Raadsinformatiebrief Ontwerp omgevingsvisie 2023

Ontwikkelingen binnen de bebouwde kom passen we zorgvuldig in de stedenbouwkundige structuur waarbij we kijken naar de opbouw van de hele kern; • Terugbrengen van landschapselementen om de landschappelijke, ecologische – en erfgoedwaarden te versterken in aansluiting met het historisch landschap; • Identiteitsvolle architectuur bewaren en er op voortborduren; • Samenwerking stimuleren tussen organisaties die met erfgoed bezig zijn. Samenwerking met regionale partijen en het erfgoednetwerk om ons cultureel erfgoed uit te dragen en dichterbij te brengen; • Stimuleren van het herstel en hergebruik van erfgoed zoals beeldbepalende of historische landschapselementen, watergangen of beplantingsstructuren;

38

• •

Ruimte geven aan kleinschalige bedrijvigheid die bijdraagt aan het behoud van bestaande cultuurhistorische waarden zowel in het landschap als in de bebouwde omgeving; In gesprek gaan met landgoedeigenaren over een integrale benadering van de landgoederen, waarbij de cultuurhistorische waarden worden verweven in een gezamenlijk concept met natuur, milieu en ruimtelijke ordening, waarbij tevens mogelijkheden voor grotere toegankelijkheid worden onderzocht.

5.10 Er zijn voldoende mogelijkheden voor recreatie in de vorm van wandelen en fietsen Onze gemeente heeft een uitgebreid aanbod voor recreatie en toerisme. Vanuit huis een wandeling of fietstocht kunnen maken wordt belangrijker. In het buitengebied ligt een goed netwerk aan fiets-, wandel- en ruiter routes. De IJzeren Man is een belangrijk recreatiegebied voor recreanten zowel uit de gemeente als uit de regio. Ook de Loonse en Drunense Duinen trekken mensen van buiten de gemeente. In de gemeente zijn diverse campings, bungalowparken, hotels en andere verblijfsvoorzieningen te vinden. De vraag naar kwaliteit, luxe en comfort neemt toe. Er is ook vraag naar duurzame concepten, kamperen bij de boer of juist een all-inclusive verblijfsbestemming. Men gaat steeds vaker buiten het hoogseizoen op een korte vakantie. De aandacht voor beleving neemt toe. Men wil iets unieks beleven. Onze gemeente heeft kansen om hier op in te spelen. Het is belangrijk dat de recreatie in balans is met de mogelijkheden en draagkracht van de natuur en de leefomgeving. Recreatie kan immers ook overlast geven. Recreatiegebieden en routes worden intensief gebruikt door motorrijders, wielrenners, e-bikes, skaters en wandelaars.

39

Wat willen we bereiken? • Kwaliteit en kleinschaligheid. Dat betekent ruimte voor toeristisch recreatieve ontwikkelingen die bijdragen aan een prettige leefomgeving voor inwoners en ondernemers maar die de natuur en het landschap niet te veel belasten; • Een gastvrije gemeente met ruimte voor de ontwikkeling van kwalitatieve faciliteiten, activiteiten en bezienswaardigheden die de lokale waarden versterken en aanvullend zijn op het huidige aanbod; • Inzet van het erfgoed om de gemeente aantrekkelijker te maken voor recreatie, wat vervolgens bijdraagt aan het behoud en de (her)waardering van het erfgoed; • IJzeren Man blijft een belangrijke recreatieplek voor onze inwoners en de regio. Het gebied blijft zoveel mogelijk openbaar toegankelijk voor wandelaars (rondje IJzeren Man). De natuurwaarden mogen niet worden aangetast; • Aantrekkelijke wandel-, fiets- en ruiter routenetwerken die aansluiten op onze culturele, landschappelijke en historische hoogtepunten, waar mogelijk in combinatie met de uitbreiding van groen en water.

Wat gaat de gemeente doen? • Recreatieve ontwikkelingen landschappelijk inpassen en aansluiten op een recreatief netwerk; • Ruimte bieden aan recreatieve ontwikkelingen die bijdragen aan de versterking van de kwaliteit en identiteit van de gemeente, waarbij de lokale landschappelijke en natuurlijke waarden en leefbaarheid voor bewoners behouden of zelfs versterkt worden; • Waar nodig uitbreiden van wandel-, fiets- en ruiter routenetwerken in onze gemeente en zorgen voor voldoende ondersteunende voorzieningen; • Geen ruimte bieden aan recreatieve ontwikkelingen met een grote verkeersaantrekkende werking of aan ontwikkelingen naar massarecreatie; • De mogelijkheden onderzoeken om aantrekkelijke delen van ons buitengebied beter te ontsluiten zoals de beekdalen, landgoederen of natuurgebieden; • Het faciliteren van de samenwerking tussen toeristische organisaties en ondernemers om het toeristische aanbod en voorzieningen aan elkaar te verbinden; • Samenwerken met partijen in de regio om bezoekers van buiten Vught aan te trekken voor kleinschalige dagrecreatie en voor een completer recreatief aanbod; • Samenwerken met de regio in het kader van promotie van onze toeristisch recreatieve trekkers.

40

6. De deelgebieden en de aanpak 6.1 Deelgebieden Binnen de gemeente zijn er verschillende gebieden: de drie dorpskernen, de Gement, de agrarische - , de groene - en de natuurlijke zone. Deze deelgebieden zijn gebaseerd op het gebruik en de landschappelijke kenmerken. Binnen het deelgebied ‘Kernen’ zijn de verschillende kernen apart beschreven. Op onderstaande waardenkaart zijn de deelgebieden en de belangrijkste waarden en kenmerken aangegeven.

6.2 De kern Vught Waarden en karakteristieken • Veel allure door aanwezigheid van boomrijke lanen met villa’s, monumenten; monumentale gebouwen, parken met waterpartijen. spraakmakende landgoederen en groene gebieden tussen woonwijken met natuurwaarden; • Herkenbare historische stedenbouwkundige structuren; • Cultuurhistorische elementen waaronder Linie 1629, fort Isabella, kasteel Maurick en de Lunetten; • Aantrekkelijke woongemeente die zich ontwikkelt van dorps naar meer stedelijk; • Voldoende winkels, horecagelegenheden sport -, beweeg- en culturele voorzieningen • Moderne onderwijsvoorzieningen en een veelzijdig aanbod; • Veel zorginstellingen voor diverse doelgroepen en met verschillende zorgconcepten; 41

• • • • •

Sterk verenigingsleven met actieve vrijwilligers; Goede ontsluiting naar de omgeving via fietspaden, openbaar vervoer en rijkswegen; Toegankelijkheid van omringende landschap en natuurgebieden; Cultureel ontmoetingscentrum in de voormalige Petruskerk; Het taleninstituut Regina Coeli heeft een grote bekendheid en trekt (inter)nationale bezoekers.

Waar moeten we rekening mee houden? • Het percentage inwoners met een zorgbehoefte is hoog. Dit blijft zo vanwege de vergrijzing en een relatief hoog aantal psychisch kwetsbaren, blinden en slechtzienden. Dit leidt tot bijbehorende vraagstukken op sociaal terrein en fysieke veiligheid; • Een grote woningbouwopgave. Er is vooral behoefte aan sociale huur- en betaalbare koopwoningen en woningen voor jongeren en senioren; • Grote verschillen in structuur en woningen tussen Vught Noord (ruim opgezet) en Vught Zuid (dichter bebouwd); • Er zijn duidelijk afgebakende gebieden door de aanwezigheid van de A2, de N65 en de spoorlijnen van ‘s-Hertogenbosch naar Tilburg en Eindhoven. De N65 betekent een barrière binnen de gemeente tussen Vught Noord en Vught Zuid en heeft gevolgen voor de verkeersveiligheid, geluidsoverlast en de gezondheid; • Het afgesloten waterconvenant n.a.v. de voorgenomen aanleg verdiept spoor (en in mindere mate de aanpassing N65) waarin een wateropgave is afgesproken. Gewenste ontwikkelingen • Variatie aan woonvormen voor alle doelgroepen, met ruimte voor zowel kleinschalige bouw als grotere gestapelde bouw. De maximale bouwhoogte leggen we niet vast.

We willen maatwerk leveren om het ruimtelijk karakter van de gemeente in zijn geheel te behouden of zelfs te versterken; Als we hoogbouw toestaan op een plek waar het kan, zorgt dat ervoor dat elders de bouwopgave beperkt kan blijven. Deze transitie naar een meer stedelijke omgeving gaat gepaard met aandacht voor meervoudig ruimtegebruik; • Bijzondere woonmogelijkheden voor doelgroepen als starters (onder andere tijdelijke woningen en tiny houses); • Geclusterde woonvormen en woonzorgvoorzieningen in de nabijheid van (zorg)voorzieningen;

42

•

• • • •

• •

Kleinschalige winkels en bedrijven die bijdragen aan de levendigheid en identiteit van Vught in winkelgebieden. We willen in deze gebieden concentratie en menging van verschillende functies; Bundelen van functies in de stationsomgeving voor wonen en werken met voor functiemenging geschikte bedrijvigheid; Minder verstening en meer groen; Recreatieve voorzieningen die aansluiten op de culturele en historische identiteit; Historische elementen en structuren opnieuw herkenbaar en beleefbaar maken, bijdragend aan de lokale identiteit, bijvoorbeeld het herstellen van de buitengracht bij fort Isabella; Minder gemotoriseerd verkeer in de woonwijken en de kernen, clustering op de ring, en meer aandacht voor fietsers en voetgangers; Waterberging verhogen vanwege verhoogd risico verdiept spoor.

Wat gaat de gemeente doen in de kern Vught? • Fietsen en lopen aantrekkelijker en veiliger maken. Lopen en fietsen heeft prioriteit boven gedeelde mobiliteit en dat weer boven automobiliteit. Dat doen we door: o We passen waar mogelijk de openbare ruimte in woonwijken aan om meer ruimte te bieden aan fietsers en voetgangers; o Meer in te zetten op de ringstructuur als hoofdontsluiting voor het gemotoriseerde verkeer, waarbij verkeer door de woonwijken wordt ontmoedigd; o Te zorgen voor veilige en aaneengesloten routes tussen de wijken en naar omliggende kernen en steden. • De openbare ruimte en parken geschikt maken voor ontmoeting, beweging, sport en spel voor iedereen rekening houdend met (sociale) veiligheid; • Bij (woningbouw)ontwikkelingen in de bebouwde kom uitgaan van de volgende randvoorwaarden: o Passend in het karakter van Vught als geheel; o Verdichting en meervoudig ruimtegebruik waar mogelijk; o Robuuste klimaatontwikkeling (o.a. rekening houdend met waterberging) en biodivers groen; o Energieneutrale uitvoering en voorzieningen voor duurzame mobiliteit.

• Versterking van biodiversiteit in water, groen en parken; • Behoud van en ruimte bieden aan vestiging van kleinschalige winkels en – bedrijvigheid in de winkelgebieden; • Plannen maken voor de N65 waarmee de leefbaarheid rondom de weg verbetert, de veiligheid wordt verhoogd en de verschillende delen van Vught gemakkelijker worden verbonden; • Het optimaliseren van het gebruik van historische watergangen en waterpartijen (de lunetten) als waterberging (onder andere op grond van het klimaatconvenant); • Onderzoek naar de mogelijkheden voor ontwikkeling van de stationsomgeving voor wonen en werken na aanleg van het verdiepte spoor.

43

6.3 De kern Helvoirt Waarden en karakteristieken • Rustig, landelijk en dorps karakter met veel grondgebonden woningen; • Heldere oorspronkelijke stedenbouwkundige structuur met lintbebouwing en verspringing in de rooilijn; • Monumenten en historisch waardevolle elementen en bouwwerken, zoals de Nicolaaskerken; • De kern is verbonden met de geschiedenis van Vincent van Gogh; • Sterk verenigingsleven en actieve bevolking; • Gemeenschapszin en saamhorigheid; • Aanwezigheid basisvoorzieningen (HelvoirThuis, winkels, woonzorgcentrum, basisschool); • Ligging aan de N65; • De beekdalen aan de Noord – (Zandleij), Oost – (Broekleij) en Westzijde (Raamse Loop); • Ligging bij (natuur)gebieden als de Loonse en Drunens Duinen, De Margriet en Zwijnsbergen.

Waar moeten we rekening mee houden? • De bereikbaarheid per openbaar vervoer is niet optimaal; • Draagvlak voor basisvoorzieningen onder druk; • Weinig ruimte voor openbaar groen en ruimte voor voetgangers en fietsers; • Openbare ruimte Helvoirt is deels slecht toegankelijk voor mensen met een beperking; • Vrachtverkeer en landbouwverkeer door de kern zorgt voor overlast; Gewenste ontwikkelingen • Variatie aan woonvormen voor alle doelgroepen en meer sociale woningbouw; • Voorzieningen blijven in stand; • Concentratie en menging van kleinschalige functies in het centrum en initiatieven in de kern die de levendigheid en onderlinge betrokkenheid behouden en mogelijk versterken; 44

• • • • • •

Betere bereikbaarheid via openbaar vervoer; Meer verkeersveiligheid en minder fijnstof door zwaar verkeer in het dorp; De landschappelijke en landelijke identiteit behouden en waar mogelijk in het bebouwde weefsel in het bebouwde gebied versterken; Erfgoedwaarden versterken, bijdragend aan de lokale identiteit; Hergebruik erfgoed waarbij relatie met Van Gogh een kans biedt; Minder verstening en meer groen.

Wat gaat de gemeente doen in de kern Helvoirt? • Initiatieven van inwoners gericht op levendigheid en onderlinge betrokkenheid ondersteunen; • Realiseren van kleinschalige wooneenheden en sociale woningbouw; • De openbare ruimte geschikt maken voor ontmoeting, beweging, sport en spel voor alle doelgroepen; • Voorrangsregelingen, fietsenstallingen, ommetjes, wandelroutes en fietspaden en veilige fietsroutes naar de andere kernen; • In stand houden of verbeteren van voorzieningen voor deelvervoer, openbaar vervoer, elektrisch vervoer; • Waar mogelijk vergroening van straatbeeld met meer biodivers groen en water; • Als bedrijven die veel vrachtverkeer genereren naar andere locaties willen, ondersteunen wij hen bij de zoektocht en maken herontwikkeling op de locatie mogelijk.

6.4 De kern Cromvoirt Waarden en karakteristieken • Rustig, landelijk karakter, met veel vrijstaande woningen, (voormalige) boerderijen en enkele parken met vakantiehuisjes; • Cultuurhistorische bouwwerken en structuren, zoals lintbebouwing, boerderijen, de Sint Lambertuskerk, de ringdijk en doorkijken naar het omringend landschap; • Sterk verenigingsleven, actieve bevolking, zelforganiserend vermogen; • Gemeenschapszin en saamhorigheid; • Agrarisch karakter en streekproducten; • Karakteristieke uitstraling; • Relatief veel faciliteiten: dorpshuis, sportveld, bibliotheekpunt, basisschool, kinderopvang; • Toeristische kwaliteit.

45

Waar moeten we rekening mee houden? • Smalle doorgaande weg met veel bomen in de kern. Daardoor is er beperkte ruimte voor voetgangers en fietsers die niet valt te vergroten. Vrachtverkeer en landbouwverkeer zorgt voor overlast; • In de openbare ruimte is vergroening nauwelijks mogelijk; • Slechte bereikbaarheid met openbaar vervoer; • Verhouding tussen aantal inwoners en wens tot in stand houden voorzieningen is precair. Gewenste ontwikkelingen • Variatie aan woonvormen voor alle doelgroepen en meer woningen; • Ruimtelijke ontwikkelingen passend bij de identiteit van Cromvoirt; • Initiatieven die de levendigheid en het voorzieningenniveau van de kern versterken, zoals een winkel voor de dagelijkse boodschappen; • Behoud of vergroten van kleinschalige bedrijvigheid; • Behoud historische bebouwing door bijvoorbeeld nieuwe functies; • Minder vracht- (en sluip)verkeer door het centrum.

Wat gaat de gemeente doen in de kern Cromvoirt? • Woningbouw toestaan met voldoende variatie en aandacht voor kleinschalige wooneenheden, geclusterde woonvormen en sociale woningbouw; • In stand houden of verbeteren van voorzieningen voor deelvervoer, openbaar vervoer, elektrisch vervoer (senioren bus, buurtbus); • Bij herinrichting waar mogelijk kiezen voor biodivers groen en ruimte voor water; • Een plek in de openbare ruimte voor ontmoeting, sport en spel voor alle doelgroepen realiseren; • Als bedrijven die vrachtverkeer genereren naar andere locaties willen, ondersteunen wij hen bij de zoektocht en maken herontwikkeling op de locatie mogelijk.

46

6.5 Agrarische zone Dit landelijke gebied heeft overwegend een agrarisch karakter en ligt met name tussen Helvoirt, Cromvoirt en de Loonse en Drunens Duinen in. Waarden en karakteristieken • Afwisselend gebied met veel verschillende functies, cultuurhistorische structuren en elementen, waaronder zandpaden, essen (open - en bolle akkers), bebouwingslinten, groene landschapselementen (kleine bosschages en houtwallen), landgoederen op de flanken, boerenvelden en paardenweides; • Watervoerend en waterbergend vermogen in de beekdalen met landbouw en natuur (met hoge natuurwaarden) als belangrijke ecologische verbindingen (Natuur Netwerk Brabant (NNB) en Ecologische Verbindingszone (VZ)); • Aansprekende uitzichten, afwisseling tussen open en gesloten; • Mooie fiets- en wandelroutes; • Monumentale en historische bebouwing zoals kasteel Maurick, bezinningscentrum Emmaus.

Waar moeten we rekening mee houden? • Weinig mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen in de overstromingsgevoelige beekdalen en directe omgeving; • Veel ruimtevragen die hier opgelost moeten worden: waterberging, natuurontwikkeling, energietransitie, nieuw perspectief voor de landbouw waarbij sommige functies niet samengaan; • Verdrogingsrisico; • Ligging bij twee Natura 2000-gebieden met de opgave daar de stikstofdepositie te verminderen; • Overlast en verkeersonveiligheid door vracht- en landbouwverkeer; • Afname van het aantal landbouwbedrijven; 47

• •

Beperkte uitbreidings- en ontwikkelingsmogelijkheden voor bestaande agrarische en niet-agrarische bedrijven; Kwetsbaarheid in het buitengebied vanwege mogelijke afvaldumpingen, ondermijning e.d.

Gewenste ontwikkelingen • Duurzame en natuurinclusieve vormen van landbouwwaardoor de biodiversiteit, bodemkwaliteit en de waterkwaliteit wordt verbeterd; • Transformatie van agrarische bedrijven naar nieuwe functies, waaronder kleinschalige bedrijvigheid en woonvormen passend bij het karakter en het woon- en leefmilieu van de omgeving; • Functiecombinaties passend bij de karakteristieken, zoals landbouw en duurzame energieopwekking, woningbouw met voedselbos, kamperen bij de boer met versterking natuur, kleinschalige bedrijvigheid op landgoederen en uitbreiding recreatieve routes; • Herstel van de grondwaterstanden met als gevolg een natter gebied; • Herstellen, beschermen en versterken van natuur- en landschapswaarden die specifiek bij het agrarisch cultuurlandschap horen bijvoorbeeld afwisseling tussen openheid en geslotenheid behouden, meer bomen en groen / blauwe dooradering; • Kwaliteitsverbetering van bestaande dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen; • Uitbreiding van wandel- en fietsroutes en ondersteunende voorzieningen (bankjes en dergelijke) waar mogelijk in combinatie met versterking van landschaps- en natuurwaarden, bijvoorbeeld bij de beekdalen; • Verbinding kernen en agrarische zone versterken ten behoeve van ontlasten Natura 2000-gebieden in de omgeving.

• Zichtbaarheid en verbinding tussen gebieden en locaties om veiligheid te verhogen; Wat gaat de gemeente doen in de Agrarische zone? • Ruimte geven aan (de omvorming naar) gezonde en toekomstbestendige (agrarische) bedrijven passend in de omgeving en rekening houdend met natuurwaarden; • Ontwikkelingsruimte bieden aan grondgebonden agrarische bedrijven en aan nevenactiviteiten, onder voorwaarden van duurzaamheid, landschappelijke kwaliteit, bodemkwaliteit, natuurinclusiviteit, biologische of kringlooplandbouw, waarbij door de inrichting en het gebruik criminaliteit wordt ontmoedigd. Dit betekent dat het uitputten van de gronden en uitbreiding van boomteelt niet is toegestaan en de teelt het waterpeil volgt; • Beleid ontwikkelen voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB- beleid) om stoppende agrariërs en in het landschap passende toekomst te bieden; • Helvoirts Broek behouden als weidevogelgebied; • Versterking van ecologische verbindingen en uitbreiding van natuur en natuurwaarden met ruimte voor water. Denk hierbij aan mogelijkheden voor meer bos en groenblauwe dooradering van het landschap; • Zorgen voor veilige en aantrekkelijke routes voor fietsers vanuit de kernen, regionale fietsroutestructuren en uitbreiding van recreatieve routes, waar mogelijk in combinatie met versterking van natuurwaarden;

48

•

• •

Ruimte geven aan voorzieningen voor de opwekking van duurzame energie waarbij zoveel mogelijk belangrijke waarden in dit gebied worden beschermd en ook een goed woon- en leefklimaat wordt geborgd; Ruimte geven aan woningbouw in woningbouwconcentraties die landschappelijk wordt ingepast en waarbij water en bodem sturend zijn; In overleg gaan met eigenaren / gebruikers om keuzes te maken en kaders uit te werken voor de kwaliteit van de leefomgeving.

6.6 De Gement Ligt ten noorden van het Drongelens kanaal. Waarden en karakteristieken • Agrarische functie; • Natura 2000-gebied met (natte) weide- en hooilanden en leefgebied van de zeldzame Pimpernelblauwtje (vlinder); • Kerngebied in het Natuurnetwerk Nederland; • Beschermd gebied voor weidevogels, ganzen en zwanen; • Cultuurhistorische waarde van eendenkooien; • Historisch inundatiegebied Linie 1629 en de Hollandsche Dijk; • Grootschalige openheid: groene, open buffer tussen Vught en Den Bosch • Zichtrelatie met ’s-Hertogenbosch.

49

Waar moeten we rekening mee houden? • Het gebied dient ‘open’ te blijven (t.b.v. weidevogels en historische zichtassen); • De toenemende recreatiedruk vanuit ‘s-Hertogenbosch tast de natuurwaarden van het gebied aan; • Aanwezigheid plofplaats; • De functie van het gebied voor waterberging. Gewenste ontwikkelingen • Herstel van het natuurlijk systeem; • Duurzame en natuurinclusieve vormen van landbouw met aandacht voor alternatieve (natte) teelten, of waardoor de biodiversiteit, bodemkwaliteit en de waterkwaliteit wordt verbeterd; • Transformatie van stoppende agrarische bedrijven naar een woning of andere passende bestemming waarbij de natuurwaarden worden versterkt en de landschappelijke kwaliteiten zoals de openheid, niet worden aangetast; • Kleinschalige recreatie (wandelen /fietsen) in combinatie met en passend bij natuurontwikkeling en waterberging; • Behoud dan wel uitbreiding aantal weidevogels; • Herwaarderen en versterken historische structuren, zoals de Linie 1629; • Preserveren historische zichtassen; • Duurzame energieopwekking.

Wat gaat de gemeente doen in de Gement? • Ondersteuning landbouwsector met de transitie naar een duurzame en natuurinclusieve landbouw in een goede balans met de lokale natuurlijke omstandigheden, waarbij de landschappelijke waarden en de waterbergingswaarde worden beschermd en de openheid niet wordt aangetast; • Ruimte creëren voor waterberging in combinatie met versterking van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied; • Versterken van de landschappelijke kwaliteit, natuurwaarden, bescherming weidevogelgebied; • Bomenaanplant langs het Drongelens kanaal; • Ruimte geven aan voorzieningen voor de opwekking van duurzame energie, waarbij zoveel mogelijk belangrijke waarden in dit gebied worden beschermd en ook een goed woon- en leefklimaat wordt geborgd; • De Hollandsche Dijk opnieuw zichtbaar en beleefbaar maken, rekening houdend met de functie van waterberging in het gebied en de eendenkooien in dit Natura 2000-gebied.

50

6.7 Groene zone De groene zone is een besloten, groen gebied rondom de kern Vught. Het gebied wordt min of meer omringd door beekdalen en het Drongelens kanaal met regionale keringen. Waarden en karakteristieken • Afwisseling tussen landgoederen, natuur, wonen, recreatie, bedrijvigheid en water; • Cultuurhistorische waarden en monumenten, zoals de Fusilladeplaats; • Natuurwaarden; • Monumentale bomen; • Mooi wandel en fietsgebied; • Groot aanbod recreatieve activiteiten; • De IJzeren Man; • Vughtse heide; • Historische lunetten.

Waar moeten we rekening mee houden? • Door de aanwezigheid van veel particuliere grondeigenaren zijn de bos- en natuurgebieden beperkt toegankelijk; • In deze zone ligt ook een groot bebouwd gebied dat diverse functies herbergt zoals een woonwijk; een penitentiaire inrichting (met een extra beveiligd deel (EBI)), twee kazernes (met militair oefenterrein) en het Nationaal Monument Kamp Vught; • De gebieden rondom de kern Vught staan onder druk door de behoefte aan ruimte voor wonen en werken. Ook bestaande bedrijven willen zich kunnen blijven ontwikkelen en uitbreiden; • In de toegankelijke natuurgebieden staan de natuurwaarden onder druk vanwege de recreatie, zoals bij de IJzeren Man; • Waterkeringen die niet gebruikt kunnen worden voor off road recreatie; • Mogelijke grootschalige energieopwekking met zon en/of wind. 51

Gewenste ontwikkelingen • Behoud, herstel en uitbreiding van de natuur, ook van de IJzeren Man naast de recreatieve functie; • In het bestaande landbouwareaal: transformatie naar toekomstbestendige vormen van landbouw; • Transformatie van stoppende agrarische bedrijven naar andere functies of functiecombinaties passend bij het karakter en het woon – en leefmilieu van de omgeving; waarbij het landschap wordt versterkt; • Kleinschalige bedrijvigheid, bijvoorbeeld op landgoederen, waarbij de waarden worden versterkt; • Uitbreiding van recreatieve routes en ondersteunende voorzieningen bij routes waar mogelijk in combinatie met versterking van landschaps- en natuurwaarden; • Herwaarderen en versterken historische structuren en elementen; • Kwaliteit behouden en verbeteren van bestaande dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen en hun omgeving; • Opwekking van duurzame energie met als uitgangspunt dat waarden én het woon- en leefklimaat niet worden aangetast; • Verbinding kern Vught en Groene zone versterken ter ontlasting van Natura 2000gebieden.

Wat gaat de gemeente doen in de Groene zone? • Zorgen voor veilige en aantrekkelijke wandel- en fietsroutes vanuit de kernen, regionale fietsroutestructuren voor verschillende doelgroepen; • Versterking van ecologische verbindingen en uitbreiding van natuur en natuurwaarden, en meer ruimte voor wateropvang waaronder de lunetten in dit gebied inzetten voor waterberging; • De agrarische sector ondersteunen met de transitie naar duurzame en natuurinclusieve landbouw; • Ruimte geven aan kleinschalige bedrijvigheid, passend bij de omgeving en die een bijdrage levert aan versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Denk aan een horecafunctie bij landgoederen; • Ruimte geven aan voorzieningen voor de opwekking van duurzame energie waarbij zoveel mogelijk belangrijke waarden in dit gebied worden beschermd en ook een goed woon- en leefklimaat wordt geborgd.

52

6.8 Natuurlijke zone Dit gebied is met name het deel Loonse en Drunense Duinen dat in de gemeente Vught ligt en gronden direct er om heen. Waarden en karakteristieken • Grootschalig natuurgebied met aaneengesloten bos, zandverstuiving, heidegebied met ook bijzondere aardkundige waarden; • Recreatieve functie met recreatieve- en horecavoorzieningen; • Extensieve agrarische functie; • Afwisseling in open- en gesloten landschappen; • Goede grondwaterkwaliteit; • Rust en stilte.

Waar moeten we rekening mee houden? • Te hoge stikstofdepositie in het Natura2000 gebied en bijbehorende natuurbehoud- en natuurherstelmaatregelen; • Klimaatverandering bedreigt huidige natuur (verdroging, verhitting, vernatting) en verhoogt de brandgevoeligheid in de Loonse en Drunense Duinen; • Natuurwaarden staan onder druk als gevolg van de recreatie in het gebied; • Potentie voor zonneweiden t.b.v. grootschalige energieopwekking. Gewenste ontwikkelingen • Herstel van het natuurlijk water- en bodemsysteem; • Een overgangszone van de natuurlijke naar de agrarische zone met kleinschalige recreatie en vormen van landbouw die passen bij de natuurwaarden van het gebied en deze versterken. Voedselbossen zijn uitsluitend in de schil van deze zone mogelijk. De landbouw past zich aan, aan het toekomstbestendige water- en bodemsysteem;

53

• • •

•

Transformatie van stoppende agrarische bedrijven naar een bestemming waarbij het landschap en de natuurwaarden worden versterkt; Geen ontwikkeling van woningen; Uitbreiding van wandel- en fietsroutes en ondersteunende voorzieningen (bankjes en dergelijke) waar mogelijk in combinatie met versterking van landschaps- en natuurwaarden; Kwaliteitsverbetering van bestaande dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen en hun omgeving.

Wat gaat de gemeente doen in de natuurlijke zone? • Ontmoedigen en voorkomen van ontwikkeling en vergroting van grootschalige recreatie; • Zorgen voor veilige en aantrekkelijke routes voor fietsers vanuit de kernen, regionale fietsroutestructuren en uitbreiding van recreatieve routes in combinatie met versterking van natuurwaarden; • Onderzoeken of er bomen kunnen worden aangeplant om de natuurwaarden te versterken en CO2 vast te leggen; • Waar mogelijk de natuurwaarden versterken/natuurherstelmaatregelen inzetten; • Agrariërs ondersteunen in de noodzakelijke omvorming naar duurzame en natuurinclusieve landbouw en/of het zoeken naar nieuwe verdienmodellen;  Verdroging tegengaan door het waterpeil te verhogen of het dempen van watergangen; • Zo nodig ruimte geven aan voorzieningen voor de opwekking van duurzame energie (maar niet in de Loonse en Drunense Duinen) waarbij zoveel mogelijk belangrijke waarden in dit gebied worden beschermd en ook een goed woon- en leefklimaat wordt geborgd.

54

7. Uitvoering 7.1 Hoe voeren wij de omgevingsvisie uit? Hoe werken wij samen? Met de omgevingsvisie is een koers voor de toekomst uitgezet. Het waarmaken en uitvoeren doen we samen met inwoners en partners. Uitgangspunt is dat inwoners, ondernemers en organisaties ruimte hebben om initiatief te tonen en verantwoordelijkheid te nemen voor de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Het stappenplan (7.2. ‘Ik heb een idee’) toont hoe initiatieven voorbereid kunnen worden. Onze rol als gemeente is vooral het mogelijk maken van samenwerking die zich richt op het oplossen van maatschappelijke problemen. Als de faciliterende rol te weinig resultaat oplevert neemt de gemeente meer regie. Onze inwoners worden betrokken bij het uitvoeren van de omgevingsvisie. Vught is niet ingedeeld in gebieden of wijken met voor ieder deel een eigen aanpak. Ook in deze visie is hier niet voor gekozen. Wij werken wel wijkgericht of gebiedsgericht als vraagstukken daarom vragen. Zo is er afzonderlijke aandacht voor de kernen Helvoirt en Cromvoirt. Tot slot is het buitengebied een deel van Vught waar in samenhang aan doelen wordt gewerkt. Een dynamisch document De omgevingsvisie is een dynamisch document dat een ‘stip op de horizon’ schetst, voor wat betreft de toekomst van Vught. We werken naar deze stip toe, maar zijn ons ook bewust van een veranderende maatschappij en omgeving.

Daarnaast zijn er ontwikkelingen waar we nu nog geen weet van hebben en die van invloed zijn op onze gemeente. We denken daarom in een beleidscyclus. Deze cyclus zorgt ervoor dat we steeds aansluiten bij de wensen en uitdagingen van dat moment.

55

De omgevingsvisie geeft sturing en richting aan alle plannen, beleidsontwikkeling en projecten op het gebied van de fysieke leefomgeving en is daarmee van groot belang voor de gezondheid en het welbevinden van de inwoners. Concretisering kan op verschillende manieren plaats vinden (zie: ‘Doorwerking’). De keuze voor een programma, plan en/of project is afhankelijk van de opgaven en kansen van een deelgebied en welke manier van sturen de voorkeur heeft. Na uitvoering volgt monitoring, evaluatie en zo nodig aanpassing van de omgevingsvisie. Ook de actualiteit kan aanleiding zijn om de omgevingsvisie aan te passen. Op deze wijze komt de logische cyclus van beleidsontwikkeling, beleidsdoorwerking, uitvoering en terugkoppeling rond. Monitoring De insteek is dat beleidsstukken steeds actueel zijn en worden bijgesteld. Ook de omgevingsvisie moet altijd ‘bij de tijd’ zijn. Daarom monitoren we tussentijds de omgevingsvisie en passen deze zo nodig aan. Met de gemeenteraad spreekt het college af dat tekstuele correcties altijd kunnen worden verwerkt in de omgevingsvisie. En als er nieuw sectoraal beleid wordt vastgesteld door de gemeenteraad, kan het college van burgemeester en wethouders besluiten om dit te verwerken in de omgevingsvisie. Aanpassingen die echt een bijstelling van de koers van de omgevingsvisie betekenen, worden vanzelfsprekend door de gemeenteraad vastgesteld.

Doorwerking De doelen en acties uit de omgevingsvisie kunnen concreet gemaakt worden in programma’s of in sectoraal beleid, gebiedsgerichte visie en/of projecten. Nieuw beleid met een relatie tot de fysieke leefomgeving, wordt altijd opgesteld binnen de kaders van de omgevingsvisie. Mocht nieuw beleid afwijken van de omgevingsvisie, dan leidt dat tot herziening van de omgevingsvisie. De Omgevingswet geeft de gemeente de mogelijkheid om voor specifieke gebieden of specifieke onderwerpen een programma te maken. Vught gaat van de mogelijkheid gebruik maken door toe te werken naar integrale gebiedsgerichte programma’s in het buitengebied op basis van koppelkansen. In het omgevingsplan vertalen we de doelen en ambities uit de omgevingsvisie van de gemeente in regels. In het omgevingsplan staat precies wat wel en niet mag op een locatie. Het lijkt daarmee op het bestemmingsplan zoals dat eerder bestond. Als de Omgevingswet ingaat, worden de bestaande bestemmingsplannen van rechtswege het tijdelijke gemeentelijk omgevingsplan. De gemeente heeft tot 2029 om dit tijdelijke omgevingsplan te herzien.

56

7.2 Ik heb een idee Stappen om verder met uw idee te komen Hebt u een plan of een idee dat u wilt realiseren in de gemeente Vught? Met dit stappenplan helpen we u graag op weg. Met uw idee kunt u een positieve bijdrage leveren aan uw leef- en werkomgeving. Onze grondhouding is dan ook ‘Ja, mits’. Dit betekent niet dat uw plan altijd door kan gaan. Het kan namelijk zijn dat uw plan naast een positieve bijdrage aan bepaalde aspecten ook afbreuk doet aan andere belangrijke aspecten. In de visie kunt u lezen wat wij belangrijk vinden en wat de doelen zijn. Wij houden ons bij plannen en ontwikkelingen verder aan de volgende uitgangspunten:  We geven ruimte aan vernieuwing en innovatie;  We passen zoveel mogelijk maatwerk toe;  We doen zoveel mogelijk samen met inwoners.

Stap 1 Kan een idee de kwaliteiten van de gemeente versterken? Onze gemeente heeft veel kwaliteiten die we willen behouden en versterken. We vinden het daarom belangrijk dat plannen en ontwikkelingen passen bij de kwaliteiten van een gebied of omgeving. Op de waardenkaart (opgenomen in 6.1. Deelgebieden) zijn per gebied de belangrijkste kwaliteiten weergegeven. Bij de beschrijving van de gebieden wordt dit verder ingevuld en aangevuld met karakteristieken. Het idee is dat een idee bijdraagt aan een versterking van de kwaliteiten. Ook geven de kwaliteiten veel mogelijkheden om uw idee beter te maken. Betrek daarom de kwaliteiten van het gebied of omgeving bij de uitwerking van uw idee tot een plan. Het is mogelijk om in deze stap een eerste verkennend gesprek met de gemeente aan te vragen.

57

Stap 2 Draagt het idee bij aan wat wij willen? In de omgevingsvisie staan tien kerndoelen (hoofdstuk 5). Dat zijn belangrijke doelen voor de ontwikkeling van de gemeente Vught. Het zijn punten die voor iedereen van belang zijn om ook in de toekomst gezond en veilig te kunnen blijven wonen, werken en leven in onze gemeente. Initiatiefnemers kunnen kijken of ze met hun idee aan kunnen sluiten bij een of meerdere doelen. Dat maakt het idee steviger en meer toekomstgericht. Stap 3 Praten met mensen over het idee De volgende stap is dat een initiatiefnemer over het idee gaat praten met buren, de mensen in de straat, dorp of anderen. Het idee kan ook voor hen iets te betekenen hebben of invloed hebben op de omgeving. Soms is het mogelijk om met een idee meerdere vraagstukken aan te pakken. Een plan met meerdere doelen kan vaak rekenen op meer steun. Bovendien kan het zelfs zo zijn dat kosten kunnen worden gedeeld met andere partijen. Stap 4 Afspraak met de gemeente om het idee te bespreken. De gemeente kijkt of op het plan ook wetten en regels van toepassing zijn op het gebied van veiligheid of overlast voor het milieu. Hiermee bedoelen wij aspecten zoals externe veiligheid, geluid, bodemkwaliteit, ecologie, archeologie, cultuurhistorie, gezondheid, verkeer, parkeren, waterkwaliteit en – kwantiteit en de waterveiligheid.

De gemeente adviseert over de wet- en regelgeving en het verdere proces.

7.3 Hoe gaat de gemeente om met aankoop van gronden? In de nota Grondbeleid 2020-2024 heeft de raad beleid vastgesteld over het te voeren grondbeleid. Vught voert een situationeel grondbeleid. We kiezen er dus voor om niet standaard bij iedere ontwikkeling een gelijke rol aan te nemen, maar om per situatie de rol te kiezen die het beste past bij de ontwikkeling in kwestie. Belangrijk bij de afweging is welke rol (en dus welke mate van regie) we als gemeente willen hebben, of onze eventuele rol financieel haalbaar is en in welke mate de markt op eigen kracht de ontwikkeling kan realiseren. Om grondbeleid te kunnen voeren heeft de gemeente een aantal instrumenten ter beschikking. De nota Grondbeleid 2020-2024 geeft een overzicht van de beschikbare instrumenten, waaronder gemeentelijk voorkeursrecht. De gemeente kan een voorkeursrecht vestigen op gronden van anderen. Dat betekent dat de gemeente deze grond als eerste mag aankopen. Hiermee kan de gemeente ervoor zorgen dat bepaalde gronden een functie krijgen die de gemeente voor ogen heeft. Het gaat hierbij om een toegedeelde of toegedachte niet agrarische functie op een onroerende zaak waarvan het huidige gebruik afwijkt van die toegedeelde of toegedachte functie. De Omgevingswet biedt meerdere grondslagen om een voorkeursrecht te kunnen vestigen.

Een omgevingsvisie kan een van de vestigingsgrondslagen zijn, maar ook gedacht kan worden

58

aan een programma, omgevingsplan of een zelfstandig besluit van de gemeenteraad, waarin een nieuwe functie is toegedacht of toegedeeld. Het besluit dat de grondslag is moet voldoende concreet inzicht geven in de voorziene functiewijziging. In de nota Grondbeleid 2020-2024 heeft de raad beleid vastgesteld over instrumenten van grondbeleid, waaronder de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg). De Wvg vervalt zodra de Omgevingswet in werking treedt. De regels over het voorkeursrecht uit de Wvg gaan over naar de Omgevingswet.

7.4 Hoe gaat de gemeente om met het verhalen van haar kosten? De uitvoering van grondbeleid brengt kosten met zich mee. De gemeente is, zowel op basis van de Wet ruimtelijke ordening maar ook onder de Omgevingswet, verplicht om haar kosten voor noodzakelijke werkzaamheden of maatregelen op particuliere initiatiefnemers te verhalen. Vught verhaalt zijn kosten conform de nota Kostenverhaal. De nota Kostenverhaal is onderdeel van het gemeentelijk omgevingsbeleid. In deze nota beschrijft de gemeente welke en op welke wijze de gemeente haar gebiedseigen en gebiedsoverstijgende kosten verhaalt op particuliere initiatiefnemers. Ook zijn er de investeringen in benoemd, die functioneel en ruimtelijk verband houden met de ruimtelijke ambitie van de gemeente, en wat de regels voor uitvoering zijn. De Wet ruimtelijke ordening en het Besluit ruimtelijke ordening geven het wettelijk kader voor het kostenverhaal totdat de Omgevingswet in werking is getreden. De nota Kostenverhaal is daarom gebaseerd op de Wet en het Besluit ruimtelijke ordening. De nota Kostenverhaal sorteert ook voor op het wettelijk kader voor kostenverhaal en financiële bijdragen onder de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit, waarbij de nota Kostenverhaal in dat kader dient te worden gelezen als een omgevingsprogramma kostenverhaal. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt de nota waar nodig geactualiseerd.

59

7.5 Hoe gaan wij om met milieu?

Bij de kerndoelen is ook aandacht besteed aan het milieu. Maar, in Europees verband zijn de zogenoemde vier milieubeginselen vastgelegd. Dit zijn afspraken over de manier waarop we zorgen voor ons milieu. Deze luiden als volgt:  Het voorzorgsbeginsel. Dit betekent dat (vergunningsplichtige) activiteiten kunnen worden voorkomen als er goede redenen zijn om te vrezen dat de betreffende activiteit negatieve gevolgen kan hebben voor het milieu;  Het beginsel van preventief handelen. Dit betekent dat milieuvervuiling zoveel als mogelijk dient te worden voorkomen;  Het beginsel van bestrijding aan de bron. Dit betekent dat bij een negatief gevolg als eerste dient te worden gekeken of er iets bij of in de directe omgeving van de activiteit zelf kan worden veranderd;  Het beginsel van de vervuiler betaalt. Dit betekent dat degene die de activiteit uitvoert ook moet betalen voor het voorkomen of opruimen van de negatieve gevolgen. In de Omgevingswet staat dat de omgevingsvisie moet laten zien hoe we als gemeente omgaan met de vier milieubeginselen. Naast het werken binnen de nationale en Europese kaders op het gebied van milieu krijgen gemeenten meer ruimte voor het stellen van kwaliteitsnormen voor het milieu. Het rijk stelt hiervoor inhoudelijke kaders in de vorm van instructieregels.

Die kunnen een standaardnorm en een bandbreedte meegeven (op het gebied van lucht, geluid, externe veiligheid, trilling, geur van veehouderijen en bodem). Eventuele gebiedsgerichte normen bewegen zich dus altijd binnen wettelijke bandbreedtes. Als gemeente hebben we kennis van de vier milieubeginselen en beschouwen we milieu als een integraal onderdeel van de fysieke leefomgeving. Vanuit dit oogpunt hanteert de gemeente Vught de volgende uitgangspunten:  De door de rijksoverheid wettelijk vastgestelde kwaliteitseisen vormen het minimale niveau voor de gemeente Vught. Daar waar afwegingsruimte beschikbaar is vanuit milieu,

60



 

hanteren we voornamelijk het ‘ja, mits’ uitgangspunt. Met als doel dat meer functies in elkaars nabijheid kunnen voorkomen, zonder beperkingen op te leveren; De milieukwaliteit wordt per saldo niet onevenredig aangetast. Onevenredige aantasting van milieukwaliteit treedt op als wettelijke normen worden overschreden. Tussen aantasting en onevenredige aantasting van de milieukwaliteit ligt delicate afwegingsruimte. Daar waar deze afwegingsruimte bij de gemeente ligt, wordt een integrale benadering van belangen gevraagd. Waar nodig én mogelijk wordt de milieukwaliteit verbeterd; Bij de bescherming en de verbetering van de milieukwaliteit zoeken we naar koppelkansen met ruimtelijke ontwikkelingen en andere beleidsvelden; Gebiedsgericht milieubeleid: de milieukwaliteit in een gebied is passend voor de functie van dat gebied. Het mengpaneel binnen de Omgevingswet kan ons in staat stellen om op sommige milieuaspecten wat strenger en op andere wat minder strenge regels te hanteren (waarbij bedacht dient te worden dat de bandbreedtes in de Omgevingswet zodanig zijn gekozen dat altijd sprake blijft van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat). Op dit moment hanteert de gemeente nog geen gebiedsgericht milieubeleid.

61

Bijlagen

Participatieverslag Samenvattend verslag van de uitvoering van het participatieplan t.b.v. de omgevingsvisie Vught, versie vrijdag 11 november 2022 Op 2 juni 2022 heeft de commissie het participatieplan behandeld. Op 6 juni daarna heeft de raad het plan vastgesteld. Enkele aandachtspunten die de raad meegaf, zijn bij de uitvoering van het plan meegenomen. Onderstaand wordt achtereenvolgens verslag gedaan van de communicatie (1), de respons (2) de samenvatting van de uitkomsten van de participatie (4). Voorafgaand aan de samenvatting van de uitkomsten, wordt verantwoord hoe alle inbreng is verwerkt en hoe we de uitkomst kunnen interpreteren voor de omgevingsvisie (3).

1. Communicatie Iedereen bereiken Om zoveel mogelijk inwoners en organisaties te betrekken bij de omgevingsvisie, is een breed scala van communicatiemiddelen en – mogelijkheden ingezet. Doel is het bereiken van uiteenlopende doelgroepen qua leeftijd, interesse, betrokkenheid, opleiding, woonplaats en belang. Zo zetten we in op promotiefilmpjes van de wethouders Vos en Van de Ven, de sociale media en websites van de gemeente (Vught.nl en Wijinvught.nl), flyers en media, nieuws- en advertentiebladen als Het Klaverblad en Pomphuiske en radio (NOVO3). Veel middelen zijn bij herhaling ingezet. Kinderworkshops en Kinderdenktank Extra aandacht is uitgegaan naar de jeugd. Via alle basisscholen, JeugdAktief, MOVE en wijkcentra zijn flyers verspreid, ondersteund door sociale media en andere kanalen om ze warm te maken voor speciale kinderworkshops en een kinderdenktank.

Fotowedstrijd Inwoners werden uitgenodigd mee te doen aan een fotowedstrijd. Ook hiervoor zijn allerlei digitale en fysieke middelen ingezet, zoals flyers, de facebookpagina ‘Je bent pas een Vughtenaar’, het Klaverblad en een (digitale) folder voor de leerlingen van het Maurick College. De Fotogroep Vught was ook betrokken.

Foto: Twan Hill WijinVught en Inspiratieavonden Via de hiervoor genoemde communicatiekanalen zijn alle inwoners uitgenodigd te reageren op stellingen op WijinVught én om mee te praten op de inspiratieavonden. Daarnaast zijn belangenorganisaties en ondernemers (zoals hotels en zorgorganisaties) via de mail uitgenodigd.

2. Respons Kinderworkshops 9 – 12 jaar, onder leiding van een docent (o.a.) tekenen 29 kinderen deden mee aan deze creatieve teken-, knip- en plakworkshops en verbeeldden de beste woon- en werkgemeente in 2047.

Kinderdenktank 9 – 12 jaar, uitgevoerd door Huis73 16 kinderen staken hun licht bij de gemeente op over keuzes maken en besluiten nemen. Met deze kennis bogen ze zich over de omgevingsvisie en maakten in groepjes tekeningen over de toekomst. Fotowedstrijd via facebookplatform ‘Je bent pas een Vughtenaar’ De deelnemers fotografeerden wat er behouden moet blijven, wat er nog moet komen en waar ze trots op zijn. In de loop van de vier wedstrijdweken zijn er zo’n 210 inzendingen geweest, maar de belangstelling op sociale media was veel groter: Tijdens de wedstrijd waren bijna 8.000 van de ruim 10.000 leden van ‘Je bent pas een Vughtenaar’ actief en het totaal aantal bereikte personen tijdens de wedstrijd is 489.097 (!) De interactie (reacties zoals opmerkingen) bij alle posts was 21.999. Het aantal reacties via een emoticon was 7.343. Ook fotowedstrijd intern 15 van onze medewerkers deden mee aan een interne fotowedstrijd en legden taferelen, voorwerpen en objecten vast die naar hun mening ook in Vught een plek verdienen.

Stellingen op WijinVught 60 bezoekers van de site hebben de pagina over de Omgevingsvisie bezocht en het onderdeel Stellingen aangeklikt. Gemiddeld werden de 14 stellingen door 27 bezoekers ingevuld (niet iedereen vulde dezelfde stellingen in). Bij de stellingen werden 5 inhoudelijke opmerkingen geplaatst. Inspiratieavonden In totaal namen 37 inwoners of belanghebbenden deel aan de avonden. Zij woonden: 7 in Helvoirt, 3 in Cromvoirt, 6 Vught Zuid, 2 Vught overig, 7 buitengebied, 12 onbekend. 40% kwam namens een organisatie; 60% niet, of ze maakten dat niet bekend. Vier (belangen)organisaties hebben schriftelijk visies ingediend. Tot slot hebben 2 deskundige inwoners in vervolg op de foto wedstrijd nog hun visie naar voren gebracht. Stakeholdersbijeenkomsten Er was een fysieke en een digitale bijeenkomst en er zijn een-op-eengesprekken gehouden. Van de 27 uitgenodigde organisaties, hebben 12 op de één of andere wijze inbreng gegeven.

3. Verantwoording De participatievormen waren zeer divers en daarmee logischerwijs ook de opbrengsten. Het gesproken woord tijdens de inspiratie-avonden is moeilijk vergelijkbaar met ingestuurde foto’s en met tekeningen van de kinderen. De enige vormen waar ‘gewoon’ meningen geteld konden worden, waren de fotowedstrijd en de stellingen op de site WijinVught. En, tijdens de inspiratie – avonden is soms ook de eerste reactie op een stelling geturfd. Deze cijfermatige gegevens over de stellingen zijn in dit verslag weergegeven. Bijzondere aandacht verdient de fotowedstrijd. Voor zover mogelijk zijn ‘aantallen’ verwerkt in dit verslag. Maar, hierbij is een extra toelichting op z’n plaats. De ‘foto’s’ kunnen op drie aspecten worden beoordeeld: het onderwerp als percentage van het aantal ingezonden foto’s, de betrokkenheid en het bereik. Het is echter niet zo gemakkelijk om op deze punten conclusies te trekken: 

Uit het aantal reacties (betrokkenheid) per foto is geen conclusie te trekken over het onderwerp van de foto. Ofwel: soms reageert men omdat men de foto mooi vindt, soms ook omdat ze het eens zijn met de keuze van het onderwerp in het kader van de wedstrijd. De meeste reacties zijn eigenlijk likes;



Sommige foto’s lokken reacties uit omdat de foto heel persoonlijk is, de foto niet past bij de opdracht of omdat mensen weer reageren op een reactie (corrigerend of met humor). Ook hierdoor is het lastig om conclusies te verbinden aan de betrokkenheid bij een foto;



Een aantal fotografen heeft wekelijks foto’s van dezelfde onderwerpen ingestuurd. Dit is van invloed op de resultaten (vb. Mariënburg/zorgpark Voorburg);



Niet alle inzendingen voldeden aan de opdracht van de desbetreffende week. Ook was niet altijd duidelijk of de geplaatste foto een inzending was voor de fotowedstrijd. Niet altijd was duidelijk wat het onderwerp van de foto was;



Niet alle foto’s zien we terug in de cijfers. Soms zijn foto’s door de inzender weer verwijderd. Sommige foto’s zijn ingezonden als reactie op andere foto’s en daardoor niet altijd goed terug te vinden. Er is een verschil tussen de foto’s die door de gemeente als inzending zijn opgeslagen en die door de beheerder zijn geregistreerd.

Tellen we alle participanten bij elkaar op én tellen we alle ingezonden foto’s bij de wedstrijd afzonderlijk als één participant (met inhoudelijke inbreng), dan is het totaal aantal participanten 354. Dat is 1,18% van de inwoners van Vught. Dit percentage is niet hoog te noemen. We kunnen echter stellen dat de waarde van de participatie veel hoger is dan dit percentage doet vermoeden. Om te beginnen zijn er tijdens en na de inspiratie – avonden waardevolle gesprekken gevoerd, zeker ook over de toekomst van Vught, en contacten opgebouwd tussen gemeente en inwoners of organisaties. De kinderworkshops en denktank hebben een grote spin – off gekend wat betreft betrokkenheid bij de overheid, zowel bij de kinderen, alsook bij de ouders en opa’s en oma’s. Tot slot heeft de fotowedstrijd een enorme betrokkenheid gegeneerd van inwoners bij de gemeente Vught en bij de omgevingsvisie. Voor het organiseren van de fotowedstrijd en de kinderdenktank en – workshops zijn vele waardevolle contacten gelegd tussen de gemeente en organisaties. Alle inbreng van de participatie is gerubriceerd en samengevat onder vier onderwerpen (zie 4. Samenvatting). Het geeft een beeld over wat leeft bij de participanten over de omgevingsvisie. De uitkomst kan niet gegeneraliseerd worden als dé mening van de inwoners van Vught. Voor zover we lijnen zien, is dit aangegeven in het verslag.

Vaak ook worden verschillende meningen of wensen weergegeven. Als inbreng duidelijk één van de kernen of het buitengebied betrof, is dat vermeld. Overige opmerkingen zijn in het algemeen over de gehele gemeente verwerkt. In algemene zin kunnen we zeggen dat: 

de inspiratie-avonden en de reacties op de stellingen op WijinVught inhoudelijke inbreng bieden op alle thema’s;



de kinderworkshops en – denktank een beeld geven van wat kinderen belangrijk vinden op een aantal thema’s. Omdat het over de toekomst ging was het onbevangen en fantasierijk;



de fotowedstrijd met name inbreng geeft op ‘wat is waardevol in Vught’; daarnaast zien we wensen en ideeën voor inrichting of uitstraling van de openbare ruimte.

Enkele (belangen)organisaties hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt hun visie op de omgeving, uitgewerkt in een nota, aan de gemeente aan te bieden. Bij het opstellen van dit verslag is hier op hoofdlijnen gebruik van gemaakt. Voor de details zijn deze nota’s in goede

handen bij vakspecialisten om in de volgende fase van de visievorming te gebruiken. Tot slot is de inbreng van de stakeholders in dit verslag verwerkt voor zover de inbreng kon worden opgevat als komend vanuit de samenleving van Vught. De overige inbreng wordt in het verdere traject betrokken en meegewogen. Vanuit de inbreng van de stakeholders was er geen aanleiding om de vooraf gestelde kaders aan te vullen. In het participatieplan staat als hoofddoel ‘het verrijken van de besluitvorming’. We gebruiken de inhoud van onderstaand verslag bij de vormgeving van de ontwerp omgevingsvisie.

4. Samenvatting van de uitkomsten In de startnotitie, besproken op 2 juni 2022 in de raad, zijn zes thema’s benoemd. Tijdens het participatieproces is inhoudelijk voorgesorteerd op de opzet van de visie. De 6 thema’s zijn geclusterd naar vier thema’s waarbij: 

Duurzaamheid en gezond & veilig, zijn geclusterd naar Duurzaam, klimaat, gezond en veilig;



Verstedelijking en sociaal leefklimaat zijn geclusterd naar Wonen, werken en voorzieningen;



Het onderwerp buitengebied is ontwikkeld naar Natuur, landschap, landbouw en recreatie;



Waarden is als thema ongewijzigd.

De inbreng van de participatie is gerubriceerd onder deze vier onderwerpen. De eerste en de derde kennen daarbij een indeling in vier subthema’s, en de middelste is verdeeld in drie thema’s. Het laatste thema, waarden, kent geen onderverdeling.

Wonen, werken, voorzieningen 1. We hebben evenwichtige wijken en dorpen 2/3 van de respondenten op WijinVught en de inspiratieavonden vindt dat ‘inwoners voldoende voor elkaar zorgen’ en ‘dat er voldoende mogelijkheid is om elkaar te ontmoeten’. Samenvattend kan dit percentage als volgt worden ingekleurd: 

Buurtsuper (werkt beter dan ontmoetingscentrum), speeltuinen, bankjes, inrichting groenen plekken helpen bij ontmoeten, graag meer. In Cromvoirt is er te weinig;



Gemeente kan iets doen, maar bewoners zelf ook, waarbij gemeente kan faciliteren. Vrijwilligers vinden is niet zo gemakkelijk;



Er wordt aandacht gevraagd voor de gevolgen van de vergrijzing;



Uit de fotowedstrijd: Klein ongemak in de openbare ruimte, zoals loszittende stoeptegels, valt groots op zodat het feitelijk geen klein ongemak genoemd kan worden;



Bij de fotowedstrijd (iets van buiten Vught dat in Vught goed zou passen) valt op dat de meeste inzendingen gaan over mogelijkheden om de openbare ruimte aantrekkelijk te

maken met bijv. een kinderboerderij, ontmoetingsplekken, bewegingsmogelijkheden, uitkijkpunten en kunst. De meeste reacties kwamen op de suggestie om teksttegels te plaatsen in plaats van verkeerspalen met borden; leuke zitobjecten in de openbare ruime en verlichte oversteekplaatsen; 

De kinderen zijn begaan met inwoners die het financieel wat minder hebben. Ze stelden een geldverdeelplan voor en betalen met kralen;



Ook zagen zij een Jeugdstraat voor zich waar geen volwassenen mogen komen.

2. We hebben voldoende woonruimte voor alle doelgroepen Voor zover aantallen zijn geregistreerd, is de mening van ongeveer 50% dat in iedere wijk een diversiteit van bijzondere doelgroepen gehuisvest zou moeten zijn (spreiding). Over de vraag of flats nodig zijn vanwege het tekort aan betaalbare woningen, antwoordt 55% bevestigend. Als we het verder inkleuren: 

Over de hoogte, de voorwaarden en de locatie waar hoogbouw zou kunnen, worden heel verschillende uitspraken gedaan;



Opgemerkt wordt ook een aantal keer: bouw kleinere woningen (ook in Vught Noord). Speelse inbreiding in bestaande wijken. Ontwerp een regeling voor woningsplitsing. Meer woningen voor starters en jongeren. Meer verzorgingshuisachtige settingen of mix bouwen jong en oud. Vught is een zorggemeente;



Niet alle parkjes volbouwen, dan is uitbreiden soms beter;



Bij inbreiding worden er kansen gezien tot omvormen van huidige functies, in de hoogte bouwen, en ook technische oplossingen kiezen;



De kinderen zochten duidelijk naar oplossingen voor tekort aan woonruimte. Ze bedachten oplossingen als smalle en kleinere huizen om meer mensen te kunnen huisvesten. Ook een flat die van binnen veel groter blijkt dan van buiten lijkt en huizen die meteen ook auto zijn;



Bij de fotowedstrijd week twee (Wat van buiten Vught zou in Vught goed passen), hadden, naast de kinderboerderij en een buitentheater, tiny houses en ecologische huisjes het meeste bereik.

3. We hebben voldoende bereikbare voorzieningen en een levendig centrum Ruim 60% geeft aan dat er voldoende voorzieningen zijn in de gemeente, dorp of buurt. Ingekleurd: 

Negatief wordt gereageerd op het verdwijnen van de winkel in Cromvoirt. Gemeente zou in deze richting iets kunnen faciliteren;



Culturele activiteiten en – voorzieningen worden enkele keren in het bijzonder genoemd, in positieve zin maar ook als ‘weer op te bouwen na corona’.

4. We bieden ruimte voor ondernemen Ruim 40% geeft aan dat er op bedrijventerreinen woningen zouden kunnen komen. De meeste opmerkingen die zijn gemaakt op dit onderdeel gaan over: 

De locaties van lichte categorie bedrijven en – bedrijventerreinen: kijk wat daar kan, maar handhaaf wel bedrijvigheid in Vught (om verschillende redenen). Er wordt vaker geduid op kleine bedrijven;



De bedrijven met veel vrachtverkeer. Zij zouden op locaties gehuisvest moeten zijn met ontsluiting naar N65 of A2.

Natuur, landschap, landbouw, recreatie 1. In ons buitengebied zijn landbouw, recreatie en verkeer in balans met elkaar en met bodem, water en natuur Iets meer dan de helft van de respondenten geeft aan dat het buitengebied vooral voor agrarische bedrijfsvoering is. Hierna een samenvatting van gemaakte opmerkingen. 

In het algemeen wordt aangegeven dat per locatie de functie zou moeten worden bepaald, rekening houdend met de toekomst van agrariërs maar ook met de toekomst van de landgoederen, en dat niets uitgesloten moet worden met uitzondering van grootschalig toerisme, verstening en verkeer - aantrekkende werking. Voorkom leegloop van het buitengebied;



Behoudt het Helvoirts Broek als weidevogelgebied;



Geef ook evenementen een plaats in de omgevingsvisie, benoem de mogelijke locaties.



Enkele natuurorganisaties doen gezamenlijk een groot aantal aanbevelingen waaronder het stellen van meer regels en dwingender beleid om groen en cultuurhistorie te beschermen en uit te breiden;



Opvallend was de zorg van de kinderen over de natuur en het klimaat. Ze ontwierpen onder meer een natuurflat die bijen aantrekt, oplaadcirkels voor energie, zonneenergieschoenen;



Qua mobiliteit verzonnen ze onder meer zwevende en vliegende auto’s, propellerpetten waarmee je je kunt verplaatsen, gratis reizen via de wolken, meer fietsen en minder auto’s en schoenen met springveren.

2. We hebben een toekomstgerichte agrarische sector 80% van de respondenten geeft aan boerderijen de ruimte te willen geven om bij te dragen aan natuur en landschap. 

Uit opmerkingen valt te halen dat boeren het verdienen dat met hen wordt meegedacht vanuit overheid en samenleving en ook dat ze steun verdienen. Boeren en dieren moeten blijven, dus minder uitkoop, meer omschakeling;



Over de gewenste agrarische activiteiten worden diverse opties genoemd (bijvoorbeeld graag koeien in de wei), maar genoemde opties worden soms juist afgewezen (boomteelt);



Onderzoek de mogelijkheden van agrariërs om hun bedrijfsvoering om te zetten naar recreatie;



Bij pacht zou de gemeente kwalitatieve voorwaarden voor moeten laten gaan op de prijs.

3. Onze toeristische parels en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk Ruim 30% is het eens met de stelling ‘Het buitengebied van de gemeente Vught maken we aantrekkelijker voor toerisme en recreatie vanuit ‘s-Hertogenbosch. 

Er worden wel zorgen over de natuur geuit. Daarbij worden diverse opmerkingen gemaakt waaruit de wens tot regulering van recreatie blijkt (tijdelijke openstellingen, verantwoord ravotten door kinderen, toezicht etc.);



De gemeente moet een duidelijke rol pakken;



Verbeter de fietsverbinding (vooral bij Maurickzicht) en stel de fietsverbinding centraler dan de autoverbinding.

Duurzaam, klimaat, gezond en veilig 1. We hebben een energieneutrale samenleving in 2050; windturbines en zonneweides zijn goed inpasbaar in Vught. Deze stelling was niet opgenomen op de site WijinVught. Op de avonden zijn geen voors en tegens geteld. Vandaar dat geen percentages worden genoemd. Wel zijn diverse opmerkingen gemaakt, die veelal met het stellen van voorwaarden te maken hebben. 

Respondenten benoemen t.a.v. zonnepanelen: ‘eerst alle daken vol’, bossages eromheen, duogebruik, wacht tot techniek is verbeterd. Sommigen zeggen: het is maar tijdelijk, prima;



Over windmolens uiten mensen zorgen over overlast, voor vogels maar ook voor mensen (geluid);



Besluit als gemeente dat je innovatief wilt zijn;



De overheid moet het goede voorbeeld geven, en denk mee met burgerinitiatieven;



Kinderen zien oplossingen om te reizen zonder milieuschade en het gebruik van zonne – energie.

2. We richten onze leefomgeving zoveel mogelijk klimaatadaptief, natuurinclusief en biodivers in 70% vindt dat natuur ook thuishoort in woonwijken. En, dat het best wat ruiger en minder strak mag. Vrijwel 100% antwoordt bevestigend op de stelling: ‘Ik wil bijdragen aan een groene gemeente die bestand is tegen de klimaatverandering. Ik pas mijn gedrag daar graag op aan.’. Samenvattend uit de opmerkingen: 