Bijlage 1 Bodemvisie gemeente Waadhoeke.pdf

BODEMVISIE

Regelgeving ter bescherming van bodem en landschap Stimuleren duurzaam bodemgebruik, dit omvat vrijwel alle punten van vraag 10 Alert zijn, geen winstbejag maar ecologisch verantwoord handelen Goeie doorstroming van sloot water om en zout water af te voeren. Mee denken voor oplossingen Niks , wij worden al genoeg gecontroleerd, en er wordt ons al van alles op gelegd ( FUMO , PFAS , Aid, bestrijdingsmiddelen beleid), stikstof, CO2. Geen belemmeringen opleggen die verzilting tegen gaan. Perceel vergroting werkt verzilting bijvoorbeeld tegen Die moet zijn verantwoording nemen ten opzichte van de agrarische sector. Die is zeer belangrijk voor het onderhoud van het platteland en het economisch belang. Het akkerbouw gebied als economische motor steunen en zo veel als mogelijk de verzilting van de grond proberen tegen te gaan. Het is een landbouw gebied met veel charme die al een natuurgebied op zich is, het creëren van nieuwe natuur ten koste van landbouw heeft grote impact op de lokale economie en op de voedselproductie wereldwijd. Qua verduurzaming door zonnepanelen zou mijn voorkeur gaan naar eerst het vullen van daken voordat landbouw geschikte kavels worden opgeofferd. Aansturen op duurzaam bodembeheer. Nkg en biologische teelt kan hier aan bijdragen. Boeren helpen met omschakelen met. Tijdelijk subsidie te verstrekken.

Behoud van agrarische gronden Geen rol, want bodemaangelegenheden moeten nationaal geregeld worden, om concurrentievervalsing binnen agrarisch Nederland tegen te gaan. Het moet niet zoals Bestemmingsplan Buitengebied worden, waardoor de Landbouw in Waadhoeke op achterstand is komen te staan ten opzichte van andere gebieden in Nederland waar zulke regels niet gelden. Dat de zeedijk niet wordt open gemaakt, om zout water binnen te laten. Laat de bodem in z’n waarde en laat de boeren boeren. Goed kijken naar het huidige gebruik van de bodem voordat er een bestemmingswijziging plaatsvindt. Behoud en herstel van de kruinige percelen, ook die nu met de B-status, Samen met Wetterskip Fryslân ruimtelijke voorzieningen treffen voor waterberging in landelijk en verstedelijkt gebied, zodat regenwater in grotere hoeveelheid en op grotere schaal kan infiltreren in de ondergrond om de zoute kwel tegen te gaan. De ruilverkavelingen hebben samen met de drainage gezorgd dat grote hoeveelheden regenwater snel afgevoerd worden en door het Wetterskip moeten worden weggepompt. Dit regenwater bereikt niet meer de zoetwaterlaag. Wie qua bebouwing en infrastructuur de huidige situatie vergelijkt met die van 1850 ziet dat grote oppervlakten vroeger bouwland zijn bedekt met stenen of asfalt: wegen, winkelcentra, parkeerterreinen, e.d.

Denk dat men goed bezig is, visie ontwikkelen! Als burgers zijn de gevolgen van bodemdaling door zout en gas winning een issue. Misschien wel gedreven door de problemen in Groningen. Voor de landbouw daling van de bodem en het omhoog komen van zout. Hoop dat er oog blijft voor de belangen van de burger i.p.v. belangen van bedrijven Het aan degene overlaten die er verstand van heeft en die er mee werkt. Niet degene die er verstand van denkt te hebben en daardoor werk hebben Uitputting voorkomen, goede voorlichting Behoud van kwaliteit. En zorgen dat vruchtbare gronden behouden blijven voor de landbouw. Goed rentmeesterschap en een open onbevooroordeeld oogvormig de toekomst Meer invloed Alle verschillende bodemgebruik verdelen en kansen pakken waar ze die zien. Sturende rol. Communicatief over gebruik en inrichting

C19044 BODEMVISIE WAADHOEKE_DEF 22-9-2021

De vinger aan de pols als het "to much" aan de orde is. Geen vergunning toestaan aan intensieve bedrijven.

BODEMVISIE

Voor mij persoonlijk: de dijk stabiel! Mis diversiteit insecten Zorg voor de bodem: indien mogelijk alleen activiteiten toestaan die de bodem ontzien en meerwaarde geven en die niet vervuilend zijn, geen bodemdaling tot gevolg hebben enz. In de Memorie van toelichting bij de wetswijziging Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken gaat het in § 6 over de gemeentelijke grondwaterzorgplicht, waaronder het oplossen van grondwaterproblemen: ‘Nieuw is dat voortaan door gemeenten, indien een grondwaterstand toch structureel nadelige gevolgen met zich meebrengt voor de gebruiksfunctie van gronden, binnen de grenzen van de doelmatigheid, maatregelen dienen te worden getroffen om deze gevolgen zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.’ De rol van de gemeente lijkt mij klein, maar zou misschien iets kunnen bijdragen aan een verandering in het denken van de gebruikers van de grond. Regels vanuit Brussel werken daar al aan, maar de instelling van de wetenschap met Wageningen Research voorop hebben daar nog geen oog voor, zolang mevr. de directrice commissaris is bij bestrijdingsmiddelen fabrikanten. Wees u bewust dat de indeling van grond naar andere bestemming grote gevolgen kunnen hebben op het direct afhankelijk zijn van voedsel. Geef eenieder de tijd om eventuele verandering door te voeren.

Kijk goed naar gemeentelijke gronden dat die beteeld zijn met planten reduceer zo veel mogelijk zwerf afval plastics. Zout gebruikt en medicijn residu in oppervlakte water zijn ook niet onbelangrijk. Goed wonen gaat over meer dan stenen Goed wonen is van grote invloed op het welbevinden van onze inwoners. Dat gaat over meer dan alleen het huis. Een prettige woonomgeving, waar mensen trots op kunnen zijn, waar ze zich thuis en veilig voelen, is daar onlosmakelijk mee verbonden. Daarbij spelen functionele zaken een rol, zoals bereikbaarheid en voorzieningen. Maar hebben ook oog voor het sociale: de manier waarop mensen in straten en kernen samen wonen. Voorlichtende en controlerende rol Stimuleren / faciliteren dat de akkerbouwer/veeteler weer de verzorger van het landschap wordt met waardering door de burger / verbinding maken met / bewustwording aanjagen Realistisch beleid voeren met oog voor de landbouw als één van de belangrijkste economische pijlers in de Waadhoeke. De gemeente zou de ontwikkeling van de landbouw niet moeten belemmeren. Het verbeteren van landbouwpercelen op gebied van ontwatering en grootte is van essentieel belang voor een duurzame en toekomstbestendige landbouw in Waadhoeke. In de toekomst zal vruchtbare landbouwgrond hard nodig zijn om de gehele wereldbevolking te voeden.

Waadhoeke moet daarom landbouwbedrijven ondersteunen om toekomstgericht te blijven opereren. Soargje dat de boaium úteinlik herstelt en sûn bliuwt Het water achter de dijken houden en niet toestaan aan de landkant iets te doen .

Vraag 12: Heeft u aanvullingen die van belang zijn voor het ontwikkelen van een visie over bodem en ondergrond in Waadhoeke? 66 antwoorden Bodemgebruik primair en 'grassroots' richten op de lokale situatie ten behoeve van het autarkische en klimaatonafhankelijke nucleaire huishouden Vooral duurzaamheid in acht nemen bij planvorming. Gebruik experts en andere overheden die over hetzelfde onderwerp gaan n.v.t. Ga vooral met een insteek in bodem en ondergrond die met de tijd meegaat. Faciliteer minigrid en alternatieven zoals regenwater opvang. Meer overleg/initiatieven ontplooien om dit van de grond te krijgen. Zichtbaarder te zijn voor de inwoners. Bescherm de aarde, het water en de lucht. Het is onze natuur en ons thuis Waadhoeke moet trots zijn op de veel gezonde producten die de Waadhoeke boeren telen. Die hoog staan aangeschreven in binnen- en buitenland. Daarnaast heeft het gebied veel kennis en machines ontwikkeld waar miljoenen- bedrijven uit zijn voort gekomen, die internationaal zijn gegroeid. De machines en kennis worden nu internationaal gebruikt, en zorgen voor werkgelegenheid. Denk hierbij aan Bijlsma Hercules Franeker, Miedema Winsum, GEJO Ried, APH Heerenveen, Dijkstra Emmeloord, Tolsma Emmeloord enzovoort..... Vraag deskundig advies met name bij de landbouwers en waterschap mensen die dagelijks te maken hebben met de bodem.

Ga niet af op de mening van ambtenaren en burgers die niet dagelijks met de grond en bodem te maken hebben. Veel meer kijken naar de bedreigingen wat betreft gebruik van cavernes voor opslag gevaarlijke stoffen. Een wijze mix tussen belangen van landbouwers, industrie en bewoners is nodig. Kijk altijd naar het geheel niet zoals vaak in de politiek gebeurt 1 onderdeel. Sluit aan bij buurtgemeenten. Hogere prijzen zorgen voor een meer kleinschalige landbouw die meer met de regio verbonden is het huidige concept wat verder borduurt op het gedachtegoed van Mansholt is een doodlopende weg. De burger heeft geen gevoel en betrokkenheid bij zijn eerste levensbehoeften Agrariërs meer vrijheid geven in het verbeteren van kavels/percelen. d.w.z. verkaveling (grotere percelen 10ha+), dempen van watergangen en verbreden watergangen. daardoor creëer je ruimte voor eventuele bloemen stroken, op percelen van 0 tot 8 ha is dit onrendabel om te doen. Betrek boeren er ook bij. Met bijvoorbeeld informatieavonden. Ik heb recent mijn thesis geschreven over lokale kennis van boeren en daaruit bleek dat veel boeren niet veel kennis meer bezitten over de bodem, maar hier best wel voor openstaan.

C19044 BODEMVISIE WAADHOEKE_DEF 22-9-2021

Zet een lange termijn visie op de kaart met doelen en plan hoe. Da’s 1. Maak deltaplan en stop met ego in politiek. Voor bodem moet ruimte zijn voor grote bulk producerende boeren en klein voor niche markten. Tussenin is over en uit. Faciliteer bioboeren met snelheid. Alles is zo traag en stroperig. Stop winning zout. Daarnaast steek geen dijken door, geen kommen maken. Zoute kwel is funest voor bodem en ons gebied. Het wad biedt al genoeg op dat gebied. Zout maakt leefbaarheid kapot. Deze enquête is goed, maar te beknopt om iets goeds neer te zetten. Er speelt zoveel meer. 2 antwoorden maximaal snap ik maar kan lading niet dekken. Hoop dat enquête lange termijn visie oplevert. We moeten ons goed beseffen dat we het niet nog een keer kunnen doen. Nee Ga hier graag over in gesprek. Uitgangspunten Soune Groun stichting van groot belang Laat de vruchtbare grond niet zout worden Nee Biodiversiteit begint thuis. Gras bloemen bomen i.p.v. tegels asfalt beton. De stad, ‘t dorp lijkt tegenwoordig platte rots en houdt hitte vast. Boerenerven moeten niet verplicht vol bomen en struiken, trekt veel pest dieren aan die dan weer verjaagd en verdelgd moeten worden. Idioot dat voedselproductie niet zichtbaar mag zijn , maar verstopt moet achter boomsingel.! Hoezo laat zien wat je doet ! Voorkom schaalvergroting. Beperk waterschappen met peilveranderingen van het grondwater.

Wees helder in beleid gas en zout winning

BODEMVISIE

Het kan niet zo zijn dat voor geldelijk gewin onze woonomgeving wordt verkwanseld Als we natuur willen helpen in stand te blijven dan wel te verbeteren, door in groen diversiteit aan te brengen. Meer wildgroei dan alleen gras. Gebieden aanwijzen of percentage van grond toewijzen om dit te verwezenlijken. En ook beheren van deze gebieden. Vooral lange termijn-denken!!! Op korte termijn spelen andere belangen, maar op lange termijn zijn de consequenties groter en veel ingrijpender (i.v.m. klimaatcrisis, zeespiegelstijging, biodiversiteit die veel te snel afneemt, vervuiling van bodem, bodemdaling i.v.m. winning van gas en zout). Durf daar (lange termijn) je beleid op te baseren, als gemeente!! En leg dat goed en helder uit aan de bevolking, onder andere door persoonlijk als wethouder of betrokken ambtenaar bij alle dorpen en wijkcentra langs te gaan om in het dorpshuis een infoavond te geven over het beleid. Dus niet alleen op de website waadhoeke.nl en in de Franeker Courant zetten, het beleid moet meer gaan leven bij de burgers, mensen moeten meer inzicht krijgen in wat er speelt en waarom bepaalde beslissingen genomen worden. Zo'n enquête als dit is prima! Maar ik zou u aanraden om een duidelijke verwijzing naar het artikeltje op de voorpagina van de Franeker Courant te zetten, zodat minder mensen het missen.

En luister naar milieugroepen zoals Milieudefensie, de Waddenvereniging, et cetera. Ik vraag me af of de uitslagen van deze enquête gebruikt worden bij het nemen van beslissingen, anders gezegd: heeft het enige invloed op jullie beleid, wat wij nu opschrijven? Winnen in Waddenzee van zout. Door de verplichte vergroeningseisen van de EU (groenbemesters e.d.) krijgen wij steeds meer ondergrondse vreterij aan onze vruchten, dus vergroening en biodiversiteit is eerder een bedreiging voor onze gronden, doordat er steeds meer schimmels en bacteriën en insecten komen “bezint eer ge begint” Niet te strak beleid aangaande percelen geschikt te maken voor de hedendaagse landbouw Ja, beter overleggen met agrariërs en niet zomaar van alles in de bermen gaan planten zoals hierboven staat. De bermen vaker maaien want het afgelopen jaar zijn ze maar 1 keer gemaaid bij ons in de omgeving, je kon op t laatst niet eens meer op de fiets in de berm voor een passerende trekker of vrachtwagen zonder dat je onder de stekels en rotzooi zat. Biodiversiteit is mooi maar denk wel om wat je zaait en denk om de veiligheid van mens en dier. Biodiversiteit is ook 's avonds. Lichthinderbeleid is dus ook noodzakelijk om als gemeente uit te voeren.

Bedrijven hebben (ongeweten) de natuurlijke houding om op een bedrijfsterrein zoveel mogelijk licht zoveel mogelijke richtingen op te schijnen en daarmee niet alleen overvliegende vogels maar ook de mens te hinderen. Gaarne meenemen. Ja. Ook de trots van de gemeenteleden zelf op de landbouw zal gestimuleerd moeten worden. Men moet zich beseffen dat hier een unieke landbouwgemeente ligt. Met een unieke akkerbouw, en diversiteit aan landbouwbedrijven. Agrarisch ondernemers hebben al heel veel kennis op het gebied van bodem en doe hier heel veel aan. Grondwaterstanden kunnen zij zelf niet reguleren, evenals bodemdaling of verzilting zonder compensatie. De industrie zal zich ook zeer bewust van hun effect op de omgeving moeten zijn en hier actie op moeten ondernemen en al vooraf informeren, maar ook onderzoek doen naar wat voor effecten zij kunnen hebben. We hebben een van de beste landbouw gebieden van de wereld. Hierop moet voedsel verbouwd/geproduceerd worden met aandacht voor biodiversiteit en klimaat. Er is in het kader van de wereldwijde voedsel tekorten geen ruimte voor zonnepanelen op landbouw grond. En het ontwikkelen van zoute kwelders binnendijks. Het zoute water moet dus buiten de dijk blijven. Natuur kan beter ontwikkeld worden op plaatsen waar de grond van mindere kwaliteit is.

Verzilting is een grote dreiging voor de voedselproductie in ons gebied! Verzilting is een groot probleem, niet alleen voor de landbouw maar ook voor natuur, biodiversiteit en drinkwater Mijnbouw en de ontwikkeling van nieuwe (kunstmatige) natuur vormen een bedreiging voor het bestaande gebruik en kwaliteit van de bodem. Zorg dat de grondgebruikers perspectief hebben. De gemeente moet niet gaan voor het korte termijn belang van de agrarische sector maar zich inzetten voor het behoud van en bescherming van de bodem en het landschap. Wanneer de korte termijn visie de mogelijkheid biedt om unieke bodem en landschappelijke waarden teniet te doen, dan zullen deze waarden voor altijd verdwijnen. Van de gemeente

C19044 BODEMVISIE WAADHOEKE_DEF 22-9-2021

zou verwacht mogen worden dat men inziet dat het korte termijn denken grote schade zal opleveren. Bekend is dat de agrarische sector in een transitie zit en dat het agrarisch beheer daardoor ook anders ingevuld gaat worden. Beter is het wanneer de gemeente niet kijkt naar wat vandaag mogelijk zou moeten zijn voor de agrarische sector maar hoe behoud en bescherming van de unieke waarden geborgd kunnen worden in het transitie proces. Dit houdt wel in dat men af moet van de waan van de dag en verantwoordelijkheid durft te nemen voor de toekomst. Een match vinden tussen natuur en industrie is niet gemakkelijk, grijs gaat altijd ten koste van groen. Laat hen ook bijdragen aan biodiversiteit. Niet voor geleerd, maar het kan maar eenmaal fout gaan en nu kunnen we het tij keren Zorg er voor dat er niet meer bodemdaling voorkomt Praat met mensen die er verstand van hebben, en objectief zijn in de breedste zin. Het is momenteel anders niks dan bio, vega, eco, uitstoot, energie, gas. Maak eerst eens punten in jullie beleid af en dan naar een volgende. Onderwijs kinderen over bodem . De kuststrook van de Waadhoeke is altijd al een heel goed akkerbouw gebied geweest. Met de tijd mee kunnen gaan is van belang om te kunnen blijven concurreren, laat die mogelijkheden ook voor de akkerbouw Belangrijk is dat de agrarische sector goed ondersteund wordt.

De boeren zijn al heel bewust bezig met de bodem en de omgeving en het is belangrijk dat dit door de gemeente uitgedragen wordt! Zie 11 Als er dan een visie moet komen, dan graag zeer breed van opzet, dus van particulier tuinbodem gebruik en industrieterrein bodemgebruik tot landbouwbodemgebruik en gemeentelijk beheerde bodems.

BODEMVISIE

Als voorbeeld geen toestemming verlenen voor zonnepanelen te plaatsen op land. Dit is zeer slecht voor de bodem. Ga met lokale belanghebbenden in gesprek!! It Ark nr. 76 2020-03 is geheel besteed aan de ontwikkeling van één boerenbedrijf in de kleibouwstreek tussen 1945 en 1976. De perceelindeling uit 1832 is in 1945 nog ongeveer gelijk, hoewel de landerijen vanaf begin '30’er jaren dan al wel ondiep zijn gedraineerd (met gresbuizen). Vooral eind '60’er en in de '70’er jaren vindt dan ruilverkaveling plaats, met diepdrainage, dichten van sloten, egaliseren van percelen. De perceelindelingen van 1832 (www.hisgis.nl) wordt vergeleken met tekeningen van de situatie in 1945, 1978 en 1988. Te bestellen via redactie@afron.nl. Houd de landbouw in stand We moeten zuinig zijn op de bodem. Wij als boer maar ook als burger als boer moeten we onze ogen niet sluiten voor eventuele verbetering. Als burger moeten we ons de spiegel voor houden hoe wij het zelf anders kunnen doen. Want aan de kassa zie je waar iemand om geeft!! Meer groenbemesting dus minder kunstmest (zie rapport van dhr. Mulder of de dhr. Piersma.) Goede grond/bodem is schaars wees er zuinig op! Vervuiling tegengaan Vergeet de ecologie niet. Nee Communicatie met inwoners en eigenaren, gebruikers van grond Wat nog niet genoemd is: de horizonvervuiling van te grote windmolens.

Liever 3 kleiner molens bij een bedrijf (Groninger model) dan één grote windmolen Nee Het in kaart brengen wat de financiële gevolgen zijn voor de gemeente als eigenaar van diverse gebouwen in Franeker en voor particuliere eigenaren bij een langdurig te laag grondwaterpeil, waardoor houten palen waarop gebouwd is wegrotten. Het organiseren van overleg tussen gemeente en particuliere huiseigenaren over het zoeken naar mogelijke oplossingen, om te voorkomen dat panden in de binnenstad verpauperen. Wat ik al aangaf: het denken van de gebruikers moet niet alleen gericht zijn op productie op dit moment, maar meer gericht zijn op de toekomst. Er zijn meer belangrijk dingen dan een twee dingen. Maak niet de fout door allemaal beloften en afspraken te maken met alle maal instanties en ngo’s waar je later niet op terug kan komen omdat achteraf de verkeerde richting was. Laat de grondgebruikers het land betelen en bemoei je er als gemeente niet te veel mee. Behoud of vergroot het areaal aan landbouwgrond en zorg er voor dat je als gemeente niet verantwoordelijk wordt door het onthouden van voedsel/productie aan de bevolking van de wereld. Het is niet vanzelfsprekend dat je overal voedsel kan verbouwen. Houd ook rekening met het feit wat de gevolgen zijn als het ergens anders vandaan moet komen. Geen grootschalige zonneparken op grond geef voorkeur op gebouw.

Zo behoudt je fotosynthese van de planten. Dit geld ook voor huizen en industriegebieden. Laat de burgen zoveel mogelijk privé tuin aanleggen i.p.v. beton/ terras. Dit geeft meer fotosynthese en vastlegging van voedingselementen en bij veel regen heb je grotere bufferend vermogen van water. Veel dank en als u meer uit leg wil hoor ik het graag. Energietransitie, waterstofgas en betaalbaar wonen houden elkaar vast. Waterstofgas dient door de gemeente serieuzer te worden behandeld. De energietransitie speelt een grote rol in het wonen. Niet alleen streven naar energieneutraliteit in 2040, het is ook een belangrijk middel om het wonen betaalbaar te houden. Particulieren stimuleren en helpen om ook de juiste stappen te zetten. Stimuleren van energiezuinig wonen zien als een bijdrage van een groter doel. Werken duurzaamheidsagenda krijgt ook het WATERSTOFGAS een plek. Geen met cijfers onderbouwde aanvullingen. Laat geen gaswinning toe en stop met zoutwinning. De daling is nu al substantieel, die cijfers zijn bekend.

C19044 BODEMVISIE WAADHOEKE_DEF 22-9-2021

Bevorderen kennis hebben van eigen bodem...in onderwijs en op andere manieren...bewustwording. Nu nog onbewust onbekwaam Verzilting moet koste wat kost voorkomen worden. Geen geleidelijke zout/zoet water overgangen. Als er zout water binnengelaten wordt, dan is er geen gewassenteelt meer mogelijk. Daarom mogen de dijken niet doorgestoken worden. Bodemdaling moet voorkomen worden. Zonnepanelen mogen enkel op daken aangelegd worden en duurzame energie van windmolens zou opnieuw overwogen moeten worden. Nee De mensen die er werken en die hun brood er mee verdienen betrekken bij de plannen.

Vraag 13: Mogen we u naar aanleiding van deze enquête eventueel benaderen voor verdere toelichting? Zo ja, wilt u dan hieronder uw contactgegevens achterlaten? 65 antwoorden Ja Nee Onbekend/niet ingevuld

57 8 18

BODEMVISIE

Vraag 14: Wilt u de bodemvisie ontvangen, zodra deze klaar ligt ter inzage? Laat dan uw emailadres achter: 69 antwoorden Ja Nee Onbekend/niet ingevuld

C19044 BODEMVISIE WAADHOEKE_DEF 22-9-2021

65 4 14