Bijlage 1. jaarstukken 2020 Dienst NWF.pdf

Jaarstukken 2020 Versie 1

Dit is een publicatie van de Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân Postadres algemeen: Postbus 4 8800 AA Franeker Telefoonnummer algemeen: 0517-380200 Eise Eisingastraat 8 8801 KE Franeker

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 2 Voorwoord ............................................................................................................................. 4 1 Inleiding ......................................................................................................................... 6 1.1 Opzet jaarstukken 2020 ......................................................................................... 6 1.2 De organisatie ........................................................................................................ 7 1.2.1 Taken en bevoegdheden ................................................................................ 8 1.2.2 Begroting- en rekeningprocedure ...................................................................

8 2 Jaarverslag 2020 ..........................................................................................................10 2.1 Algemeen..............................................................................................................10 2.2 COVID-19 virus en jaarrekening 2020 ...................................................................55 2.3 Financiële programmaverantwoording 2020, totaal Dienst ....................................10 2.4 Programma Werk, Participatie en Inkomen ...........................................................11 2.4.1 Doelstellingen en acties Werk, Participatie en Inkomen ............................... 11 2.4.2 Cliënten - Programmaonderdeel Werk en Participatie .................................. 14 2.4.3 Financiën - Programmaonderdeel Werk en Participatie ................................ 16 2.4.4 Cliënten - Programmaonderdeel Inkomen .................................................... 17 2.4.5 Financiën - Programmaonderdeel Inkomen .................................................. 18 2.5 Programma Armoedebestrijding ............................................................................20 2.5.1 Doelstellingen en acties Armoedebestrijding ................................................ 20 2.5.2 Toekenningen – Armoedebestrijding ............................................................

22 2.5.3 Financiën – Armoedebestrijding ................................................................... 23 2.6 Programma Wmo en Jeugdwet .............................................................................24 2.6.1 Inleiding ........................................................................................................ 24 2.6.2 Focus op tijdige uitvoering van projecten binnen De Dienst NWF ................. 24 2.6.3 Inzet op kostenbeheersing, monitoring en verdere verbetering van het administratieve proces ................................................................................................. 26 2.6.4 Doelstellingen en acties Wmo en Jeugdwet ................................................. 29 2.6.5 Cliënten – Programmaonderdeel Wmo......................................................... 31 2.6.6 Financiën – Programmaonderdeel Wmo ...................................................... 34 2.6.7 Cliënten – Programmaonderdeel Jeugdwet .................................................. 36 2.6.8 Voorzieningen – Programmaonderdeel Jeugdwet ........................................ 39 2.6.9 Verwijzingen – Programmaonderdeel Jeugdwet ........................................... 40 2.6.10 Financiën – Programmaonderdeel Jeugdwet ...............................................

41 2.7 Paragraaf Bedrijfsvoering ......................................................................................43 2.7.1 Doelstellingen en acties Bedrijfsvoering ....................................................... 43 2.7.2 Paragraaf Weerstandsvermogen .................................................................. 45 2.7.3 Risico´s in relatie tot de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit .... 47 2.8 Paragraaf Financiering ..........................................................................................48 2.8.1 Financieringsbehoefte/leningenportefeuille/renterisiconorm ......................... 48 2.8.2 Kasgeldlimiet ................................................................................................ 48 2.8.3 Kasgeldbeheer ............................................................................................. 48 2.8.4 Liquiditeitsbeheer .........................................................................................

48 3 Jaarrekening 2020 ........................................................................................................50 3.1 Balans per 31 december 2020 ..............................................................................50 3.2 Overzicht van baten en lasten over 2020 ..............................................................51 3.2.1 Overzicht van baten en lasten conform BBV-regelgeving ............................. 52 Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 2

3.2.2 Bedrijfsvoeringslasten .................................................................................. 53 3.3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..............................................55 3.3.1 Continuïteit ................................................................................................... 55 3.3.2 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening .................... 55 3.3.3 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva ............................... 56 3.3.4 Grondslagen voor de resultaatbepaling ........................................................ 57 3.3.5 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................. 58 3.4 Toelichting op de balans per 31 december 2020 ...................................................59 3.4.1 Materiële vaste activa ................................................................................... 59 3.4.2 Vlottende activa ............................................................................................ 60 3.4.3 Eigen vermogen ........................................................................................... 62 3.4.4 Verloop voorziening......................................................................................

63 3.4.4.1 Voorziening personele verplichtingen ........................................................63 3.4.5 Vlottende passiva ......................................................................................... 63 3.4.6 Niet uit de balans blijkende verplichtingen .................................................... 64 3.5 Toelichting overzicht van baten en lasten..............................................................65 3.5.1 Resultaten- en verschillenanalyse bedrijfsvoeringslasten ............................. 65 3.5.2 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen .............................................

67 4 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ...................................................70 4.1 Besluit tot vaststelling............................................................................................71 5 Bijlage A Overzicht materiële vaste activa ...................................................................72 6 Bijlage B SISA bijlage 2020 ..........................................................................................73 7 Bijlage C Verdeelsleutel bedrijfsvoeringslasten ............................................................76 8 Bijlage D Afrekening met deelnemende gemeenten ....................................................77 9 Bijlage E Overzicht berekening Vangnetuitkering Inkomen 2020 ..................................79 10 Bijlage F Overzicht van baten en lasten naar taakvelden ..............................................80 11 Bijlage G Beleidsindicatoren .........................................................................................81 12 Bijlage H Afkortingen ....................................................................................................82 13 Bijlage I Organogram ultimo 2020.................................................................................84

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 3

Voorwoord 2020, een jaar als geen ander Het jaar 2020 was een jaar als geen ander. Iedereen ging thuiswerken en zelfs degenen die dat eerst nooit deden, kunnen er nu goed mee overweg en zien zelfs zo af en toe ook wel de voordelen ervan. Ondanks én dankzij Corona hebben we er bij de Dienst een heel bijzonder en succesvol jaar van weten te maken, kijk maar: We hebben het keurmerk World Class Workplace behaald! Op grond van de reacties in het medewerkersonderzoek van Effectory. Medewerkers gaven hun mening over de Dienst als bedrijf en over zaken als onderlinge samenwerking, sfeer, de eigen invloed en ontwikkelingsmogelijkheden. De onderzoekers concludeerden: ‘We hebben nog nooit zulke mooie resultaten gezien’. Onze resultaten zijn vergeleken met de gemiddelde scores van andere organisaties op het terrein van openbaar bestuur en veiligheid en we scoren op allen punten hoger dan het gemiddelde. Met inzet van onze medewerkers hebben we Bureau Zelfstandigen Friesland geholpen om alle aanvragen TOZO-regeling te verwerken. Vele werkzaamheden en processen binnen de Dienst zijn versneld gedigitaliseerd. Team Wmo & Jeugdwet werkte aan allerlei projecten, een paar voorbeelden: implementatie inkoop Hulpmiddelen en CAK eigen bijdrage, kostenbewustzijn Jeugd, implementatie inkoop hoog specialistische Jeugdhulp en herinschaling locaties verblijf en WLZ signalen.

Team Inkomen heeft het proces aanvraag Levensonderhoud gedigitaliseerd en zich enorm flexibel opgesteld om de grote hoeveelheid aanvragen levensonderhoud in maart en april op te vangen. Het beleid bij bewindvoering is verbeterd. Klanten met een uitkering en kosten bewindvoering krijgen nu voor onbepaalde tijd bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten. Dit scheelt 100 aanvragen op jaarbasis. De individuele studietoeslag is flink verhoogd. Een aantal cliënten kreeg daardoor een nabetaling. Ook met thuiswerken is het team Inkomensadministratie weer gelukt om alle periodieke betalingen tijdig de deur uit te krijgen.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 4

Team Informatisering heeft: - de BRP-koppeling in Regieboxx gerealiseerd en berichtenverkeer is in 2020 eerst naar versie 2.4 gegaan en aan het einde van het jaar naar 3.0. - Teams versneld uitgerold en wordt volop gebruikt. We kunnen al niet meer zonder. - IEB (I-Eigen Bijdrage) is geïmplementeerd. - Met behulp van Cognos is informatie ontsloten op het gebied van Participatie, Wmo, Jeugd en Inkomen. Collega’s van de werkvloer hebben er de beschikking over en er zijn veel rapporten opgesteld. Team Interne Zaken heeft heel veel aandacht besteed aan communicatie rondom Corona, zowel richting klanten, collega’s, als netwerkpartners en anderen. Ondanks de haperende economie zijn in 2020 weer ruim 500 mensen volledig of gedeeltelijk (bij parttime werk) uitgestroomd uit de bijstand. Team Werk & Participatie is doorgegaan met het opnieuw inrichten van het team. Er zijn nu 3 subteams: team jongeren, team Harlingen, Terschelling en Vlieland en team Waadhoeke. In deze teams zitten collega’s van het team Werk en Participatie en Pastiel. Op deze manier sluiten we nog beter aan bij de gemeentelijke wensen. Dit was lang niet alles, maar samen zorgen we dat het sociaal werkt! Marius Jellema directeur

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 5

1 Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2020 van de Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân, hierna te noemen De Dienst. De accountant heeft de controle op de jaarrekening 2020 afgerond. In hoofdstuk 4 vindt u zijn controleverklaring.

1.1 Opzet jaarstukken 2020 De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag is opgenomen in hoofdstuk 2 en bestaat uit de programmaverantwoordingen op dienstniveau en de paragrafen weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering. De programmaverantwoording geschiedt zowel inhoudelijk als financieel. De programmaverantwoording laat puur de baten en lasten van het programma zelf zien. De bedrijfsvoeringslasten verantwoorden we in deze jaarstukken in hoofdstuk 3. In paragraaf 3.2 vindt u het overzicht van baten en lasten. Hierin zetten we de baten en lasten van de programma’s inclusief de bedrijfsvoerings-lasten uiteen. De rapportage is: 1. voorzien van een samenvatting van de uitvoering van het Programmaplan. 2. per programma ingericht, voorzien van onder andere: o bestandsontwikkeling o in- en uitstroom o financiën o vergelijking in NWF 3. voor wat betreft het onderdeel Bedrijfsvoering voorzien van onder andere: o financiën o formatie o verzuim In hoofdstuk 3 is de jaarrekening opgenomen, bestaande uit de balans, het overzicht van baten en lasten en de verantwoording van de bedrijfsvoeringslasten. In hoofdstuk 4 treft u de controleverklaring van onze accountant aan. Tevens is hierin het bestuursbesluit tot vaststelling van de programmarekening 2020 opgenomen. In de jaarstukken hanteren we een aantal afkortingen.

Een overzicht hiervan kunt u vinden in bijlage H.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 6

1.2 De organisatie De Gemeenschappelijke Regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân, gevestigd te Franeker, is opgericht per 1 januari 1999, destijds bij besluiten van de gemeenten het Bildt, Franekeradeel, Harlingen, Menameradiel en Vlieland, op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Per 1 januari 2005 is o.a. de gemeente Terschelling toegetreden tot de Gemeenschappelijke Regeling. Sinds 1 januari 2018 zijn wij, mede na de gemeentelijk herindeling, werkzaam voor de gemeenten Harlingen, Terschelling, Vlieland en Waadhoeke. In 2019 en 2020 is door gemeenten en De Dienst een juridische en organisatorische omvorming van De Dienst voorbereid, waardoor De Dienst per 2021 de taken vanuit een Bedrijfsvoeringsorganisatie gaat uitvoeren. Reden van deze omvorming is de verzelfstandiging van het vaststellen van beleid op het gebied van het Sociaal Domein door de gemeenten. De Dienst heeft een platte structuur met korte lijnen. De directeur stuurde in 2020 via teamleiders de afdelingen beleid, dienstverlening en bedrijfsvoering aan en was tevens secretaris van het bestuur. Het bestuur van De Dienst wordt vertegenwoordigd door één of meerdere wethouders van de deelnemende gemeenten. De samenstelling van het algemeen bestuur was per 31 december 2020 als volgt:

Naam

Gemeente

Functie

Mevrouw J. Hoekstra- Sikkema Mevrouw B. Tol Mevrouw N. Haarsma-Vrieswijk Mevrouw C. de Pee De heer E. de Groot De heer P. Schoute Mevrouw E. de Ruijter

Terschelling Waadhoeke Waadhoeke Waadhoeke Harlingen Harlingen Vlieland

Voorzitter Waarnemend voorzitter Lid Lid Lid Lid Lid

Daarnaast was er in 2020 ook een dagelijks bestuur. Dit werd gevormd door:

Naam

Gemeente

Mevrouw J. Hoekstra- Sikkema Mevrouw B. Tol De heer P. Schoute De heer M.J. Jellema

Terschelling Waadhoeke Harlingen De Dienst

Vanaf 1 januari 2021 is als gevolg van de omvorming naar een bedrijfsvoeringsorganisatie geen sprake meer van een geleed bestuur maar is een enkelvoudig bestuur aangesteld. Het management van de Dienst wordt gevormd door:

Naam

Functie

De heer M.J. Jellema

Directeur

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 7

1.2.1 Taken en bevoegdheden Wij verrichten op grond van de huidige Gemeenschappelijke Regeling (deels) de volgende taken: 1. Uitvoering van de Participatiewet (w.o. ook de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo)) 2. Uitvoering van de Jeugdwet 3. Uitvoering van de IOW/IOAW 4. Uitvoering van de IOAZ 5. Uitvoering van het Bbz 6. Uitvoering van de Wmo 2015 7. Uitvoering van de Wet Kinderopvang 8. Uitvoering van overige wetten op de terreinen van de sociale zekerheid, gesubsidieerde arbeid, maatschappelijke zorg en jeugdzorg waarvan de uitvoering aan de gemeentebesturen al dan niet in medebewind is opgedragen. 1.2.2 Begroting- en rekeningprocedure Artikel 34 van de Wet gemeenschappelijke regelingen schrijft het volgende voor: Begroting • Het algemeen bestuur van de GR stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. • Het dagelijks bestuur van de GR zendt de begroting binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 1 augustus van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten. Financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening • Het dagelijks bestuur van de GR zendt vóór 15 april van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende gemeenten.

Jaarrekening • Het algemeen bestuur van de GR stelt de jaarrekening vast in het jaar volgende op het jaar waarop deze betrekking heeft. • Het dagelijks bestuur van de GR zendt de jaarrekening binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 juli van het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft, aan gedeputeerde staten. Op 10 april 2019 is de begroting 2020 voorlopig door het algemeen bestuur van de Dienst vastgesteld. Na zienswijzen van de gemeenteraden is de begroting 2020 op 27 november 2019 definitief vastgesteld. De laatste Begroting na Wijziging 2020 is op 7 oktober 2020 door het algemeen bestuur vastgesteld. Op 19 februari 2021 zijn de voorlopige jaarcijfers 2020 door De Dienst verstuurd naar de gemeenten.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 8

Jaarverslag 2020 In het jaarverslag beschrijven we de resultaten van de acties die we in 2020 ondernomen hebben om de doelstellingen uit de begroting na wijziging 2020 te behalen

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 9

2 Jaarverslag 2020 2.1 Algemeen Het jaarverslag is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV 2004).

2.2 Financiële programmaverantwoording 2020, totaal Dienst De totale programmaverantwoording geeft alleen inzicht in de realisaties en begroting van de verschillende programma’s. Daarom is het volgende overzicht exclusief bedrijfsvoeringlasten opgenomen. Jaar 2020 Begroting na wijziging 2020 a. b.

Afwijking (a-b)

Lasten in euro's Werk & Participatie Inkomen Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Totaal lasten

2.337.796 32.678.310 2.733.332 15.358.260 18.443.442 71.551.141

2.738.061 35.603.250 2.891.080 14.575.897 17.620.075 73.428.363

-400.265 -2.924.940 -157.748 782.363 823.367 -1.877.222

Baten in euro's Werk & Participatie Inkomen Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Totaal baten

-5.623 485.839 59.211 387.595 268.242 1.195.264

477.010 128.154 406.100 1.011.264

-5.623 8.829 -68.943 -18.505 268.242 184.000

Resultaat

-70.355.877

-72.417.099

Dekking in euro's Bijdrage gemeenten Werk & Participatie Inkomen Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Totaal dekking

2.343.419 32.192.471 2.674.122 14.970.665 18.175.200 70.355.877 -

Netto resultaat

Afwijking (c/b) in %

Begroting 2020

Jaar 2019

-15% -8% -5% 5% 5% -3%

2.470.282 24.678.493 3.004.041 13.559.617 14.375.243 58.087.676

2.294.931 23.823.021 2.894.687 13.714.424 17.982.574 60.709.637

18%

576.975 207.280 457.276 1.241.531

2.195 682.758 195.624 322.402 1.202.980

2.061.222

-3%

-56.846.145

-59.506.657

2.738.061 35.126.240 2.762.926 14.169.797 17.620.075 72.417.099

-394.642 -2.933.769 -88.804 800.868 555.125 -2.061.222

-14% -8% -3% 6% 3% -3%

2.470.282 24.101.518 2.796.761 13.102.341 14.375.243 56.846.145

2.292.735 23.140.263 2.699.063 13.392.022 17.982.574 59.506.657

-

-

-

-

c.

2% -54% -5%

De inhoudelijke toelichting op de cijfers is opgenomen onder de programmaverantwoording per programma. We verwijzen hiervoor naar de paragrafen 2.4 (Werk, Participatie en Inkomen), 2.5 (Armoedebestrijding) en 2.6 (Wmo en Jeugdwet).

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 10

2.3 Programma Werk, Participatie en Inkomen Participatie, het meedoen aan de samenleving is voor iedereen belangrijk. Het is een essentiële basisbehoefte. Sociale contacten onderhouden, nieuwe vaardigheden leren, een bijdrage leveren aan de maatschappij, of bij een organisatie werken zijn voorbeelden waardoor mensen bij de samenleving worden betrokken. Sommigen kunnen dit op eigen kracht. Anderen hebben daar ondersteuning bij nodig. Arbeidsparticipatie stelt mensen in staat om zelf voor inkomen te zorgen en onafhankelijk te zijn. Daarom streven we ernaar zoveel mogelijk mensen aan werk te helpen. Waar dat niet lukt, richten we ons op andere middelen om de betrokkenheid bij de samenleving te bevorderen. Bijvoorbeeld door inkomens- en participatieondersteuning. Het programma Werk, Participatie en Inkomen richt zich op de uitvoering van deze ondersteuning. Het programma kent drie pijlers: Werk (re-integratie op de arbeidsmarkt), Participatie (naar vermogen meedoen in de samenleving) en Inkomen (uitkeringen). In de volgende paragrafen wordt de stand van zaken met betrekking tot de realisatie van de doelstellingen en de financiële verantwoording verder toegelicht.

2.3.1 Doelstellingen en acties Werk, Participatie en Inkomen In 2020 hebben we de volgende acties ondernomen om onze doelstellingen te behalen: Thema: Nieuwe visie Participatiewet samen met SWF en Fryske Marren Doelstellingen o Vormgeven aan de uitvoering van de nieuwe visie Participatiewet samen met SWF en Fryske Marren Acties De gemeenten betrokken in de gemeenschappelijke regeling Fryslân West (Empatec) hebben hun visie vastgelegd in de position paper en het keuzedocument en deze documenten zijn aangeboden aan de gemeenteraden. In 2020 zijn we in lijn met deze visie, aan de slag gegaan met de start van lokale teams. Sinds september zijn we als Dienst gestart met de lokale teams HTV (Harlingen, Terschelling en Vlieland) en Waadhoeke. HTV is gevuld met medewerkers van Pastiel, Harlingen Werkt! en de Dienst. Het team Waadhoeke is gevuld met medewerkers van Pastiel en de Dienst. Door deze andere manier van organiseren kunnen we beter inspelen op de lokale gemeentelijke wensen en de samenwerking met de gebiedsteams intensiveren. Ook de samenwerking met Pastiel is hierdoor verbeterd. We werken niet meer samen, maar we werken als 1 team, met 1 gemeentelijke opdracht. Inwoners krijgen hierdoor een integraal plan van aanpak en hoeven niet per organisatie een nieuwe intake te doen.

Alhoewel de samenwerking pril is, zien we nu in de praktijk al praktische voordelen voor zowel onze inwoners als werkgevers.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 11

Thema: Daling aantal uitkeringsgerechtigden, groei in arbeidsmarkttoeleiding Doelstellingen Alle doelstellingen zijn opgesteld voordat de coronacrisis begon, welke invloed heeft gehad op het behalen van de doelstellingen. o Ondanks een verwachte economische krimp het aantal bijstandsgerechtigden Participatiewet Basis en IOAW verlagen met 1% ten opzichte van het bestand per ultimo 2019. Dit betekent een totale uitstroom van 376 cliënten, waarvan 138 naar werk en scholing o Verhogen parttime werk om daarmee de gemiddelde uitkering per cliënt te verlagen o Verhogen uitstroom naar werk binnen kansrijke sectoren o Verhogen van de preventiequote naar 35% o Voorkomen dat mensen vanuit de WW in de bijstand komen Acties De gevolgen van Corona op de economie zijn goed zichtbaar in onze cijfers. De instroom is groter geweest dan begroot en de uitstroom naar werk is met name in de periode april/ mei tijdelijk nagenoeg stil komen te vallen. Gelukkig is de economie ook veerkrachtig gebleken, mede door de inzet van tijdelijke stimuleringsregelingen zoals de TOZO en NOW. Hierdoor hebben we aan het eind van het jaar alsnog nagenoeg de begrote volledige uitstroom kunnen realiseren (375). De parttime uitstroom is wel achtergebleven bij de begroting.

Ondanks de economische crisis is de doelstelling om in te zetten op kansrijke sectoren behouden, maar deze sectoren zijn in de loop van het jaar wel veranderd. In het eerste kwartaal is veel inzet geweest op de voorbereiding van de Werkparade, die gepland stond voor 1 april. Deze is niet doorgegaan en wij hebben onze dienstverlening moeten aanpassen. In de loop van het jaar zijn er nieuwe arrangementen tot stand gekomen samen met ondernemers en is veel inzet geweest bij het ondersteunen van deze ondernemers in samenwerking met Bureau Zelfstandigen Fryslân (o.a. bij de uitvoering van de TOZO). De begrote preventiequote is gehaald (35,4%). Vooral in het begin van de crisis was er voor veel ondernemers en inwoners onduidelijkheid over de nieuwe tijdelijke regelingen. Hierdoor hebben veel mensen een bijstandsaanvraag gedaan, maar hadden ze hier uiteindelijk niet recht op. Wij hebben veel inwoners kunnen ondersteunen bij het aanvragen van de tijdelijke regelingen, waardoor bijstand niet nodig bleek. De doorstroom van de WW naar de bijstand is beter verlopen door de voorlichtingsbijeenkomsten die we in samenwerking met het UWV hebben verzorgd. Dit initiatief is inmiddels door andere gemeenten in de provincie overgenomen.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 12

Thema: Anticiperen op wetswijziging inburgering per 2021 Doelstellingen o Op 1 januari 2021 klaar zijn voor de “Veranderopgave Inburgering” (VOI) Acties Gedurende 2020 is duidelijk geworden dat de VOI verder in de tijd is verschoven naar 1 januari 2022. Desalniettemin zijn we door gegaan met de voorbereiding omdat wij zien dat we daarmee onze inwoners sneller kunnen begeleiden naar een plek in de maatschappij. De Dienst is aangesloten bij de pilot VOI. Wij ondersteunen bij de ontwikkeling van de volgende instrumenten en experimenteren hiermee: o Brede intake, Persoonlijk Inburgeringsplan (PIP) en handhaving; o Financieel ontzorgen en zelfredzaamheid; o Module Arbeid en Participatie.

Thema: Zorgvuldig afhandelen van (uitkerings-)aanvragen Doelstellingen o Het verkorten van de doorlooptijden van de aanvragen levensonderhoud o Het borgen van de kwaliteit van ingekochte participatietrajecten o Het verleggen van de nadruk van repressieve naar preventieve handhaving Acties o De doorlooptijd van de aanvragen levensonderhoud is met 2 dagen gedaald (naar 27 kalenderdagen) ten opzichte van het jaar 2019. Gezien de toename van het aantal aanvragen in deze periode in verband met de coronacrisis is dit een mooi resultaat. Daarnaast is het aanvraagproces beoordeeld op effectiviteit. Huidige stappen in het proces die geen waarde toevoegen voor de klant zijn waar mogelijk verwijderd. o Om de kwaliteit van onze ingekochte participatietrajecten te borgen en om aan de eisen van ons inkoopbeleid te blijven voldoen hebben wij op 1 maart 2020 het nieuwe inkoopbeleid (open house) geïntroduceerd. Door gebruik te maken van de open-house constructie kunnen wij concrete eisen stellen aan de ingekochte trajecten, zonder concessies te hoeven doen aan de flexibiliteit en keuzevrijheid van de in te huren professionals. Wij kunnen zo goed maatwerk blijven leveren en onze klanten het best passende traject blijven aanbieden. Door periodiek te controleren en de dienstverlening te evalueren blijft de kwaliteit geborgd.

o Er is een eerste invulling gegeven aan het organiseren van de aspecten van de Cirkel van Naleving. Zo is er gestart met het maken van een jaarplan waarin deze aspecten terug te vinden zijn: wat gaan we op welke moment oppakken? In het kader van voorlichting is er in een nieuwsbrief aan de Gebiedsteams aandacht geschonken aan hoe handhaving te werk gaat bij signalen en (vervolgens) onderzoeken. En er is vanuit het optimaliseren van de interne processen een project gestart wat er voor moet zorgen dat rollen en verantwoordelijkheden duidelijker zijn bij het ontvangen en verwerken van signalen. Al deze acties dragen bij aan het verleggen van het zwaartepunt van handhaving van repressie naar preventie. Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 13

2.3.2

Cliënten - Programmaonderdeel Werk en Participatie

Bestandsontwikkeling Werk en Participatie De bestandsontwikkeling Werk & Participatie laat zien hoeveel cliënten wij op dit moment in de portefeuille hebben.

Bestandsontwikkeling aantal cliënten Werk en Participatie De Dienst NWF Individuele maatwerktrajecten Loonkostensubsidie I-deel Beschut Werken Gebiedsteam Pastiel Eindtotaal

Begroting Ultimo Gemiddelde na wijziging Jaar 2020 Jaar 2020 2020 a. b. 1.046 1.019 1.036 63 59 56 20 20 17 553 570 573 189 190 186 1.871 1.857 1.868

Afwijking (a-b) c. -17 3 3 -3 4 -11

Afwijking Begroting (c/b) in % 2020 -2% 6% 16% 2% -1%

Jaar 2019

1.078 51 14 644 135 1.922

1.055 58 14 630 168 1.925

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 14

Instroom cliënten Werk en Participatie Onderverdeling in cliëntgroepen op basis van percentage loonwaarde: • 0-40% (van waarde): zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt (overigens niet altijd arbeidsongeschikt) • 40-80% (perspectiefrijk): grote afstand tot de arbeidsmarkt • 80-100% (kansrijk): kleine afstand tot de arbeidsmarkt (“direct bemiddelbaar”)

Ultimo 2020

Procentuele verdeling bestand ultimo 2020

Instroom cliënten Werk & Participatie 0-40%

95

21%

68

140%

Instroom cliënten Werk & Participatie 40-80%

287

64%

237

121%

Instroom cliënten Werk & Participatie 80-100%

67

15%

44

152%

Instroom cliënten Werk & Participatie

449

100%

349

129%

Instroom cliënten Werk & Participatie

Procentuele Ultimo instroom 2020 t.o.v. 2019 totaal instroom 2019

Team Werk & Participatie

Uitstroom cliënten Werk en Participatie In het onderstaande overzicht staat hoeveel cliënten er zijn uitgestroomd en in hoeverre de uitstroom overeenkomt met de begroting van 2020. De volledige uitstroom betreft cliënten die volledig zijn uitgestroomd uit de uitkering. Daarnaast kunnen er cliënten gedeeltelijk uitstromen, waarbij er een deel van de uitkering in stand blijft. De gedeeltelijk en de volledig uitgestroomde cliënten vormen de totale uitstroom cliënten Werk & Participatie.

Uitstroom cliënten Werk & Participatie

Ultimo 2020 Begroot 2020

In % van begroting 2020

Team Werk & Participatie Volledige uitstroom naar werk

121

125

97%

Volledige uitstroom naar scholing

25

13

192%

Volledige uitstroom overig

182

197

92%

Volledige uitstroom cliënten TWP

328

335

98%

Volledige uitstroom overig (PW Inrichting/Bbz/IOAZ)

47

41

115%

Volledige uitstroom cliënten

375

376

100%

Gedeeltelijke uitstroom cliënten TWP

181

207

87%

Totale uitstroom cliënten Werk & Participatie

556

583

95%

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 15

2.3.3

Financiën - Programmaonderdeel Werk en Participatie

De Dienst NWF - Programma Werk en Participatie Taakveld

Jaar 2020

Begroting na wijziging 2020

Afwijking (a-b)

a.

b.

c.

585.885 479.085 177.856 15.000 1.257.826

693.299 477.232 207.000 95.000 1.472.531

-107.414 1.853 -29.144 -80.000 -214.704

-15,5% 0,4% -14,1% -84,2% -14,6%

775.903 307.738 153.000 75.000 1.311.641

787.792 326.648 14.875 18.150 1.147.465

585.885 479.085 15.000 1.079.970

693.299 477.232 95.000 1.265.531

-107.414 1.853 -80.000 -185.561

-15,5% 0,4% -84,2% -14,7%

775.903 307.738 75.000 1.158.641

805.817 326.648 15.000 1.147.465

2.337.796

2.738.061

-400.265

-14,6%

2.470.282

2.294.931

-3.214 402 -2.812

-

-3.214 402 -2.812

-

1.098 1.098

-3.214 402 -2.812

-

-3.214 402 -2.812

-

1.098 1.098

-5.623

-

-5.623

-

2.195

2.343.419

2.738.061

-394.642

2.470.282

2.292.735

Afwijking Begroting 2020 (c/b) in %

Jaar 2019

Lasten in euro's 6.4

6.5

Begeleide participatie Re-integratie TWP Re-integratie Pastiel Re-integratie Beschut Werken Lokale participatie-initiatieven

Arbeidsparticipatie Re-integratie TWP Re-integratie Pastiel Lokale participatie-initiatieven

Totale lasten Participatie Baten in euro's 6.4

6.5

Begeleide participatie ESF Debiteuren

Arbeidsparticipatie ESF Debiteuren

Totale baten Participatie Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen

-14,4%

Toelichting financiën Re-integratie TWP Dit betreft het budget dat het Team Werk en Participatie heeft voor de inzet van eigen uren en de inzet van maatwerk. Er is in 2020 sprake van een onderbesteding die grotendeels toe te schrijven is aan de maatregelen rondom Covid-19 waardoor er minder trajecten dan gewoonlijk konden worden ingezet. Lokale participatie-initiatieven De lokale participatie-initiatieven betreft lokaal budget van de gemeenten Harlingen en Waadhoeke. De gemeenten besteden dit budget zelf. Er in 2020 sprake van een onderbesteding.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 16

2.3.4

Cliënten - Programmaonderdeel Inkomen

Bestandsontwikkeling Inkomen In onderstaande grafiek en tabellen is te zien hoeveel cliënten een inkomensvoorziening hebben. Hierin staat gespecificeerd wat voor soort uitkering deze cliënten hebben. Ook laten onderstaande overzichten zien hoe het verloop van deze cliëntgroep is over de afgelopen kwartalen. De tabel toont in hoeverre de aantallen in de begroting van 2020 zijn gerealiseerd.

Aan het begin van de coronacrisis was de verwachting dat het aantal cliënten Inkomen door de verslechterde economische omstandigheden sterk zou toenemen. In de eerste maanden zagen we ook een flinke toename. Rond de zomerperiode kwam hier een kentering in en kwam de uitstroom van cliënten weer goed op gang.

Bestandsontwikkeling aantal cliënten Inkomen De Dienst NWF Participatiewet Basis Participatiewet Inrichting Participatiewet Krediethypotheek Participatiewet Préstarter IOAW IOAZ BBZ Starters BBZ Gevestigden Eindtotaal

Begroting Ultimo Gemiddelde na wijziging Jaar 2020 Jaar 2020 2020 a. b. 1.424 1.409 1.437 53 46 45 6 4 4 1 0 0 115 120 123 14 15 16 4 5 5 5 7 9 1.622 1.607 1.640

Afwijking (a-b) c. -28 1 0 0 -3 -1 0 -2 -33

Afwijking Begroting (c/b) in % 2020 -2% 2% 12% -2% -5% -7% -23% -2%

Jaar 2019

1.423 45 3 4 127 13 12 8 1.635

1.416 46 3 3 128 14 11 10 1.629

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 17

2.3.5

Financiën - Programmaonderdeel Inkomen

De Dienst NWF - Programma Inkomen Jaar 2020

Begroting na wijziging 2020

Afwijking (a-b)

a.

b.

c.

Inkomensregelingen BUIG Loonkostensubsidie Beschut Werken Lasten onderzoek IOAZ Lasten onderzoek Bbz Bbz kapitaalverstrekkingen Bbz levensonderhoud gevestigden (voor 2020) TOZO Uitvoeringslasten TOZO

23.798.384 155.659 739 22.392 18.500 7.741.986 940.650

23.969.816 267.768 37.802 65.712 11.262.152 -

Totale lasten inkomensregelingen

32.678.310

Inkomensregelingen Debiteuren BUIG Mutatie voorziening debiteuren BUIG Debiteuren Bbz Debiteuren TOZO Totale baten inkomensregelingen

Taakveld

Afwijking (c/b) in %

Begroting 2020

Jaar 2019

-171.432 -112.109 739 -15.410 -47.212 -3.520.166 940.650

-0,7% -41,9%

24.194.516 346.059 41.600 96.318 -

23.444.774 121.167 34.094 85.500 137.486 -

35.603.250

-2.924.940

-8,2%

24.678.493

23.823.021

216.825 -154.475 201.285 222.204

361.625 115.385 -

-144.800 -154.475 85.900 222.204

-40,0% 74,4%

411.180 165.795

404.275 278.484 -

485.839

477.010

8.829

1,9%

576.975

682.758

32.192.471

35.126.240

-2.933.769

-8,4%

24.101.518

23.140.263

Lasten in euro's 6.3

-40,8% -71,8% -31,3%

Baten in euro's 6.3

Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen

Toelichting financiën BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorziening aan Gemeenten: BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers). De definitieve BUIG-budgetten voor het jaar 2020 zijn eind september bekend gemaakt. Hierin is voor alle gemeenten een corona-compensatie opgenomen en heeft tot gevolg dat geen van de Noordwest gemeenten een tekort heeft op de BUIG. TOZO Voor de Tozo regeling zijn in tranches voorschotten verstrekt aan de gemeenten. De rijksbijdrage voor Tozo bestond uit een deel voor de uitkeringen inzake Tozo en voor een deel uit een bijdrage voor de uitvoeringslasten. De kapitaalverstrekkingen Tozo zijn, voorzover ze nog niet zijn afgelost, opgenomen onder de financiële vaste activa op de balans per 31 december 2020. De kapitaalverstrekkingen zien we dus ook niet terug hier in het programma Inkomen.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 18

Bij het opmaken van de 2e begroting na wijziging 2020 was de Tozo-3 die per 1 oktober 2020 inging nog niet bekend. Ook was er op dat moment nog weinig bekend over de werkelijke realisatie van de Tozo-regeling. Het begrote bedrag bestaat dus uit de voorschotten inzake Tozo-1 en Tozo-2. De uiteindelijke realisatie ten opzichte van begroting verschilde per gemeente. De grootste onderschrijding ten opzichte van begroting was bij de gemeente Waadhoeke. Debiteuren BUIG Tot en met 2019 werden de debiteuren BUIG geadministreerd volgens het kasstelsel, echter had dit gemoeten volgens het baten- en lastenstelsel. Dit verklaart ook de afwijking tussen de begroting en realisatie. Ook de mutatie voorziening debiteuren dient via het programma Inkomen te lopen, waar deze vorige jaren terug te vinden was onder programma Bedrijfsvoering. Financiële verschillen Financiële verschillen tussen begroting en realisatie ontstaan doordat er gedurende het jaar mutaties plaats vinden in aantal cliënten, in de aard van cliënten (b.v. particulier-ondernemer, alleenstaand-samenwonend) en in de gemiddelde uitkering. Vangnetuitkering De begrote vangnetuitkering Inkomen 2020 is opgenomen in de gemeentelijke begrotingen. Uiteraard faciliteren wij de gemeenten wel in de prognose van en de berekening van deze vangnetuitkering Inkomen over 2020. Voor het inzicht verwijzen wij u naar bijlage E.

In 2020 hoeft er geen vangnetuitkering te worden aangevraagd voor onze gemeenten.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 19

2.4 Programma Armoedebestrijding Leven in armoede heeft vaak grote gevolgen. Uit onderzoek blijkt dat kinderen die opgroeien in armoede op school slechter presteren en een groter risico lopen dat zij ook als volwassene door armoede of andere negatieve maatschappelijke gevolgen worden getroffen. Dit leidt vaak tot een ongewenst sociaal isolement dat generaties lang kan duren. Dit vraagt om een effectieve armoedebestrijding, waarbij een samenspel verlangd wordt van inwoners en hun netwerken en diverse betrokkenen, waaronder overheden, professionals etc. Vanuit hun verantwoordelijkheid zetten gemeenten verschillende (financiële) regelingen in via de gebiedsteams en de Dienst. 2.4.1 Doelstellingen en acties Armoedebestrijding In 2020 hebben we de volgende acties ondernomen om onze doelstellingen te behalen: Thema: Aanbevelingen uit armoedeonderzoek: meer nadruk op preventie en integrale werkwijze Doelstellingen o Armoede wordt teruggedrongen en zo mogelijk voorkomen door middel van een samenhangend stelsel van diverse (financiële) regelingen. Hierbij is er specifieke aandacht voor kinderen. o Om effectief armoede te voorkomen en te bestrijden wordt er samengewerkt met inwoners en hun netwerken en diverse actoren, waaronder overheden, professionals en het maatschappelijk middenveld.

o In het kader van armoedebestrijding bieden we mensen met hoge zorgkosten en een laag inkomen een collectieve zorgverzekering aan. Acties o Vanuit de werkgroep schulddienstverlening is een communicatieplan voor het verhogen van het bereik van de minimaregelingen uitgewerkt. Er is een flyer en hand-out gemaakt waarop alle minimaregelingen zichtbaar zijn. o De werkgroep schulddienstverlening bestaat uit professionals vanuit de uitvoering en beleid. De werkgroep schulddienstverlening maakt verbinding met de lokale en regionale partijen zoals de vrijwilligersorganisaties, welzijn, bedrijfsleven, woningbouwcorporaties, kerken, voedselbank etc. Daarnaast worden alle beleidsontwikkelingen gedeeld en besproken met de adviesraad. o Inwoners kunnen gebruik maken van de collectieve zorgverzekering AV Frieso bij De Friesland. Vanaf 1 januari 2020 bieden wij onze inwoners naast het huidige aanvullende pakket ‘’compleet’’ het ‘’compact’’ pakket aan. Hiermee wordt aan de burgers met een lagere zorgbehoefte een goedkopere zorgverzekering aangeboden. Daarnaast is er met ingang van 1 januari 2020 een nieuwe minimaregeling van kracht geworden; de CER-regeling (Compensatie Eigen Risico). Bij volledige besteding van het eigen risico 2020 kan men in aanmerking komen voor een maximale tegemoetkoming van € 100.

Het doel van deze regeling is de lasten van inwoners met een minimuminkomen en hoge zorgkosten verminderen en het voorkomen van zorgmijdend gedrag. Structureel vindt er communicatie naar de inwoners plaats over deze nieuwe regeling om het bereik van deze regeling te vergroten. Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 20

Eind 2019 is er net als het voorgaand jaar een brede communicatie-actie ingezet om het gebruik van de AV Frieso te stimuleren. Hiervoor is de doelgroep die een voorziening vanuit de Wmo heeft actief benaderd. Het aantal AV Frieso verzekerden is begin dit jaar slechts met 11 toegenomen. Weliswaar leverde de communicatie-actie 215 nieuwe verzekerden op, maar daarentegen waren er ook 204 afmeldingen. Reden: overstap naar andere zorgverzekeraars of nog wel via De Friesland verzekerd, maar zonder aanvullende verzekering. Overigens is vanuit het armoede onderzoek gebleken dat het bereik van de AV Frieso hoger ligt dan het landelijk gemiddelde.

Thema: Wens om integrale toegang tot schulddienstverlening bij gebiedsteams te beleggen Doelstellingen o In het kader van preventie signaleren we schuldenproblematiek vroegtijdig door pro-actief in gesprek te gaan met inwoners o We zetten in op het bevorderen van financiële zelfredzaamheid. Acties o De pilot vroegsignalering in Harlingen is gestart per 1 september 2020. Als gevolg van de coronacrisis is de aanpak enigszins aangepast. Grotendeels heeft de afhandeling digitaal en/of per telefoon plaatsgevonden. De huidige situatie geeft ook kansen om inzicht te krijgen in deze aanpak in de huidige 1,5 meter samenleving. Bij positieve eindresultaten (na de evaluatie in 2021) wordt deze aanpak aansluitend verder uitgerold naar de overige gemeenten. Met deze preventieve aanpak proberen we grotere schuldenproblematiek, met alle nadelige gevolgen van dien, te voorkomen. o De werkgroep schulddienstverlening gaat in gesprek met vrijwilligers over de ondersteuning bij thuisadministratie. De focus ligt op het bevorderen van de financiële zelfredzaamheid en het voorkomen van problematische schulden. Thema: Hoge kosten bijzondere bijstand voor bewindvoering Doelstellingen o Het realiseren van een kostenverlaging van bijzondere bijstand voor bewindvoering Acties Het aantal inwoners dat gebruik maakt van een vergoeding voor bijzondere bijstand is gelijk, maar de kosten zijn lager.

Oorzaak hiervan is gelegen in tariefswijzigingen van onder andere problematische schulden tarief naar een normaal tarief en/of van meer- naar eenpersoons bewind.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 21

Vanaf 1 juli 2019 kunnen de kosten van bewindvoering opgenomen worden als correctiepost in een VTLB (vrij te laten bedrag) rapport. Wanneer dit het geval is bij een inwoner in een WSNP (schuldsanerings) traject zal er geen bijzondere bijstand meer verstrekt worden. Daarnaast wordt met ingang van april 2020, op basis van een actuele VTLB berekening, beoordeeld in hoeverre een inwoner in een WSNP traject ruimte heeft om deze kosten zelf te betalen. Deze inwoners hebben namelijk lang niet altijd een besteedbaar inkomen op het minimum en kunnen mogelijk deze kosten zelf betalen. Voorheen kreeg deze doelgroep standaard bijzondere bijstand. Een goed resultaat in bovengenoemde doelen, waaraan gewerkt wordt vanuit de werkgroep schulddienstverlening, draagt bij aan een daling van het aantal inwoners dat gebruik moet maken van bewindvoering. 2.4.2

Toekenningen – Armoedebestrijding

Bestandsontwikkeling aantal toegekende aanvragen Begroting na wijziging 2020 a. b.

Jaar 2020 De Dienst NWF

Bijzondere bijstand vergunninghouders Bijzondere bijstand overig Compensatieregeling Wettelijk Eigen Risico Kindpakket Thuis Kindpakket Jeugdcultuurfonds Kindpakket Jeugdsportfonds Kindpakket St. Leergeld Participatiefonds Individuele studietoeslag Individuele inkomenstoeslag Kinderopvang Aantal cliënten bewindvoering AV Frieso idem voor niet-uitkeringsgerechtigden

Afwijking (a-b)

Afwijking Begroting (c/b) in % 2020

Jaar 2019

c.

9 319 305 268 77 350 1.690 314 6 709 17

10 298 598 273 56 381 2.156 379 2 676 17

-1 21 -293 -5 21 -31 -466 -65 4 33 0

-10% 7% -49% -2% 38% -8% -22% -17% 5% 0%

12 346 598 387 77 461 1.611 459 0 767 21

11 377 0 270 56 393 1.841 476 1 661 21

452

437

15

3%

437

439

809 1.326

814 1.320

-6 6

-1% 0%

816 1.330

858 1.292

Toelichting bestandsontwikkeling Compensatieregeling Wettelijk Eigen Risico Dit betreft een nieuwe regeling per 2020. Er zijn minder aanvragen binnengekomen dan begroot. De verwachting is echter dat er ook in 2021 nog aanvragen binnen zullen komen die betrekking hebben op het kalenderjaar 2020. Kindpakket St. Leergeld In 2020 zijn er 22% minder aanvragen toegekend dan was begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat er minder schoolreisjes, kampen e.d. waren in 2020.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 22

Financiën – Armoedebestrijding

2.4.3

De Dienst NWF - Programma Armoedebestrijding Jaar 2020

Begroting na wijziging 2020

Afwijking (a-b)

a.

b.

c.

112.972

119.738

730.166 33.856 327.642 1.091.665 30.996 537.192 1.659.853

Afwijking (c/b) in %

Begroting 2020

Jaar 2019

-6.766

-5,7%

52.672

82.732

689.573 27.725 297.616 1.014.914 59.800 640.975 1.715.689

40.593 6.131 30.026 76.751 -28.804 -103.783 -55.836

5,9% 22,1% 10,1% 7,6% -48,2% -16,2% -3,3%

741.218 50.679 410.953 1.202.850 642.710 1.845.560

753.932 34.456 348.659 1.137.047 611.719 1.748.766

39.574 3.300 129.653 99.247 30.016 300 52.482 45.031 12.623 199.967 612.192

38.444 165.000 118.000 20.000 2.500 66.874 66.500 2.400 184.188 663.906

1.130 3.300 -35.347 -18.753 10.016 -2.200 -14.392 -21.469 10.223 15.779 -51.714

2,9%

62.500

-21,4% -15,9% 50,1% -88,0% -21,5% -32,3% 8,6% -7,8%

127.500 115.500 24.000 107.700 66.500 165.422 669.122

44.909 171.042 109.480 19.000 82.409 48.698 3.600 193.006 672.144

Schuldpreventie Totaal inkomensregelingen

17.724 2.289.769

74.800 2.454.395

-57.076 -164.626

-76,3% -6,7%

74.800 2.589.482

37.388 2.458.298

Maatwerkdienstverlening 18+ Schuldhulpverlening

330.592

316.947

13.645

4,3%

361.887

353.658

2.733.332

2.891.080

-157.748

-5,5%

3.004.041

2.894.687

Inkomensregelingen Bijzondere bijstand

59.211

128.154

-68.943

-53,8%

207.280

195.624

Totale baten Armoedebestrijding

59.211

128.154

-68.943

-53,8%

207.280

195.624

2.674.122

2.762.926

-88.804

-3,2%

2.796.761

2.699.063

Taakveld

Lasten in euro's 6.1

6.3

Samenkracht en burgerparticipatie Kinderopvang Inkomensregelingen Bijzondere bijstand bewindvoering Bijzondere bijstand vergunninghouders Bijzondere bijstand overig Inkomensvoorz. Bijz.Bijstand Compensatieregeling Wettelijk Eigen Risico AV-Frieso Bijzondere bijstand Kindpakket Gebiedsteams Coördinatie Kindpakket.nl Kindpakket Stichting Leergeld Kindpakket Jeugdsportfonds Kindpakket Jeugdcultuurfonds Kindpakket Stichting Babyspullen Participatiefonds Mantelzorgfonds Individuele studietoeslag Individuele inkomenstoeslag Minimabeleid

6.71

Totale lasten Armoedebestrijding Baten in euro's 6.3

Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen

Toelichting financiën Het grote verschil bij de AV-Frieso wordt veroorzaakt doordat de zorgconsumptie in 2020 lager lag dan oorspronkelijk was begroot. Het betreft hier nog wel een voorlopige afrekening. De definitieve afrekening 2020 volgt pas in januari/februari 2022. Financiële verschillen tussen begroting en realisatie ontstaan doordat er gedurende het jaar mutaties plaats vinden in het gemiddeld aantal toegekende aanvragen en in de gemiddelde uitkering. Tot en met 2019 werden de debiteuren geadministreerd volgens het kasstelsel, echter had dit gemoeten volgens het baten- en lastenstelsel. Dit verklaart ook de afwijking tussen de begroting en realisatie. Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 23

2.5 Programma Wmo en Jeugdwet 2.5.1 Inleiding Gemeenten hebben de wettelijke taak om ervoor te zorgen dat hun inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen wonen en vanuit hun eigen leefomgeving mee kunnen doen aan de samenleving (Wmo). Vanuit de Jeugdwet hebben gemeenten de taak dat jeugdigen veilig en gezond kunnen opgroeien tot volwassenen die regie kunnen voeren over hun leven. De Dienst voert taken uit op het gebied van de Wmo en Jeugdwet voor de gemeenten in Noardwest Fryslân. Vanuit deze taken regelen wij voor de gemeenten vele zaken zoals: • De toegang tot applicaties o Systeeminrichtingen o Digitaliseren en Innovatie o Berichtenverkeer (technisch) • De administratieve verwerking van voorzieningen en betalingen o Procesbewaking o Beschikken, bestellen, betalen o Berichtenverkeer: digitale toewijzingen en declareren (uitvoering) • Kwalitatieve zaken o Inkoop en Contractbeheer o Bezwaar en Beroep o Handhaving en Toezicht o Beleidsimplementatie • Het beheersen van de planning en control cyclus o Begroten, monitoren en verantwoorden Wij zijn een belangrijke informatiebron voor de gemeenten op het gebied van wet- en regelgeving, inkoop en contracten, processen, financiën en overige vraagstukken en actualiteiten. Hiernaast adviseren wij de gemeenten en hun gebiedsteams gevraagd en ongevraagd over passende oplossingen voor cliënten en onze gezamenlijke ketenprocessen.

Hiervoor schakelen wij eventueel ook met onze ketenpartners, zoals aanbieders, Sociaal Domein Fryslan (SDF), Sociale verzekeringsbank (SVB), Centraal Administratie Kantoor (CAK) en onze Adviesraad. 2.5.2 Focus op tijdige uitvoering van projecten binnen De Dienst NWF De Dienst is (mede) verantwoordelijk voor een betrouwbare (juiste, tijdige en volledige) implementatie en uitvoering van het Rijks-, regionaal en lokaal beleid. In 2020 hebben wij aan de volgende projecten gewerkt: Wet

Project

Beleid lokaal/regionaal/Rijk

Status

Wmo

Voorbereiding inkoop Huishoudelijke Hulp Inkoop en implementatie inkoop Collectief Vervoer Implementatie iEB (Abonnementstarief Wmo CAK)

Lokaal NWF

Uitgesteld, gepland voor 2021 Uitgesteld, gepland voor 2021 Afgerond

Wmo Wmo

Lokaal NWF Rijk

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 24

Wmo Wmo Jeugdwet Jeugdwet Jeugdwet Jeugdwet Jeugdwet Jeugdwet Wmo-JW Wmo-JW Wmo-JW Wmo-JW

Inkoop en implementatie inkoop Hulpmiddelen Implementatie Vernieuwing Wlz uitvraag Voorbereiding implementatie Woonplaatsbeginsel Evaluatie SDF-Facturatie Jeugd Voorbereiding inkoop SDF specialistische jeugdhulp Evaluatie inkoop SDF specialistische jeugdhulp Implementatie inkoop Hoogspecialistische Jeugdhulp Implementatie herinschaling locaties Verblijf Berichtenverkeer 3.0: Maandfacturatie en nieuwe berichten jeugdwet Implementatie iPGB Bedrijfsvoeringsorganisatie Cognos management informatie

Lokaal NWF

Afgerond

Rijk

Afronding 1ste kwartaal 2021 Uitgesteld, gepland voor 2021 Afgerond

Rijk Regionaal(SDF) Lokaal (Bedrijfsvoering) Regionaal (SDF)

Lopend

Regionaal (SDF)

Afgerond

Regionaal (SDF)

Afgerond

Regionaal (SDF)

Afgerond

Rijk

Afronding 1ste kwartaal 2021 Uitgesteld Afgerond Lopend

Rijk Lokaal NWF Lokaal (Bedrijfsvoering)

Huishoudelijke Hulp Contractueel gezien moest de Huishoudelijke Hulp voor 2021 opnieuw worden ingekocht. Vanwege de coronacrisis is deze inkoop in overleg met de aanbieders uitgesteld tot 2022 en is het huidige contract met een jaar verlengd. Stabiliteit, goede thuisondersteuning binnen de RIVM-richtlijnen en zekerheid voor inwoners en aanbieders stonden dit jaar voorop. Er zijn overlegtafels georganiseerd met de aanbieders van de Huishoudelijke Hulp om alvast vooruit te kijken naar de nieuwe inkoop. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn de stijging in het gebruik van voorzieningen en de inzichten en kennis die zijn opgedaan in de dienstverlening tijdens corona. Hulpmiddelen Hulpmiddelencentrum (HMC) is op 3 april 2020 door de rechtbank Rotterdam failliet verklaard. Onze overeenkomst met HMC liep 30 april 2020 af. Met ingang van 1 mei 2020 hebben we een Raamovereenkomst afgesloten met Medipoint BV, maar door het faillissement van HMC veranderden de overnameregels. Op 12 augustus 2020 zijn de curator en Medipoint tot overeenstemming gekomen over de overname van het hulpmiddelenbestand. Daarmee zijn de hulpmiddelen definitief eigendom van Medipoint en kon Medipoint de leveringen en diensten conform de overeenkomst afwikkelen. Voor de Dienst leidde deze late overname er toe dat de factuurafhandeling met Medipoint pas eind december gereed was.

Medipoint heeft tijdens het proces de leveringen en diensten volgens de voorwaarden uitgevoerd. Collectief Vervoer Op 17 juni 2020 stemde het Bestuur in met het intrekken van de aanbesteding Collectief Vervoer, vanwege de onzekerheden rondom corona, voor met name aanbieders. In 2021 wordt het collectief vervoer alsnog opnieuw aanbesteed. De eerder vastgestelde

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 25

uitgangspunten zullen dan opnieuw tegen het licht van de actuele situatie en verwachtingen rondom onder andere coronamaatregelen en vervoer worden gehouden. CAK – Eigen bijdrage Per 2020 melden we inwoners met een Wmo-voorziening waarvoor een eigen bijdrage geldt, zelf aan bij het CAK. Vanwege vertraging bij het CAK heeft de eerste aanmelding pas in juli 2020 plaatsgevonden. Technisch is de aanlevering goed verlopen, maar mede omdat de administratie en klantenservice van het CAK met problemen kampte, kwamen veel vragen bij de gemeente terecht. Woonplaatsbeginsel De invoering van de Wet Woonplaatsbeginsel is uitgesteld naar 2022. Het woonplaatsbeginsel regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp. Wij hebben in 2020 een provinciale werkgroep geïnitieerd waarin Friese gemeenten samen de (administratieve) knelpunten van deze nieuwe wet in kaart brengen en hierin afspraken maken over de te nemen stappen van de implementatie van de wet. De werkgroep gaat ook adviezen uitwerken voor de afhandeling van financiële consequenties die de nieuwe wet met zich meebrengt voor de Friese gemeenten onderling. Pilot 4-ogenprincipe De pilot 4-ogenprincipe zoals eerder beschreven in de bestuursrapportage heeft geen doorgang gevonden in 2020.

Vanuit de regionale werkgroep, bestaande uit SDF, gemeenten en aanbieders, is geconcludeerd dat de uitvoering die destijds bedacht is, niet tot resultaten zou leiden waar alle deelnemers zich in konden vinden. Er wordt nu gekeken of de pilot in een andere vorm wel uitvoering kan krijgen

2.5.3

Inzet op kostenbeheersing, monitoring en verdere verbetering van het administratieve proces

Kostenbewustzijn in Gebiedsteams en bij De Dienst verhogen Om goede kwaliteit van zorg te leveren binnen het beschikbare budget van het programma Jeugdwet is de verbinding tussen de Gebiedsteams en De Dienst belangrijk. Samen met de Gebiedsteams werkten we aan het vergroten van de expertise rond kostenbewustzijn, waardoor er constructieve gesprekken met aanbieders kunnen plaatsvinden over onder andere inschaling en opschaling. Er zijn heldere afspraken gemaakt over de rolverdeling tussen gebiedsteammedewerkers en adviseurs van De Dienst. Proces Gebiedsteam – Coach kostenbewustzijn – Adviseurs Wmo & Jeugdwet o In Harlingen heeft dit geleid tot een plan van aanpak en een strakke monitoring met periodieke evaluatie van de voortgang en resultaten. Daarnaast is er een periode een coach kostenbewustzijn ingezet. Op basis van de periodieke evaluatie zijn diverse aanpassingen in het werkproces van gebiedsteam Harlingen doorgevoerd. o De adviseurs zijn geschoold op het gebied van de inkoop Jeugdhulp en het opstellen van doelen en resultaten. Met deze kennis kunnen zij de gebiedsteams beter faciliteren.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 26

o

o

Gemeenten zetten waar mogelijk in op een praktijkondersteuner Jeugd bij huisartsenpraktijken. Harlingen is aangesloten op Zorgdomein, het verwijssysteem van de huisartsen, om zo passende zorg in te zetten tegen zo laag mogelijke kosten. De gemeente Harlingen zet “Gebiedsteam in de praktijk” (GIP) in bij de huisartsen. Dit om beter passende hulp voor jeugdigen en te snelle doorverwijzingen naar een maatwerkvoorziening te voorkomen. In verband met corona is de daadwerkelijke inzet uitgesteld naar 2021.

Proces VOT (Externe verwijzers) – Administratie – Adviseurs Wmo & Jeugdwet o De administratie controleert actief de aanvragen Jeugdwet vanuit externe verwijzers (VOT’s) om zo contractuele afspraken te handhaven en de kosten te reduceren. Als de aanvraag hiervan afwijkt, dan wijst de administratie deze af, of zet de aanvraag door naar de Adviseur Wmo & Jeugdwet voor extra screening. De administratie kan zonder tussenkomst van een adviseur afwijzen op de volgende punten: • Woonplaatsbeginsel • Is de initiële aanvraag via het gebiedsteam verlopen? Dan verwijzen we de zorgaanbieder terug naar het gebiedsteam. • Zorgstapeling In 2020 heeft de administratie 11% van de VOT’s afgewezen of aangepast verwerkt. o

De Adviseurs Wmo & Jeugdwet nemen in bepaalde gevallen proactief contact op met een zorgaanbieder. Bijvoorbeeld als extra budget wordt aangevraagd of direct na afronding van een bestaand jeugdhulptraject een aanvraag voor een nieuwe voorziening wordt ingediend. Uit het gesprek met de zorgaanbieder moet blijken of de aanvraag terecht is toegekend of dat een alternatieve route passender is. In 2020 hebben we in circa 37% van deze situaties de aanvraag aangepast verwerkt. Bijvoorbeeld door afwijzing van de aanvraag of het toekennen van een langer budget of een andere passende oplossing. Hier ging in 2020 in totaal een bedrag van € 395.000 mee gepaard. Het toepassen van deze werkwijze heeft erin geresulteerd dat zorgaanbieders ook zelf steeds meer vooraf contact met ons leggen over de in te zetten jeugdhulp.

Controleproces inrichten en uitvoeren Voor de Wmo is sinds dit jaar het startbericht van de aanbieder noodzakelijk voor de correcte inning van de eigen bijdrage door het CAK. Gedurende 2020 hebben wij aanbieders die geen startbericht hadden gestuurd hierop aangesproken. Vanaf 1 november 2020 hebben wij onze systemen zo ingericht dat een declaratie van de aanbieder wordt afgewezen als het startbericht ontbreekt. Voor de controleprocessen zetten we de management-informatieapplicatie Cognos in. De datamodellen in deze applicatie zijn in 2020 opgebouwd, waardoor we controlelijsten kunnen door ontwikkelen voor een verdere optimalisatie van onze administratieve afhandeling en managementinformatie.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 27

Externe factoren op kosten Wmo en Jeugdwet Wij constateren tot en met december 2020 een grote toename van het aantal indicaties van het product Huishoudelijke Hulp. Als mogelijke oorzaken zien wij de invoering van het abonnementstarief Wmo, de leeftijdsopbouw in Noardwest Fryslân en het langer zelfstandig thuis blijven wonen van de inwoners. Om voor de toekomst de kosten Wmo beheersbaar te houden, zijn en blijven wij in gesprek met andere gemeenten, zorgverzekeraar De Friesland en zorgaanbieders. Met elkaar kunnen we zorgen dat de zorg goed wordt ingezet (Wmo, Zvw en Wlz) met de middelen die daarvoor beschikbaar zijn. In 2020 liep er een evaluatie van de jeugdtrajecten in het kader van Behandel- en Expertisecentrum (BEC), Kinderdagcentrum (KDC) en Traject Educatieve Ontwikkeling (TEO). Voor de BEC- en KDC-trajecten is er op inhoudelijk niveau afstemming tussen gemeenten en zorgaanbieders. De uitkomsten van evaluatie van de BEC-trajecten wordt meegenomen in de inkoop specialistische jeugdhulp die in 2021 start. Voor de KDC-trajecten is in december 2020 een pilot gestart, waarin er gekeken wordt naar een andere financieringsvorm (inzet in dagdelen, i.p.v. duurzaam traject). De uitkomsten van de pilot worden ook meegenomen in de nieuwe inkoop.

Gedurende de evaluatie van de TEO-traject is gebleken dat er een kwaliteitsverbetering nodig is en dat het onderwijs hierbij betrokken moet worden. Foar Fryske Bern werkt ook aan de ontwikkeling van samenwerking van zorg en onderwijs. Daarom is de ontwikkeling van de TEO-trajecten daar ondergebracht.

Jaarstukken 2020, versie 1, De Dienst Noardwest Fryslân 28

2.5.4 Doelstellingen en acties Wmo en Jeugdwet We hadden onszelf voor 2020 een aantal doelen gesteld. In 2020 hebben we de volgende acties ondernomen om onze doelstellingen te behalen: Thema: Inzet van het vangnet neemt steeds verder toe Doelstelling Wij willen inzicht hebben in de huidige en toekomstige demografische en maatschappelijke ontwikkelingen als vergrijzing, concentraties van voorzieningen in wijken en bijvoorbeeld het stijgend aantal echtscheidingen. Acties o Kennis en informatie van landelijke onderzoeken en het Fries Sociaal Planbureau heeft ons in het eerste kwartaal van 2020 inzicht gegeven in de ontwikkelingen, uitdagingen en prognoses rondom het thema mantelzorg in Noardwest-Fryslân, voor nu en de komende jaren. Op basis van deze inzichten herijken we in 2020 het beleid ter ondersteuning en waardering van mantelzorgers. In het laatste kwartaal van 2020 is daarover een voorstel gedaan richting de Stuurgroep van de POSD. Na akkoord van de Stuurgroep is het voorstel verder op route gegaan voor besluitvorming per gemeente. Doelstelling Wij willen in samenwerking met het Gebiedsteam inzetten op volledig inzicht in het voorliggende veld. Acties o In de afgelopen periode heeft een inventarisatie plaats gevonden door de adviseurs Wmo & Jeugdwet. Ze hebben een overzicht van de huidige voorliggende voorzieningen opgesteld dat gedeeld kan worden met de gebiedsteams.