(nieuw) Bijlage Nota van zienswijzen Programma grootschalige opwek_V2

geluidsimpact op de omgeving nog beter en uitgebreid worden onderzocht. Bovenstaande heeft ook betrekking op de buurgemeenten. Op dit moment heeft de gemeente geen bewijs dat er geen overlast gaat zijn bij nabijgelegen woningen. Of dat wel of niet zo is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in dat geval ook zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of geheel afvalt. (6) De realisatie van windturbines kan leiden tot aanvaringsslachtoffers onder vogels en vleermuizen. In het kader van de PlanMER is een eerste analyse gemaakt aangaande de gevolgen van de plaatsing van windturbines en zonnepanelen binnen de gemeente Vught. Bij een concreet initiatief is nader ecologisch onderzoek naar de gevolgen van de beoogde ontwikkeling noodzakelijk. Er is gekeken naar haalbaarheid en ondanks dat grootschalige opwek van energie dichtbij een Natura2000 gebied nadelige effecten kan hebben, is het voor energie-opwek zeer geschikt.

Algemeen, over onderwerpen geen specifiek onderdeel betreffend

ZW PGOV 33

Indiener heeft zorgen over: (1) Geluid: zoemen en zwiepen, vooral 's nachts. (2) Gezondheid: krantenberichten huisartsen. Zijn er bewijzen van de gemeente die aangeven dat er een garantie is dat de geluidsimpact binnen de acceptabele grenzen blijven? (3) Invloed woningwaarde: wonen in de nabijheid van windturbine(s) vermindert de waarde van onroerend goed sterk. Dit omdat potentiele kopers niet dichtbij een turbine willen wonen. (4) Slagschaduw: is hinderlijk en kan zorgen voor frustratie, depressie en minder prettige woonomgeving. (5) Gezondheid: er lopen onderzoeken over de gezondheidseffecten van geluiden, trillingen en afstoot plastic door de turbine. (6) Lichtvervuiling: lichtvervuiling door lampjes in een voorheen donker gebied. Heftige visuele lichtflitsen. (7) Verzoek te zoeken naar alternatieve oplossingen die minder invasief zijn.

(1) Er is onderzoek gedaan in het Ja. Geluid wordt nader PlanMER naar het effect van geluid onderzocht bij op de omgeving, op basis van op dit vervolgstappen. moment geldende wet- en regelgeving, normen en andere formele richtlijnen. Lokale normen voor geluid zijn er niet, althans niet in Vught. Geluidsoverlast is op hoofdlijnen onderzocht, maar tijdens de projectfase moet geluidsimpact op de omgeving nog beter en uitgebreid worden onderzocht. Bovenstaande heeft ook betrekking op de buurgemeenten. Op dit moment heeft de gemeente geen bewijs dat er geen overlast gaat zijn bij nabijgelegen woningen. Of dat wel of niet zo is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in dat geval ook zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of geheel afvalt. (2) Trillingen die door de windturbine in de bodem worden veroorzaakt zijn niet meetbaar op afstanden groter dan enkele meters van de windturbine. Effecten van (bodem)trillingen op honderden meters afstand zijn uitgesloten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat windturbinegeluid kan leiden tot hinder bij omwonenden. Deze hinder

In paragraaf 1.1 van het Programma wordt in de laatste alinea benoemd dat ecologie nader wordt onderzocht, alsook geluid. Dit is ook benoemd in het raadsvoorstel over het Programma.

treedt over het algemeen op bij hogere geluidniveaus van de windturbines. Ook blijkt dat weerstand (emotionele spanning en angst voor overlast) tegen de ontwikkeling van turbines het gevoel van hinder door de windturbines kan vergroten. Er bestaat echter geen wetenschappelijk bewijs voor een directe relatie tussen het ervaren van hinder als gevolg van windturbines en de effecten op de gezondheid. Het is niet uitgesloten dat in de toekomst bij de projectfase uitgebreid onderzoek wordt gedaan naar geluidstrillingen. Desondanks blijft geluidservaring subjectief. De ene persoon heeft er veel last van, een ander helemaal niet. Ervaring van geluid kan (in deze tijd) niet volledig objectief worden gemeten. In het PlanMER zijn de gezondheidseffecten meegenomen door de onderzoekers. Ook in de (vervolg)projectfase wordt dit gedaan. We blijven dus wel in iedere fase de gezondheidseffecten checken. (3) Waardevermindering van woningen (nadeelcompensatie) maakt geen onderdeel uit van een PlanMER. Op dit moment heeft de gemeente geen bewijs dat er geen

overlast gaat zijn bij nabijgelegen woningen. Of dat wel of niet zo is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. In de Omgevingswet is hier een regeling voor opgenomen, de mogelijkheden hiervoor worden onderzocht en aan het gemeentelijk bestuur voorgelegd. (4) Zoals al aangegeven in het Programma en PlanMER kunnen windturbines teruggeschakeld worden naar 0 uur. Bij een blootstellingsduur van maximaal 20 minuten slagschaduw per jaar, is slagschaduw zodanig beperkt dat de kans op het ontstaan van hinder tot een minimum beperkt is. (5) Zie antwoord bij (2) m.b.t. gezondheid en geluid en trillingen. In de coating van windturbines kunnen stoffen zitten die schadelijk zijn voor het milieu als ze loslaten. Het RIVM heeft in 2023 een verkennend onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van chemische stoffen (waaronder microplastics). Naar schatting komen er per jaar per turbine tussen de 3,1 gram tot 14 kilogram microplastics vrij. Het hangt er onder andere van af of technieken worden gebruikt die

slijtage kunnen beperken. Omdat niet bekend is welke turbines er komen weten we ook nog niet of deze techniek wordt gebruikt op de bladen van windturbines. (6) De (rode) lichtpuntjes kunnen 's nachts worden uitgeschakeld en gaan in dat geval alleen aan als er vliegverkeer (helikopters) nadert. (7) In het PlanMER en het Programma is uitgegaan van grootschalige opwek met windturbines en zonnevelden. Dat is in lijn met het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie.

Algemeen, over onderwerpen geen specifiek onderdeel betreffend

ZW PGOV 34

Indiener heeft zorgen over: (1) Gezondheid: er lopen onderzoeken over de gezondheidseffecten van geluiden, trillingen en afstoot plastic door de turbine. (2) Psychologische effecten: turbines kunnen stress veroorzaken. (3) Geluid: zoemen en suizen vooral als de wind richting de huizen staat. (4) Slagschaduw: is hinderlijk en kan

Zonnevelden kunnen beter ingepast worden in het landschap dan windturbines en zijn dus veel minder zichtbaar. Dat wil niet zeggen dat ze nooit zichtbaar zijn, dat is afhankelijk van de plek, hoogte en waar een persoon zich bevindt. (1) De gemeente vindt gezondheidsaspecten belangrijk. Op dit moment wordt gebruik gemaakt van de normen die door het RIVM zijn opgesteld, waar het gaat om bijvoorbeeld geluid en slagschaduw. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van bestaande onderzoeken die bewezen zijn, alsook arresten vanuit de rechtsgang die normbepalend

Ja. Geluid en ecologie worden nader onderzocht bij vervolgstappen.

In paragraaf 1.1 van het Programma wordt in de laatste alinea benoemd dat ecologie nader wordt onderzocht, alsook geluid. Dit is ook benoemd in het raadsvoorstel over het Programma.

zorgen voor frustratie, depressie en minder prettige woonomgeving. (5) Lokale fauna: de (grote) turbines kunnen gevaarlijk zijn voor de verschillende vogelsoorten. (6) Natuur: negatieve impact turbines op trek-/weidevogels en vleermuizen. (7) Verzoek te zoeken naar alternatieve oplossingen die minder invasief zijn.

zijn. Trillingen die door de windturbine in de bodem worden veroorzaakt zijn niet meetbaar op afstanden groter dan enkele meters van de windturbine. Effecten van (bodem)trillingen op honderden meters afstand zijn uitgesloten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat windturbinegeluid kan leiden tot hinder bij omwonenden. Deze hinder treedt over het algemeen op bij hogere geluidniveaus van de windturbines. Ook blijkt dat weerstand (emotionele spanning en angst voor overlast) tegen de ontwikkeling van turbines het gevoel van hinder door de windturbines kan vergroten. Er bestaat echter geen wetenschappelijk bewijs voor een directe relatie tussen het ervaren van hinder als gevolg van windturbines en de effecten op de gezondheid. Het is niet uitgesloten dat in de toekomst bij de projectfase uitgebreid onderzoek wordt gedaan naar geluidstrillingen. Desondanks blijft geluidservaring subjectief. De ene persoon heeft er veel last van, een ander helemaal niet. Ervaring van geluid kan (in deze tijd) niet volledig objectief worden gemeten.

In het PlanMER zijn de gezondheidseffecten meegenomen door de onderzoekers. Ook in de (vervolg)projectfase wordt dit gedaan. We blijven dus wel in iedere fase de gezondheidseffecten checken. In de coating van windturbines kunnen stoffen zitten die schadelijk zijn voor het milieu als ze loslaten. Het RIVM heeft in 2023 een verkennend onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van chemische stoffen (waaronder microplastics). Naar schatting komen er per jaar per turbine tussen de 3,1 gram tot 14 kilogram microplastics vrij. Het hangt er onder andere van af of technieken worden gebruikt die slijtage kunnen beperken. Omdat niet bekend is welke turbines er komen weten we ook nog niet of deze techniek wordt gebruikt op de bladen van de windturbines. (2) Zie antwoord bij (1) alinea 1. (3) Er is onderzoek gedaan in het PlanMER naar het effect van geluid op de omgeving, op basis van op dit moment geldende wet- en regelgeving, normen en andere formele richtlijnen. Lokale normen voor geluid zijn er niet, althans niet

in Vught. Geluidsoverlast is op hoofdlijnen onderzocht, maar tijdens de projectfase moet geluidsimpact op de omgeving nog beter en uitgebreid worden onderzocht. Bovenstaande heeft ook betrekking op de buurgemeenten. Op dit moment heeft de gemeente geen bewijs dat er geen overlast gaat zijn bij nabijgelegen woningen. Of dat wel of niet zo is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in dat geval ook zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of geheel afvalt. (4) Er is onderzoek gedaan in het PlanMER naar het effect van slagschaduw op de omgeving, op basis van op dit moment geldende wet- en regelgeving, normen en andere formele richtlijnen. Lokale normen voor slagschaduw zijn er niet, althans niet in Vught. Dit wordt verder onderzocht in vervolgonderzoeken bij ontwikkeling. Of er wel of geen hinder voor omwonenden is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in het geval van ervaren hinder zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of geheel afvalt.

Slagschaduw mag niet meer bedragen dan 20 minuten per jaar. Daar wordt rekening mee gehouden. Zoals al aangegeven in het Programma en PlanMER kunnen windturbines teruggeschakeld worden naar 0 uur. Bij een blootstellingsduur van maximaal 20 minuten slagschaduw per jaar, is slagschaduw zodanig beperkt dat de kans op het ontstaan van hinder tot een minimum beperkt is. (5) Zie antwoord bij (6). (6) De realisatie van windturbines kan leiden tot aanvaringsslachtoffers onder vogels en vleermuizen. In het kader van de PlanMER is een eerste analyse gemaakt aangaande de gevolgen van de plaatsing van windturbines en zonnepanelen binnen de gemeente Vught. Bij een concreet initiatief is nader ecologisch onderzoek naar de gevolgen van de beoogde ontwikkeling noodzakelijk. (7) In het PlanMER en het Programma is uitgegaan van grootschalige opwek met windturbines en zonnevelden. Dat is in lijn met het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie.

Algemeen, over onderwerpen geen specifiek onderdeel betreffend

ZW PGOV 35

Indieners hebben zorgen over: (1) Natuur: het natuurgebied in de Gement is uitgebreid. Wordt nu bewoond door verschillende diersoorten. Windturbines verstoren dit. Het kan niet dat turbines dichtbij Natura2000 gezet kan worden (2) Landschapsvervuiling: zeer zichtbaar in het landschap, verstoort het recreatieve karakter. (3) Geluid: het is een stil gebied, elk geluid (vooral 's nachts) wordt gehoord. Verstoring nachtrust en verstoring voor vee en dierenwelzijn. (4) Licht: Lichtvervuiling door waarschuwingslichten op de turbines. (5) Slagschaduw: niet wenselijk voor mensen maar ook niet voor het vee dat dit agrarisch bedrijf heeft. Is onnatuurlijk en niet gewenst voor vee. (6) Gezondheid: dichtbij turbine geeft medische klachten. Verzoek af te zien van wind 1&2 en zon 1&2.

Zonnevelden kunnen beter ingepast worden in het landschap dan windturbines en zijn dus veel minder zichtbaar. Dat wil niet zeggen dat ze nooit zichtbaar zijn, dat is afhankelijk van de plek, hoogte en waar een persoon zich bevindt. (1) Bepaalde zaken in het PlanMER, waaronder ecologie, moeten dieper en breder onderzocht worden in het vervolgonderzoek. Er is gekeken naar haalbaarheid en ondanks dat grootschalige opwek van energie dichtbij een Natura2000 gebied nadelige effecten kan hebben, is het voor energieopwek zeer geschikt. (2) Impact op het landschap is meegenomen in het PlanMER onderzoek en het is bekend in hoeverre zonneparken en/of windturbines impact hebben op het landschap. Dat is ook meegenomen in de afweging en het advies waar ontwikkeld kan worden voor de opgave tot 2030. In hoeverre horizonvervuiling wordt ervaren is een politieke aangelegenheid en verschilt per individu. Dat windturbines horizonvervuiling zijn, is een mening en politiek geladen. Windmolens met een tiphoogte van 255 meter, zullen op veel plekken zichtbaar zijn, maar niet in heel

Ja. Geluid en ecologie worden nader onderzocht bij vervolgstappen.

In paragraaf 1.1 van het Programma wordt in de laatste alinea benoemd dat ecologie nader wordt onderzocht, alsook geluid. Dit is ook benoemd in het raadsvoorstel over het Programma.

Vught. Dat is afhankelijk van de zichtlijnen op het punt waar iemand staat. (3) Er is onderzoek gedaan in het PlanMER naar het effect van geluid op de omgeving, op basis van op dit moment geldende wet- en regelgeving, normen en andere formele richtlijnen. Lokale normen voor geluid zijn er niet, althans niet in Vught. Geluidsoverlast is op hoofdlijnen onderzocht, maar tijdens de projectfase moet geluidsimpact op de omgeving nog beter en uitgebreid worden onderzocht. Bovenstaande heeft ook betrekking op de buurgemeenten. Op dit moment heeft de gemeente geen bewijs dat er geen overlast gaat zijn bij nabijgelegen woningen. Of dat wel of niet zo is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in dat geval ook zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of geheel afvalt. (4) De (rode) lichtpuntjes kunnen 's nachts worden uitgeschakeld en gaan in dat geval alleen aan als er vliegverkeer (helikopters) nadert. (5) Er is onderzoek gedaan in het PlanMER naar het effect van slagschaduw op de omgeving, op

basis van op dit moment geldende wet- en regelgeving, normen en andere formele richtlijnen. Lokale normen voor slagschaduw zijn er niet, althans niet in Vught. Dit wordt verder onderzocht in vervolgonderzoeken bij ontwikkeling. Of er wel of geen hinder voor omwonenden is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in het geval van ervaren hinder zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of geheel afvalt. Slagschaduw mag niet meer bedragen dan 20 minuten per jaar. Daar wordt rekening mee gehouden. Er is geen onderzoek bekend waaruit een verband blijkt dat windturbines effect hebben op dierenwelzijn en de gezondheid van dieren door de realisatie van een windpark. Hierbij is nog van belang dat in de uitspraak ABRvS 4 mei 2016 (nr. 201504506/1) de ABRvS – onder verwijzing naar het deskundigenbericht dat in deze procedure was uitgebracht – verder heeft geoordeeld dat niet aannemelijk is dat slagschaduw van windturbines leidt tot effecten (stress) op paarden.

Algemeen, over onderwerpen geen specifiek onderdeel betreffend

ZW PGOV 36

Indiener heeft zorgen over: (1) Geluid: zoemen en zwiepen, vooral 's nachts. (2) Gezondheid: krantenberichten huisartsen. Zijn er bewijzen van de gemeente die aangeven dat er een garantieis dat de geluidsimpact binnen de acceptale grenzen blijven? (3) Invloed woningwaarde: wonen in de nabijheid van windturbine(s) vermindert de waarde van onroerend goed sterk. Dit omdat potentiele kopers niet dichtbij een turbine willen wonen. (4) Slagschaduw: is hinderlijk en kan zorgen voor frustratie, depressie en minder prettige woonomgeving. (5) Gezondheid: er lopen onderzoeken over de gezondheidseffecten van geluiden, trillingen en afstoot microplastic door de turbine. (6) Lichtvervuiling: lichtvervuiling door lampjes is een voorheen donker gebied.

(6) De gemeente vindt gezondheidsaspecten belangrijk. Op dit moment wordt gebruik gemaakt van de normen die door het RIVM zijn opgesteld, waar het gaat om bijvoorbeeld geluid en slagschaduw. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van bestaande onderzoeken die bewezen zijn, alsook arresten vanuit de rechtsgang die normbepalend zijn. (1) Er is onderzoek gedaan in het Ja. Geluid en ecologie worden PlanMER naar het effect van geluid nader onderzocht bij op de omgeving, op basis van op dit vervolgstappen. moment geldende wet- en regelgeving, normen en andere formele richtlijnen. Lokale normen voor geluid zijn er niet, althans niet in Vught. Geluidsoverlast is op hoofdlijnen onderzocht, maar tijdens de projectfase moet geluidsimpact op de omgeving nog beter en uitgebreid worden onderzocht. Bovenstaande heeft ook betrekking op de buurgemeenten. Op dit moment heeft de gemeente geen bewijs dat er geen overlast gaat zijn bij nabijgelegen woningen. Of dat wel of niet zo is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in dat geval ook zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of

In paragraaf 1.1 van het Programma wordt in de laatste alinea benoemd dat ecologie nader wordt onderzocht, alsook geluid. Dit is ook benoemd in het raadsvoorstel over het Programma.

Heftige visuele lichtflitsen. (7) Verzoek te zoeken naar alternatieve oplossingen die minder invasief zijn.

geheel afvalt. (2) Trillingen die door de windturbine in de bodem worden veroorzaakt zijn niet meetbaar op afstanden groter dan enkele meters van de windturbine. Effecten van (bodem)trillingen op honderden meters afstand zijn uitgesloten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat windturbinegeluid kan leiden tot hinder bij omwonenden. Deze hinder treedt over het algemeen op bij hogere geluidniveaus van de windturbines. Ook blijkt dat weerstand (emotionele spanning en angst voor overlast) tegen de ontwikkeling van turbines het gevoel van hinder door de windturbines kan vergroten. Er bestaat echter geen wetenschappelijk bewijs voor een directe relatie tussen het ervaren van hinder als gevolg van windturbines en de effecten op de gezondheid. Het is niet uitgesloten dat in de toekomst bij de projectfase uitgebreid onderzoek wordt gedaan naar geluidstrillingen. Desondanks blijft geluidservaring subjectief. De ene persoon heeft er veel last van, een ander helemaal niet. Ervaring van geluid kan (in deze tijd) niet volledig objectief worden gemeten. In het PlanMER zijn de

gezondheidseffecten meegenomen door de onderzoekers. Ook in de (vervolg)projectfase wordt dit gedaan. We blijven dus wel in iedere fase de gezondheidseffecten checken. (3) Waardevermindering van woningen (nadeelcompensatie) maakt geen onderdeel uit van een PlanMER. Op dit moment heeft de gemeente geen bewijs dat er geen overlast gaat zijn bij nabijgelegen woningen. Of dat wel of niet zo is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met modellen en studies wordt gewerkt. In de Omgevingswet is hier een regeling voor opgenomen, de mogelijkheden hiervoor worden onderzocht en aan het gemeentelijk bestuur voorgelegd. (4) Er is onderzoek gedaan in het PlanMER naar het effect van slagschaduw op de omgeving, op basis van op dit moment geldende wet- en regelgeving, normen en andere formele richtlijnen. Lokale normen voor slagschaduw zijn er niet, althans niet in Vught. Dit wordt verder onderzocht in vervolgonderzoeken bij ontwikkeling. Of er wel of geen hinder voor omwonenden is, moet blijken uit vervolgstudies waarin met

modellen en studies wordt gewerkt. Het kan in het geval van ervaren hinder zijn dat een ontwikkelgebied kleiner wordt, of geheel afvalt. Slagschaduw mag niet meer bedragen dan 20 minuten per jaar. Daar wordt rekening mee gehouden. Zoals al aangegeven in het Programma en PlanMER kunnen windturbines teruggeschakeld worden naar 0 uur. Bij een blootstellingsduur van maximaal 20 minuten slagschaduw per jaar, is slagschaduw zodanig beperkt dat de kans op het ontstaan van hinder tot een minimum beperkt is. (5) Zie het antwoord bij (2) m.b.t. geluid en trillingen. In de coating van windturbines kunnen stoffen zitten die schadelijk zijn voor het milieu als ze loslaten. Het RIVM heeft in 2023 een verkennend onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van chemische stoffen (waaronder microplastics). Naar schatting komen er per jaar per turbine tussen de 3,1 gram tot 14 kilogram microplastics vrij. Het hangt er onder andere van af of technieken worden gebruikt die slijtage kunnen beperken. Omdat

niet bekend is welke turbines er komen weten we ook nog niet of deze technieken gebruikt worden op de bladen van windturbines. (6) De (rode) lichtpuntjes kunnen 's nachts worden uitgeschakeld en gaan in dat geval alleen aan als er vliegverkeer (helikopters) nadert. (7) In het PlanMER en het Programma is uitgegaan van grootschalige opwek met windturbines en zonnevelden. Dat is in lijn met het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie.

Algemeen, over onderwerpen geen specifiek onderdeel betreffend

ZW PGOV 37

Indiener vermeld het volgende: (weinig vragen, meer een beschrijving/betoog) (1) Nadelige gevolgen voor landschap en ernstige gevolgen gezondheid. (2) Er zijn geen turbines in natuurgebeiden in regio dus waarom bij ons dan wel? (3) De windmolens zijn niet passend in het landschap en industrieel qua grootte. Ook ligt er in de zoekgebieden niet het juiste kabelnetwerk.

Zonnevelden kunnen beter ingepast worden in het landschap dan windturbines en zijn dus veel minder zichtbaar. Dat wil niet zeggen dat ze nooit zichtbaar zijn, dat is afhankelijk van de plek, hoogte en waar een persoon zich bevindt. (1) In hoeverre inpassing in het landschap wordt ervaren, kan per individu verschillen. Een gerenommeerd bureau op het gebied van inpassing in het landschap heeft o.a. hier onderzoek naar gedaan. De gemeente vindt gezondheidsaspecten belangrijk. Op dit moment wordt gebruik gemaakt

Ja. Geluid en ecologie worden nader onderzocht bij vervolgstappen.

In paragraaf 1.1 van het Programma wordt in de laatste alinea benoemd dat ecologie nader wordt onderzocht, alsook geluid. Dit is ook benoemd in het raadsvoorstel over het Programma.

(4) Teleurgesteld in de manier waarop de direct betrokkenen zijn geïnformeerd. (5) Vreest overlast en schade, voor woon-/ leefgenot en hebben angst voor effecten gezondheid. (6) Gezondheid: medische onderzoeken en RIVM geeft negatief effect op gezondheid voor omwonenden. (7) De afstand tussen woning en turbine is in andere landen veel groter. (8) Geluid: hinder verstoort woon- en leefgenot, slaaptekort en gezondheidsproblemen. Laagfrequent en infrageluid is storend. Deze onderzoeken zijn gedaan met kleinere molens dan Vught wil neerzetten dus de geluidsoverlast zal nog meer zijn. (9) Kosten: turbines zijn duur en ROI is onduidelijk, er zijn betere alternatieven. (10) Onderschrijft de mening Vereniging van Natuurmonumenten, Brabants Landschap en Brabantse Milieufederatie tegen plaatsing van windturbines in de Natura2000 gebieden, Loonse en Drunense Duinen, Vlijmens Ven. (10) Snapt niet dat Vught zonder essentiel maatschappelijk draagvlak en zonder regionale en landelijke consensus alsnog haar plannen wil doordrukken. (11) Gedeputeerde Staten heeft op 26

van de normen die door het RIVM zijn opgesteld, waar het gaat om bijvoorbeeld geluid en slagschaduw. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van bestaande onderzoeken die bewezen zijn, alsook arresten vanuit de rechtsgang die normbepalend zijn. (2) Windturbines kunnen in voorkomende gevallen goed ingepast worden in natuurgebieden. Het ligt aan de status van deze natuurgebieden. Zo is natuurwerk brabant nog niet overal natuur, maar meer een beleidslijn of wens. Natura2000 is natuurlijk duidelijk wel natuur. Soms kan er ook natuur gecompenseerd worden of juist versterkt doordat de ontwikkeling van een windpark geld meebrengt om die ontwikkeling mogelijk te maken. Kortom we kijken naar wat er voor Vught past ongeacht wat er in de regio gebeurt. Overigens is in de Kempen ook in natuurnetwerk Brabant een windpark gebouwd en gecompenseerd met goedkeuring van de Commissie mer en de provincie Noord-Brabant. Dit is een voorbeeld van hoe het wel kan. (3) In hoeverre inpassing in het landschap wordt ervaren, kan per individu verschillen. Een

maart 2024 j.l. het Natura2000 beheerplan Vlijmens Ven, Moerputten en Bossche Broek ongewijzigd vastgesteld en windmolens zijn strijdig hiermee. (12) Flora en fauna: het plaatsen van hoge industriële windmolens binnen dit kostbare natuurgebied staat dan ook haaks op het gevoerde groenbeleid. Hoge windmolens tasten open landschap en dieren aan. Verzoek: 1. Het conceptProgramma grootschalige opwek Vught enkel ter kennisgeving te bezien en voorlopig niet vast te stellen; 2. Het college de opdracht te geven de uitkomsten van een nieuwe landelijke politieke visie op de energietransitie af te wachten en het landschappelijk behoud van de waardevolle open gebieden binnen de gemeente te behouden en te verdedigen; 3. Verder onderzoek te doen naar (innovatieve) alternatieven en waar mogelijk in het vervolgbeleid te implementeren; 4. Diepgaand onderzoek te doen naar de effecten op de gezondheid; 5. Geen goedkeuring te geven aan particulier initiatief tot het indienen van aanvragen tot exploitatie van industriële

gerenommeerd bureau op het gebied van inpassing in het landschap heeft o.a. hier onderzoek naar gedaan. Elke grootschalige energieontwikkeling, ongeacht het type zal nieuwe kabelinfrastructuur nodig hebben. Het ontbreken hiervan is geen belemmering voor de komst ervan. Sterker nog, dit is meestal een eis van de netwerkbeheerder om het energiepark efficient te kunnen aansluiten. (4) In 2021 zijn er verschillende fysieke en digitale participatiemomenten geweest om de zoekgebieden door te nemen met inwoners en belanghebbenden. In de projectfase worden (vertegenwoordigers van) burgers betrokken om mee te denken en te helpen bij de uitvoering. Ook wordt gestreefd om inwoners samen met bedrijven en maatschappelijk middenveld eigenaar te maken in het kader van lokaal eigendom. We streven naar 100% lokaal eigendom. (5) De gemeente vindt gezondheidsaspecten belangrijk. Op dit moment wordt gebruik gemaakt van de normen die door het RIVM zijn opgesteld, waar het gaat om

molens, maar de publiekrechtelijke verantwoordelijkheid en bescherming jegens de burgers, ook van omliggende gemeenten, ten volle en te allen tijde te behouden; 6. Het zich op voorhand verschuilen achter “maatschappelijke krachten die erbij een rol spelen” is fundamenteel onjuist om zich geen rekenschap te geven van de enorme beschadiging van de waarde van woningen die in het gezichtsveld van windmolens komen te staan. Deze beschadiging mag op voorhand door de gemeente niet uitgesloten worden van compensatieplicht.

bijvoorbeeld geluid en slagschaduw. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van bestaande onderzoeken die bewezen zijn, alsook arresten vanuit de rechtsgang die normbepalend zijn. In het PlanMER zijn de gezondheidseffecten meegenomen door de onderzoekers. Ook in de (vervolg)projectfase wordt dit gedaan. We blijven dus wel in iedere fase de gezondheidseffecten checken. (6) Zie antwoord bij (5). (7) Het is waarschijnlijk dat er nieuwe (afstands)normen komen, alsook geluidsnormen. Op het moment dat die zijn vastgesteld en de projectfase loopt, zullen de geldende normen op dat moment meegenomen moeten worden. Daarnaast wordt nu gerekend met scenario's van de huidige en conceptnormen die in de toekomst waarschijnlijk worden vastgesteld. Vanwege de aannemelijkheid dat de nieuwe norm 550 meter wordt, wordt in het raadsadvies voor de keuze van vervolgonderzoek van locaties hier al rekening mee gehouden. De gemeenteraad heeft tijdens haar keuzes over zoekgebieden dus beschikking over het beeld van de zoekgebieden, met

toekomstige normen. (8) Trillingen die door de windturbine in de bodem worden veroorzaakt zijn niet meetbaar op afstanden groter dan enkele meters van de windturbine. Effecten van (bodem)trillingen op honderden meters afstand zijn uitgesloten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat windturbinegeluid kan leiden tot hinder bij omwonenden. Deze hinder treedt over het algemeen op bij hogere geluidniveaus van de windturbines. Ook blijkt dat weerstand (emotionele spanning en angst voor overlast) tegen de ontwikkeling van turbines het gevoel van hinder door de windturbines kan vergroten. Er bestaat echter geen wetenschappelijk bewijs voor een directe relatie tussen het ervaren van hinder als gevolg van windturbines en de effecten op de gezondheid. Het is niet uitgesloten dat in de toekomst bij de projectfase uitgebreid onderzoek wordt gedaan naar geluidstrillingen. Desondanks blijft geluidservaring subjectief. De ene persoon heeft er veel last van, een ander helemaal niet. Ervaring van geluid kan (in deze tijd) niet volledig objectief worden gemeten. In het PlanMER zijn de

gezondheidseffecten meegenomen door de onderzoekers. Ook in de (vervolg)projectfase wordt dit gedaan. We blijven dus wel in iedere fase de gezondheidseffecten checken. De effecten zijn in het PlanMER onderzocht. Zoals in het PlanMER beschreven zijn de effecten van de 130/130 of 170/170 turbines niet gelijk. Zie ook de tabel in het hoofdstuk Alternatieven, paragraaf Effectbeoordeling alternatieven, onder Samenvattende effectbeoordeling alternatieven. (9) Moderne turbines hebben een zeer hoog rendement aan op te wekken vermogen. Zo zijn recent de windturbines in Den Bosch reeds binnen 2 jaar terugverdiend door hoge energieprijzen. De kosten en dus de Return on investment waar u over spreekt hangt af van het gewenste rendement van de investeerder. Zie hiervoor ook de landelijke plannen voor kostprijs plus en lokaal eigendom en energiegemeenschappen. In het PlanMER en het Programma is uitgegaan van grootschalige opwek met windturbines en zonnevelden. Dat is in lijn met het Nationaal