Bijlage 1. Jaarstukken 2022

We zetten op lokaal niveau extra in op de taalontwikkeling, met aandacht voor het voorlezen en meertaligheid; afspraken met de kinderopvangorganisaties, bibliotheek en andere betrokken instellingen. Er zijn meerdere pilots gestart, waarvoor extra subsidie is verleend aan de bibliotheek en de kinderopvangorganisaties voor het versterken van Boekstart in de kinderopvang en Boekenpret voor de ouderbetrokkenheid en programma’s voor taal- en spraakontwikkeling en het begeleiden van laaggeletterde ouders. Het voorlezen in meerdere talen is hierbij een mooie activiteit.

31

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Verschil

-6.251 1.170 -5.081 -275 -5.356

-6.837 1.623 -5.214 -233 -5.447

-6.655 1.358 -5.296 -233 -5.529

183 -265 -82 0 -82

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 4.1 4.2 4.3

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

32

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Beleidsindicatoren Programma 5 Onderwijs Indicator

Eenheid

Absoluut verzuim

Per 1.000 leerlingen

Relatief verzuim

Per 1.000 leerlingen

Waad Neder hoeke land 5 2,7

28

20

Bron DUO/Ingrado

DUO/Ingrado

Periode Beschrijving 2021

2021

Het aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Het relatieve aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgende weken niet ingeschreven was op school. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'.

Voortijdige school verlaters totaal (VO + MBO)

%

1,6

1,9

DUO/Ingrado

2021

Vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'.

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-02-2023)

33

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is het initiëren en in stand houden van voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en recreatie. Deze voorzieningen dragen bij aan levendigheid, maatschappelijke participatie, gezondheid en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Waadhoeke heeft veel voorzieningen op het vlak van sport, cultuur en recreatie. Deze zijn gericht op de eigen inwoners, zoals bibliotheken en sportvoorzieningen, maar ook op bezoekers van buiten de gemeente, zoals theater De Koornbeurs, Museum Martena en De Aerden Plaats. Waadhoeke kent ook veel particuliere musea, waaronder het schoolplaten-museum in Deinum. Ook voor wat betreft amateuristische kunst- en cultuurbeoefening kent Waadhoeke een breed aanbod. Zo zijn toneel- en muziekverenigingen in de gehele gemeente te vinden, veelal in nauwe verbinding met dorpshuizen en wijkcentra die de activiteiten onderdak bieden. Cultuur wordt dan ook vaak gezien als de stille kracht in de maatschappij welke zorgt voor meer sociale cohesie en verbondenheid. In de afgelopen coronaperiode hebben we gezien wat het wegvallen van het culturele leven betekent voor de mienskip. Cultuur, in al haar facetten, bepaalt voor een belangrijk deel de identiteit van een gemeente.

In Waadhoeke lezen we deze identiteit niet alleen af aan het brede cultuuraanbod, het landschap en de bebouwing, maar ook aan de taal. Naast de twee Rijkstalen, het Nederlands en het Fries, wordt in Waadhoeke het Bildts en het Franekers gesproken. Deze meertaligheid in onze gemeente beschouwen we als een groot goed waarmee we ons onderscheiden van andere gemeenten. Waadhoeke onderkent dat sporten en bewegen op veel vlakken grote maatschappelijke betekenis hebben. Het draagt op individueel vlak bij aan gezondheid, vergroting van zelfvertrouwen en eigenwaarde, en aan ontwikkeling van sociale vaardigheden. Sporten vormt in veel dorps- en wijkgemeenschappen bovendien het 'sociale cement' van de samenleving. Kaatsen wordt in vrijwel de gehele gemeente beoefend. Met de jaarlijkse PC te Franeker onderscheidt Waadhoeke zich daarmee als dé kaatsgemeente, ook in promotioneel opzicht. Om te kunnen sporten is het van belang dat de sportaccommodaties kwalitatief van voldoende niveau zijn en aansluiten bij de behoefte van de sporters en de richtlijnen van de sportbond. Daarnaast is de vitale sportvereniging een belangrijke voorwaarde voor succesvol sportbeleid. De sportverenigingen in Waadhoeke zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor het sport- en beweegaanbod. Een beweegvriendelijke omgeving wordt ook steeds belangrijker voor inwoners.

Het wandelen, fietsen en sporten in de openbare ruimte is sinds de coronaperiode toegenomen. Een beweegvriendelijke omgeving is een leefomgeving die mensen faciliteert, stimuleert en uitdaagt om te bewegen en sporten.

34

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Sport - Wat wilden we bereiken?

Sport - Wat hebben we daarvoor gedaan?

 De vakleerkrachten van het Beweegteam geven 1 x per week bewegingsonderwijs op PO scholen. Het beweegteam Waadhoeke heeft het sportstimuleringsbeleid uit de sportnota “Waadhoeke beweegt Mee” uitgevoerd. Een van de activiteiten is de wekelijkse coaching bij het bewegingsonderwijs van het primair onderwijs.  We gaan in een wijk of dorp een nieuw project ‘sociaal vitaal’ opzetten. Sociaal Vitaal is een beweegprogramma voor kwetsbare thuiswonende ouderen en thuiszorgcliënten die te weinig bewegen en/of gevoelens van eenzaamheid ervaren. Ouderen uit de Professorenwijk en It Stiselplak hebben meegedaan aan een fittest en aan een beweegprogramma.  

We ontwikkelen nieuwe sportstimuleringsprojecten: wijkgerichte aanpak Beweegteam. We stimuleren verenigingen om aandacht te besteden aan positieve sportcultuur en gezonde voeding (kantine). We werken met een verenigingsondersteuner (uitwisseling aanbod). Daarnaast zijn sportverenigingen in kader van coming out day, gestimuleerd om de regenboogvlag te hijsen (staan voor een veilige en inclusieve sportomgeving).

35

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

 We gaan sportverenigingen helpen innoveren. Er is een verenigingsondersteuner aangesteld die zich heeft bezig gehouden met hulpvragen van de sportverenigingen en mogelijkheden om te innoveren. Hierbij kan gedacht worden aan nieuwe vormen van lidmaatschap en/of nieuwe spelvormen, zoals sporten voor ouderen.  We stimuleren samenwerking tussen sportverenigingen. Er zijn procesbegeleiders aangesteld vanuit het Lokaal Sportakkoord om bijvoorbeeld gymverenigingen te begeleiden en op een aantal plekken de samenwerking op en rondom het sportpark te faciliteren.  We versterken ongeorganiseerde sporters. Dat doen we vooral door sportverenigingen op sportparken te inspireren met voorbeelden om de ongeorganiseerde sporter te binden aan het sportpark en sportparken meer te laten bieden dan alleen voetbal, tennis of kaatsen.

 We ondersteunen sportverenigingen bij het verduurzamen van hun sportaccommodatie. In samenwerking met NLGroen konden sportverenigingen een energiescan laten uitvoeren voor het clubgebouw en er is een bijeenkomst georganiseerd voor sportverenigingen waarbij adviezen en voorbeelden zijn besproken van energiemaatregelen op een sportpark.  We stimuleren samenwerking , vooral bij renovatie of nieuwbouw van de accommodatie. Op de sportparken in Sint Jacobiparochie, Berltsum, Winsum zijn alle sportverenigingen uitgenodigd om gezamenlijk te bespreken welke ontwikkelingen er spelen en hoe er meer kan worden samengewerkt.



We maken in samenwerking met de scholen de schoolpleinen beweegvriendelijker en openbaar toegankelijk. Een drietal basisscholen (OBS De Steven in Franeker, OBS De Oanset in Ried, OBS De Romte in Dronryp) hebben hun schoolplein opnieuw ingericht met meer groen en beweegmogelijkheden voor tijdens en na schooltijd.  We ondersteunen Initiatieven voor spelen en sporten in openbare ruimte. We hebben een vijftal grote projecten (2 in Franeker, Berltsum, Tzummarum, Sint Jacobiparochie) ondersteund bij het ontwikkelen van speel- en beweegmogelijkheden voor jongeren en volwassenen. Cultuur - Wat wilden we bereiken?

36

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Cultuur - Wat hebben we daarvoor gedaan?

 We zetten een cultuurcoach in, voor in totaal 1 FTE. Er zijn twee cultuurcoaches ingezet, die kennismakingsgesprekken hebben gevoerd met het cultuurveld om een beeld te krijgen van de ‘culturele spelers in Waadhoeke’ en welke/waar ondersteuning nodig is. De coaches hebben o.a. een bijdrage geleverd aan diverse cultuuractiviteiten/projecten in Waadhoeke, zoals het ouderenproject ‘Wiis mei Griis’, NachtvandeNacht, kinderwetenschapsfestival ‘Expeditie Next’ en de ‘Kom erbij Week’ (participatieproject). De coaches hebben promotie gemaakt voor het volwassenen- en kindfonds Sport & Cultuur.  We overleggen periodiek met het cultuurveld (Cultuurplatform Waadhoeke). Er is een cultuurplatformbijeenkomst gehouden. Daarnaast zijn er kleinere thematische bijeenkomsten gehouden met (een deel) van het cultuurveld. Regelmatig is er overleg geweest met organisatoren van activiteiten over het verkrijgen van subsidie, aansluiting vinden bij de cultuurnota en samenwerkingsmogelijkheden met andere culturele- of maatschappelijke partners.  We geven structurele en incidentele subsidies t.b.v. cultuurveld. We hebben subsidie verleend aan de 4 professionele cultuurinstellingen en de vrijwilligersinstellingen, zoals genoemd in de cultuurnota. We hebben uitvoering gegeven aan de bestaande subsidieregelingen voor de amateurkunst.

Ook kon het cultuurveld weer gebruik maken van de corona-overbruggings-regeling. Daar is door 50 verenigingen en organisaties gebruik van gemaakt die samen ruim € 35.000 ontvingen.

37

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

 We maken jaarlijkse prestatieafspraken met de professionele instellingen. We hebben uitvoeringsovereenkomsten gesloten met het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium, Theater de Koornbeurs, Museum Martena en Seewyn Kunsteducatie (muziekschool).

 We geven een jaarlijkse bijdrage aan de coördinatie van het cultuureducatieprogramma. Dit cultuureducatieprogramma met de naam Waadzinnig heeft een subsidie ontvangen voor de coördinatie en uitvoering. Met Waadzinnig worden alle basisschoolleerlingen in Waadhoeke bereikt (3500). 

We maken subsidieregelingen voor nieuwe culturele initiatieven en activiteiten en voeren deze uit. De gemeente kent hiervoor 2 subsidieregelingen, te weten de Regeling incidentele Subsidies en de regeling Doarre & Dwaan. Ondanks corona zijn er nog 17 aanvragen vanuit de incidentele regeling gehonoreerd en 4 aanvragen vanuit de nieuwe regeling Doarre & Dwaan.  We geven een jaarlijkse bijdrage aan zowel het volwassenen- als kindfonds sport & cultuur.  We zetten een deel van de formatie ‘cultuurcoach’ in op dit thema. Door het subsidiëren van beide fondsen hebben in 2022 219 kinderen en 190 volwassenen kunnen deelnemen aan georganiseerde cultuur- en sportactiviteiten. De cultuurcoach is één van de intermediairs voor deze fondsen. Beide fondsen zijn onder de aandacht gebracht bij zowel de doelgroep als bij het cultuurveld en welzijnswerk. Dit heeft geresulteerd in diverse fondsaanvragen.  We zetten een jaarlijkse cultuuragenda op. Vanuit het cultuurplatform is een werkgroep, ondersteund door de cultuurcoach, gestart met het ontwikkelen van een Cultuuragenda Waadhoeke. De bedoeling is om alle informatie over zowel de eenmalige cultuuractiviteiten en -projecten als de structurele activiteiten van het cultuurveld op een toegankelijke manier vindbaar en zichtbaar te maken voor alle inwoners van Waadhoeke, voor toeristen en het cultuurveld zelf.

 

We stellen een meertaligheidscoördinator aan. We geven uitvoering aan de taalcampagne.

38

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

De inzet van de meertaligheidscoordinator heeft geresulteerd in o.a. een meertalig poëzieproject in het voortgezet onderwijs, het opzetten van een Waadhoeke taalprijs en jaarlijkse taaldag (eerste uitvoering voorjaar 2023) en meerdere sparringsbijeenkomsten met onze taalpartners. Daarnaast zijn er diverse (ondersteunings)overleggen met taalpartners als Bildts Aigene en het Genoatskap foar ut behoud fan ut Franekers gevoerd en is er medewerking aan een cultuureducatiebijeenkomst (met als thema ‘meertaligheid’) voor het basisonderwijs in Waadhoeke verleend.  We subsidiëren Bildts Aigene. Aan Bildts Aigene is subsidie verleend. Op verzoek van Bildts Aigene is in 2022 besloten om de niet bestede subsidiegelden over de afgelopen periode in te zetten voor een drietal initiatieven die de Bildtse taal en cultuur dienen. Recreatie - Wat wilden we bereiken?

Recreatie - Wat hebben we daarvoor gedaan?



We zetten in op productontwikkeling op basis van beleving/verhalen zowel voor Franeker als het landschap.

Zie: ‘Stimuleren van Waardevol toerisme – We versterken het landschap als toeristische trekker’ 

We zetten in op productontwikkeling aan de Waddenkust met passende activiteiten die de beleving van rust en ruimte versterken.

Zie: ‘Stimuleren van Waardevol toerisme – We versterken het landschap als toeristische trekker’ 

We verkennen bredere openstelling van bezienswaardigheden en attracties met eigenaren/beheerders.

39

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Er zijn meerdere gesprekken geweest met Stichting Alde Fryske Tsjerken en Landschap triënnale over het verbreden van de openstelling van kerken en andere bezienswaardigheden in onze gemeente.



We versterken het centrum van Franeker.

Zie: ‘Stimuleren van Waardevol toerisme – We versterken het landschap als toeristische trekker’ 

We benutten de kansen op het gebied van waterrecreatie.

De gemeente Waadhoeke promoot de regio actief op het gebied van waterrecreatie. Hiervoor worden advertenties benut. Ook gebruikt de gemeente in eigen uitingen regelmatig foto’s van waterrecreatie. De gemeente heeft samen met Haven it Kattegat in Ried de exploitatiemogelijkheden bekeken voor de haven. Er worden gesprekken gevoerd met initiatiefnemers en bestaande partijen over diverse ontwikkelkansen en/of ambities (bij. Provincie Fryslân). Tevens is er onderzoek gedaan naar waterrecreatie in de gemeente Waadhoeke. De bestaande gemeentelijke aanlegvoorzieningen worden degelijk onderhouden. 

We maken het landschap en de cultuurhistorie van de streken/dorpen beleefbaar en zichtbaar.

Themaverhalen ‘Gemalen verhalen’. In het landschap van Fryslân liggen honderden, zo niet duizenden waterwerken. Kunstwerken op zich, die voor veel mensen onzichtbaar zijn door de ogenschijnlijke vanzelfsprekendheid. Sense of Place heeft een audioroute van Firdgum naar Marrum en terug richting Ried ontwikkeld om dat zichtbaar te maken. 

We stimuleren/faciliteren van de inzet van cultureel/industrieel/agrarisch erfgoed/panden voor recreatief gebruik.

Bij binnenkomende recreatieve initiatieven is hier aandacht voor. Verder zijn we in gesprek geweest over de verbreding van de openstelling van kerken en andere bezienswaardigheden.



We ontwikkelen optimale routevoorzieningen.

Er is structureel overleg met Gemeenschappelijke regeling de Marrekrite over de ontwikkeling van routevoorzieningen en daarnaast over wensen en klachten over specifieke routes. 

We ontwikkelen clusters van voorzieningen. (Toeristische Overstap Punten) oftewel TOPS op strategische plekken langs bekende routes.

40

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

In het voorjaar van 2022 is vanuit ’Op paad lans it Waad’ tevens ons eerste Toeristische Overstappunt in Firdgum geopend. Eind 2022 is samen met stakeholders uit Oudebildtzijl gestart met de voorbereiding van de tweede TOP in Oudebildtzijl. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Verschil

-9.617 810 -8.806 168 -8.639

-10.112 929 -9.183 5 -9.178

-10.450 1.119 -9.331 5 -9.326

-338 190 -147 0 -147

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Beleidsindicatoren Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Indicator Niet-sporters

Eenheid %

Waad Neder hoeke land 54,6

Bron

49,3 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’ en, CBS en RIVM

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-02-2023)

41

Periode Beschrijving 2020

Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Programma 7 Sociaal Domein Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is, dat de gemeente zich inzet voor het faciliteren en realiseren van de participatiesamenleving. Met als resultaat dat iedereen in Waadhoeke meedoet en wel op eigen wijze én dat er een vangnet is voor die personen die tussen wal en schip dreigen te raken. Dit doen we zeker niet alleen, maar samen met onze lokale en regionale partners. Onze ambitie hier in is, het realiseren van een sluitende keten waarin voorzieningen beschikbaar zijn voor iedereen en op maat indien nodig. Specifieke wetgeving die bepalend zijn voor deze opdracht en koers zijn: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), de Participatiewet en de Wet Inburgering nieuwkomers. Iedere wet heeft zijn eigen opgave, zoals “veilig en gezond opgroeien” ingevolge de Jeugdwet. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, regie voeren en meedoen zoals de WMO beoogt. Het bieden van bestaanszekerheid en het stimuleren tot het verkrijgen van eigen inkomsten ingevolge de Participatiewet. En tot slot het begeleiden van nieuwe inwoners met een vluchtelingenachtergrond binnen onze gemeente. Voor de uitvoering in het sociaal domein hanteren we de volgende uitgangspunten:  De budgetten worden zoveel mogelijk ontschot ingezet.  De toegang tot zorg is eenvoudig geregeld.  Mantelzorgers en vrijwilligers kunnen ondersteuning en begeleiding krijgen.

 Een proactieve aanpak.  Nieuwkomers (statushouders) krijgen goede maatschappelijke begeleiding, gericht op participatie en integratie, zodat ze volwaardig mee kunnen doen in de maatschappij. Tevens is het belangrijk dat zij Nederlands leren spreken op het hoogst haalbare niveau. De opgave 3 x K: kwaliteit, keten en kosten in balans In het sociale domein intensiveren we onze inzet op transformatie; anders denken, anders doen. De kaders hiervoor zijn vastgesteld in de Lokale Inclusie agenda “En nu aan de slag”. We ontwikkelen nieuwe vormen en werkwijzen om hulp en ondersteuning op maat te bieden. Waarbij gestuurd wordt op kwaliteit en resultaat van de ondersteuning, de keten verstevigd wordt (i.v.m. dekkend zorglandschap) en kosten in balans zijn. Leidende principes hierbij zijn: vraaggestuurd, versterkend en duurzaam. Voor vraaggestuurd en versterkend is het vertrekpunt: wat is de beste oplossing voor deze persoon/dit gezin in deze specifieke situatie gericht op het verkrijgen/behoud van eigen kracht en regie. Dus wat kunnen mensen zelf, waar zijn leemtes en wat is een passend (tijdelijk) aanvullend aanbod. En duurzaam, omdat het noodzakelijk is om te kunnen anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Zoals de vergrijzing en ontgroening binnen onze gemeente, bijstelling van budgetten door het rijk en het karakter van deze wetgeving.

Het zijn namelijk open-einde regelingen en dat betekent dat de gemeente een zorgplicht heeft. Dat is nodig om het aanbod goed te laten aansluiten bij de mogelijkheden van de inwoner, maar ook om de kostenstijging in het sociaal domein te beperken. We voeren regelarme projecten uit om daarmee ervaring op te doen. Op sommige terreinen werken we samen met andere gemeenten. Dat geldt bijvoorbeeld voor beschermd wonen. Met ingang van 2023 wordt dit een rechtstreekse gemeentelijke verantwoordelijkheid. Op weer andere terreinen werken we samen met het onderwijsveld. Dat doen we o.a. voor leerlingen die vanwege hun autismebeperking anders tussen

42

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

wal en schip zouden vallen. En we investeren fors in programma’s om taalachterstand bij jonge kinderen te voorkomen. Om dit hoofddoel te realiseren en het betaalbaar te houden is een samenhangende benadering nodig. Dat wil zeggen: allereerst is de vraag ‘wat kunnen inwoners zelf’ en pas daarna de is vraag aan orde ‘waarbij is ondersteuning nodig’. En áls ondersteuning nodig is, dan wordt deze zoveel mogelijk geboden vanuit basisvoorzieningen in de gemeente. Zo kan het gebruik van specialistische (en meestal duurdere) ondersteuning verminderen. De gemeentelijke gebiedsteams hebben een cruciale rol in dit proces. Zij zorgen voor maatwerk en signaleren op welke onderdelen de basisvoorzieningen in de gemeente versterkt kunnen worden. We werken ook aan maatwerk via de sociale inclusie agenda. Daarmee sluiten we aan bij de vraag en bij de netwerken in dorpen en wijken. Bij de inzet van de Wmo (en de Jeugdwet) is de afgelopen jaren te zien geweest dat de vraag naar ondersteuning en de kosten daarvan toenemen. Dit betekent dat wij in een vroegtijdig stadium het kostenverloop moeten monitoren. Daarnaast is het zinvol om tijdig, preventief, een goede analyse te maken van de zichtbare actuele kosten en de verwachte trends. Het is van belang dat we in beeld krijgen aan welke ‘knoppen we kunnen draaien’ om de kostenstijging op de korte en lange termijn beheersbaar te houden.

Als gemeente werken we vanuit de visie dat inwoners naar eigen vermogen en naar eigen keuze en verantwoordelijkheid hun leven kunnen invullen; de participatiesamenleving. Voor inwoners die daartoe niet in staat zijn, is er een vangnet beschikbaar. Dit is een vangnet van voorzieningen die op maat ondersteunen bij zelfredzaamheid en participatie van inwoners die dat nodig hebben. De huidige toenemende inzet van maatwerkvoorzieningen roept de vraag op of we wel op de goede weg zijn naar het realiseren van deze visie. Steeds vaker lijkt ondersteuning op maat nodig te zijn. Dit kan het gevolg zijn van de demografische ontwikkeling, maar laat onverlet dat het doel van de gemeente is om de eigen kracht en samenleving te versterken en om te voorkomen dat inwoners een onevenredig beroep moeten doen op het vangnet. Sturing sociaal domein Op grond van het coalitieakkoord 2018-2022 is onderzocht hoe de gemeentelijke regie en sturing in het sociaal domein versterkt kan worden. De gemeenteraad heeft in dit kader besloten om de huidige GR Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân per 1 januari 2021 om te vormen tot een zgn. Bedrijfsvoeringsorganisatie. Daarmee is de sturing en besluitvorming over beleid inzake de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet bij de gemeenteraad komen te liggen. De raad stelt het beleid en de verordeningen vast, het college van B&W de Beleidsregels.

De uitvoering blijft plaatsvinden bij de gemeentelijke Gebiedsteams en bij de Dienst. De Dienst blijft tevens een aantal backofficetaken voor de gemeente vervullen, zoals monitoring. Uit oogpunt van kosten- en risicobeheersing is de P&C cyclus tussen gemeente en Dienst SoZaWe geïntensiveerd. Er is een monitoringsoverleg dat gericht is op analyse van trends en ontwikkelingen in de zorgvraag, met name in het jeugddomein. Op basis hiervan kunnen begrotingsafwijkingen eerder worden gesignaleerd en zo mogelijk worden bijgestuurd. Daarnaast vindt er een doorlopende analyse en evaluatie plaats van data en signalen. Hierbij maken we onder andere gebruik van de databestanden van de Dienst, maar bijvoorbeeld ook van het dashboard van de cliëntervaringsonderzoeken. Er vindt continu optimalisatie en facilitatie plaats van de keten van melding van de inwoner tot ondersteuning door de zorgaanbieder. Denk hierbij aan de rol van de gebiedsteams, ondersteuning van de gebiedsteams, de inhoud van de beschikking, bezwaar en beroep, contractmanagement, toezicht en handhaving.

43

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Participatie - Wat wilden we bereiken?

Participatie - Wat hebben we daarvoor gedaan?



We evalueren en stellen de regelingen kindpakket thuis/participatiefonds en de sociale leningen bij. De evaluatie is opgeschort in het kader van herijking armoedebeleid 2023 en verder.  Inwoners die nog niet door kunnen stromen naar regulier werk, bieden we passend alternatief. Voor de 17 personen die op 1 juli 2022 op de wachtlijst Beschut Werk stonden zijn middelen beschikbaar gesteld om hen door te kunnen laten stromen naar een betaalde baan in een beschermde werkomgeving (Beschut werk). Voor deze groep biedt de reguliere arbeidsmarkt vooralsnog geen geschikte arbeidsplaatsen.  We implementeren de publieke organisatie Werkleerbedrijf Fryslân-west. De raad heeft de Businesscase Werkleerbedrijf vastgesteld. Dat is de belangrijke opmaat voor een toekomstig Werkleerbedrijf (Empatec / Pastiel) in onze regio. In juli 2022 heeft de raad toestemming gegeven aan het college om de eerste wijziging van de Gemeenschappelijke regeling Fryslân – West vast te stellen met ingang van 1 januari 2023.

44

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

 We herijken de collectieve zorgverzekering voor minima. Er heeft een onderzoek plaatsgevonden naar de toekomstbestendigheid van de gemeentepolis (AV Frieso). Er is besloten de AV Frieso te continueren voor de doelgroep “minima tot 130% van het minimum loon” en gelijktijdig in 2022 de poliswijzer aan te bieden aan alle inwoners.  We ontwikkelen werkstimulerende maatregelen. Samen met de Dienst NWF is gewerkt aan een drietal nieuwe werkstimulerende maatregelen. Deze maken deel uit van het zogenaamde Breed offensief. Het Breed offensief is een verzameling wijzigingen van de Participatiewet. Enkele maatregelen treden van rechtswege in werking, andere wijzigingen vragen een aanpassing van de verordeningen. Het gemeentebestuur kan in het voorjaar van 2023 de uitgewerkte voorstellen tegemoet zien.  We vergroten het bereik van minimaregelingen. Er wordt goed gebruikt gemaakt van de minimaregelingen in Waadhoeke. Er is extra ingezet op het bereiken van de doelgroep door ontwikkeling van de folder minimaregelingen, de opwegwijzer, door gebruik te maken van de media waaronder advertenties in Van Wad tot Stad, sociale media en door het verrichten van gerichte mailingen over specifieke onderwerpen zoals de Energietoeslag, de individuele inkomenstoeslag en de AV Frieso.  Energietoeslag.

De energietoeslag is in de vorm van categoriale bijzondere bijstand uitgekeerd voor een financiële tegemoetkoming van de energielasten.  We bieden ondersteuning voor kinderen in armoede aan middels SAM&. Onder deze noemer vindt de subsidiëring plaats van de stichting Leergeld en van het jeugdfonds sport en cultuur in het kader van gelijke kansen ontwikkeling. Daarnaast ontvangt stichting Babyspullen een subsidie, omdat ieder kind recht heeft op een goede start. 

We voeren de pilot Vroeg signalering van schulden (looptijd van 1 juli 2021 tot en met 2023) uit. Daarin staat verdere samenwerking met netwerkpartners, zoals woningcorporaties, energieleveranciers en vrijwilligersorganisaties centraal. Het project is in uitvoering. Evaluatie vindt plaats medio 2023.

45

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

 We verbeteren de vindbaarheid en toegang tot (schuld)hulpverlening voor ondernemers. Reeds jaren wordt de ‘’specialistische taak’’ schuldhulpverlening voor ondernemers uitgevoerd door een externe organisatie. In samenwerking met het Bureau Zelfstandigen Fryslan (BZF) wordt onderzoek gedaan naar de uitvoering van een lichtere vorm van schuldhulpverlening en preventie (coaching) voor zelfstandig ondernemers met (dreigende) schulden. 

We zetten in op ontmoeting en faciliteren in dorpen en wijken passende ontmoetingsplekken, zoals dorpshuizen en MFA's. In dit kader is de subsidieregeling Kleinschalige Ontmoetingsactiviteiten in Dorpen en Wijken gelanceerd. De regeling werd twee keer opengesteld – in maart en in september – en in beide gevallen was het subsidieplafond in anderhalve dag bereikt.  Opvang Oekraïense vluchtelingen In de eerste opdracht vanuit de veiligheidsregio heeft Waadhoeke bij en evenredige verdeling van het aantal Oekraïense vluchtelingen 140 opvangplekken te realiseren in gemeentelijk opvanglocaties. Deze opdracht is in oktober 2022 bijgesteld naar 213 opvangplekken. Eind 2022 werden er in de gemeentelijke opvanglocatie zo’n 173 vluchtelingen uit Oekraine opgevangen. Daarnaast worden ook bij particulieren nog steeds Oekraïense vluchtelingen gehuisvest. Eind 2022 zijn bij particulieren nog zo’n 40 vluchtelingen opgevangen. In het begin van deze crisis is gebruik gemaakt van tijdelijke opvang in de dorpshuizen, echter zijn en blijven we op zoek naar structurele opvang voor meerdere jaren. Binnen de projectorganisatie werken momenteel 6 medewerkers fulltime aan het regelen van alle zaken op de opvanglocaties. Ook is er veel hulp van alle vrijwilligers. Deze ondersteunen bij het regelen van allerlei administratie, Nederlandse les, werk, onderwijs, sport, vervoer, etc.

Hieronder een overzicht van de locaties die in 2022 zijn ingericht als gemeentelijke opvanglocatie.

Naam locatie

Adres Locatie

Dorpshuis Tzum

Nieuwbuurtsterweg 1, 8804 RG Tzum

Dorpshuis Achlum

U.P. Draismastraat 2, 8806 KL Achlum Hertog van Saxenlaan 78, 8802 PP, Franeker

Valk Hotel Franeker Nijstatelan, Menaldum MS de Hollans Weltevree Minnertsga

Nijlân 25, 9036 JL Menaam Oostelijke Industrieweg 1, 8801 JW Franeker Meinardswei 54-56, 74, 9047 KC Minnertsga

46

datum in Datum gebruik einde 17-317-92022 2022 17-315-92022 2022 13-72022 n.v.t. 29-62022 n.v.t. 25-102022 1-4-2023 14-122022 n.v.t. totaal per 31-12-2022

aantal 35 20 34 35 68 36 173

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

WMO - Wat wilden we bereiken?

WMO - Wat hebben we daarvoor gedaan?

 We zorgen ervoor dat het beleid ruimte biedt voor integraal maatwerk. Hierbij is continu aandacht voor de vraag van de inwoner en de integrale benadering vanuit de drie wetten. Gelet op de opgave vanuit de 3 K’s is gestart met het project Grip op de WMO. Hierbij is doorlopend aandacht voor verbeteringen. Dit project werkt aan het optimaliseren van onze toegang (gebiedsteam), beleid, monitoring, inkoop en contractmanagement. Doel: de WMO uitvoerbaar te houden, de kosten minder hard te doen stijgen en goed voorbereid te zijn op de opgaven in de nabije toekomst. 

We geven advies over de te maken afspraken met woningbouwcorporaties over de leefbaarheid van de omgeving en over het borgen van voldoende woningaanbod voor de diverse doelgroepen die nu of in de toekomst ondersteuning kunnen behoeven bij het zelfstandig thuis wonen; Hierbij proberen we zoveel mogelijk te normaliseren en te de-stigmatiseren. In de jaarlijkse prestatieafspraken zijn indien nodig voor diverse doelgroepen afspraken gemaakt. Daarnaast hebben we de lokale implementatie van het convenant Weer Thuis opgestart om de samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties en zorgaanbieders te versterken. Er is (cijfermatig) onderzoek gedaan ten behoeve van het opstellen van de woonzorgvisie die 1 januari 2024 vastgesteld moet zijn. Hierbij is ondersteuning geboden vanuit de Taskforce Wonen en Zorg. De uitkomsten van het onderzoek vormen de basis voor het opstellen van de visie.

47

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022



We werken samen met uitvoerings- en ketenpartners aan het beheersbaar houden van de kosten en de uitvoering van het sociaal domein met in het bijzonder aandacht voor het voorliggende veld, de huishoudelijke hulp, begeleiding en woonvoorzieningen. Wat betreft contractmanagement is er continu overleg met de zorgaanbieders over resultaat en kosten van de afgenomen hulpaanbiedingen en zorgtrajecten. Er is een start gemaakt met de concretisering van prestatieafspraken met de Skûle. Het collectief Wmo-vervoer en het leerlingenvervoer zijn als één gecombineerde opdracht ingekocht. Dat biedt ruimte voor een efficiënte inzet van chauffeurs en taxi’s en kan positief zijn voor de werkgelegenheid. Daarnaast zijn wacht- en aanmeldtijden voor het Wmo-vervoer verkort en is geïnvesteerd in milieuvriendelijker vervoer.

 In 2022 starten we met de inzet van de voorziening Gezond en veilig opgroeien – op maat –. Het is een doorlopend thema waar aandacht voor is, o.a. met jeugdondersteuning, overgang 18- 18+, verlengde jeugdzorg. Concreet binnen dit thema is de voorziening Beschermd Wonen Jong Thuis, die per 1 april 2022 provinciaal is ingezet. Dit sluit aan bij de ontwikkeling om begeleiding dicht bij huis te organiseren. Vanuit het programma Brede Aanpak Dakloosheid (BAD) is Waadhoeke aangesloten bij de aanpak Kamers met Kansen. Doelstelling van Kamers met Kansen is het bevorderen van duurzame schoolgang en het behalen van een startkwalificatie. Naast woonruimte wordt er begeleiding gegeven door een vrijwillige coach en daar waar nodig professionele begeleiding in complexe situaties. Dit krijgt in 2023 een vervolg.  Voorbereiding decentralisatie Beschermd Wonen met ingang van 2023. De decentralisatie werd uitgesteld en gaat pas in per 1 januari 2024. Hiermee is het jaar 2022 een ‘tussenjaar’ geweest waarin we moesten wachten op het financieel verdeelmodel. Halverwege 2022 is het verdeelmodel bekend gemaakt. Vooralsnog worden geen budgettaire problemen voorzien.



We maken samen met ketenpartners een verdere vertaling van het in 2021 vastgestelde mantelzorgbeleid. Op basis van de uitvoeringsagenda 2021/2022 zijn diverse stappen gezet zoals inventarisatie van de mantelzorgbehoefte, bewustwording en onderzoek, het oprichten van een regionale werkgroep en het oprichten van een lokale klankbordgroep. Eind 2022 heeft een evaluatie plaatsgevonden, op basis waarvan het nieuwe Uitvoeringsplan mantelzorgondersteuning 2023-2024 wordt opgesteld. 

We borgen een structureel mantelzorgnetwerk om kennis en ervaringen over de ondersteuning en waardering van mantelzorgers in de gemeente met elkaar te delen en om indien nodig bij te sturen op beleid. Door het instellen van een regionale werkgroep en een lokale klankbordgroep is dit gerealiseerd. Deelnemers aan deze overleggen zijn mantelzorgers, gebiedsteammedewerkers en professionals uit

48

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

de thuiszorg. Binnen de klankbordgroep worden signalen en ervaringen gedeeld. Tevens wordt getoetst of het beleid voldoet. Jeugd - Wat wilden we bereiken?

Jeugd - Wat hebben we daarvoor gedaan?



We zorgen samen met het onderwijs voor een domein overstijgende aanpak, waarbij er wordt genormaliseerd, ontzorgd en gedemedicaliseerd. Hiervoor is de pilot ‘de Huiskamer’ opgezet, waarbij collectieve jeugdhulp wordt ingezet op een speciale basisschool. De pilot ‘Pjutten’ biedt meer gespecialiseerde opvang van kinderen ter voorbereiding op het schoolgaan. Dit wordt in 2023 geëvalueerd.

 We versterken de omgeving van het kind waarbij het kind in het gezin centraal staat. Met inzet van de gelden vanuit het Nationaal Programma Onderwijs is de pilot ‘gebiedsteam op school’ opgezet. Normaliseren, participatie van ouders en een domeinoverstijgende aanpak zijn daarbij belangrijke onderdelen. De laagdrempelige ondersteuning en vroegtijdige hulpverlening moet thuiszitters voorkomen en de weerbaarheid verhogen. De pilot gaat van start in januari 2023.

49

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022



We versterken en zetten in op het voorliggend veld om het kind van zijn zorgen te ontlasten (o.a. mantelzorg) en zich te kunnen ontwikkelen. Het gebiedsteam hanteert de Buitenhuisaanpak wanneer de problemen van ouders de kinderen in hun ontwikkeling belemmeren. Hierbij worden kinderen in de gelegenheid gesteld zich als andere kinderen te ontwikkelen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de kinderopvang. Door met de pilot ‘gebiedsteam op school’ de omgeving te versterken worden de zorgen van kinderen sneller gesignaleerd en kan vroegtijdig worden ingezet op een probleemloze ontwikkeling van het kind. 

We evalueren en analyseren het aanbod “voorliggende veld”/algemene voorzieningen voor Noardwest Fryslân. De nieuwe inkoop van SDF heeft per 2024 een beperktere reikwijdte doordat alleen wordt ingekocht waartoe de Jeugdwet verplicht. De complementaire jeugdhulp valt er dan buiten. Dit betreft lichte, kortdurende hulp, zoals bijvoorbeeld weerbaarheidstraining en vaktherapie. Er is gestart met het voorliggende veld ten aanzien van de complementaire jeugdhulp en de ondersteuning die het gebiedsteam zelf biedt, in beeld te brengen.

 We evalueren en zetten in op de POH. Bij enkele huisartsenpraktijken is een POH ingezet. In beginsel vervult een gebiedsteammedewerker die rol waarmee mogelijk de inzet van jeugdhulp kan worden voorkomen. Er zijn ook huisartsenpraktijken die ook in afstemming met het gebiedsteam, een eigen POH inzetten. De evaluatie van deze inzet vindt plaats in 2023. 

We continueren de inzet van professionals (waaronder gebiedsteammedewerkers) op de scholen en kinderopvang. Aan iedere school en kinderopvang is een vaste gebiedsteammedewerker verbonden. Dit wordt voortgezet. 

We nemen actief deel aan provinciale werkgroepen (o.a. GIA, onderwijs/zorg, pleegzorg, hervormingsagenda). Om nauw betrokken te zijn bij de ontwikkelingen in de provincie nemen wij zowel ambtelijk bestuurlijk deel aan de meest relevante provinciale werkgroepen van SDF. In 2022 waren o.a. dit het Ambtelijk Overleg Jeugd, de Regiovisie, de implementatie inkoop jeugd, Passend Onderwijs en Zorg, Crisis en 18-/18+.

50

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Verschil

-63.273 17.098 -46.174 0 -46.174

-71.291 17.745 -53.546 4.014 -49.532

-71.088 19.385 -51.703 4.014 -47.689

203 1.640 1.843 0 1.843

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71 6.72 6.81 6.82

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18-

51

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Beleidsindicatoren Programma 7 Sociaal domein Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land 1 1

Jongeren met delict voor rechter

%

Kinderen in uitkeringsgezin

%

6

Werkloze jongeren

%

Netto arbeidsparticipatie

%

Bron

Periode Beschrijving

CBS Jeugd

2020

6

CBS Jeugd

2021

2

2

CBS Jeugd

2021

70,5

70,4

CBS Arbeidsdeelname

2021

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-02-2023)

52

Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Programma 7 Sociaal domein Personen met een bijstandsuitkering

aantal per 1.000 inwoners van 18 jaar en ouder

35,98

Lopende reintegratie- Per 1.000 27,85 voorzieningen inw. 15-65jr

Jongeren met jeugdhulp

43,12

CBS Participatiewet

2021 Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. 20,2 CBS 2020 Het aantal Participatiewet reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar 10,7 CBS 2022 Het percentage jongeren tot 18 Beleidsinformatie jaar met jeugdhulp ten opzicht Jeugd van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). CBS 2022 Jongeren met jeugdbescherming Beleidsinformatie betreft jongeren tot 18 jaar die Jeugd op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. CBS 2022 Het percentage jongeren (12-22 Beleidsinformatie jaar) met een Jeugd jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). CBS - Monitor 2022 Aantal per 1.000 inwoners in de Sociaal Domein betreffende bevolkingsgroep. Een WMO maat- werkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde ge-baseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

% van alle jongeren tot 18 jaar

9,7

Jongeren met jeugdbescherming

%

1,6

1,1

Jongeren met jeugdreclassering

%

0,3

0,3

67

64

Cliënten met een Per 1.000 maatwerkarrangement inwoners WMO

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-02-2023)

53

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Programma 8 Volksgezondheid en Milieu Hoofdkenmerken Dit programma omvat Volksgezondheid, Riolering, Milieubeheer, Afvalinzameling en –verwerking, Toezicht en handhaving en Begraafplaatsen. Voor wat betreft milieu en duurzaamheid is het uitgangspunt, om samen op weg te gaan naar een gezonde, schone, veilige en duurzame leef- en, woonomgeving en die voor de huidige en de komende generaties te behouden. Onder gezond wordt verstaan dat tenminste wordt voldaan aan de wettelijke omgevingseisen ten aanzien van bodem, water, geluid, licht, geur, luchtkwaliteit en veiligheid. Het onderdeel volksgezondheid in dit programma raakt aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de beschikbaarheid van preventieve en curatieve voorzieningen op het terrein van geestelijke en lichamelijke gezondheid voor haar inwoners, op grond van de Wet Publieke Gezondheid. Voor wat betreft rioleringen ligt het zwaartepunt van het beleid op adequate uitvoering van de wettelijke taken zoals genoemd in de Waterwet, Wet gemeentelijke watertaken, Wet Milieubeheer en de Europese Kaderrichtlijn Water. Volksgezondheid - Wat wilden we bereiken?

Volksgezondheid - Wat hebben we daarvoor gedaan?

54

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022



We voeren samen met onze partners een gerichte en indringende preventiecampagne om het hiervoor gestelde doel te realiseren.  We werken samen met partners aan activiteiten gericht op preventie (meer bewegen, vermindering van roken en alcoholgebruik) en bewustwording.  We werken samen met partners aan activiteiten gericht op veilig en gezond opgroeien. Door jongerenwerkers is extra inzet gepleegd rondom het thema sexting en grooming in het voortgezet onderwijs. Daarnaast is aandacht voor de IkPas-campagne. Hierbij worden inwoners gestimuleerd een maand lang geen alcohol te nuttigen. We zijn gestart met ‘Voel je goed’, waarbij mensen met verminderde gezondheidsvaardigheden een programma doorlopen waar gezonde voeding en beweging centraal staat. Verder wordt er op dit moment een programma gericht op jongeren met overgewicht voorbereid.  We werken samen met onze partners aan het actieplan Gezond In De Stad (GIDS). Extra aandacht is er voor de aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen (GIDS). Voorbeelden van uitgevoerde projecten en activiteiten zijn de financiering van het Volwassenenfonds Sport en Cultuur, Bewegen in de bijstand en weerbaarheidstrainingen voor kinderen. 

We gaan verder met de pilot Positieve gezondheid, die tot doel heeft inwoners zoveel mogelijk in staat te stellen tot eigen regie op bevordering van hun gezondheid. De pilot Positieve gezondheid is afgerond. De werkwijze en het gedachtegoed van Positieve Gezondheid komt terug in de nieuwe gezondheidsnota. 

We nemen als GIDS-gemeente deel aan het Actieprogramma Kansrijke Start van het Ministerie van VWS. Dit programma speelt een belangrijke rol om pasgeboren baby’s de 1e 1000 dagen een kansrijke start te geven. We zijn gestart met de uitvoering van de preventieve huisbezoeken en het programma Nu Niet Zwanger. Dit sluit aan bij het programma Kansrijke Start.  We actualiseren het beleid op het gebied van volksgezondheid. Er zijn in 2022 diverse gesprekken gevoerd met professionals uit het sociaal en medische domein om input op te halen voor de nieuwe gezondheidsnota. Het procesvoorstel voor de nieuwe gezondheidsnota is in september richting de gemeenteraad gegaan. Daarnaast is er in oktober een ateliersessie georganiseerd voor raadsleden. De opbrengsten van deze sessie worden verder uitgewerkt in de gezondheidsnota. Daarnaast zijn wij als gemeente actief betrokken bij de Friese Preventie Aanpak.



We versterken het gebiedsteam verder in het bieden van tijdelijke ondersteuning op maat in situaties waarin dat nodig is. Er is vanuit het de Nationaal programma onderwijs (NPO) geld vrijgemaakt voor inzet op de scholen, omdat er in toenemende mate zorgen zijn rondom thuiszitters. Er zijn leerlingen die kampen met angst en depressiviteit. We zetten in op ouderparticipatie, minder schooluitval en (dreigende) thuiszitters. Daarnaast wordt er met programma’s zoals Nu Niet Zwanger en Kansrijke Start meer aansluiting gezocht tussen het medische en sociaal domein.

55

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022



We zetten meer in op het sneller signaleren van verslavingsproblemen plus het actief aanpakken daarvan.  We zetten in op preventie bij jongeren inzake alcohol en drugs. Door het jongerenwerk wordt outreachend gewerkt in het geval van middelengebruik. Ook wordt er preventieve voorlichting gegeven op scholen. De preventiecampagne wordt onderdeel van het gezondheidsbeleid.



We versterken de aandacht van de voorwaarden voor en deelname aan vrijwilligerswerk binnen de gemeenschap. De subsidieregeling Kleinschalige Ontmoetingsactiviteiten in Dorpen en Wijken is ingesteld. Met deze regeling konden inwoners van dorpen en wijken € 750 aanvragen voor activiteiten die de leefbaarheid en sociale cohesie in eigen buurt, dorp of wijk bevorderden. De regeling deed hiermee een actief beroep op de inwoner, die direct betrokken werd bij de uitvoering. Daarnaast worden jongeren binnen het programma Maatschappelijke Diensttijd (MDT) gestimuleerd om vrijwilligerswerk te doen en zich ook op de langere termijn in te zetten voor hun leefomgeving.

56

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Milieu - Wat wilden we bereiken?

Milieu - Wat hebben we daarvoor gedaan?

 We trekken een energiecoach aan. In 2022 hebben we drie energiecoaches ingezet om bij inwoners met lage inkomens energiebesparende maatregelen toe te passen. Door de stijgende energieprijzen is die noodzaak alleen maar groter geworden. Daarom heeft het Rijk met 2 speciale uitkeringen middelen beschikbaar gesteld om meer te doen voor deze groepen. Er zijn nu 5 energiecoaches die we inzetten met energiebesparende maatregelen in hun instrumentenkoffer. Daarnaast is er de mogelijkheid tot CV-tuning en een witgoedwissel.  We zetten in op duurzame inkoopacties. Er zijn diverse inkoopacties georganiseerd. Alle woningeigenaren in Waadhoeke hebben brieven ontvangen om mee te doen aan de inkoopacties voor zonnepanelen, isolatiemaatregelen en warmtepompen. Ruim 2000 woningeigenaren hebben zich aangemeld voor de inkoopactie. 1 op de huiseigenaren heeft vervolgens verduurzamende maatregelen laten uitvoeren.  We gaan aan de slag met het MKB. In 2022 is er nog de mogelijkheid geweest voor ondernemers om korting te krijgen op een energiescan. Hier is geen gebruik van gemaakt. Voor de komende jaren wordt over een andere opzet nagedacht om ondernemers te stimuleren duurzame maatregelen te treffen. 57

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

 We ontwikkelen een energieloket. Er is in 2022 gewerkt aan de verbetering en uitbreiding van het thema duurzaamheid op de website van de gemeente. Op de website is onder andere informatie te vinden over subsidie- en financierings-mogelijkheden, de warmtetransitie visie en de Sustainable Developement Goals (SDG).

 We communiceren over duurzaamheid. Via het energieloket op de gemeentelijke website communiceren we over duurzaamheid. Daarnaast kunnen inwoners zich aanmelden voor de nieuwsbrief duurzaamheid die enkele keren per jaar verstuurd wordt. De huisstijl die is ontwikkeld voor duurzaamheid ‘OARS’, maakt de communicatie herkenbaar. Om de communicatie verder te intensiveren en gericht te kunnen inzetten is er een onderzoek gedaan naar bewonersprofielen in Waadhoeke. Aan de hand van deze profielen kan de communicatie richting inwoners gerichter gedaan worden.  We nemen deel aan landelijke of regionale campagnes over biodiversiteit. We waren partner in de biodiversiteitscampagne “Wat zullen we nou beleven!”. Een campagne waarin wordt samengewerkt met o.a. de Friese Milieu Federatie, Friese overheden, onderwijsinstellingen, IVN, Wereld Natuur Fonds en verscheidene ondernemers. We hebben deelgenomen aan brainstormsessies voor de opzet van de campagne in 2023. Waadhoeke is lid van stichting Steenbreek. Wij haken aan op hun communicatie over het vergroenen van de bebouwde omgeving.  We nemen deel aan de Nationale Boomfeestdag. Deelname aan de Nationale Boomfeestdag is onderdeel in het aanbod Natuur en Milieueducatie (pilot 2022-2023). Scholen kunnen zich opgeven om deel te nemen aan deze dag. 

We gaan biodiversiteit monitoren om vast te stellen welke invloed de gepleegde inzet op biodiversiteit heeft. Er is er opnieuw meegedaan met Mijn Berm Bloeit. Met deze actie worden vrijwilligers opgeroepen om bermen in kaart te brengen en vlinders en enkele eenvoudig herkenbare planten te tellen. Daarnaast is er gestart met een verkenning van een methode voor het monitoren van ecologisch beheerde grasstukken. Ook vind er monitoring plaats van de locatie die is ingezaaid in het kader van een provinciale subsidie voor biodiversiteit.  We hebben aandacht voor kennisoverdracht en bewustwording van biodiversiteit. De pilot voor Natuur en Milieu Educatie (NME) is van start gegaan voor het schooljaar 2022-2023. Er is een koppeling gemaakt met het bestaande cultuureducatieprogramma dat wordt uitgevoerd door Waadzinnig. Scholen kunnen kiezen uit een aanbod van verschillende activiteiten zoals: eetbaar plein, op bezoek bij de boer, en Wad ’n Wonder. We hebben twee publieksacties biodiversiteit uitgevoerd. In het voorjaar is er een voucheractie geweest waarmee inwoners € 5 korting kregen op een bes-dragende of bestuivende plant. De planten konden gekocht worden bij 5 lokale tuincentra. Er zijn 300 vouchers uitgegeven.

58

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

In het najaar is er een uitdeelactie geweest voor 25.000 biologische bloembollen. Circa 25 locaties (o.a. dorpshuizen) hadden zich aangemeld als uitgiftepunt. Er is gehoor gegeven aan initiatieven om biodiversiteit te bevorderen. Voor deze initiatieven zijn er subsidies beschikbaar gesteld vanuit het dorpen- en wijkenfonds. 

We geven zelf het goede voorbeeld door binnen de eigen organisatie structureel en breed in te zetten op biodiversiteit. Binnen ons eigen beheer neemt het areaal dat we ecologisch beheren nog steeds toe. Ook gebruiken we steeds meer biologisch plantgoed.

 We nemen deel aan de Zwerfafvalcampagne Friesland Schoon. Waadhoeke heeft (samen met de gemeente Harlingen) mee gedaan aan de zwerfafvalcampagne Samen Fryslân Schoon van de Friese Milieu Federatie. Er zijn diverse activiteiten georganiseerd om het zwerfafval te bestrijden. 23 basischolen hebben meegedaan aan de Himmelwike waarbij leerlingen zelf afval opruimen en er is een speciale theaterles en gastles over zwerfafval ontwikkeld waar gretig gebruik van is gemaakt. Voor middelbare scholen is een specifiek zwerfafvalprogramma ontwikkeld, waaraan de Campus Middelsee heeft meegedaan. Vrijwilligers van allerlei verenigingen, organisaties en instellingen zijn gefaciliteerd met materialen bij opruimacties in de eigen omgeving en is het verzamelde zwerfafval afgevoerd. De grote zwerfafvalopruimactie ‘Skjin Wetter’ rond en op het oppervlaktewater door diverse (watersport)verenigingen e.d. heeft plaatsgevonden. Het monitoringsonderzoek van Nederland Schoon heeft plaatsgevonden van de beeldkwaliteit naar het voorkomen van zwerfafval op de meetlocaties in de gemeente.  We zetten in op verbetering van afvalscheiding op scholen. Op scholen wordt via het aanbod van natuur en milieueducatie aandacht gevraagd voor afvalscheiding. Het ingezamelde restafval van scholen wordt voortaan ook afgevoerd voor nascheiding, evenals het huishoudelijk afval.

Op verzoek van leerlingen wordt het groente- en fruitafval op de betreffende basisschool gescheiden ingezameld. Vanuit de gemeente en Omrin zijn de benodigde inzamelmiddelen beschikbaar gesteld. Het betreft een proef om te bekijken of dit verder uitgerold kan worden in aansluiting bij de behoefte van scholen.  We maken sorteeranalyses. Er zijn twee sorteeranalyses uitgevoerd waarbij de samenstelling van het huishoudelijke afval in de sortibak c.q. grijze minicontainer is onderzocht. Een analyse bestaat uit een steekproef van totaal 6070 mini-containers. Een analyse is uitgevoerd in een stadswijk van Franeker en een analyse in een dorp en buitengebied. Deze steekproef geeft een adequaat beeld en inzicht van de samenstelling van de diverse categorieën in het restafval van de sortibak van huishoudens.  We doen mee aan de Bewustwordingscampagne VANG. De gemeente Waadhoeke doet mee aan de bewustwordingscampagne Samen Halen We Alles er uit. Deze publiekscampagne richt zich op de doelstellingen van het programma Van Afval naar Grondstof (VANG). Campagnejaar 2022 stond in het teken van het verbeteren van afvalscheiding voor huishoudens. Dit met inzet van 3 bekende influencers, nieuwe content formats en een nieuwe lijn waarbij huishoudens zelf dagelijkse producten die minder afval veroorzaken mogen testen. De campagne heeft een enorm bereik gerealiseerd. 59

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

 We zetten in op de optimalisatie van gescheiden inzameling. In Waadhoeke worden bepaalde categorieën huishoudelijke afvalstoffen gescheiden bij de bron ingezameld. Daarnaast wordt het restafval na-gescheiden, waarbij de installatie verder is geoptimaliseerd door uitbreiding van de bestaande scheidingsinstallatie met een zogenaamde danotrommel. Vanuit het binnenstadsmanagement is er aandacht voor het verbeteren van de inzamelvoorzieningen in de binnenstad van Franeker. Er hebben een aantal investeringen plaatsgevonden om bestaande voorzieningen te verbeteren. In 2022 is de Afvalstoffenverordening geactualiseerd. De Afvalstoffenverordening bevat regels over de inzameling en scheiding van afvalstoffen van huishoudens. Er is een enquête/inwonerspoll gehouden over de openingstijden van de milieustraat, die 186 reacties heeft opgeleverd. Het effect is dat op zaterdag de openingstelling is verruimd.

 We voeren de acties uit het beleidsplan Tusken Skimer en Moarnsdage. In 2021 is het beleidsplan vastgesteld. In de winterperiode (donkere tijd) zijn we gestart met de acties die hieruit voortvloeien, zoals communicatiecampagnes, trainingen en bewustwording binnen de organisatie.

 We geven uitvoering aan de acties in de bodemvisie. Er is gestart met de uitvoering van de speerpunten uit de gemeentelijke Bodemvisie. In samenwerking met gemeenten treft de FUMO voorbereidingen om meer inzicht over diffuse gebiedsverontreiniging met lood te verkrijgen. Voor het ontwikkelen van een strategie voor vitale bodem in de landbouw worden de mogelijkheden onderzocht. Samen met meerdere gemeenten heeft een uitvoerige verkenning van de mogelijkheden plaatsgevonden voor inzet van organische reststromen voor bodemverbetering in de landbouw. Voor mijnbouwactiviteiten is de gemeente aangesloten bij het overleg met de landelijke Domeinbegeleidingsgroep Mijnbouw van het Ministerie en in Friesland via de Friese Mijnbouwtafel. De gemeente staat in nauw contact met Rijkswaterstaat voor de Leefomgeving Bodem+ over bodemontwikkelingen. Samen met de FUMO is gewerkt aan het voorbereiden van de overdracht van de bodemtaken in het kader van de Omgevingswet met de FUMO en provincie. Specifiek geeft Waadhoeke uitvoering aan de Bodemvisie door te participeren in de voorbereidingen voor vorming van een kenniscluster verzilting en daarnaast is ook deelgenomen aan de ontwikkeling van een regionaal kennisschakelpunt bodem en ondergrond. Nieuwe bodemonderzoeksgegevens zijn ingevoerd in het Bodeminformatiesysteem (shared service).

60

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Verschil

-13.661 12.568 -1.093 14 -1.079

-14.194 12.610 -1.584 210 -1.373

-14.408 13.041 -1.367 210 -1.157

-214 431 216 0 216

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Beleidsindicatoren Programma 8 Volksgezondheid & Milieu Indicator

Eenheid

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Kg per inwoner %

Waad Neder hoeke land 202 169

58,5

26,8

Bron CBS - Statistiek Huishoudelijk afval Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-02-2023)

61

Periode Beschrijving 2021

2020

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Hoofdkenmerken Dit programma richt zich op het wonen en de gewenste ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente. Polders, dijken en akkers, watergangen, werelderfgoed de Waddenzee, monumentaal Franeker en de karakteristieke (terp)dorpen: samen typeren ze ons gebied. Ze geven Waadhoeke de ruimtelijke kwaliteit die inwoners en bezoekers zo waarderen. Er zijn ook ontwikkelingen die hierop van invloed zijn en om aandacht vragen. Denk daarbij aan ontwikkelingen in de landbouw (schaalvergroting, bodemdaling, verzilting, monocultuur, vergroten percelen), de groei van toerisme en recreatie, de demografische ontwikkelingen (minder inwoners, vergrijzing en ontgroening, voorspelde krimp van het aantal huishoudens), de energietransitie en de veranderende woningmarkt. Het vinden van de juiste balans tussen de diverse belangen met het behoud van de gewenste ruimtelijke kwaliteit is een continue uitdaging.

62

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?

 We stellen een monitor op voor de woningmarkt (zowel huur als koop). Samen met de beide woningcorporaties en huurdersverenigingen en met hulp van adviesbureau KAW zijn wij bezig om een overzichtelijke woningmarktthermometer/-monitor Waadhoeke op te zetten. Afgelopen jaar is hiervoor al een en ander gedaan, echter vanwege corona is de voortgang hierin vertraagd. Het is de bedoeling om in 2023 een woningmarktthermometer/-monitor gereed te hebben.

63

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2022

 We leveren maatwerk per dorp en wijk vanuit de lokale behoefte. Wij hebben met diverse dorpsbelangen/plaatselijk belangen en wijk-/buurtverenigingen gesproken over (mogelijke) nieuwbouw projecten. Hieruit zijn een aantal mogelijke projecten naar voren gekomen, die tezamen met dorpsbelangen/plaatselijk belangen en wijk-/buurtverenigingen nader worden uitgewerkt. In december is het actuele woningbouwprogramma aan de raad toegestuurd.

 We brengen als eerste stap het startersvraagstuk inclusief oplossingsmogelijkheden in beeld. Het rapport "Kansen voor starters in Waadhoeke" is besproken in een kernteamsessie en in de raad van 3 maart. Per 2023 is er budget beschikbaar voor de invoering van een starterslening.  We overleggen met (markt)partijen om te komen tot betaalbare woonconcepten. Wij zijn continu in gesprek met (markt)partijen om te komen tot betaalbare woonconcepten, die ook voldoen aan de maatwerk wensen die leven in onze dorpen en wijken. Gemeente Waadhoeke, woningcorporaties Accolade en Wonen Noordwest en de huurdersorganisaties De Bewonersraad en Huurdersvereniging Franeker (HVF) hebben eind 2022 prestatieafspraken ondertekend. In de afspraken is extra aandacht voor duurzaamheid en energiearmoede.