma 1 Bestuur en ondersteuning, onderdeel nabij besturen.  We lobbyen voor middelen voor transitie van bestaande woningvoorraad. Waadhoeke ontving in 2023 een subsidie van ca. 3,5 miljoen euro uit het Volkshuisvestingsfonds van het Rijk. Dit geld is bedoeld om minstens vijftig woningen aan de Oude- en Nieuwebildtdijk te verbeteren en te verduurzamen. De voorbereidingen om deze middelen te besteden zijn gestart. 

In minimaal 3 kernen of wijken waar de leefbaarheid onder druk staat of dreigt te staan, willen we concrete maatregelen nemen om de leefbaarheid te versterken. Er is vanuit de Regiodeal gestart met een integraal plan van aanpak voor behoud en verbetering van vitaliteit in dorpen en wijken. Uit dit plan vloeit de keuze voor de kernen voort. 

Middels pilots innovatief publiek vervoer willen we aan de slag met het verbeteren van het mobiliteitsaanbod in de regio. Vanuit de Regiodeal is gestart met een regionaal overkoepelende mobiliteitsagenda met als doel het verbeteren van het mobiliteitsaanbod in Noardwest-Fryslân.

11

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

 We nemen deel aan Greidhoeke plus Greidhoeke plus is een interbestuurlijke samenwerking met als belangrijkste aandachtsgebied het natuurinclusieve platteland. De resultaten van de samenwerking zijn gedeeld via de voortgangsrapportage Greidhoeke plus op 22 oktober 2024.  We werken samen met het kenniscluster verzilting De resultaten zijn beschreven onder programma 8 volksgezondheid, onderdeel milieu. 

We nemen deel aan een initiatief waarbij gemeentelijke groene reststromen beschikbaar worden gesteld voor toepassing in de agrarische sector De resultaten zijn beschreven onder programma 8 volksgezondheid, onderdeel milieu. 

We zetten middels een landbouwcoördinator in op netwerk- en relatiebeheer met agrarische bedrijven Bedrijfsbezoeken zijn afgelegd en er is periodiek overleg geweest met LTO en AJK (Agrarische Jongeren). Vanuit het SEAP zijn activiteiten gestart rond de structuurversterking van de landbouw. Programma Dienstverlening - Wat wilden we bereiken?

Programma Dienstverlening - Wat hebben we daar voor gedaan?

 Verbeteringen doorvoeren vanuit het onderzoek telefonische bereikbaarheid. Het bereikbaarheid zijn van alle collega's is meerdere keren onderwerp van gesprek geweest. In december is een nieuwe telefooncentrale geïmplementeerd. Hierdoor is opnieuw aandacht besteed aan de bereikbaarheid.

12

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024



Teksten toetsen op helder en makkelijk taalgebruik, en waar nodig herschrijven (het zogeheten B1 niveau). Interne bewustwording en training realiseren door het organiseren van de 'Week van de Taal' of 'maand van de Taal'. Er is een werkgroep Toegankelijkheid gestart, samen met collega's van digitale toegankelijkheid, inclusie en meertaligheid. Deze werkgroep is bedoeld om aandacht voor het onderwerp te creëren bij de medewerkers. De werkgroep heeft in de Week van de Toegankelijkheid aandacht besteed aan het onderwerp door o.a. een lunchlezing. Er zijn daarnaast veel brieven herschreven in begrijpelijke taal.  Start van het Serviceloket in Sint Annaparochie. Het serviceloket in Sint-Annaparochie is in oktober 2024 feestelijk geopend. Na de proefperiode vindt evaluatie plaats.

 Experiment uitoefenen met participatietool 'Stem van Waadhoeke'. Deze vraag is beantwoord bij het deel Nabij besturen.  Pilot uitvoeren in het kader van reisdocumenten aan huis bezorgen. Inwoners hebben de mogelijkheid om hun reisdocumenten thuis te laten bezorgen. Dit wordt vanuit de lijnorganisatie geëvalueerd.  Methodiek klantreizen evalueren en evt. borgen in de organisatie. De methodiek van klantreizen is positief geëvalueerd. Deze werkwijze sluit goed aan bij onze dienstverlening, want door inwoners persoonlijk naar hun ervaringen te vragen wordt duidelijk waar wij onze processen kunnen verbeteren. In de toekomst blijven we klantreizen uitvoeren.  Klantreis "intake" bij het gebiedsteam. De klantreis gebiedsteam intake is uitgevoerd. De resultaten van de klantreis zijn overgedragen naar manager gebiedsteam, zodat de resultaten input kunnen leveren voor de ontwikkeling van haar teams.

 Implementatie voorbereiden van een volledig digitale balie.  Implementatie realiseren van e-diensten voor Burgerzaken producten. Veel meer producten zijn digitaal beschikbaar voor inwoners. Voorbeelden van deze producten zijn aanvragen bij Burgerzaken die gedaan kunnen worden via geïmplementeerde e-diensten, een digitale melding van een evenement, of het aanvragen van omgevingsvergunningen via het Omgevingsloket.

13

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2024

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie 2024

Verschil

-4.297 852 -3.446 0 -3.446

-5.557 948 -4.609 233 -4.376

-5.699 1.166 -4.532 233 -4.299

-142 219 77 0 77

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 0.1 0.2

Bestuur Burgerzaken

Beleidsindicatoren N.v.t.

14

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Programma 2 Veiligheid Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is er aan bij te dragen dat elke inwoner zich veilig voelt in zijn of haar leefomgeving. De gemeente heeft, als eerste overheid, een grote verantwoordelijkheid voor de veiligheid van haar inwoners. Dit programma omvat crisisbeheersing, brandweer en openbare orde en veiligheid. Veiligheid is een breed begrip. Het begrip veiligheid is onder te verdelen in sociale en fysieke veiligheid. Sociale veiligheid heeft betrekking op criminaliteit, op ernstige vormen van overlast en op subjectieve gevoelens van onveiligheid. Fysieke veiligheid heeft betrekking op brandveiligheid, externe veiligheid (zoals risico’s voor de omgeving bij bedrijven die omgaan met gevaarlijke stoffen) en beheersing van rampen en crises. Voor alle veiligheidsitems geldt dat vraagstukken in samenhang worden opgepakt. De gemeente heeft daarbij vaak de regie en werkt intensief samen met veiligheidspartners, zoals de politie, het Openbaar Ministerie en de Veiligheidsregio Fryslân (VRF). Maar ook het jongerenwerk en het gebiedsteam Waadhoeke zijn vaste sparringpartners. Bij multiproblematische casuïstiek wordt de gemeentelijke regie overgedragen aan het Veiligheidshuis Fryslân (VHF). De dagelijkse brandweerzorg is ondergebracht bij de VRF. Brandveiligheid maakt daar deel van uit.

De VRF geeft advies bij vergunningverlening, brandpreventie en brandveilig leven. Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?



We werken samen met veel verschillende ketenpartners, zodat we bijzonderheden vroegtijdig signaleren Samen met veiligheidspartners zoals: politie, Openbaar Ministerie (OM), Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Noord-Nederland (RIEC-NN), Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân (ZVHF), zorginstellingen, woningcorporaties, inwoners en ondernemers is gewerkt aan het waarborgen en verbeteren van de veiligheidssituatie binnen Waadhoeke.

15

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

 We geven collega's, inwoners en ondernemers voorlichting over veiligheidsthema's De Dag van de veiligheid is georganiseerd. De dag werd georganiseerd in samenwerking met verschillende instanties waarbij zowel jong als oud konden deelnemen aan leerzame en interactieve activiteiten. Ook heeft er een avond voor ondernemers plaatsgevonden waarbij zij werden meegenomen in de wereld van ondermijnende criminaliteit. In samenwerking met Meld Misdaad Anoniem zijn er voorlichtingscampagnes via social media georganiseerd.  Er wordt handhavend opgetreden volgens de beleidskaders Bij concrete signalen van ondermijning onderzoeken we de mogelijkheid van samenwerking met ketenpartners en hebben we bestuursrechtelijke instrumenten ingezet. Ook op andere onderdelen wordt door toezichthouders en handhaving opgetreden conform de vastgestelde prioriteiten en beleidskaders.  We sturen besmettingsbrieven bij inbraken Het afgelopen jaar zijn besmettingsbrieven verspreid onder de bewoners van een straat of buurt waar een geslaagde woninginbraak heeft plaatsgevonden. De brieven waarschuwen bewoners, omdat inbrekers vaker toeslaan in dezelfde straat of buurt. Inbrekers slaan na een geslaagde inbraak namelijk vaker toe in dezelfde buurt.  We doen horeca-controles en passen het sanctiebeleid toe Er zijn controles uitgevoerd op naleefgedrag van de alcoholwet en op naleving van controles op leeftijd.

Deze controles zijn uitgevoerd bij de huidige vergunninghouders en ook tijdens evenementen. Naar aanleiding van deze controles is conform het beleid gewaarschuwd of een dwangsom opgelegd.  We maken een integraal preventieve/repressieve aanpak op jeugdoverlast Verschillende onderdelen van de organisatie nemen deel aan de Ketensamenwerking Jeugd, waar de Regietafel Jeugd en het Overleg Ketenaanpak Jeugd onderdeel van uitmaken. Verschillende partners zijn vertegenwoordigd bij deze overleggen, zowel op strategisch als uitvoerend niveau.  We nemen jaarlijks deel aan een crisisoefening Er heeft een Gemeentelijk Beleidsteam(GBT)-oefening plaatsgevonden. Tijdens de oefening is met burgemeester en wethouders vooral aandacht besteed aan de communicatie naar de inwoners van de gemeenten, de onderlinge samenwerking en de besluitvorming binnen het GBT.  We voeren het geactualiseerde integraal veiligheidsplan uit In het recent vastgestelde IVP hebben we een viertal door de raad geprioriteerde en vastgestelde thema’s opgenomen, nl.: 1. Digitale veiligheid; 2. Ondermijnende criminaliteit; 2. Jeugd en veiligheid; en 4. Maatschappelijk ongenoegen, polarisatie en radicalisering Deze prioriteiten zijn voorzien van duidelijke afspraken of prestaties, zodat het in het totale proces van de partijen helder is waar de prioriteiten liggen en hoe we dit aanpakken.

 Starten met de regietafel Jeugd Om onze kwetsbare jongeren weerbaarder te maken, zorgen we als gemeente voor een veilige omgeving. In afstemming met de verschillende ketenpartners hebben we afspraken gemaakt over de gewenste en noodzakelijke preventieve en zo nodig, repressieve aanpak. Er is een zogenoemde

16

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Regietafel Jeugd opgezet, waar de verschillende partners (o.a. GGD, RIEC, Connexa, scholen, beweegteam, afdeling Samenleving en OOV) in vertegenwoordigd zijn. Aan deze Regietafel worden informatie en beelden gedeeld, en worden afspraken gemaakt over de gewenste en noodzakelijke acties (preventief en repressief; wie wat en wanneer).

 Het integraal veiligheidsbeleid aan de hand van de geprioriteerde thema's uitvoeren In het recente vastgestelde IVP hebben we een viertal door de raad geprioriteerde en vastgestelde thema’s opgenomen, nl.: 1. Digitale veiligheid; 2. Ondermijnende criminaliteit; 2. Jeugd en veiligheid; en 4. Maatschappelijk ongenoegen, polarisatie en radicalisering Deze prioriteiten zijn voorzien van duidelijke afspraken of prestaties, zodat het in het totale proces van de partijen helder is waar de prioriteiten liggen en hoe we dit aanpakken. 

Meer aandacht besteden aan bewustwording over ondermijning en georganiseerde criminaliteit Het Bureau Drugszaken heeft voorlichting gegeven rondom de aanpak van drugscriminaliteit voor zowel de ondernemers als de inwoners van Waadhoeke. De social media campagnes van Meld Misdaad Anoniem zijn in Waadhoeke deels overgenomen. Hierdoor is aandacht gevraagd voor het herkennen van signalen van ondermijning en het melden van deze signalen.  Meer aandacht besteden aan bewustwording over cybercrime Er is een eerste project ‘CyberSûn’ gestart om de kwetsbare doelgroep ‘ouderen’ te informeren en voor te lichten over veiligheidsrisico’s die specifiek voor hen gepaard kunnen gaan met digitalisering. Hiermee willen wij onze ouderen in Waadhoeke een handelingsperspectief geven om gevaren te herkennen, te melden en om weerbaarder te worden. 

Meer aandacht besteden aan bewustwording over maatschappelijk ongenoegen, polarisatie en radicalisering Binnen de organisatie zijn basis- en verdiepingstrainingen van het Rijksopleidingsinstituut Radicalisering (ROR) voor (eerstelijns) professionals zoals gebiedsteammedewerkers, leerplichtambtenaar en boa’s/toezichthouders op het gebied van de verschijningsvormen van radicalisering georganiseerd. Kern van de trainingen is het signaleren van (vormen) van radicalisering.  De boa’s gemeentebreed inzetten, daar waar dat het meest nodig is Het uitvoeringsprogramma geeft aan op welke prioriteiten de boa's worden ingezet. Onderdelen hiervan zijn jeugdoverlast, verkeer en parkeren, evenementen en alcoholwet. Ook worden overlastmeldingen van inwoners opgepakt. Naast algehele controles wordt er ook gesurveilleerd in de gehele gemeente.

17

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Begroting 2024

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie 2024

Verschil

-4.962 56 -4.905 0 -4.905

-5.600 285 -5.315 76 -5.239

-5.538 294 -5.245 76 -5.169

61 9 70 0 70

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 1.1 1.2

Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

Beleidsindicatoren Programma 2 Openbare Orde en Veiligheid Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Bron

Periode Beschrijving

Verwijzingen Halt

Aantal per 1.000 jongeren 1218 jaar

9

9

Stichting Halt

2023

Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf.

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

1,3

2,5

CBS - Diefstallen

2023

Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

3,4

4,2

CBS - Criminaliteit

2023

Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).

Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

1,1

1,3

CBS - Diefstallen

2023

Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.

3,9

5,8

CBS - Criminaliteit

2023

Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag.

Geweldsmisdrijven

Diefstallen uit woning Vernieling

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 24-02-2025)

18

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat Hoofdkenmerken In dit programma zijn de twee belangrijkste taken: het waarborgen van de bereikbaarheid van de stad en de kernen in onze gemeente en het verbeteren van de verkeersveiligheid. De bereikbaarheid van de stad en de kernen betreft niet alleen de bereikbaarheid over de weg (auto, fiets etc.), maar ook de bereikbaarheid over waterwegen en per openbaar vervoer (spoor en bus). Dit programma omvat de wegen, waterwegen, spoorwegen, fietspaden, openbaar vervoer en het parkeerbeleid. Het regulier onderhoudsplan is terug te vinden in de paragraaf ‘onderhoud kapitaalgoederen’. Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?



We maken een eenduidige ordening en inrichting van wegen. De grootste knelpunten zijn in de Mobiliteitsvisie benoemd en geprioriteerd. Bij herinrichting en onderhoud zorgen we er voor dat de inrichting zo veel mogelijk voldoet aan de uitgangspunten uit het handboek van het CROW. Zo krijgen we niet alleen gemeentelijk, maar ook landelijk een eenduidige en dus herkenbare inrichting van wegen. 

We zorgen dat er veilig binnen en buiten de bebouwde kom gefietst kan worden. Zo realiseren we een fietspad tussen Winsum naar Hatsum, treffen we enkele maatregelen op het tracé Leeuwarden-Franeker, onderzoeken we de situatie in en rond Berltsum en verwijderen we paaltjes op fietspaden. De veiligheid van de fietser heeft de hoogste prioriteit gekregen in de Mobiliteitsvisie. In Hatsum zijn de werkzaamheden gestart. Ook met het onderzoek naar de verkeerssituatie in Berltsum is gestart. Verder zijn veel paaltjes inmiddels verdwenen.

19

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024



Op de locatie van de niet actief beveiligde overgang (NABO) bij Deinum realiseert Pro Rail in nauwe samenwerking met provincie en gemeente een tunnel. Er is gestart met de bouw van de tunnel. Begin juni 2025 wordt deze geplaatst en na de zomer kan deze worden gebruikt. 

We gaan in gesprek met scholen om de locatie om de school te verbeteren en dit te combineren met voorlichting. Bij scholen waar problemen zijn met het verkeer werken we samen met de school om tot oplossingen te komen. Actueel zijn de trajecten in Menaam, Minnertsga, Sint Annaparochie en Berltsum.  We geven verkeerseducatie, doen aan gedragsbeïnvloeding en handhaven daar waar nodig. Doorlopend plaatsen we snelheidsdisplays. Daarnaast doen we de 'weer naar school' campagne, moddercampagne en organiseren we tochten onder de vlag van 'Doortrappen'. Hierbij is een nauwe samenwerking met Veilig Verkeer Nederland.

 We maken aantrekkelijkere fietsvoorzieningen/- netwerk We zorgen voor kwalitatieve verbindingen zonder obstakels. Door zowel het oplossen van kleine knelpunten (fietspaaltjes) al de realisatie van nieuwe verbindingen (Winsum-Hatsum).  We overleggen met de provincie over de kwaliteit en het behoud van het openbaar vervoer Periodiek zijn we met de provincie in overleg over het optimaliseren van het openbaar vervoer netwerk. De nieuwe busconcessie is eind 2024 ingegaan. De verwachting is dat het platteland hiermee beter wordt bediend. 

We werken samen met de provincie aan de voorbereidingen voor de verbreding van de bocht van het Van Harinxmakanaal Het verbreden van de bocht van het Van Harinxmakanaal is een initiatief van de provincie. Omdat dit impact heeft op de kade en de bedrijven op de Prins Hendrikkade werken we hierin nauw samen. Er is gewerkt aan het stedenbouwkundig plan en het Omgevingsplan.  We plegen groot onderhoud aan de haven in Ried (damwand en hekkelen) De werkzaamheden zijn afgerond.



We starten voorlichtings- en gedragscampagnes zoals de 'moddercampagne', 'wij gaan weer naar school' en zijn actief deelnemer van het project 'Doortrappen'. Deze genoemde acties zijn uitgevoerd. We doen regelmatig (mee aan) campagnes om weggebruikers bewust te maken van bepaald (ongewenst) gedrag. Dit deels met eigen materiaal zoals de snelheidsdisplays, maar ook deels in nauwe samenwerking met Veilig Verkeer Nederland.

20

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024



Via het verruimd werkbudget pakken we - in nauw overleg met betrokkenen - eenvoudige problemen en wensen op Per jaar krijgen we ongeveer 300 meldingen binnen van onveilige verkeerssituaties. Met dit verruimde werkbudget kunnen we deze onveilige verkeerssituaties aanpakken. Dit varieert van het plaatsen van bebording, het (tijdelijk) plaatsen van bloembakken, tot het aanpassen van een kruising of het verleggen van een weg.

 We plaatsen laadpalen Hoewel het project in de uitvoering de nodige strubbelingen kent zijn er inmiddels tientallen extra laadplaatsen gerealiseerd. Een actueel beeld kan worden gekregen via https://www.oplaadpalen.nl/.  We overleggen met de provincie over de kwaliteit en het behoud van het openbaar vervoer Periodiek zijn we met de provincie in overleg over het optimaliseren van het openbaar vervoer netwerk. De nieuwe busconcessie is eind 2024 ingegaan. De verwachting is dat het platteland hiermee beter wordt bediend. 

Vanuit een positieve grondhouding kijken we naar nieuwe ontwikkelingen rondom duurzame mobiliteit. Duurzame mobiliteit zoals deelvoertuigen e.d. schaffen wij als gemeente zelf niet aan. We stimuleren wel initiatieven vanuit de samenleving en hebben gesprekken gevoerd over een transferium in de hoek 'Marsum-Leeuwarden'. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2024

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie 2024

Verschil

-10.251 135 -10.117 1.069 -9.048

-10.602 678 -9.923 943 -8.980

-9.794 1.038 -8.756 1.025 -7.731

808 359 1.167 82 1.250

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 2.1 2.2 2.3 2.4

Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen

Beleidsindicatoren N.v.t.

21

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Programma 4 Economie Hoofdkenmerken Dit programma beschrijft onze ambities op het gebied van economie. Het omvat alle activiteiten die bijdragen aan een krachtige en toekomstbestendige economische structuur. De activiteiten van het programma zijn gericht op het aantrekken/behouden van bedrijven en toeristen. Dit bevordert de werkgelegenheid en daarmee het woon- en leefklimaat van Waadhoeke. Provinciaal beleid en rijksbeleid hebben invloed op onze lokale economische mogelijkheden en omstandigheden. Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?



Dit is de rode draad van het sociaal economisch actieprogramma (SEAP). In dit plan geven we uitvoering aan deze ambitie via de 13 businesscases. Voor 2024 werken we aan een actueel SEAP II waarin ook de (gevraagde) middelen van de regiodeal worden betrokken.  We informeren de raad periodiek over de voortgang van het SEAP. Waadhoeke werkt samen met een Bestuurstafel en een Programmateam met vertegenwoordigers vanuit de overheden, onderwijs en ondernemers. De behaalde resultaten zijn gedeeld via het raadsvoorstel Uitvoeringsplan SEAP II op 10 juni 2024 en het raadsvoorstel Nota Herijking Ontwikkelperspectief op 19 december 2024.

22

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024



We zetten in op het verbeteren van zichtbaarheid en samenwerking in nauwe samenwerking met onze externe partners door o.a. een meerjarenplan op te stellen voor de marketing van regio Noardwest, bijeenkomsten te organiseren, Er is een meerjarenplan opgesteld voor de regio Noardwest-Fryslan voor de komende vier jaar. De uitvoering werd gedaan door stichting Bestemming Noardwest. In 2024 is besloten dat dit de komende vier jaar door het Goud van Noordwest wordt uitgevoerd. 

We gaan de informatievoorziening verbeteren door te werken aan het productaanbod, de zicht- en vindbaarheid, de naamsbekendheid en de doorontwikkeling van toeristische informatiepunten. Dit is doorlopend gedaan door onze regiomarketingorganisatie. 

We doen mee aan de Pilot Green Destinations, waarmee we onze regio middels een certificaat op de kaart willen zetten als duurzame bestemming Er is met provincie en een aantal andere gemeenten een Plan van Aanpak voorbereid. 

We versterken Franeker als toeristische trekker door voorbereidingen te starten voor de realisatie van een Toeristisch Overstap Punt in Franeker, het ondersteunen van het Planetarium met nieuwe Unesco Werelderfgoedstatus en onderzoek te doen naar het toegankelijk maken van de toren van de Martinikerk. De voorbereidingen voor een Toeristische Overstap Punt zijn van start gegaan. Er is vervolgonderzoek gedaan naar haalbaarheid van openstelling en toegankelijkheid van de toren van de Martinikerk. Eind 2024 is besloten om een duidelijk bestek met technisch rapport op te laten stellen. 

We versterken het landschap als toeristische trekker. Dit doen we onder andere door te werken aan de realisatie van 'Dijk van een Wijf'. We doen locatieonderzoek naar wat er nodig is voor het bevaarbaar maken van de recreatieve vaarrondjes: Rondje St.Annaparochie, en omgeving Franeker-Tzum. We realiseren Toeristische Overstappunten in Dronryp en Ouwesyl. We gaan verder met de uitwerking van het project Op paad lans it Waad, ondersteunen stichting Bunker Koehool bij de renovatie en verbreden van de openstelling van de bunker en ondersteunen Stichting Rembrandt & Saskia bij het verder brengen van hun plannen. De TOP’s in Oudebildtzijl en Dronryp zijn gerealiseerd. Stichting Rembrandt en Saskia hebben we financieel ondersteund zodat zij verder kunnen met een plan van aanpak. Voor het tracé Harlingen-Koehool zijn de laatste voorbereidingen getroffen voor het realiseren van voorzieningen om de beleefbaarheid te vergroten. Het gaat om twee natuurbeleefplekken bovenop de dijk en om een dijktrap. Voor het tracé Koehool-Lauwersmeer is verkend waar de integratie van ambities van Op paad Lâns it Waad plaats kan vinden in de dijkversterkingsopgave langs dit traject. Het projectvoorstel van Dijk van een Wijf is vastgesteld en de gemeentelijke cofinancieringsbijdrage beschikbaar gesteld.

Gezamenlijk met Wetterskip Fryslan en Stichting Bunker Koehool hebben we verkend hoe een bredere openstelling kan worden bereikt, de tentoonstelling geprofessionaliseerd kan worden en de bunker gerenoveerd kan worden. In 2025 krijgt dit een vervolg.

23

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Het locatieonderzoek voor de vaarrondjes is in het tweede deel van 2024 gestart. In het voorjaar van 2025 wordt dit onderzoek afgerond.



We blijven in nauw contact met de ondernemers in deze winkelgebieden o.a. door periodiek overleg, het beschikbaar stellen van subsidies en het innen (en uitkeren) van reclamebelasting Met zowel de ondernemers in Sint Annaparochie en Franeker is goed overleg. De in 2024 aangestelde coördinator retail- en centrumontwikkeling speelt daarin een centrale rol.  We investeren in de openbare ruimte, zoals de verlichting en de Dijkstraat in Franeker In goed overleg met betrokken partijen investeren we in de openbare ruimte. De werkzaamheden bij Ockingahiem zijn gestart en ook de voorbereiding voor de volgende fasen in de Dijkstraat. 

We zetten in op kwantitatief en kwalitatief meer aanbod van activiteiten en evenementen en meer bekendheid door inzet van diverse promotiekanalen Er is een aantal arrangementen met ondernemers opgezet om het aanbod in de stad te vergroten. Citymarketing heeft afgelopen jaar meer ingezet op het maken van video's waarmee de sfeer van de evenementen beter zichtbaar werd op diverse kanalen. 

We gaan aan de slag met de acties die voortkomen uit de geactualiseerde binnenstadsvisie voor Franeker waaronder het vergroenen van de inrichting van de stad en een verder upgrade van de Dijkstraat. Het plan voor de Dijkstraat ligt klaar en wordt in 2025 uitgevoerd.  We zetten de samenwerking via het binnenstadsmanagement Franeker voort. De formele en informele contacten zijn goed. Periodiek wordt in een gezamenlijke stuurgroep (Gemeente, ondernemersvereniging en STER) overlegd en de voortgang bewaakt. 

Samen met de ondernemers uit Sint Annaparochie gaan we aan de slag met Dorpsvisie + Uitvoeringsagenda Vitaal Sint Annaparochie. Op basis van deze visie zijn we in gesprek met het dorp. Om de uitvoering van de acties te borgen is eind 2024 gestart met de werving van een verbinder/centrummanager. Deze is inmiddels gestart. 

De afgelopen jaren hebben we gemerkt dat een verbindende schakel tussen ondernemers, overige stakeholders en gemeente noodzakelijk is voor het goed functioneren van de winkelcentra. We werven een binnenstadsmanager Franeker en een verbinder/aanjager voor Sint Annaparochie. Eind 2024 is gestart met de werving van een verbinder/centrummanager. Deze is inmiddels gestart.

24

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024



We verbeteren dienstverlening naar ondernemers o.a. door het bezoeken en in gesprek gaan met ondernemers met plannen. Diverse bedrijfsbezoeken hebben plaatsgevonden. Verder spelen medewerkers een rol bij het beoordelen van initiatieven bij de intaketafel. 

We houden het digitaal Ondernemersloket up-to-date en verbeteren vanuit de signalen die wij van ondernemers krijgen. Dit is een voortdurend proces. Daar waar nodig passen we de site aan met informatie. 

Ondernemers bieden we ondersteuning bij het zoeken naar subsidies en mogelijkheden om te verduurzamen en te innoveren. Via het Goud van Noordwest zijn er gesprekken geweest met ondernemers op De Wissel in Sint Annaparochie, op Sint Michaelsberch in Winsum en op Kie/West in Franeker om te kijken hoe ze kunnen verduurzamen individueel maar ook collectief. Daarnaast lopen er een aantal innovatietafels. Bij vragen van ondernemers over subsidies, leggen we de contacten met de vakspecialisten van Ynbusiness. 

We communiceren actief via diverse mediakanalen waaronder het verzenden van digitale nieuwsbrieven. Per kwartaal zenden we een digitale nieuwsbrief naar ondernemers. 

We werken aan de relatie gemeente-ondernemer door bedrijfsbezoeken, bijwonen en/of organiseren netwerkbijeenkomsten en periodiek overleg met ondernemersverenigingen. De netwerkbijeenkomsten van Commerciële Club Noordwest Friesland worden regelmatig bezocht. Daarnaast zijn er korte lijnen met de bestaande ondernemersverenigingen. Verder heeft de gemeente een rol bij het symposium Agrarische Dagen en organiseren we het ondernemersontbijt. 

We bieden een programma aan voor startende ondernemers en voor ondernemers die nadenken over het toekomstperspectief van hun bedrijf. Via het Goud van Noordwest is er een programma gestart voor startende ondernemers en er is een programma aangeboden voor bestaande ondernemers die hun ondernemerskwaliteiten willen verbeteren. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2024

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie 2024

Verschil

-1.948 446 -1.502 490 -1.012

-3.810 1.620 -2.190 1.059 -1.131

-3.353 1.501 -1.852 1.059 -793

457 -119 338 0 338

25

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 3.2 3.3 3.4

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

Beleidsindicatoren Programma 4 Economie Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Bron

Periode Beschrijving

Functiemenging

%

43,9

54,2

CBS BAG / LISA bewerking ABF Research

2023

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken).

Vestigingen (van bedrijven)

Per 1.000 inw.15-65jr

172,0

181,8

LISA

2023

Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

Banen

Aantal per 1.000 inwoners

586,0

836,6 CBS 2023 Bevolkingsstatistiek / LISA - bewerking ABF Research

Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar.

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 24-02-2025)

26

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Programma 5 Onderwijs Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is een bijdrage te leveren aan kwalitatief goed onderwijs. Dit moet een kansrijke ontwikkeling bieden aan alle in de gemeente woonachtige kinderen en jongeren, en soms ook aan volwassenen. De gemeente heeft de regiefunctie in het lokaal onderwijsbeleid. Dit betekent dat we ons richten op de huisvesting van scholen en op kinderen met (onderwijs-)achterstanden. Daarnaast zorgt de gemeente voor de gymnastiekaccommodaties en het vervoer daar naartoe, voor het leerlingenvervoer speciaal onderwijs en voor het bestrijden van schooluitval. In regionaal verband biedt de gemeente basiseducatie, beroepsonderwijs en het NT2 onderwijs (Nederlands als tweede taal) aan statushouders. Waadhoeke hecht aan goed en bereikbaar onderwijs. Het primair onderwijs moet evenwichtig gespreid zijn over de gemeente. Als dat voor instandhouding nodig is, stimuleren we totstandkoming van samenwerkingsscholen door bekostiging van (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding van scholen. Samen met onderwijsbesturen heeft Waadhoeke een toekomstvisie op goed bereikbaar onderwijs gemaakt. Demografische ontwikkelingen -o.a. leidend tot daling van leerlingenaantallenhebben in deze visie een prominente plek. Vanuit onze gemeentelijke regiefunctie bevorderen we verbinding tussen het onderwijsveld en het sociale domein.

We richten ons onder andere op het voorkomen schoolverzuim, aanpak van onderwijs- achterstanden en samenwerking met ons Gebiedsteam. Eveneens bevorderen we de verbinding tussen het voortgezet onderwijs en de regionale arbeidsmarkt: het programma 'leren en werken in je eigen regio'. Verder zet Waadhoeke in op terugdringen van laaggeletterdheid. Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, Nederlands als 2e taal en training van de vrijwilligers en taalcoördinatoren van de zogenaamde DigiTaalHuizen. Volwassenen kunnen daar onder andere terecht om te leren beter te lezen, schrijven en rekenen. We hebben twee DigiTaalhuizen in onze gemeente: in Franeker en in St.-Annaparochie. Dit programma omvat basisonderwijs, voorgezet onderwijs, gymnastiekonderwijs, onderwijshuisvestingsvoorzieningen, onderwijsbegeleiding, leerlingenvervoer, onderwijsachterstandenbeleid en onderwijs aan volwassenen.

27

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?



We voeren een locatieonderzoek uit voor de nieuwbouw AMS en De Kabas. Daarbij worden geschikte locaties voor de clustering van beide scholen onderzocht. Het locatieonderzoek is afgerond. De gemeenteraad heeft gekozen voor locatie Bloemketerp. 

We gaan een nieuw integraal huisvestingsplan onderwijs opstellen voor de periode 20252028. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) bereidt een wetsvoorstel voor in het kader van een Integraal Huisvestingsplan (IHP). In een eerste advies heeft de Raad van State aangegeven dat het wetsvoorstel nog niet voldoet. Naar verwachting zal de wet per 1 juli 2026 inwerking treden. Vooruitlopend op de nieuwe wetgeving IHP zullen wij in 2025 starten met het proces voor de herziening van het IHP.

28

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024



We financieren een naschools aanbod van sport- en cultuuractiviteiten voor jongeren van het voortgezet onderwijs door met het project ‘Rijke schooldag’ het aanbod op en rondom scholen naar jongeren te brengen. Op alle scholen voor voortgezet onderwijs is nu beweegaanbod, de zogenaamde beweegpauze. Dit wordt bekostigd uit de NPO middelen. 

De middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zetten we in om de samenwerking tussen onderwijs, opvang, sport, cultuur en zorg te versterken en uit te breiden, door met vertegenwoordigers van kinderopvang en onderwijs keuzes te maken voor een aanvullend onderwijsaanbod. De middelen zijn onder andere ingezet voor de uitbreiding van het programma Waadzinnig. Daarnaast is ingezet op natuur- en milieueducatie en loopt er een pilot gebiedsteam op school.



We financieren het project Maatschappelijke Diensttijd waarmee wordt ingezet op de verbinding tussen basis- en voortgezet onderwijs en de lokale arbeidsmarkt. Er ligt er een intentieovereenkomst waarin de samenwerking tussen MDT, Connexa en het voorgezet onderwijs verder is uitgewerkt. Geconstateerd is dat leerlingen op het VO nog niet altijd bekend zijn met MDT. Daarom wordt op VO-scholen ingezet op het vergroten van de naamsbekendheid. 

Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, Nederlands als tweede taal en voor de training van vrijwilligers en taalcoördinatoren van de beide DigiTaalHuizen in Franeker en Sint Annaparochie. Beide locaties van het DigiTaalhuis in Waadhoeke worden goed bezocht. Het Friesland College is inmiddels gefuseerd met ROC Friese Poort en heeft een nieuwe naam: Firda.



We gaan het pilotproject met It Twalûk en De Bolder evalueren. Doel van de aanpak is om meer leerlingen uit de buurt van Franeker een passend aanbod te geven en inclusiever onderwijs na te streven. Daarbij onderzoeken we de mogelijkheden van het breder uitzetten van deze methode binnen onze gemeente De pilot is afgerond. De uitkomst is dat er intensief samengewerkt wordt door It Twalûk en De Bolder (onder de naam Grutsk) om zoveel mogelijk leerlingen een passende plek te bieden. Ook in andere plaatsen zijn scholen bezig om tot een inclusiever aanbod te komen. Het initiatief hiervoor ligt bij de scholen.

29

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024



We werken de resultaatafspraken VVE voor de vroegschoolse educatie met het primair onderwijs verder uit, waarmee er een ononderbroken leerlijn komt binnen de VVE. De resultaatafspraken zijn besproken in de werkgroep VVE. Er is met elkaar gesproken over hoe deze het beste kunnen worden uitgevoerd. Daarnaast monitoren we de resultaatafspraken. Er vindt een warme overdracht plaats van de voorschool naar de vroegschoolse educatie, waarmee de doorlopende leerlijn is geborgd. 

We zorgen ervoor dat de peuters op het AZC een educatief aanbod krijgen met een erkend VVE-programma en we versterken de ouderbetrokkenheid, mede door de inzet van de bibliotheek. Op het AZC is een peuteropvang aanwezig: Tutti Frutti. Zij werken met een erkend VVE programma. 

We bekostigen binnen het onderwijsachterstandenbeleid extra NT2 deskundigheid bij het basisonderwijs ter aanvulling op de bekostiging van de schakelklassen op het AZC. Met ingang van 2024 krijgt NT2 de Toverbal subsidie van de gemeente om toe te werken naar een expertisecentrum. Dit zorgt er voor dat de Toverbal niet alleen verantwoordelijk is voor het geven van het NT2 onderwijs, maar ook een breder nazorg traject kan verzorgen. 

We zetten op lokaal niveau extra middelen in voor de toeleiding en het bereik van de doelgroep en op de taalontwikkeling en ouderbetrokkenheid. Dit in samenwerking met de kinderopvang, scholen, JGZ, bibliotheek, gebiedsteams en andere betrokken instellingen. Er is extra subsidie verleend aan de JGZ voor meer inzet bij de toeleiding en het bereiken van alle peuters en het bereik van de doelgroepkinderen. Er is intensief overleg met de JGZ.



We stimuleren het gebruik van het Frysk, Bildts en Franekers in het basisonderwijs door het subsidiëren van taalactiviteiten binnen het cultuureducatieprogramma Waadzinnig. Meertaligheid is een jaarlijks terugkerend thema binnen het programma van Waadzinnig. De uitvoering van de taalactiviteiten binnen dit thema wordt gesubsidieerd door de gemeente. 

We onderzoeken de mogelijke uitbreiding van het cultuureducatieprogramma Waadzinnig naar het voortgezet onderwijs en het creëren van een doorlopende leerlijn. Eind 2024 heeft een eerste verkennend overleg met voortgezet onderwijs, stuurgroep Waadzinnig en gemeente plaatsgevonden. Er wordt een werkgroep geformeerd die hier verder mee aan de slag gaat. 

We overleggen met onderwijs- en taalpartners om samen – ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid – de meertaligheid te stimuleren en te komen tot nieuwe taalinitiatieven en -activiteiten.

30

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Dit is een continue proces met onze meertaligheidscoordinator als intermediair, vraagbaak en stimulator. In het laatst gehouden taalplatformoverleg stond het Taalplan Frysk 2023 centraal, waarbij naast de stand van zaken ook gesproken is over wat de taalpartners en gemeente hierin kunnen betekenen. 

We subsidiëren scholen die gebruik willen maken van het programma de Bibliotheek op school (dBos). Vanuit de reguliere subsidie aan de Bibliotheken Noord Fryslân wordt ook dBos bekostigd. Op bijna alle basisscholen wordt het programma aangeboden. Zij kunnen hierin zelf een keuze maken, aangezien ook een eigen bedrage per leerling betaald moet worden. 

We stimuleren meertalig aanbod door het leesbevorderingsprogramma Boekstart in de kinderopvang te subsidiëren. Vanuit de OAB middelen wordt er een subsidie verstrekt aan de Bibliotheken Noord Fryslân om onder andere Boekstart aan te bieden in de kinderopvang. Alle kinderopvangorganisaties die een VVE aanbod hebben werken ook met Boekstart. Meertaligheid is onderdeel van ons beleid.



We zetten verder in op het O3-concept op het voortgezet onderwijs door het programma 'Leren en werken in je eigen regio' op het VMBO te financieren. We verstrekken een structurele subsidie voor dit programma. 

We onderzoeken in hoeverre het onderwijsprogramma 'Leren en werken in je eigen regio' met middelen uit de regiodeal kan worden uitgebreid voor andere scholieren, herintreders, zij-instromers en nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Het onderwerp 'leren en werken in je eigen regio' is opgenomen in programmalijn 1A van de regiodeal. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2024

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie 2024

Verschil

-6.953 1.346 -5.606 68 -5.538

-7.439 1.619 -5.820 697 -5.123

-7.840 1.646 -6.194 697 -5.497

-401 27 -374 0 -374

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 4.1 4.2 4.3

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

31

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2024

Beleidsindicatoren Programma 5 Onderwijs Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Absoluut verzuim