Raadsinformatiebrief Rapportage businesscase sociaal cultureel centrum De Speeldoos

worden besteed aan de akoestiek en het overdrachtsgeluid. Ook dienen de ruimten

functie. Mensen met een beperking en een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen zo ook veel

uiteraard te voldoen aan alle van toepassing zijnde wet- en regelgeving (waaronder

praktijkervaring opdoen. Hiermee ontstaat een interessant concept. Voorwaarde bij dit sce-

ARBO).

nario is dat binnen het nieuwe SCC een theaterwerkplaats wordt gerealiseerd. De Bossche

De oplossing voor het muziekonderwijs in Elzenburg kan, zoals onder vorige bullet

Komeedie heeft aangegeven in het verleden ook met de gedachte te hebben gespeeld om

aangegeven, ook een tijdelijk karakter hebben voor de periode dat er geen voorziening

een dergelijke voorziening binnen de muren van De Speeldoos te realiseren, mogelijk kun-

in het centrum van Vught aanwezig is. Zodra het SCC haar deuren opent kan de kelder

nen andere partijen hier nog bij aanhaken.

van Elzenburg dan in de oude vorm worden hersteld. •

Novalis en Elzenburg kunnen een belangrijke rol spelen bij de tijdelijke huisvesting van

Het lijkt op dit moment niet realistisch om gebruik van Elzenburg over te hevelen naar het

de amateurkunst van De Speeldoos tijdens de sluitingsperiode. Niet alle ruimten vol-

nieuwe SCC. Het is namelijk niet mogelijk om de volledige jeugd- en jongerenfunctie binnen

doen aan de wensen van de gebruikers maar dat is in een dergelijke situatie onvermij-

het SCC te beleggen. Dit zou vrijwel zeker resulteren in een te groot ruimtebeslag waarbij

delijk.

bepaalde activiteiten ook op gespannen voet kunnen komen te staan met het overige 16

gebruik van het SCC. Het huisvesten van een deel van de activiteiten van Elzenburg in het SCC zal leiden tot een verdere verzwakking van de exploitatie van het jeugd- en jongerencentrum. Deze ontwikkeling zou uitsluitend realistisch kunnen zijn indien fundamenteel andere keuzes worden gemaakt met betrekking tot de toekomst van Elzenburg. Op dit moment is er geen aanleiding om aan te nemen dat dit het geval zal zijn. Mocht die wel het geval zijn dan dient hier nader onderzoek naar plaats te vinden. Zoals eerder aangegeven valt het verder onderzoeken van de spiegelscenario’s buiten de kaders van de opdracht waarop deze rapportage betrekking heeft. Met name de optie om een combinatie te vinden tussen het nieuwe SCC en Novalis lijkt perspectief te kunnen bieden. Om inzichtelijk te maken onder welke voorwaarden een dergelijke integratie plaats zou kunnen vinden dient nader onderzoek plaats te vinden.

17

5. Ruimtelijke uitwerking en investeringskosten

Foyer De foyer is iets kleiner dan de bestaande foyer in Theater De Speeldoos. Uitgangspunt is

5.1 De uit te werken scenario’s Op basis van de analyse en diagnose zoals gepresenteerd in hoofdstuk 3 en de verdieping zoals gepresenteerd in hoofdstuk 4 worden nu twee scenario’s geformuleerd die verder ruimtelijk worden uitgewerkt en waarvoor de investeringskosten worden geraamd: •

Scenario 1: Integraal SCC vergelijkbaar met de huidige Speeldoos (Een SCC met een

dat deze ontmoetingsruimte vanaf de buitenzijde van het gebouw goed zichtbaar is en dat de drempel om binnen te lopen (hierdoor) zo laag mogelijk is. De foyer moet meer gezelligheid uitstralen, maar als er evenementen zijn met een groter publiek moet door middel van panelenwanden een aantal vergaderruimten bij deze foyer betrokken kunnen worden zodat de capaciteit toeneemt. De flexibiliteit van deze foyer neemt daarmee toe.

podiumfunctie, een aanbod van amateurkunst en buitenschoolse kunsteducatie, een ontmoetingsfunctie en de mogelijkheid om groteren evenementen te organiseren). •

Scenario 2: SCC vergelijkbaar met de huidige Speeldoos minus muziekeducatie (Een SCC met een podiumfunctie, een aanbod van amateurkunst, een ontmoetingsfunctie en de mogelijkheid om grotere evenementen te organiseren). De muziekschool zal permanent worden ondergebracht in jongerencentrum Elzenburg.

Ruimten voor muziekeducatie en amateurkunst Voor het muziekonderwijs door MDM en Musicare is een aantal goede voorzieningen opgenomen zoals 3 grote oefenruimten voor bands en slagwerkgroepen en 10 kleine repetitieruimten. Verder wordt, naast de multifunctioneel te gebruiken theaterzaal, voorzien in drie ruimten voor dans en bewegen en repetities van (onder meer) koren, orkesten en fanfares. Deze ruimten zijn voorzien van voldoende geluidsabsorberend materiaal en een

5.2 Scenario 1: Integraal SCC Met scenario 1 ontstaat een integraal SCC in het hart van Vught. Dit SCC biedt voldoende ruimte aan alle huidige gebruikers van De Speeldoos. De nieuwe voorziening wordt laagdrempelig en uitnodigend. Het volledige SCC heeft een aantal hoofdfuncties. Daar zijn in overleg met de stichting en gemeente een aantal keuzen in gemaakt die hieronder worden toegelicht:

goede geluidsisolatie intern (tussen diverse ruimten) en naar buiten (richting woningen). Lokale radio De lokale radio (en TV) omroep is ondergebracht in de bestaande Speeldoos maar heeft geen enkel contact met hetgeen er zich in de Speeldoos afspeelt. De ingang is gesitueerd aan de zijkant van het pand en er is dus zowel visueel als digitaal geen verbinding met elkaar. In de nieuwe situatie wordt er van uitgegaan dat deze voorzieningen grenzen aan de foyer zodat er interactie kan ontstaan tussen deze lokale omroep en hetgeen zich in de foyer en in de multifunctionele zaal afspeelt. Er kan meer verslag worden gedaan van de

Multifunctionele theaterzaal De multifunctionele theaterzaal heeft onder meer een vlakke vloer. Dit betekent dat er geen

activiteiten zodat enerzijds de lokale omroep meer bestaansrecht heeft en anderzijds de evenementen en voorstellingen in De Speeldoos een groter podium krijgen.

vast podium is en dat de voorstellingen op de vloer worden uitgevoerd. Wel zijn er voorzieningen aanwezig, zoals onder meer verlichting, geluid, toneelgordijnen, coulissen en een trekkenwand. Het publiek neemt plaats op een tribune met een capaciteit van 250 personen die ingeschoven kan worden. Met een ingeschoven tribune ontstaat er een zaal die voor

De lokale radio-omroep zal derhalve een inhoudelijke meerwaarde hebben voor het SCCconcept. Toch dient zoals eerder aangegeven over het huisvesten van de lokale radio een separate afweging te worden gemaakt.

vele doeleinden gebruikt kan worden. Op verzoek van diverse betrokken zal expliciet aandacht worden besteed aan de sfeer en de uitstraling van de zaal.

In bijlage 2 wordt de ruimtestaat voor scenario 1 gepresenteerd. Deze ruimtestaat is tot stand gekomen op basis van de input vanuit de verschillende stakeholders, het huidige gebruik van De Speeldoos en de verwachte ontwikkelingen hierin. 18

5.3 Scenario 2: SCC zonder muziekschool

De foyer/sportcafé

Dit scenario is identiek aan scenario 1 met uitzondering van de voorzieningen voor de mu-

De dans- en beweegactiviteiten en de repetities van koren, orkesten en fanfares kunnen

ziekschool. Deze voorzieningen worden ondergebracht in Elzenburg. In de tijdelijke situatie

tijdelijk worden opgevangen in de foyer en de grote zaal op de begane grond. De foyer

dient in Elzenburg een aantal tijdelijke oefenruimten gerealiseerd te worden in de kelder

wordt nu gebruikt als ‘sport café’ maar is daar eigenlijk in mindere mate voor geschikt. Deze

(zie verder paragraaf 5.4). Deze tijdelijke voorzieningen kunnen in stand gehouden worden

ruimte is te groot voor het aantal bezoekers en is niet gezellig ingericht. Het is een optie om

en permanent worden gebruikt. Scenario 2 heeft nagenoeg dezelfde voorzieningen als sce-

het sportcafé te verplaatsen naar de brede gang tussen de ingang van Elzenburg en de

nario 1 met uitzondering van het huisvesten van het muziekonderwijs.

sporthal. Naast sportcafé voor sporters en bezoekers kunnen hier ook de ouders wachten die kinderen hebben afgezet voor sport- of muziekles. Deze gang blijft als gang in gebruik

In bijlage 2 wordt de ruimtestaat voor scenario 2 gepresenteerd. Deze ruimtestaat is tot

dus de inrichting vraagt veel creativiteit. Toch is het mogelijk om door kleurstelling en een

stand gekomen op basis van de input vanuit de verschillende stakeholders, het huidige

moderne inrichting een mooie en uitnodigende voorziening te realiseren. Bij grote bezoe-

gebruik van De Speeldoos en de verwachte ontwikkelingen hierin.

kersaantallen in de sporthal kan de foyer als ‘overloopruimte’ worden bijgevoegd. Daar dient dan in de planning rekening meet te worden gehouden.

5.4 Tijdelijke voorzieningen (en scenario 2) Muziekschool Jongerencentrum Elzenburg beschikt in de kelder over meerdere ruimten die een slechte bezetting kennen. Het is mogelijk om met het behoud van de creatieve ruimten een 11-tal oefenruimten te realiseren van verschillende afmetingen. Dit kan uitsluitend voor de tijdelijke situatie (aansluitend op scenario 1) of ook voor de permanente situatie (aansluitend op scenario 2). De nieuwe indeling van de kelder van Elzenburg is in het figuur op deze pagina weergegeven. Om dit mogelijk te maken zal er kritisch gekeken moeten worden naar al het opgeslagen materiaal in Elzenburg. Zo ligt er materiaal voor het jaarlijkse kamp en bijvoorbeeld kraam materiaal. De vraag is of dit persé in Elzenburg opgeslagen moet worden of dat dit wellicht elders (dichter bij de kamplocatie) opgeslagen kan worden. Zo kan er ruimte worden gevonden om de oefenruimten te realiseren. De vereniging die het jeugd carnaval organiseert kan geen gebruik meer maken van hun vergaderfaciliteit. Zij zullen elders in Elzenburg, of elders in Vught, een vergaderlocatie moeten vinden.

Kelder Elzenburg

19

5.5 Spiegelscenario’s Zoals aangegeven in paragraaf 3.4 zijn twee spiegelscenario’s benoemd. In deze paragraaf

Ook is gekeken naar de mogelijke opbrengst (inbrengwaarde) van de grond als het SCC

wordt indicatief aangegeven war hiervan de ruimtelijke consequenties zijn.

niet wordt gerealiseerd maar dit kavel geheel ter beschikking komt voor de bouw van appartementen. Het eindresultaat hangt sterk af van het aantal appartementen dat

Geen SCC (nul-scenario)

gerealiseerd kan worden. De netto kosten voor de ondergrondse parkeerkelder bedragen

Zoals in paragraaf 4.2 aangegeven wordt het niet realiseren van een nieuw SCC en de

circa € 1,6 miljoen inclusief BTW (investeringskosten parkeerkelder minus verkoop van

tijdelijke situatie omzetten naar een permanente oplossing als niet realistisch beoordeeld. De ruimten in Novalis en in De Elzenburg zijn niet geschikt en te weinig beschikbaar voor

parkeerplaatsen). De potentiële opbrengst van de woningen bedraagt circa € 500.000,- tot € 900.000,- per bouwlaag.

een permanente huisvesting van alle gebruikers van De Speeldoos.

5.7 Investeringskosten Uitgebreider SCC (plus-scenario) Op basis van de uitgevoerde analyse kan de inschatting worden gemaakt dat met name

5.7.1 Raming investeringskosten SCC

het gebruik van Novalis zou kunnen worden overgeplaatst naar het nieuw te realiseren

De investeringskosten van beide nieuwbouw scenario’s zijn geraamd. In onderstaande ta-

SCC. Dit zou met name betekenen dat de functionaliteit van De nieuwe Speeldoos wordt

bel is deze raming samengevat weergegeven:

uitgebreid met een theaterwerkplaats. Hiertoe dienen extra ruimten toegevoegd te worden zoals een atelier voor het maken van kleding en een werkplaats voor het produceren van decorstukken. Daarnaast dient te worden voorzien in voldoende opslagruimte. Inclusief verkeer- en techniekruimten betekent dit een extra toevoeging van circa 250 m2. Zoals aangegeven in paragraaf 4.2 lijkt het toevoegen van ruimten voor activiteiten voor jeugd- en jongeren (die op dit moment in Elzenburg plaats vinden) minder in de rede te liggen.

5.6 Woningbouw Onderzoek is verricht naar de potentie om woningen toe te voegen als kostendrager voor het plan. Op het kavel kunnen naast het toekomstig SCC een aantal appartementen worden gerealiseerd. In potentie kunnen in twee lagen een aantal appartementen worden toegevoegd met op maaiveld ruimte voor parkeren, bergingen en entree. Met name de parkeer-

SCC De Speeldoos Kosten opdrachtgever Grondkosten Projectbegeleiding Bijkomende kosten Losse inrichting

Scenario 1

Scenario 2

€ 30.000 € 250.000 € 75.000 € 17.000 € 372.000

€ 30.000 € 250.000 € 60.000 € 17.000 € 357.000

€ 5.482.000 € 389.000 € 87.000 € 110.000 € 401.000 € 6.469.000

€ 4.751.000 € 336.000 € 87.000 € 95.000 € 345.000 € 5.614.000

€ 342.000

€ 299.000

Investeringskosten exclusief BTW BTW

€ 7.183.000 € 1.508.000

€ 6.270.000 € 1.317.000

Investeringskosten inclusief BTW

€ 8.691.000

€ 7.587.000

Kosten opdrachtnemer Bouwkosten Honoraria Verharding, fietparkeren, enz. Bijkomende kosten Prijsstijgingen tot einde werk

voorzieningen zijn duur wat het rendement van de verkoop van de appartementen aanzienlijk drukt. De potentiële bijdrage aan het project vanuit de woningontwikkeling is sterk afhankelijk van aspecten zoals de bouwprijs, het type appartementen en de verkoopwaarde per m2 BVO. Deze laatste variëren in een bandbreedte van € 4.200,- tot € 5.000,per m2 BVO. De bandbreedte van mogelijke opbrengsten bedraagt hierdoor € 100.000,tot € 1.200.000,-Voor een verdere onderbouwing wordt verwezen naar bijlage 3.

Onvoorzien

20

Hieronder wordt een korte toelichting gegeven op de verschillende posten:

parkeervoorzieningen opgenomen, deze zijn in voldoende mate aanwezig in de omgeving van het nieuwe SCC.

Grondkosten Er zijn in deze kostenraming geen grondkosten opgenomen. De grond is eigendom van de

Bijkomende kosten opdrachtnemer

stichting en deze wordt ‘om niet’ ingebracht in het project. De sloopkosten van de be-

Onder de bijkomende kosten voor de opdrachtnemer worden met name de legeskosten

staande Speeldoos maken onderdeel uit van de bouwkosten. Wel is er een post opgeno-

begrepen.

men voor grondonderzoeken. Prijsstijgingen Projectbegeleiding

In deze investeringsbegroting wordt prijspeil tweede kwartaal 2021 gehanteerd. Op basis

Onder deze kosten worden de externe begeleidingskosten verstaan. Dit betreft de kosten

van de planning zijn de (vermoedelijke) prijsstijgingen doorgerekend tot de oplevering. Voor

voor het begeleiden van de voorbereiding, aanbesteding, ontwerp en realisatie. De interne

de indexering wordt een prijskostenstijging van 2,5% per jaar gehanteerd.

uren van de gemeente zijn hierin niet meegenomen. Onvoorzien Bijkomende kosten opdrachtgever

Er is een post onvoorzien opgenomen ter hoogte van 5% van de bouwkosten.

De bijkomende kosten voor de opdrachtgever betreffen met name de aansluiting van de nutsvoorzieningen.

Duurzaamheid Uitgangspunt bij de hierboven genoemde scenario’s is de realisatie van een duurzaam ge-

Losse inrichting

bouw. Uitgangspunten hierbij zijn onder andere:

De losse inrichting betreft met name de losse inrichting zoals schoonmaakmateriaal en

•

All-electric gebouw (aardgasloos) en bijna energieneutraal

keukeninrichting.

•

GPR=8 (gemiddeld)

•

Circulair ontwerp

•

Koppeling aan Madaster (of gelijkwaardig) als het gaat om circulariteit

Bouwkosten Onder de bouwkosten wordt verstaan alle bouwkundige- en installatietechnische kosten om het project te realiseren. De theaterinrichting valt hier onder alsmede de vaste inrichting. Honoraria Onder honoraria vallen de kosten voor de architect, constructeur, adviseur installaties, adviseur akoestiek en bouwfysica, etc.

5.7.2 Raming investeringskosten Elzenburg Voor het onderbrengen van het tijdelijke gebruik van De Speeldoos in Elzenburg dient een aantal zaken te worden aangepakt. Dat gaat met name om het onderbrengen van de muziekschool in de kelder en het aanbrengen van een nieuwe foyer in de brede toegangsgang. Wellicht dienen er ook een aantal gebruikers tijdelijk te worden ondergebracht bij Novalis.

Parkeerplaatsen

Daar zijn de zaal en de serre beschikbaar en hoeven er geen investeringen te worden

In deze post zijn de kosten voor de verharding (verharding om het gebouw), groenvoorzie-

verricht.

ningen, fietsparkeerplaatsen en overige terreininrichting opgenomen. Er worden geen

21

De kosten voor het aanpassen van Elzenburg worden al volgt geraamd: Aanpassen Elzenburg Muziekschool Aanbrengen buigslappe wanden Aanpassen ventilatie Aanpassen elektrische installatie (wcd en verlichting) Aanbrengen vloerbedekking en akoestisch materiaal Losse inrichting Verplaatsen foyer Ombouw gang Aanbrengen kleine bar Inrichting

5.7.3 Indicatie investeringskosten spiegelscenario’s Geen SCC (nul-scenario)

€ 100.000 € 30.000 € 20.000

Zoals in 4.2 aangegeven wordt het niet realiseren van een nieuw SCC en de tijdelijke situatie omzetten naar een permanente oplossing als niet realistisch beoordeeld. Uitgebreider SCC (plus-scenario)

€ 15.000 € 5.000 € 170.000

Bij het plus scenario wordt de functionaliteit van De nieuwe Speeldoos uitgebreid met een

€ 50.000 € 10.000 € 50.000 € 110.000

van kleding en een werkplaats voor het produceren van decorstukken. Daarnaast dient te

Begeleiding Terugbrengen in oude staat Onvoorzien

€ 15.000 € 40.000 € 25.000

Investeringskosten exclusief BTW BTW

€ 360.000 € 76.000

Investeringskosten inclusief BTW

€ 436.000

theaterwerkplaats. Dit heeft consequenties voor de investeringen. Er dienen, zoals eerder aangegeven, extra ruimten toegevoegd moeten worden zoals een atelier voor het maken worden voorzien in voldoende opslagruimte. De investeringskosten bedragen circa € 675.000,- exclusief BTW . Door de toevoeging van de extra ruimten voor de theaterwerkplaats is er in dit scenario geen ruimte voor aanvullende woningbouw op dit perceel.

De hierboven genoemde voorzieningen in De Elzenburg zijn dusdanig uitgevoerd dat ze niet alleen in de tijdelijke situatie, maar ook in de permanente situatie volstaan voor de huisvesting van de muziekschool. Er dient dan ook geen rekening te worden gehouden met een extra investering.

22

6. Gebruik en jaarlast 6.1 Inleiding Het nieuwe SCC komt in plaats van het huidige theater De Speeldoos. De huidige exploitatie van De Speeldoos (in 2021) vertoont belangrijke gelijkenis met de verwachte exploitatie van het nieuw te realiseren SCC als de keuze valt op scenario 1. Dat betekent dan ook dat de huidige medewerkers van de stichting naar verwachting ook werkzaam zullen blijven in het SCC. Er is namelijk sprake van Overgang van Onderneming waarop wet- en regelgeving van toepassing is (met name de overgang van medewerkers onder gelijkwaardige primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden). Overigens is er nog geen sprake van een representatief jaar voor de huidige wijze van exploitatie van De Speeldoos. In 2019 was nog sprake van een half seizoen theaterprogrammering en 2020 werd gekenmerkt door de gevolgen van de maatregelen ter voorkoming van de verspreiding van het Corona-virus. Toch is het mogelijk gebleken om, op basis van de door de stichting aangeleverde financiële informatie, een beeld te verkrijgen van een “fictief representatief jaar”. Dit inzicht is, samen met de diverse specifieke kenmerken van de nieuwe situatie, gebruikt als input voor de op te stellen exploitatiebegroting.

6.2 Gebruik, tarifering en exploitatie Gebruik Zoals eerder aangegeven is uit de interviews naar voren gekomen dat alle gebruikers van De Speeldoos tevreden zijn over het aantal uren dat zij huren en niet verwachten dat er veranderingen op gaan treden in hun ruimtebehoefte. De partijen die gesproken of geënquêteerd zijn en die geen gebruik maken van De Speeldoos spreken de verwachting uit dat zij ook geen gebruik zullen maken van het nieuwe SCC. Lokale en landelijke ontwikkelingen geven ook geen aanleiding om grote afwijkingen te verwachten tussen de huidige verhuursituatie in De Speeldoos en de verhuursituatie in het nieuwe SCC. Het nieuwe SCC betreft een aantrekkelijke en toegankelijke voorziening die voldoet aan alle eisen van deze tijd. Dit resulteert in de regel in een grotere aantrekkingskracht op huurders. In de situatie in Vught is het echter niet aan te bevelen hier op voorhand vanuit te gaan. Enerzijds omdat er meerdere alternatieve aantrekkelijke voorzieningen zijn, anderzijds omdat het sociaal-culturele leven onder druk staat (een ontwikkeling die mogelijk versterkt wordt door structurele consequenties van de Corona-maatregelen) en hierdoor ook rekening moet worden gegeven met vraaguitval. Per saldo wordt derhalve een stabilisatie van de verhuur van ruimten verwacht, op korte maar ook op langere termijn.

De jaarlast voor een nieuwe maatschappelijke voorziening bestaat uit drie componenten: •

De kapitaallasten volgend uit de investering.

•

De vaste jaarlijkse onderhoudsdotatie voor een 40-jarige instandhouding en de overige eigenaarslasten.

•

Het jaarlijkse exploitatieresultaat.

Voor wat betreft het aantal ontmoetingsmomenten en hieraan gerelateerde activiteiten wordt wel een toename verwacht. Indien het SCC inderdaad in dit opzicht een belangrijkere functie in het Vughtse gaat krijgen betekent dit meer inkomsten voor het SCC in vergelijking met de Speeldoos. Hier zullen echter ook extra kosten tegenover staan die verbonden zijn aan de verruiming van de openstelling. Het zal een uitdaging zijn om deze intensivering

In dit hoofdstuk wordt in paragraaf 6.2 ingegaan op het verwachte gebruik en de tarifering

van het gebruik budgettair neutraal plaats te leven vinden.

van het nieuwe SCC. In paragraaf 6.3 wordt voor beide scenario’s de jaarlast in beeld gebracht. In paragraaf 6.4 wordt globaal ingegaan op de gevolgen van de spiegelscenario’s

Tarieven

op de jaarlast.

Voor wat betreft de verhuur is momenteel sprake van een zeer gefragmenteerde tarievenstructuur. Het advies is om met de realisatie van het nieuwe SCC een vereenvoudiging van deze structuur door te voeren. Een nieuwe voorziening is hiervoor het momentum. In de verdere berekeningen wordt er overigens wel vanuit gegaan dat de gemiddelde huurprijzen in het nieuwe SCC niet zullen stijgen. Nader dient te worden bepaald of de hogere kwaliteit 23

een verhoging rechtvaardigt en dit ook door de gebruikers is op te brengen. Hierover dient

(fysieke) faciliteiten worden geboden. Dit heeft op veel plekken geleid tot grote teleurstel-

dan een separaat besluit te worden genomen. Veel huurders van De Speeldoos vragen in

lingen die in de situatie in Vught dienen te worden voorkomen.

de interviews aandacht voor de tarieven die in hun optiek niet hoger mogen worden omdat dit in hun optiek zal leiden tot financiële problemen.

Naast de activiteiten coördinator, die zich ook met marketing en PR zal bezig houden, dient sprake te zijn van de functies van directeur, administratie/verhuur, horeca en receptie (gast-

De podiumfunctie

heer/gastvrouw). Daarnaast gaan wij er bij de berekening van de personele formatie vanuit

Het nieuw te realiseren SCC beschikt over een podiumfunctie met diverse daarbij beho-

dat de schoonmaak in eigen beheer wordt uitgevoerd wat in veel vergelijkbare centra de

rende voorzieningen. Het is derhalve ook mogelijk hier de in paragraaf 2.1 genoemde voor-

meeste voordelen blijkt te bieden. De benodigde formatie voor de horeca is afhankelijk van

stellingen (try-outs, (kinder)voorstellingen en startende artiesten) te laten plaatsvinden.

de omzet en openstelling. Voor dit moment wordt bij het bepalen van de formatie uitgegaan

Deels zou dit ook een rechtvaardiging zijn van de investering in voorzieningen als licht,

van de horecaomzet zoals geraamd in paragraaf 6.3. Indien er (op termijn) meer omzetpo-

geluid en een trekkenwand. Zoals in paragraaf 2.3 is aangegeven kunnen de mogelijkhe-

tentie is kunnen extra horecamedewerkers worden ingehuurd.

den worden onderzocht om bijvoorbeeld door een externe partij voorstellingen te laten programmeren in Vught. Voor dit moment gaan wij ervan uit dat een dergelijke programmering

Gegeven de aard en omvang van het nieuwe SCC en het verwachte gebruik wordt de vol-

voor de exploitatie van het SCC budgettair neutraal plaats vindt en derhalve geen invloed

gende personele formatie als passend beschouwd:

heeft op de exploitatieresultaat en de jaarlast zoals weergegeven in paragraaf 6.3. Omdat

•

Directeur: 1,0 Fte

hiervoor een separaat plan dient te worden ontwikkeld (waarbij de kosten worden gedekt

•

Activiteiten coördinator (ook markering en PR): 1,0 Fte

door de inkomsten) zijn in paragraaf 6.3 de inkomsten en kosten die zijn verbonden aan

•

Administratie en verhuur: 1,2 Fte

een eventuele, in omvang beperkte, theaterprogrammering niet opgenomen.

•

Schoonmaak: 1,0 Fte

•

Horeca: 1,0 Fte

Personele formatie

•

Gastvrouw/gastheer: 0,8 Fte

Voor dit moment vormt continuering van de exploitatie door een stichting uitgangspunt in

TOTAAL: 6,0 Fte

de verdere inhoudelijke beschouwing en bij de raming van de jaarlast in paragraaf 6.3. In hoofdstuk 8 wordt overigens beschreven dat andere exploitatievormen ook tot de mogelijk-

Uiteraard kunnen vrijwilligers worden ingezet, bijvoorbeeld om het serviceniveau te verho-

heden behoren voor een voorziening als het SCC. Net als in de huidige situatie zal dan

gen, een ruimere openstelling te kunnen aanbieden (ook op minder courante tijdstippen)

sprake zijn van een professionele organisatie die de basis vormt voor de exploitatie. Wij

en specifieke activiteiten te organiseren. Deze vrijwillige inzet dient echter niet te worden

achten dit van belang om van de exploitatie van het nieuwe SCC een succes te maken. Er

beschouwd als vervanging van de basis van 6,0 Fte. Vaak wordt op voorhand uitgegaan

dient in onze optiek ook vanuit deze organisatie een belangrijke bijdrage te worden gele-

van een hoge mate van structurele vrijwillige inzet. In de praktijk blijkt landelijk echter dat

verd aan het initiëren en organiseren van activiteiten en evenementen. Deze rol wordt in-

het steeds moeilijker wordt om vrijwilligers te committeren voor structurele werkzaamhe-

gevuld door een activiteiten coördinator (of een vergelijkbare functiebenaming). Bij

den. Zeker indien deze werkzaamheden plaats vinden in een organisatie waar (vaak voor

voorkeur gebeurt het initiëren en organiseren van activiteiten samen met andere organisa-

vergelijkbare taken) ook gebruik wordt gemaakt van betaalde krachten. Indien de vrijwillige

ties binnen Vught die hier een rol bij kunnen spelen. Een wijdverbreid misverstand is dat

inzet dan tegenvalt leidt dit onmiddellijk tot hogere personeelskosten en een tekort op de

synergie en maatschappelijk meerwaarde “als vanzelf” tot stand komen als hiervoor de

begroting.

24

6.3 Jaarlast In onderstaande tabel is voor scenario 1 en 2 een raming van de jaarlast opgenomen. Het

Hieronder wordt een korte toelichting gegeven op de raming van de jaarlast.

betreft zowel de begroting voor de exploitant als voor de gemeente. Met betrekking tot zaken als onderhoud dient te zijner tijd een demarcatie te worden opgesteld waardoor de verdeling van de kosten over beide partijen kan veranderen. Dit heeft per saldo geen invloed op de jaarlast.

Inkomsten stichting Huuropbrengst De huuropbrengst is bepaald op basis van het verwachte gebruik en de huidige tarieven en

Het prijspeil van de begroting is 2021. Alle bedragen zijn exclusief Btw vanwege het feit dat door de stichting is aangegeven dat er sprake is van een volledig met Btw belaste exploitatie en hiermee recht op volledige vooraftrek. Uitgangspunt in de ramingen is dat dit in de nieuwe situatie ook mogelijk zal zijn. Het uitdrukkelijk advies is om hier wel nader fiscaal advies over in te winnen. Mocht namelijk geen met 90% belaste exploitatie en hiermee een met Btw belaste huur mogelijk zijn dan zal dit een kostenverhogend effect hebben op de jaarlast zoals weergegeven in onderstaande tabel.

ligt in lijn met 2019 (het laatste jaar waarin sprake was van een volledig openstelling), vermeerderd met de huurinkomsten vanuit MusiCare. Zoals eerder aangegeven is de verwachting gerechtvaardigd dat het gebruik vanuit de verhuur ongeveer gelijk zal blijven. Ook de gemiddelde huurtarieven per ruimte (of per vierkante meter) worden onveranderd gelaten. Inkomsten horeca Het feit dat er in eerste instantie vanuit wordt gegaan dat er geen sprake meer is van pro-

Exploitatie Nieuw SCC (exclusief Btw) Inkomsten Huuropbrengst Horeca Activiteiten Overige opbrengsten Subsidie Inkomsten totaal

2021 Scenario 1 € 200.000 € 100.000 € 20.000 € 5.000 pm € 325.000

2021 Scenario 2 € 122.000 € 95.000 € 20.000 € 5.000 pm € 242.000

Kosten Personeelslasten Verbruikskosten Huur Dagelijks onderhoud Verzekeringen en Belastingen Inkoop horeca Overig Kosten totaal

€ 400.000 € 20.000 pm € 27.000 € 18.000 € 33.000 € 85.000 € 583.000

€ 375.000 € 18.000 pm € 24.000 € 16.000 € 32.000 € 85.000 € 550.000

Exploitatieresultaat

-€ 258.000

-€ 308.000

Eigenaarskosten Nieuw SCC (exclusief Btw) Verzekeringen en belastingen Eigenaarsonderhoud Kapitaallasten (jaar 1) Totaal:

2021 € 27.000 € 82.000 € 266.000 € 375.000

2021 € 25.000 € 71.000 € 232.000 € 328.000

Jaarlast totaal:

-€ 633.000

-€ 636.000

fessionele voorstellingen heeft een negatieve invloed op het horecaresultaat. Indien er meer ontmoetingsactiviteiten plaats vinden heeft dit een positief effect op de horecaomzet. Per saldo is de horecaomzet geraamd conform het exploitatiejaar 2019 met een correctie voor het halve seizoen dat in dat jaar nog sprake was van een theaterprogrammering. Voor scenario 2 zal de horecaomzet fractioneel lager zijn vanwege het ontbreken van muziekonderwijs. Activiteiten Door het wegvallen van de theaterprogrammering zal sprake zijn van veel minder activiteiten dan in het verleden het geval is. Het aandeel amateurvoorstelling zal blijven bestaan, evenals de evenementen, festivals en filmvertoningen die in het nieuwe SCC plaats zullen vinden. Deze post is zeer afhankelijk van de mate waarin er in de nieuwe situatie in wordt geslaagd om activiteiten aan het SCC te verbinden. Mocht hier in belangrijke mate in worden geslaagd dan kunnen de inkomsten op deze post substantieel hoger zijn. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de kosten die hier tegenover staan het positief effect op de exploitatie voor een belangrijk deel teniet zullen doen.

25

Overige opbrengsten

Btw. De verdeling over dagelijks en eigenaarsonderhoud zal in de situatie dat sprake is van

De overige opbrengsten is een beperkte restpost die is vastgesteld op basis van ervarings-

een huur-verhuur situatie bepaald worden door de overeengekomen demarcatie.

cijfers bij andere vergelijkbare voorzieningen. Verzekeringen en belastingen Uitgaven stichting

Dit betreft alle verzekeringen en belastingen die voor rekening komen van de exploitant. Voor verzekeringen moet onder meer worden gedacht aan verzekering van inventaris, ex-

Personeelskosten

ploitatiekosten, ongevallen en aansprakelijkheid. De belastingen betreft het rioolrecht en

Uitgangspunt is een totale formatie van 6,0 formatieplaats, verdeeld over de functies direc-

het gebruikersdeel van de OZB. Om deze laatste post te berekenen is bij de nieuwbouw-

teur, coördinator, administratie en financiën, schoonmaak en horeca/gastheerschap (zie

varianten de WOZ-waarde gelijk gesteld aan de bouwkosten inclusief Btw en is gebruik

ook paragraaf 6.2). Voor de gemiddelde kosten per formatieplaats wordt aangehaakt bij de

gemaakt van het in de gemeente Vught van toepassing zijnde rentepercentage voor 2021.

huidige situatie. De huidige medewerkers zullen naar verwachting voor een belangrijk deel ook werkzaam zijn binnen het SCC. De gemiddelde all-in personeelskosten per formatie

Overig

plaats bedragen ruim € 65.000,- . Voor scenario 2 zijn de personeelskosten lager door het

De restpost overig heeft voor beide scenario’s met name betrekking op:

feit dat er geen sprake meer is van muziekeducatie.

•

Afschrijvingen inventaris en kleine aanschaf (€ 15.000,-)

•

Administratie en accountant (€ 20.000,-)

Verbruikskosten

•

Kantoorkosten/automatisering: (€ 25.000,-)

Bij beide is sprake van een bijna energieneutraal gebouw. De kosten die hier voor beide

•

Promotie en marketing (€ 10.000,-)

scenario’s zijn opgenomen zijn inclusief de kosten voor vastrecht, transportkosten en wa-

•

Overige kosten (€ 15.000,-)

terkosten. Kosten eigenaar Huur

Verzekeringen en belastingen

De huur is voorlopig als pm-post opgenomen. Indien de eigenaar ook de exploitant is, is

Het betreft met name de opstalverzekering en het eigenaarsdeel van de belastingen. Dit

uiteraard geen sprake van huur. Indien wel sprake is van huur heeft dit per saldo geen

laatste betreft met name de OZB die op een vergelijkbare wijze is berekend zoals hiervoor

effect op de jaarlast. Iedere euro huurinkomsten voor de gemeente zal direct leiden tot een

beschreven bij de exploitatie (uiteraard met het corresponderende percentage voor 2021).

euro meer subsidiebehoefte bij de stichting. Een en ander is derhalve afhankelijk van de keuze die wordt gemaakt met betrekking tot de nieuwe eigendomssituatie (zie ook hoofd-

Eigenaarsonderhoud

stuk 7).

Zoals bij het dagelijks onderhoud is aangegeven is nog onduidelijk of sprake zal zijn van een huur-verhuur situatie. Vooralsnog zijn dagelijks en eigenaarsonderhoud separaat

Dagelijks onderhoud

weergegeven waarbij de toekomstige demarcatie de exacte verdeling bepaalt. Voor de

Het dagelijks onderhoud betreft het onderhoud (niet zijnde schoonmaakonderhoud) dat

twee scenario’s is op basis van kengetallen voor multifunctionele binnensportaccommoda-

voor rekening komt van de exploitant. Voor beide scenario’s is op basis van kengetallen

tie uitgegaan van een vaste dotatie van 1,5% van de bouwkosten exclusief Btw. Vanwege

voor multifunctionele accommodaties uitgegaan van 0,5% van de bouwkosten exclusief

het feit dat de volledige investering in 40 jaar wordt afgeschreven (zie hieronder) is bij dit bedrag vervangingsonderhoud inbegrepen. 26

Kapitaallasten

voordeel op de jaarlast, als gevolg van de lagere kapitaallasten, tussen de € 3.000,- tot €

Uitgaande van een gemeentelijke investering is op aangeven van de gemeente en conform

37.000,-.

het gemeentelijke activeringsbeleid uitgegaan van een lineair afschrijving met een afschrijvingstermijn van 40 jaar en een omslagrente van 1,2%. De in de begroting weergegeven

Naar verwachting is de enige verdere dekking op dit moment voor de gemeente de jaar-

kapitaallasten hebben betrekking op jaar 1. Door de lineaire afschrijvingsmethodiek nemen

lijkse subsidie die aan stichting De Speeldoos wordt verstrekt. Deze is de afgelopen jaren

de kapitaallasten jaarlijks licht af.

aan verandering onderhevig geweest en bedraagt momenteel ongeveer € 250.000.-.

Jaarlast scenario’s

Tijdelijke situatie

Opvallend is dat de jaarlast van de scenario’s nagenoeg gelijk is. Het voordeel in de exploi-

Naast de hiervoor genoemde investeringskosten voor de tijdelijke aanpassing van Elzen-

tatie van scenario 1 door de huisvesting van muziekeducatie is gelijk aan het kostenverho-

burg die in scenario 1 dienen te worden toegerekend aan de tijdelijke situatie is er ook

gende effect van het feit dat sprake is van een grotere accommodatie. Bij scenario 1 dient

sprake van een periode waarin sprake is van een “exploitatie zonder gebouw”. Nader dient

ook rekening te worden gehouden met een eenmalige investering voor de tijdelijk huisves-

te worden bepaald op welke wijze hier invulling aan wordt gegeven. Feit is dat alle inkom-

ting van het muziekonderwijs in Elzenburg en de verplaatsing van de horeca (gedurende

sten voor de stichting wegvallen maar ook alle accommodatie-gerelateerde kosten. Deze

sluitingsperiode van De Speeldoos/SCC) van € 436.000,-. Hier staat jaarlijks ongeveer €

inkomsten en kosten zijn qua omvang momenteel van een vergelijkbare orde. Dan resteren

100.000,- aan inkomsten tegenover (vanuit gebruik ten behoeve van muziekeducatie en

voor de stichting met name de personeelskosten. Deze zouden tijdens de tijdelijke periode

amateurkunst zoals dans, koren en orkesten).

op een zo laag mogelijk niveau moeten worden gebracht waarna in de aanloop naar de opening van het SCC weer wordt opgeschaald. Inzichtelijk dient te worden gemaakt in hoe-

Bij scenario 2 is echter eveneens sprake van een structureel effect op de exploitatie van

verre dit tot de mogelijkheden behoort (ook in relatie tot de eerder genoemde Wet Overgang

jeugd- en jongerencentrum Elzenburg. Dit effect is als volgt te ramen (alles exclusief Btw):

van Onderneming). Daarnaast dient rekening te worden gehouden met een situatie waarin

€ 78.000,- meer omzet (door muziekeducatie).

gebruikers van De Speeldoos in de tijdelijke situatie een hogere huur voor het gebruik van

€ 25.000,- meer personeelskosten.

ruimten dienen te betalen dan in De Speeldoos het geval is en in het SCC het geval zal

€ 17.000,- meer kapitaallasten (lineair, 1,2%, afschrijving in 25 jaar) als gevolg van de in-

zijn. De verwachting is gerechtvaardigd dat deze gebruikers het verzoek aan de gemeente

vesteringen in muzieklokalen (jaar 1).

zullen richten voor compensatie van dit verschil in huurkosten.

€ 5.000.- meer overige kosten. Vanwege het feit dat er geen sprake is van continuïteit in de exploitatie van De Speeldoos De toevoeging van muziekeducatie heeft dus een gunstig effect van ongeveer € 31.000,-

tot het moment dat het SCC haar deuren opent bestaat het risico van vraaguitval. Dit is het

op de jaarlast van Elzenburg. Ook is geen sprake meer van (kosten voor de) tijdelijke huis-

geval indien bestaande huurders zo tevreden zijn met hun tijdelijke huisvesting dat zij niet

vesting van muziekeducatie: de tijdelijke oplossing wordt de permanente oplossing.

“terugkeren’ naar het SCC of als bestaande huurders besluiten om de activiteiten tijdens de sluitingsperiode op te schorten en uiteindelijk toch geen herstart maken. Wij achten dit

Dekkingsmogelijkheden

risico in de situatie in Vught weliswaar aanwezig maar relatief beperkt. De tevredenheid

Indien in combinatie met het nieuwe SCC woningen worden gerealiseerd bevindt de op-

over de huidige situatie in De Speeldoos is zodanig dat vrijwel iedere andere locatie naar

brengst zich, zoals eerder aangegeven, tussen de € 100.000,- en € 1.200.000,-. Indien

verwachting als achteruitgang zal worden gezien. Er is breed draagvlak voor een nieuw

deze bedragen in mindering worden gebracht op de investeringskosten bedraagt het

SCC met soortgelijke (en zelfs verbeterde) ruimten als in De Speeldoos het geval is en de 27

verwachting is dan ook gerechtvaardigd dat het overgrote deel van de bestaande gebruikers de weg naar het nieuwe SCC weer zal weten te vinden. Daarnaast is veelal sprake van verenigingen en gezelschappen met een rijke historie die de handdoek naar verwachting niet zo maar in de ring zullen gooien.

6.4 Indicatie jaarlast spiegelscenario’s Zoals eerder aangegeven heeft het nul-scenario (geen nieuw SCC) in onze optiek te weinig realiteitswaarde. Hier is dan ook geen jaarlast aan te verbinden. Voor het plusscenario bedragen de investeringskosten voor de theaterwerkplaats ongeveer € 675.000,- (exclusief Btw). Dit betekent ongeveer € 25.000,- aan kapitaallasten en ongeveer € 15.000,- aan onderhoudskosten en andere eigenaarslasten. Dit zou betekenen dat deze ruimten € 40.000,- per jaar aan huur zou moeten opbrengen om te kunnen spreken van een kostendekkende situatie. Nader dient dan te worden bepaald of Novalis de enige huurder van deze ruimten is of dat ook andere theatermakers hier gebruik van gaan maken. Indien Novalis daadwerkelijk zou “inhuizen” in het nieuwe SCC heeft dit uiteraard meer consequenties voor de exploitatie. Zo zal Novalis ook gebruik maken van andere (multifunctionele) ruimten en kunnen hun cliënten mogelijk een rol spelen in de exploitatie. Indien dit scenario door de verschillende stakeholders als kansrijk wordt beoordeeld zal verdere uitwerking op de diverse onderdelen plaats dienen te vinden.

28

7. Beheermodellen 7.1 De huidige situatie in Vught

3.

De stichtingsvorm (al dan niet met bemoeienis gemeente)

4.

Marktpartij (lokaal of landelijk)

Hieronder wordt per exploitatievorm een korte toelichting gegeven.

In de huidige situatie is Stichting Theater De Speeldoos zowel exploitant als eigenaar van Theater De Speeldoos en de grond daaronder. Dit betekent dat de stichting een grote mate van autonomie heeft als het gaat om het onderhoud van de accommodatie, de exploitatie ervan en de keuze om de accommodatie in stand te houden of niet. Hier staat tegenover dat de stichting voor de voorziening volledig afhankelijk is van de gemeente Vught. Zonder de jaarlijkse subsidie is de exploitatie namelijk niet mogelijk en een aantal incidentele bijdragen en leningen van de gemeente is de afgelopen jaren ook noodzakelijke gebleken om een faillissement van de stichting af te wenden. De stichtingsvorm is één van de mogelijke exploitatievormen voor een voorziening als Theater De Speeldoos en het nieuwe te realiseren SCC. In paragraaf 7.2 worden de verschillende exploitatievormen beschreven. Bij alle exploitatievormen wordt geadviseerd het eigenaarschap van de nieuwe accommodatie bij de gemeente te beleggen1. Hiermee heeft

Gemeentelijke exploitatie De gemeente kan zelf de exploitatie van een multifunctionele (culturele) accommodatie ter hand nemen. Indien de accommodatie van een bepaalde omvang is kan hier ook een (intern verzelfstandigde) gemeentelijke dienst voor worden opgericht. De gemeente heeft op deze wijze maximale invloed op de exploitatie maar draagt hiervoor ook het volledige risico. Vanuit kerntakendiscussies besluiten steeds meer gemeenten om een gemeentelijke exploitatie van bijvoorbeeld sociaal culturele centra te beëindigen. Daarbij zijn ook steeds meer gemeenten van mening dat zij de competenties missen om op een optimale wijze invulling te kunnen geven aan een dergelijke exploitatie. Ook voor maatschappelijke voorzieningen wordt steeds meer ondernemerschap en marktgerichtheid gevraagd. Intrinsiek sluit dit dan ook minder aan bij het functioneren van een gemeentelijke organisatie.

de gemeente optimale mogelijkheden regie te voeren op de staat van accommodatie maar ook op de exploitatie. Daar komt bij dat het onderhoud in de regel niet behoort tot de corebusiness van de exploitant. Indien er sprake is van een exploitant die hier wel de benodigde competenties voor heeft, en de gemeente wenst niet zelf verantwoordelijk te zijn voor de uitvoering van het eigenaarsonderhoud, is het uiteraard mogelijk het eigenaarsonderhoud bij deze exploitant te beleggen. Hiervoor is het niet noodzakelijk dan ook het eigendom uit te voeren. Uiteraard zijn er ook andere marktpartijen die de gemeente desgewenst kunnen ontzorgen bij de uitvoering van het eigenaarsonderhoud van het gemeentelijk vastgoed.

De gemeentelijke BV/NV Het is mogelijk dat voor de exploitatie van een sociaal culturele voorziening een zogenaamde gemeentelijke BV of NV wordt opgericht. De vennootschap neemt personeel in dienst dat geen ambtelijke status heeft en de gemeente kan sturing geven door middel van de subsidierelatie met de BV/NV maar ook vanuit het feit dat de gemeente 100% van de aandelen heeft of in ieder geval een meerderheidsbelang. Dit laatste brengt echter ook verantwoordelijkheden en risico’s met zich mee. Het aandeelhouderschap zal moeten worden ingevuld en indien de vennootschap in de financiële problemen komt kan een eventu-

7.2 De mogelijke vormen van governance Er is een aantal mogelijkheden om een voorziening als theater De Speeldoos te beheren en te exploiteren: 1.

Gemeentelijke exploitatie

2.

Gemeentelijke BV/NV

1

eel faillissement uitsluitend door de aandeelhouder(s) worden afgewend. De vraag is echter gerechtvaardigd of dit uiteindelijk bij de andere exploitatievormen niet eveneens het geval is. Ook hierbij is, zoals bij alle verlieslatende maatschappelijke voorziening, de gemeente de enige partij die bij problemen bij kan springen.

Vanwege het feit dat in de huidige situatie het eigendom van grond en opstallen bij de stichting ligt dient hier wel onderlinge overeenstemming over bereikt te worden tussen stichting en gemeente.

29

In Nederland zijn diverse voorbeelden van gemeentelijke BV’s/NV’s die verantwoordelijk

Een marktpartij (lokaal of landelijk)

zijn voor de exploitatie van maatschappelijke voorziening. Vaak betreft het wel grotere voor-

Steeds meer gemeenten onderzoeken of het mogelijk is voordelen te behalen bij het be-

zieningen zoals een volwaardig theater of een zwembad. Bij een kleine voorziening ligt de

leggen van de verantwoordelijkheid voor de exploitatie van een maatschappelijke voorzie-

gemeentelijke BV/NV minder voor de hand.

ning bij een ondernemer. Dit vanuit de wens dat ook dit soort voorzieningen bedrijfsmatiger worden geëxploiteerd en hier ook financiële voordelen te behalen zijn. Hierbij dient echter

De stichtingsvorm

altijd het besef aanwezig te zijn dat als een aanzienlijk maatschappelijk rendement wordt

De stichting is een privaatrechtelijke vorm die veel aangetroffen wordt bij de exploitatie van

verwacht (en aan de marktpartij opdracht wordt verstrekt dit rendement te behalen) ook een

maatschappelijke voorzieningen zoals sociaal culturele centra. In het verleden hadden be-

marktpartij een gemeentelijk bijdrage zal vragen om de opdracht ter hand te nemen. Uit-

stuurders of ambtenaren vaak zitting in het bestuur van een dergelijke stichting. Vanwege

eindelijk zal hierdoor meestal een aanbesteding noodzakelijk zijn om uiteindelijk de op-

het feit dat dit niet altijd leidde tot een optimale transparantie voor wat betreft bevoegdheden

dracht te kunnen verstrekken. Daarbij zal de gemeente eenduidig en contractueel moeten

en verantwoordelijkheden wordt deze gemeentelijke betrokkenheid nog nauwelijks aange-

vastleggen welke maatschappelijke uitgangspunten en randvoorwaarden dienen te worden

troffen. Vanwege het feit dat de nadelen groter worden geacht dan de voordelen wordt er

gewaarborgd en op welke onderdelen de marktpartij wel ruimte wordt geboden voor onder-

bij de beschouwing van de stichtingsvorm verder vanuit gegaan dat er geen sprake is van

nemerschap.

directe gemeentelijke betrokkenheid. Bij een marktpartij kan gedacht worden aan een kleinere ondernemer (meestal lokaal of Vanwege het feit dat een stichting geen winstoogmerk heeft sluit deze rechtsvorm uitste-

regionaal) die mogelijkheden ziet om het SCC binnen de gesteld kaders te exploiteren.

kend aan bij het karakter van een SCC. Vanwege het feit dat de exploitatie van een SCC

Vaak gaat het om ondernemers die gevoel hebben bij de locatie en de lokale situatie en

een zeer veelzijdige en complexe opdracht betreft is het in onze optiek noodzakelijk dat de

ook zelf een aanzienlijke operationele inspanning leveren om van de onderneming een

basis van de organisatie wordt gevormd door professionele medewerkers. Uiteraard kan

succes te maken. Hier tegenover staan enkele landelijke exploitatiemaatschappijen of faci-

dit op onderdelen worden aangevuld met vrijwilligers of de inzet van mensen met een af-

litaire dienstverleners die hun bedrijf maken van het beheer en de exploitatie van maat-

stand tot de arbeidsmarkt. Het bestuur van een dergelijke stichting bestaat in de regel vol-

schappelijke voorzieningen. Zij zijn gewend om dergelijke verlieslatende voorzieningen met

ledig uit vrijwilligers. Landelijk is de ontwikkeling zichtbaar dat het steeds moeilijker wordt

een gemeentelijke bijdrage te exploiteren.

kwalitatief goede bestuursleden te committeren aan een maatschappelijke voorziening, ook vanwege de vrees dat dit een aanzienlijke tijdbesteding met zich meebrengt. Het Raad van

7.3 De toekomstige situatie in Vught

Toezichtmodel biedt in de opzicht kansen omdat bestuurders zich tot de hoofdlijnen kunnen

Meer nog dan in het verleden bij Theater De Speeldoos het geval was zal het nieuwe SCC

beperken. Hiervoor is het dan wel noodzakelijk dat de functie van directeur-bestuurder

een voorziening zijn met een maatschappelijk karakter. Waar in het verleden de professio-

(nog) beter wordt ingevuld. Ook dan blijft het van belang dat er sprake is van kwalitatief

nele programmering een prominent onderdeel was van de exploitatie van de voorziening

goede toezichthouders en dat bij het niet kunnen invullen van de vacante functies een con-

ligt in de toekomst het accent op sociaal-culturele activiteiten en ontmoeting. Er dient dan

tinuïteitsrisico optreedt. Voor multifunctionele accommodaties is de stichting nog steeds de

ook sprake te zijn van een exploitatievorm die passend is bij het toekomstige profiel van

meest voorkomende exploitatievorm maar het beeld is wel dat steeds meer gemeenten

het SCC.

andere vormen overwegen. Bij voorzieningen met het karakter van het nieuwe SCC in Vught komt de stichtingsvorm het meest voor. Door het feit dat steeds minder gemeenten het zelf beheren en exploiteren 30

van een SCC als kerntaak beschouwen wordt de keuze gemaakt om deze verantwoorde-

Indien de keuze voor de stichtingsvorm zou worden gemaakt is het, zoals eerder aangege-

lijkheid op afstand te plaatsen. Een commerciële exploitatie wordt dan, vanwege het maat-

ven, van belang te benadrukken dat het een voorwaarde is dat deze stichting in de basis

schappelijke karakter van de voorziening, als onvoldoende passend beschouwd. De angst

wordt gekenmerkt door een professionele invulling van de personele formatie. Dit is verge-

bestaat dat er een te groot spanningsveld ontstaat russen het winstoogmerk van een markt-

lijkbaar met de bestaande Stichting Theater De Speeldoos. Het SCC is geen voorziening

partij en de maatschappelijke meerwaarde die in een sociaal cultureel centrum dient te

die louter door vrijwilligers kan worden geëxploiteerd. Dit zou een te groot risico betekenen

worden gerealiseerd. In de basis wordt de stichtingsvorm dan ook als preferente beheers-

voor de kwaliteit en de continuïteit. Het is ook onze overtuiging dat een actieve exploitatie

vorm beschouwd voor het nieuw te realiseren SCC in de gemeente Vught. Zoals eerder

vanuit een professionele organisatie noodzakelijk is om van het nieuwe SCC daadwerkelijk

aangegeven heeft de stichtingsvorm echter ook nadelen. Deze zijn met name gelegen in

het bruisende sociaal-culturele hart van Vught te maken. Het geheel zal meer moeten wor-

het feit dat de eindverantwoordelijkheid van een complexe opdracht, die ook een belang-

den dan de som der delen en veel aandacht zal dan ook moeten worden besteed aan het

rijke financiële waarde vertegenwoordigt, wordt gelegd bij een vrijwilligersbestuur en het

initiëren en organiseren van activiteiten en ontmoeting. Uiteraard zijn er ook andere orga-

feit dat het landelijk beeld is dat het steeds moeilijker wordt om competente bestuursleden

nisaties in Vught die hier een rol in spelen en is de inzet van vrijwilligers onontbeerlijk maar

hiervoor te committeren. Dit betekent dat in dit opzicht sprake is van een continuïteitsrisico

dan altijd in combinatie met de aanzwengelende werking die dient uit te gaan van de “SCC-

bij de keuze voor de stichtingsvorm. Om deze reden is het goed om ook de andere moge-

organisatie”.

lijke exploitatievormen serieus bij de afwegingen te betrekken. Gezien de wijze waarop de gemeente Vught omgaat met de governance van gemeentelijk vastgoed lijkt een gemeentelijk exploitatie of de oprichting van een overheids-BV/NV voor de exploitatie van het nieuwe SCC op dit moment niet voor de hand te liggen. Aard en karakter van het nieuwe SCC biedt onvoldoende aanleiding om meer verantwoordelijkheden onder te brengen binnen de gemeentelijke organisatie of om invulling te geven aan de rol van aandeelhouder. Exploitatie door een marktpartij kan wel kansen bieden. Dit is met name het geval indien een ondernemer met binding met het maatschappelijke krachtenveld binnen de gemeente Vught mogelijkheden zou zien om van het nieuwe SCC een succes te maken. Hierbij is het wel van belang om eenduidige afspraken te maken tussen gemeente en ondernemer over de maatschappelijke uitgangspunten en randvoorwaarden waarbinnen de exploitatie plaats dient te vinden en de vergoeding die hier tegenover staat. Zelfs dan is echter niet uitgesloten dat op momenten het eerder genoemde spanningsveld ontstaat tussen het streven naar winst van de ondernemer en het gewenst maatschappelijke karakter van het SCC. Dir risico is in nog sterkere mate aanwezig indien de opdracht aan een landelijk opererende exploitant van maatschappelijke voorzieningen of facilitaire dienstverlener zou worden verstrekt.

31

8. Conclusies en vervolgtraject

functies vanuit andere maatschappelijke voorzieningen in Vught worden overgeheveld naar het nieuwe te realiseren SCC.

Deze rapportage vormt de weerslag van een behoefteonderzoek naar een nieuw Sociaal Cultureel Centrum (SCC) in de gemeente Vught ter vervanging van het bestaande theater

Er is ook onderzoek verricht naar de mogelijkheid om woningen te realiseren in combinatie

De Speeldoos en de uitwerking van een aantal scenario’s. Op basis van een uitgebreide

met de ontwikkeling van het SCC. De potentiële bijdrage aan het project vanuit woning

inventarisatie is een beeld verkregen met betrekking tot de uitgangssituatie en de meest

ontwikkeling blijft beperkt tot de bandbreedte € 100.000,- tot € 1.200.000,-. Indien deze

relevante ontwikkelingen in Vught die invloed kunnen hebben op de keuze voor een nieuw

bedragen in mindering worden gebracht op de investeringskosten bedraagt het voordeel

SCC. Onder meer heeft afstemming plaats gevonden met een groot aantal stakeholders

op de jaarlast tussen de € 3.000,- tot € 37.000,-. Omdat de realisatie van woningbouw het

en is inzicht verkregen in de huidige exploitatie van De Speeldoos.

project veel complexer maakt en de besparing op de jaarlast relatief beperkt is wordt geadviseerd te kiezen voor een solitaire ontwikkeling van een SCC, dus zonder woningbouw.

De analyse van de geïnventariseerde informatie heeft geresulteerd in een drietal scenario’s voor een nieuwe voorziening. Op basis van de verdere verdieping konden twee scenario’s

In onderstaande tabel zijn scenario 1 en scenario 2 met elkaar vergeleken:

worden gekwalificeerd als scenario’s met voldoende realiteitswaarde: •

SCENARIO 1

Scenario 1: Integraal SCC vergelijkbaar met de huidige Speeldoos (Een SCC met een podiumfunctie, een aanbod van amateurkunst en buitenschoolse kunsteducatie, een ontmoetingsfunctie en de mogelijkheid om grotere evenementen te organiseren).

•

Korte beschrijving

Scenario 2: SCC vergelijkbaar met de huidige Speeldoos maar dan zonder muziekeducatie (Een SCC met een podiumfunctie, een aanbod van amateurkunst, een ontmoetingsfunctie en de mogelijkheid om grotere evenementen te organiseren). De muziekschool zal permanent worden ondergebracht in jongerencentrum Elzenburg.

Gebruik (niet uitputtend)

Het tweede scenario bevindt zich feitelijk buiten de kaders die door de gemeenteraad zijn gesteld en waarbij het nieuwe SCC zowel een podiumfunctie diende te bevatten als huisvesting diende te bieden aan buitenschoolse kunsteducatie en amateurkunst. Gezien het

Soorten gebruiksruimten

feit dat er eigenlijk maar één integraal nieuwbouwscenario uit de analyse naar voren kwam en door de constatering dat er meerdere maatschappelijke voorzieningen in Vught aanwezig zijn met een niet-optimale exploitatie hebben wij voorgesteld de verdere uitwerking van dit scenario toch ter hand te nemen. Op verzoek van de Stichting Theater De Speeldoos en de gemeente Vught heeft ook nog een globale beschouwing plaats gevonden van twee zogenaamde spiegelscenario’s: Het nul-scenario waarbij geen nieuw SCC wordt gerealiseerd en het plus-scenario waarbij

SCENARIO 2

SCC met podiumfunctie en Integraal SCC met podiumfunctie, amateurkunst. Muziekeducatie in amateurkunst en muziejeducatie Elzenburg Voorstellingen en uitvoeringen, muziekeducatie, dans en bewegen, koren en orkesten, evenementen, ontmoeting, vergaderingen en cursussen en lokale omroep Podiumzaal (vlakke vloer), repetitielokalen muziek, multifunctionele (dans)zalen, vergader-/cursusruimten, foyer

Voorstellingen en uitvoeringen, dans en bewegen, koren en orkesten, evenementen, ontmoeting, vergaderingen en cursussen en lokale omroep Podiumzaal (vlakke vloer), multifunctionele (dans)zalen, vergader-/cursusruimten, foyer

BVO (m2) Investeringkosten excl. BTW Jaarlast SCC Effect op jaarlast Elzenburg

2.490 € 7.183.000 € 633.000 €0

2.000 € 6.270.000 € 636.000 € 31.000,- besparing

Eenmalige kosten tijdelijke huisvesting muziekonderwijs

€ 436.000,- (hier staan op jaarbasis € 78.000,- inkomsten tegenover)

€0

Mogelijke opbrengst woningen

€ 100.000,- tot € 1.200.000,Besparing op jaarlast SCC bedraagt: € 3.000,- tot € 37.000,-

€ 100.000,- tot € 1.200.000,Besparing op jaarlast SCC bedraagt: € 3.000,- tot € 37.000,-

32

Voordeel van scenario 1 is met name gelegen in het feit dat een integrale en bruisende

In de rapportage is ook aandacht besteed aan het huisvesten van gebruikers van De Speel-

centrumvoorziening ontstaat waar zowel de podiumfunctie, buitenschoolse kunsteducatie

doos in de periode tussen het sluiten van het theater en de opening van het nieuwe SCC.

en amateurkunst onderdeel van uitmaken. Ook wordt met scenario 1 voorkomen dat de

Voor deze tijdelijke periode kan voor de muziekeducatie voor de oplossing worden gekozen

muziekactiviteiten van MDM worden gescheiden van hun dans- en musicalactiviteiten. Een

die onderdeel uitmaakt van scenario 2: huisvesting in de kelder van jeugd- en jongerencen-

dergelijke scheiding is tegen de wens van MDM.

trum Elzenburg. Voor de activiteiten die in De Speeldoos plaats vinden op het gebied van amateurkust (dans, koren, orkesten, fanfares, etc.) kan een oplossing worden gevonden in

Voordeel van scenario 2 is dat de exploitatie van Elzenburg wordt versterkt en mogelijk

Elzenburg, Novalis en andere maatschappelijke voorzieningen in de gemeente Vught.

synergie ontstaat tussen de bestaande jeugd- en jongerenfunctie en de toegevoegde mu-

Deze ruimten zullen niet in alle gevallen volledig voldoen aan de wensen van de gebruikers.

ziekeducatie. Daarbij kan het nieuwe SCC in beperktere omvang worden gerealiseerd.

Voor de tijdelijke situatie is het echter onvermijdelijk dat op onderdelen water bij de wijn wordt gedaan.

De hiervoor genoemde spiegelscenario’s zijn globaal bij de beschouwingen betrokken. Geconcludeerd is dat het nul-scenario (waarbij geen nieuwe SCC wordt gerealiseerd ter ver-

Tenslotte is in de rapportage ingegaan op de exploitatievorm voor het nieuwe SCC. Een

vanging van De Speeldoos) onvoldoende realistisch is. Het is niet mogelijk om voor alle

aantal vormen die voorkomen bij multifunctionele accommodaties zijn beschreven en met

gebruikers van De Speeldoos een passende alternatieve locatie te vinden. Het nul-scenario

elkaar vergeleken. Uiteindelijk is geconcludeerd dat de stichtingsvorm met een basis van

leidt tot een situatie waarbij een belangrijke concessie wordt gedaan aan het bestaande

professionele medewerkers, waar in de huidige situatie ook sprake van is, goed past bij

voorzieningenniveau waarbij naar verwachting een belangrijk nadelig effect zal optreden

een voorziening als een SCC. Er is geen sprake van een winstoogmerk en een stichting

op het sociaal-culturele leven in de gemeente Vught.

heeft een maatschappelijke missie. Toch zijn aan de stichtingsvorm ook (continuïteits-) risico’s verbonden die het de moeite waard maken om ook andere exploitatievormen bij de

Een plus-scenario biedt meer perspectief. Wij zouden bij dit plus-scenario niet willen aan-

beschouwingen te betrekken. Onder voorwaarden kan exploitatie door een (lokale) onder-

bevelen om het jeugd- en jongerenwerk over te plaatsen van Elzenburg naar het nieuwe

nemer ook kansen bieden. Zaak is dan wel om op een goede wijze om te gaan met het

SCC. In de rapportage is hiervoor een aantal argumenten opgevoerd. Wat mogelijk wel

intrinsieke spanningsveld tussen het hebben van een winstoogmerk en het leveren van een

kansen biedt is de inhuizing van de voorziening die momenteel door Novalis in Vught wordt

maatschappelijke prestatie. Dit kan door de te leveren maatschappelijke prestaties eendui-

aangeboden. Het betreft een theaterwerkplaats voor mensen met een verstandelijke be-

dig in een (exploitatie)overeenkomst vast te leggen en hier de gemeentelijke vergoeding,

perking. Deze voorziening wordt met name tijdens kantooruren gebruikt waar op dat mo-

waar naar verwachting ook bij exploitatie door een marktpartij sprake van is, op af te stem-

ment De Speeldoos (en naar verwachting ook het nieuwe SCC) een lage bezetting kent.

men.

Multifunctioneel ruimtegebruik behoort derhalve tot de mogelijkheden waarbij dient te worden opgemerkt dat wel sprake zal dienen te zijn van monofunctionele ruimtes voor decor-

Advies

bouw en het maken van kleding (die overigens wel ook door andere partijen voor dit doel

Alles beschouwend komt Synarchis tot het volgende advies:

kan worden gebruikt). Ook kan mogelijk in de dagelijkse exploitatie synergie worden bereikt

•

Maak de keuze voor scenario 1 omdat daarbij een bruisend sociaal cultureel centrum

doordat cliënten van Novalis bijvoorbeeld in de horeca ervaring op kunnen doen en ook