Bijlage - Visie op preventief jeugdbeleid

Opvoedingsfactoren die van belang zijn voor een positieve ontwikkeling van jeugdigen zijn onder meer ouderlijke warmte, positieve communicatie en ouderlijk toezicht. Opvoeding door beroepsopvoeders De rol van beroepsopvoeder heeft een aantal bijzondere kenmerken. De belangrijkste daarvan is dat ze een expliciete, welomschreven en gelegitimeerde taak in de opvoeding van jeugdigen hebben. De reden daarvan is vooral omdat ze de jeugdigen voor een belangrijk deel van de tijd onder hun hoede hebben.

21

Overige volwassenen in de omgeving van het kind Kinderen met ondersteunende netwerken zijn veerkrachtiger, zijn beter bestand tegen stress en hebben meer kans op te groeien tot gezonde volwassenen. Ook ouders zijn gebaat bij een goed sociaal netwerk. Ouders met een goed sociaal netwerk zijn meer ontspannen in de opvoeding, hebben meer zelfvertrouwen en gaan positievere relaties met hun kinderen aan. Een betrokken en actief sociaal netwerk kan ook kinderen beschermen, wanneer er veel problemen of risicofactoren zijn. Doordat ouders en kinderen praktische of emotionele steun krijgen, is de kans kleiner dat opvoedingsproblemen escaleren en een kind in zo’n problematische opvoedingssituatie komt dat zijn ontwikkeling ernstig bedreigd raakt. Gezinnen kunnen meer aan, als er mensen zijn die hen praktisch en emotioneel ondersteunen. Een belangrijk deel van deze volwassenen vinden we bij voorzieningen in de omgeving van jeugdigen, zoals de kinderopvang, de school, het jongerenwerk, de sportclub en op het internet. Deze voorzieningen voor jeugdigen vormen een beschermende factor, ook waar het gaat om het verkrijgen van steun van informele of professionele hulpverleners. Deze voorzieningen zijn daarnaast meer algemeen van belang, omdat ze een bron vormen van onder meer sociale binding en van constructieve tijdsbesteding.

6. Constructieve tijdsbesteding Constructieve tijdsbesteding van jeugdigen gaat om kansen die geboden worden vanuit het gezin en de gemeenschap om in hun vrije tijd deel te kunnen nemen aan bijvoorbeeld creatieve activiteiten (muziek, theater) en jeugdprogramma’s (zoals sport, clubs of verenigingen). Idealiter gaat het om activiteiten die jeugdigen in contact brengen met volwassenen die hen aanmoedigen en ondersteunen bij het ontwikkelen van hun talenten en vaardigheden. Studies tonen aan dat constructieve tijdsbesteding gecombineerd met positieve relaties met leeftijdsgenoten en volwassenen (inclusief een goede vorm van toezicht) een buffer vormt tegen risico’s en de kans op risicovol gedrag vermindert.

7. Competenties Competenties zijn onder te verdelen in drie categorieën: Sociale competenties Sociale competentie omvat een scala aan interpersoonlijke vaardigheden die jeugdigen helpen gevoelens, gedachtes en gedrag te integreren om zo bepaalde sociale doelen te bereiken. Het gaat om vaardigheden zoals het opvangen en interpreteren van sociale signalen, vaardigheden om interpersoonlijke problemen op te lossen en het anticiperen op gevolgen van eigen gedrag. Dit gaat ook om het kunnen uitkiezen van modelfiguren en steunbronnen (bijvoorbeeld leeftijdgenoten, leerkrachten) tot wie kinderen zich onder stressvolle omstandigheden kunnen wenden als onderdeel van sociale competenties. Emotionele competenties Emotionele competentie is het vermogen om gevoelens en emotionele reacties van zichzelf en anderen te kunnen identificeren en er adequaat op te kunnen reageren. Concreet gaat het om vaardigheden als het identificeren en benoemen van gevoelens, het uiten van gevoelens, het beheersen van gevoelens, uitstel van gratificatie en impulscontrole. Sociale en emotionele competenties dragen bij aan schoolsucces, prosociaal gedrag, goede relaties met vrienden en volwassenen en minder probleemgedrag. Gedragsmatige competenties Gedragsmatige competentie refereert aan effectief gedrag.

Er kunnen drie dimensies van gedragsmatige competentie onderscheiden worden: non-verbale communicatie (door gezichtsuitdrukkingen, intonatie e.d.), verbale communicatie (bijvoorbeeld duidelijke vragen formuleren, effectief reageren op kritiek, gevoelens duidelijk verwoorden) en in actie komen (anderen helpen, weglopen van negatieve situaties, participeren in positieve activiteiten).

22

8. Cognitieve vaardigheden Bij cognitieve vaardigheden kan onderscheid gemaakt worden tussen algemene cognitieve vaardigheden, zoals logisch en analytisch denken en abstract redeneren en specifiek cognitieve vaardigheden, zoals lees- en rekenvaardigheden, die belangrijk zijn voor schoolsucces.

9. Schoolmotivatie Hierbij gaat het om een combinatie van persoonlijke overtuigingen, waarden en vaardigheden waarvan is aangetoond dat ze samenhangen met schoolsucces. Het gaat om betrokkenheid bij leeractiviteiten, binding met school, prestatiemotivatie en positieve verwachtingen ten aanzien van eigen succes. Schoolmotivatie wordt beïnvloed door onder meer ouderlijke attitudes, ouderbetrokkenheid en aanmoediging. Daarnaast zijn normen en waarden uitgedragen door de gemeenschap en de vriendengroep van groot belang.

10. Positieve identiteit Positieve identiteit gaat om hoe jeugdigen zichzelf zien in relatie tot de toekomst, eigenwaarde en gevoel van persoonlijke effectiviteit. Persoonlijke effectiviteit is de overtuiging dat je met je eigen gedrag persoonlijke doelen kan bereiken. Geloof in persoonlijke effectiviteit fungeert als een determinant voor motivatie, affect en gedrag. Hoe meer geloof in persoonlijke effectiviteit, hoe hoger de doelen zijn die mensen voor zichzelf stellen en hoe groter de motivatie is om deze doelen te bereiken.

Nuancering Het jeugdbeleid baseert zich op wetenschappelijk onderzoek naar beschermende factoren en de effecten van interventies die zich richten om een positieve ontwikkeling van jeugd, de jeugd beschermt en een bijdrage levert aan een voorspoedige ontwikkeling. Deze factoren vragen wel wat nuancering. Niet alle factoren zullen voor alle jeugdigen direct bijdragen aan een positieve ontwikkeling en dit is niet voor alle jeugdigen hetzelfde.

23

Bijlage 4 Omschrijving rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende partners Sterke basis - Ouders: zijn als opvoeders primair verantwoordelijk voor het creëren van een sterke basis voor jeugdigen (afhankelijk van de leeftijd van de jeugdige, is de jeugdige zelf ook verantwoordelijk!) en voor het (vroegtijdig) aan de bel trekken bij onderstaande instanties wanneer zij deze verantwoordelijkheid (tijdelijk) niet kunnen dragen en/of als hun kind meer ondersteuning nodig heeft. Ouders (maar ook jeugdigen zelf!) blijven op de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor de keuzes die ze maken. Het jeugdbeleid is er niet op gericht om de regie over te nemen van ouders, jeugdigen en gezinnen. -  Sociale netwerk: het gehele sociale netwerk van familie, vrienden, kennissen, buurtgenoten en andere personen in en rondom een gezin die veel invloed hebben op de jeugdigen. Het sociaal netwerk dient stabiliteit en continuïteit te bieden, bepaalde taken over te nemen en te signaleren bij mogelijk problemen. -  School: primair verantwoordelijk voor onderwijsprestaties, ouderbetrokkenheid, informatievoorziening aan ouders en leerlingen en passend onderwijs.

We verwachten dat ze (als de belangrijkste vindplaats voor jeugdigen met een hulpvraag) gebruik maken van de sterke basis en vrij toegankelijke voorzieningen, vroegsignaleren en jeugdigen doorverwijzen (naar bijvoorbeeld huisarts, jeugdarts, Wegwijs+ en aanbieders lichte hulp, ondersteuning en zorg) als problemen bij jeugdigen te groot worden. -  Kinderopvangorganisaties: primair verantwoordelijk voor kwalitatieve kinderopvang, ouderbetrokkenheid, informatievoorziening aan ouders en doorstroom. We verwachten dat ze gebruik maken van de sterke basis en vrij toegankelijke voorzieningen, vroegsignaleren en kinderen doorverwijzen (naar bijvoorbeeld huisarts, jeugdarts, Wegwijs+ en aanbieders lichte hulp, ondersteuning en zorg) als problemen bij kinderen te groot worden. -  Organisaties die een aanbod voor jeugdigen organiseren en jeugdverenigingen: verschillende organisaties zoals bijvoorbeeld Huis73, MOVE, Plaza Cultura, HALT, de KinderVakantieWeek Helvoirt, Stichting Jeugd Aktief, Stichting Rozenoord, sportverenigingen, scoutingverenigingen (en nog veel meer!) die nauw betrokken zijn bij jeugdigen, activiteiten organiseren en gezamenlijk een breed en divers aanbod aanbieden. Wanneer zij problemen signaleren verwachten we dat ze dit bespreken met het gezin en overige betrokken partners.

-  Jeugd- en jongerencentra: Jeugd- en jongerencentra zoals Elzenburg en d’n Inbreng hebben faciliteiten voor de brede doelgroep jeugdigen om samen te komen voor ontmoeting, activiteiten en het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten. Elzenburg heeft jongerenwerkers in dienst en daarmee deskundige begeleiding. -  Inrichting openbare ruimte: de inrichting van de openbare ruimte is geen partner, maar wel heel bepalend voor de omgeving waarin jeugdigen zich bewegen. Hiermee wordt het geheel aan de omgeving bedoeld waarin jongeren zich bewegen, zoals plekken en voorzieningen waar jeugdigen elkaar kunnen ontmoeten. -  Jongerenwerkers: jongerenwerkers zoeken jeugdigen op vindplaatsen op, brengen jeugdoverlast in kaart en zijn verantwoordelijk voor een aanbod aan preventieve activiteiten. Staan in nauw contact met de ouders, scholen, gemeente, politie, boa’s, de jeugd- en jongerencentra, wijkbewoners, instellingen en Wegwijs+. -  Politie: onderhoudt contact met jongeren, brengen overlast in kaart en zijn verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en hulpverlening aan hen die dit behoeven, daarnaast sporen zij strafbare feiten op. De politie deelt signalen van (dreigende) overlast of onveiligheid en schakelt hiertoe met partners in het jeugdnetwerk, zoals jongerenwerk, de gemeente en de boa’s.

-  Buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s): boa’s houden contact met jeugdigen, spreken jeugdigen aan en treden op tegen jeugdoverlast. Staan in nauw contact met de politie en het jongerenwerk. - Jeugdgezondheidszorg: jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen volgen de fysieke, mentale, cognitieve en psychosociale ontwikkeling van jeugdigen, adviseert en verwijst zo nodig daar naar (lichtere en zwaardere) vormen van ondersteuning en hulp.

24

Preventie en vrij toegankelijke hulp -  Wegwijs+: biedt zelf lichte ondersteuning, verwijst door naar lichte vormen van ondersteuning en indiceert verschillende vormen van jeugdhulp. Wegwijs+ is de plek met de kennis en expertise die van belang is voor de ontwikkelingen van jeugdigen en het ondersteunen van ouders. -  Huisartsen: De huisarts bepaalt bij uiteenlopende problemen het vervolg, kan in de vorm van de praktijkondersteuner jeugd ggz zelf lichte vormen van ondersteuning bieden, doorverwijzen en indiceert verschillende vormen van jeugdhulp. Huisartsen dienen hun aanpak af te stemmen met ouders, school, Wegwijs+, jeugdartsen en andere bij de jeugdigen en het gezin betrokken partijen. We verwachten dat huisartsen ontwikkelingen en signalen delen met andere partners. -  Aanbieders van (lichte) hulp, ondersteuning en zorg, zoals bijvoorbeeld het Regionaal Trainingscentrum, Novadic Kentron, Ypse, Humanitas, GGD, Welzijn Vught, verloskundigenpraktijken en kraamzorg etc.) voeren lichtere en soms ook zwaardere vormen van ondersteuning uit en koppelen de resultaten terug naar de verwijzers. -  Jeugdgezondheidszorg: de jeugdgezondheidszorg biedt ook lichte (niet geïndiceerde) en collectieve vormen van ondersteuning, hulp en zorg aan. -  Jongerenwerkers: Jongerenwerkers bieden ook lichte (niet geïndiceerde) vormen van begeleiding aan.

Zij zijn laagdrempelig bereikbaar voor jeugdigen, ouders, wijkbewoners en voor andere partners.

Jeugdhulp - Jeugdhulpaanbieders: voeren de geïndiceerde jeugdhulp daadwerkelijk uit en zijn verantwoordelijk voor het behandelplan wat zij opgesteld hebben en de verdere ontwikkeling van de jeugdigen en het gezin. Koppelen terug naar verwijzers.

Gemeente Vught De Gemeente Vught heeft zelf ook een rol in het geheel. De gemeente formuleert het jeugdbeleid, is regievoerder bij overlast en onveilige situaties, financiert en faciliteert voor een deel de sterke basis voor jeugdigen en een passend aanbod aan hulp en ondersteuning. Ook brengt de gemeente verschillende partijen bij elkaar en zet zij de lijnen uit. We hebben een belangrijke rol als partner én als aanjager in bestaande en nog nieuw te ontwikkelen initiatieven en activiteiten voor jeugdigen.

25

Bijlage 5 Samenwerking op jeugdgroepen in Vught Onze doelen • Meer preventieve inzet (op de (10) beschermende factoren5) • Meer verbinding tussen de jongeren (+ouders) en de overheid en in de wijken • Meer ZICHT op jeugd en hun ontwikkelingen • Vergroten van de weerbaarheid van jongeren • Voorkomen van jeugdoverlast en criminaliteit (jonge aanwas) • Vroegsignalering • Betekenisvolle interventies waar nodig (repressie/perspectief), met oog voor het systeem (gezin). • Een goed verbonden ketensamenwerking: effectieve inzet van mens en middelen • Minder noodzakelijke politie-inzet door meldingen, meer actie en gesprek aan de voorkant tussen jeugd, wijk en partners

(Kern)partners • Gemeente (Openbare orde en Veiligheid, Jeugd/Onderwijs, Welzijn, Wegwijs+, Leerplicht, Beheer Openbare Ruimte, etc.). • Politie (wijk/jeugdagenten, operationeel expert wijkzorg, specialist) • Welzijn Vught (jongerenwerk, wijkwerk) • Halt • Openbaar Ministerie • Maurick College (middelbaar onderwijs) • Overige zorg/strafpartners (o.a. Jeugdreclassering, Raad van de Kinderbescherming, Veilig Thuis) • Jeugd- en jongerencentrum Elzenburg • MOVE • Woningcorporaties

Methodiek We werken in Vught operationeel samen vanuit het 7 stappen model ‘aanpak problematische jeugdgroepen’ (zie bijlage). We gebruiken deze stappen als richtlijn om in een continu proces vanuit de juiste beeldvorming, de juiste (integrale) acties te kunnen bepalen en inzetten. We formuleren hoofddoelen en subdoelen, en koppelen daar gerichte acties aan. Op hoofdlijnen en knelpunten, informeren we de tactische tafel. We schalen op indien nodig. Jaarlijks maken we de balans op: wat werkt en wat moet beter?

Interventiemogelijkheden en uitwisseling We leveren een (gezamenlijke) interventiemenukaart op, waardoor duidelijk wordt wat we van partijen kunnen verwachten (en wat niet). Informatie-uitwisseling borgen we waar nodig. We hebben aandacht voor de kwetsbare (informatie)positie van partners, specifiek het jongerenwerk.

Overlegstructuur Om de (gezamenlijke) doelen zoals hierboven beschreven te halen is het noodzakelijk elkaar op structurele basis te zien, informatie en sentimenten uit te wisselen en integraal samen te werken. Nadere procesafspraken worden gemaakt voor een effectieve samenwerking.

5

https://www.nji.nl/sites/default/files/2021-05/Top-tien-positieve-ontwikkeling-jeugd_0.pdf

26

Operationeel Jeugdoverleg Frequentie: 8x per jaar een overleg van 1,5 uur Acties: Jeugdgroepen in beeld krijgen en waar nodig een integrale aanpak organiseren via de methodiek van het 7 stappen model (integraliteit leidt tot effectievere en preventieve inzet). Integraliteit op de aanpak van locatie-, groep- en individueel(gezins) niveau. Uitgangspunten vanuit de tactische en bestuurlijke tafel meenemen. Daarnaast inbreng naar tactische overleg inzake knelpunten in proces/organisatie en uitvoering (bijvoorbeeld prioritering, capaciteit, beleidsinitiatieven enzovoorts). Kernteam - Adviseur veiligheid gemeente Vught (regie/voorzitten)) - Ambulant jongerenwerker(s) - Politie (jeugdagenten) - Jeugdconsulent Wegwijs + - Boa - Elzenburg 2e schil - Preventief jongerenwerk/wijkwerk - Leerplicht - Onderwijs - Openbaar Ministerie - Overige zorg/strafpartners: Halt, Raad voor de Kinderbescherming, Jeugdreclassering) - Lokale partners (Elzenburg, MOVE) - Kernteam tactisch overleg (voorzitter) - Woningcorporaties Tactisch Jeugdoverleg Frequentie: 4x per jaar een overleg van 1,5 uur Acties: Op tactisch niveau afwegingen maken en keuzes maken over de integrale inzet op jeugd groepen (niet op casusniveau). Uitgangspuntenvertalen voor de operationele inzet. Beleidsontwikkeling op basis van trends en ontwikkelingen en de knelpunten en dilemma’s inzake o.a.

proces, prioritering, capaciteit en organisatie/beleid bespreken (inclusief borging). Kernteam - Adviseurs openbare orde en veiligheid (regie/voorzitten en notuleren) - Beleidsadviseur Jeugd/Onderwijs - Politie (operationeel expert wijkzorg) - Manager Welzijn Vught - Wegwijs + (coördinator) - Manager Elzenburg 2e schil - Openbaar Ministerie - Overige zorg/strafpartners: Halt, Raad voor de Kinderbescherming, reclassering - Kernteam Operationeel overleg - Onderwijs - Lokale partners (MOVE, Elzenburg) - Woningcorporaties

27

Strategisch Jeugdoverleg (driehoek+) Frequentie: bij noodzaak Doel: Op bestuurlijk niveau uitgangspunten bepalen en afspraken maken over de aanpak. Opschaling loopt via de bestuurders en/of de (voorzitter van de) tactische tafel. Driehoek plus - Burgemeester van Vught - Wethouder jeugd/zorg Vught - Teamchef van de politie BT Meierij - Gebiedsofficier Openbaar Ministerie - Kernteam tactisch overleg (vertegenwoordigers) - Evt. andere partners

Monitoring en evaluatie We monitoren het verloop van de samenwerking en de effecten/resultaten. Zowel op operationeel als tactisch niveau wordt in het najaar jaarlijks geëvalueerd hoe de samenwerking (los van de inhoud) is verlopen en wat nodig is om deze te versterken. Er wordt één jaarverslag opgemaakt en vanuit de tactische tafel aangeboden aan de bestuurders.

28

Bijlage 6 Plan van aanpak jeugdparticipatie Inleiding Ervaringskennis en jeugdparticipatie Jongerenparticipatie valt onder ervaringskennis. Ervaringskennis helpt professionals en beleidsmakers om hun werk en beleid te verbeteren. Zo kunnen ze beter aansluiten bij de wensen en behoeften van jeugdigen. Ook kunnen jeugdigen meedenken en praten over onderwerpen die hen aangaan: jeugdparticipatie. Dat draagt bij aan een positieve ontwikkeling van jeugdigen. Ook zien en beleven jeugdigen de maatschappij op eigen wijze en hebben zij creatieve ideeën. Wettelijke verplichting Kinderen en jongeren hebben het recht om mee te praten over onderwerpen die hun leven aangaan. Dit staat in artikel 12 in het VN-Verdrag van de Rechten van het Kind. Dit artikel wordt het minst nageleefd van alle artikelen in de meer dan 190 landen waarin dit verdrag van kracht is. Structurele en gelijkwaardige samenwerking tussen besluitvormers en jeugdigen is nog niet vanzelfsprekend. Aansluiting op het beleid Op 13 juli 2023 is de motie ‘kinderen en jongeren betrekken in de politiek’ unaniem aangenomen in de gemeenteraad van de gemeente Vught. Ook valt jeugdparticipatie onder de tien beschermende factoren die het NJi heeft opgesteld (kansen voor betrokkenheid) en is jeugdparticipatie binnen het thema ‘sociaal gedrag’ een van de thema’s waar de gemeente Vught op in wil zetten binnen het preventief jeugdbeleid.

De rol van gemeenten bij jeugdparticipatie Jeugdigen vormen de toekomst van een gemeente. Volgens het NJi luister je met jeugdparticipatie naar jeugdigen, geef je hen een stem en werk je samen aan duurzame oplossingen. Gemeenten hebben een belangrijke rol om jeugdigen te betrekken bij de samenleving. Als besluitvormers en jeugdigen het beleid samen vormgeven, worden oplossingen innovatiever en duurzamer en voelt iedereen zich nu én later betrokken. Het zorgt ervoor dat beleid van een gemeente beter aansluit bij de leefwereld van jeugdigen. Als jeugdigen kunnen meebeslissen erkent dit een van de meest basale behoeften van kinderen: inspraak en invloed uitoefenen. Het is volgens het NJi een essentieel onderdeel van positieve ontwikkeling waarin de gemeente een rol kan spelen.

Relevante vragen Welke vragen zijn relevant? Als je als gemeente aan de slag wil met jeugdparticipatie zijn er verschillende vragen die eerst beantwoord moeten worden. Wat is er in het verleden gedaan aan jeugdparticipatie? Hoe bereik je jeugdigen het best? Welke vormen van jeugdparticipatie passen het beste bij Vught? Over welke leeftijden gaat jeugdparticipatie? Hier proberen we antwoord op te geven. Dit doen we op basis van eigen ervaringen en de handreiking duurzame jongerenparticipatie van NJi Wat is er in het verleden gedaan aan jeugdparticipatie? Zoals in de motie gezegd zijn er in het verleden diverse pogingen ondernomen om jeugdparticipatie een plek te geven in Vught en om jeugdigen te betrekken bij de politiek en maatschappelijke onderwerpen. Jeugdigen worden sowieso reeds betrokken bij voor hen actueel en relevant beleid. In 2022 en 2023 zijn jeugdigen onder andere betrokken bij de Omgevingsvisie en het preventief jeugdbeleid. Ook hebben jeugdigen met elkaar in een jongerentalentenprogramma (14 tot en met 21 jaar) nagedacht over verschillende thema’s en is een symposium georganiseerd. In de KinderDenkTank van Huis73 leggen we kinderen (6 tot en met 12 jaar) uit wat een gemeente doet en hebben jeugdigen meegedacht over voor de jeugdigen én gemeente interessante thema’s. Een aantal jaar geleden hebben tevens pizza-overleggen en jongerenraden plaatsgevonden.

29

Ook onze partners zijn reeds bezig met jeugdparticipatie. Ambulant jongerenwerkers gaan de straat op en vragen jongeren hoe ze tegen actuele ontwikkelingen aankijken en koppelen dit waar nodig terug. Het jongerenwerk organiseert samen met jongeren activiteiten waar de jongeren behoefte aan hebben. Vaak bij Elzenburg. Ook scholen en kinderopvangorganisaties proberen jongeren te betrekken. Daar hebben zij hun eigen methodes voor. Huis73 werkt veel samen met jeugdigen en organiseert kinderdenktanks. MOVE en Plaza Cultura bepalen hun aanbod aan de hand van de behoeften van jeugdigen. Jeugdzorginstellingen werken met cliëntenraden. Hoe bereik je jeugdigen het best? Het NJi stelt dat ‘de jongere’ niet bestaat. Te vaak worden dezelfde jongeren betrokken bij inspraak op gemeentelijk niveau. Geadviseerd wordt om jongereninspraak inclusief te maken. Plaats jongeren niet meteen in hokjes van ‘actief’ en ‘moeilijk bereikbaar’. Het is belangrijk om verschillende jongeren te spreken om verschillende behoeften te begrijpen. Zoek dus juist ook jongeren op die normaal niet worden bereikt of actief meepraten in de gemeente. En werk samen met maatschappelijke organisaties. Gebruik bestaande organisaties (Jongerenwerk, Elzenburg, MOVE, Huis73, Plaza Cultura, onderwijs, kinderopvang, Wegwijs+, sportverenigingen) om zoveel mogelijk diverse jongeren te bereiken.

Het advies is om naar allerlei plekken in de gemeente te gaan waar ze aanwezig zijn, zowel online als offline. Daarnaast werkt kruisbestuiving het best om jeugdigen te bereiken. De jeugd beïnvloed elkaar. Laat jeugdigen elkaar enthousiasmeren en ondersteunen. Vraag met wie ze verbonden zijn zodat zij hun eigen netwerk kunnen inschakelen. Andersom kan dat natuurlijk ook: eerst bepalen welke hulpvragen de gemeente heeft en dan kijken welke jongeren daarover mee kunnen en willen denken. De keuze voor de onderwerpen hebben ook invloed op hoe je de jongeren betrekt in het proces. Sommige jongeren vinden het leuk om mee te denken en willen zo vroeg mogelijk het proces meebepalen. Anderen gaan liever aan de slag en willen iets doen. Welke vormen van jeugdparticipatie zijn er? Verschillende gemeenten in Nederland werken met jeugdparticipatie. Het wordt aangeraden om jeugdparticipatie te koppelen aan de maatschappelijke diensttijd (MDT). Dit is een intensievere variant op de maatschappelijk stage. In de motie zijn voorbeelden in ’s-Hertogenbosch en Gemert-Bakel genoemd. Wat we nu sowieso al doen is jeugdigen betrekken bij beleid wat voor hen actueel en relevant is. Dit is niet geformaliseerd, verschillende gemeenten hebben dit wel gedaan.

De meest gebruikte vormen in Nederland zijn via jongerenraden of jongerenambassadeurs6: - Een jongerenraad is een groep jongeren die zich vrijwillig inzet voor de belangen van hun leeftijdsgenoten in de gemeente. Deze raden zijn vaak opgericht door gemeenten en bestaan uit jongeren tussen 12 en 25 jaar oud. Het doel van een jongerenraad is de lokale stem van jongeren te laten horen. En hen te betrekken bij beleid dat hen aangaat. Een jongerenraad adviseert de gemeente gevraagd en ongevraagd over allerlei thema’s die actueel zijn. Ook is een jongerenraad een middel om jongeren meer inspraak te geven in de beslissingen van de gemeente. Meer informatie over een jongerenraad via: https://www.nji.nl/ervaringskennis/jongerenraden-bij-gemeenten - Jongerenambassadeurs weten wat jongeren bezig houdt, zijn jongerenexpert en zorgen ervoor dat er niet over maar mét jongeren wordt gepraat. Ze zijn vaak tussen 12 en 30 jaar oud en hebben trainingen gevolgd om dit werk te kunnen doen. De meeste gemeenten die werken met jongerenambassadeurs hebben meerdere jongerenambassadeurs aan zich gebonden. Meer informatie over jongerenambassadeurs via: https://www.nji.nl/ervaringskennis/waar-kun-jij-je-stem-laten-horen/jongerenambassadeurs Zit de jeugd in Vught op jeugdparticipatie te wachten? In schooljaar 2021/2022 is er een uitvraag gedaan door een jongerenambassadeur vanuit de MDT.

Er is een enquête afgenomen onder 350 jongeren van het Maurick College. Uit die enquête bleek dat er Er zijn verschillende termen voor ongeveer hetzelfde principe. We kiezen er nu voor om alleen de jongerenraden en jongerenambassadeurs te benoemen, wetende dat er ook andere vormen of soortgelijke vormen met andere namen zijn.

6

30

animo is onder jongeren om te participeren. Van de 350 jongeren gaven 90 jongeren aan mee te willen denken over de besluitvorming in Vught. Uit deze enquête bleek ook dat eerdere pogingen zijn gestrand omdat jongeren onvoldoende bereikt en vastgehouden werden om te participeren. Over welke leeftijden gaat jeugdparticipatie? Het jeugdbeleid gaat over alle jeugdigen tot en met 27 jaar. Dit is een brede doelgroep met verschillende leeftijdscategorieën. Het is zaak om de juiste aanpak te hanteren bij de verschillende leeftijdscategorieën. Elke leeftijdscategorie vergt immers een andere, specifieke aanpak. Verschillende leeftijdscategorieën kunnen op verschillende wijzen van meerwaarde zijn bij jeugdparticipatie. Op dit moment is nog niet afgebakend op welke leeftijden de gemeente zich richt bij jeugdparticipatie. Dit dient nog inzichtelijk gemaakt te worden.

Wat gaan we doen? Zoals gezegd zijn er in het verleden diverse pogingen ondernomen om jeugdparticipatie een plek te geven in Vught. Op basis van bovenstaande is het onduidelijk welke vorm van jeugdparticipatie het beste bij Vught past. Daarom zijn we momenteel bezig om dit uit te zoeken én hoe we dit goed kunnen bestendigen. Dit doen we op de volgende manieren: - we zijn met jeugd en jongeren in gesprek over welke vormen van jeugdparticipatie het beste zouden passen in Vught en of zij hier een rol voor zichzelf weggelegd zien; - we zijn in gesprek met gemeentelijke partners om input mee te geven en te verkennen wie er welke rol kan spelen; - we zijn met andere gemeenten in gesprek hoe we jeugdparticipatie bestuurlijk, ambtelijk, organisatorisch, financieel en duurzaam kunnen bestendigen; - we raadplegen externe partijen die zich gespecialiseerd hebben in jeugdparticipatie. Uiterlijk Q1 2024 volgt een raadsinformatiebrief met de bevindingen en het vervolg rondom jeugdparticipatie. Het streven is om bij de Model European Parliament (MEP) jeugdconferentie die in april wordt gehouden in de gemeente Vught de aftrap te geven aan jeugdparticipatie. Hiermee hopen we uitvoering te geven aan de aangenomen motie.

31

Bijlage 7 Advies van de Adviesraad Sociaal Domein Aan: De gemeente Vught Van: Adviesraad Sociaal Domein CC: Datum: 18 september2023 Betreft: Gevraagd advies voor de notitie Visie op preventief jeugdbeleid gemeente Vught 2023-2027 “Ït takes a village to raise a child”.

Inleiding/aanleiding In het document Visie op preventief jeugdbeleid gemeente Vught 2023-2027, werkt de gemeente Vught de startnotitie Visie op preventief jeugdbeleid 2023-2027 verder uit en beschrijft het haar visie op het preventief jeugdbeleid. Dit jeugdbeleid is in de komende jaren leidend voor alle jeugd tot en met 27 jaar en hun ouders.

Probleemstelling Met datgene wat beschreven staat in de notitie Visie op preventief jeugdbeleid gemeente Vught 20232027, krijgen jeugdigen in de gemeente Vught daarmee gelijke kansen, kunnen zij zichzelf ontwikkelen, leven zij gezond, mogen zij zichzelf zijn en groeien zij op een prettige en veilige manier op?

Onderzoeksmethode/ wijze van aanpak De notitie Visie op preventief jeugdbeleid gemeente Vught 2023-2027 is bestudeerd plus de bijlagen, te weten: 1. Startnotitie Visie op preventief jeugdbeleid 2023-2027, 2. Participatieplan Visie op preventief jeugdbeleid, 3. De 10 beschermde factoren, 4. Omschrijving rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende partners, 5. Samenwerking op jeugdgroepen in Vught, 6. Eerste verkenning jeugdparticipatie. Daarnaast zijn verslagen van de participatiebijeenkomsten 1 (1 februari 2023) en 2 (19 april 2023) nogmaals uitgebreid bezien. Bij de genoemde bijeenkomsten zijn leden van de ASD aanwezig geweest. Bij de eerste bijeenkomst als waarnemer en bij de tweede als deelnemer. Dit preventief jeugdbeleid richt zich op het inrichten van een sterke basis voor alle jongeren in Vught op alle leefgebieden. De notitie beschrijft via de participatietrajecten vooral het lokale aspect in Vught. Jeugd gedraagt zich minder naar gemeentegrenzen en is heden ten dage behoorlijk mobiel zowel fysiek als op het internet. Daarom is ook andere meer regionale en landelijke informatie geraadpleegd, bijvoorbeeld over armoede, voortijdig schoolverlaten en eenzaamheid.

De notitie bakent het preventief jeugdbeleid af door aan te geven dat dit niet gaat om onderwijs en kinderopvang, niet over zware jeugdhulp of gezondheidsbeleid of armoedebeleid, maar preventie heeft wel met deze onderwerpen een directe dan wel indirecte relatie. Daarom wordt door ons bijvoorbeeld ook de lokale educatieve agenda bestudeerd en jaarverslag leerplicht en RMC (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) 2021-2022.

Bevindingen Vooraf dient opgemerkt te worden dat het participatietraject dat doorlopen is door de gemeente Vught om deze notitie te realiseren lof verdient. Alle geledingen die ook maar iets met jeugd te maken hebben in Vught, zijn uitgenodigd om hun stem te laten horen bij de participatiebijeenkomsten voor deze notitie.

32

Een kanttekening bij deze aanpak is de volgende. Een enigszins andere aanpak was misschien waardevoller geweest. Als naast de deelnemers van het genoemde participatietraject ook meer deelnemers van het (regionale) jeugdvangnet uitgenodigd en aanwezig waren (jeugdbescherming, leerplicht, RMC, Raad voor de Kinderbescherming e.d.) bij het participatietraject, had deze notitie wellicht een scherper beeld over preventie op kunnen leveren en was de samenhang beter zichtbaar geworden. Deze deelnemers hebben vanuit hun curatieve aanpak in veel gevallen een goed beeld waar het in de preventieve aanpak aan ontbroken heeft. De nadruk van het preventieve jeugdbeleid richt zich in de notitie vooral op het inrichten van een sterke basis voor alle jongeren op alle leefgebieden (thuis, onderwijs en vrije tijd). Als de basis goed is hebben ouders en jeugdigen volgens de notitie handvatten om zichzelf te ontwikkelen. Een basis waar ook voldoende aandacht is voor preventie en lichte collectieve ondersteuning. Als er meer specifieke jeugdhulp noodzakelijk is wordt deze ingezet uit het Regionaal Beleidsplan jeugdhulp (zoals ander beleid genoemd buiten beschouwing blijft in deze notitie; zie laatste alinea van dit advies onder Onderzoeksmethode/ wijze van aanpak). De basis in Vught is sterk en het aanbod aan preventie en vrij toegankelijke voorzieningen is volgens de notitie toereikend.

Deze vaststelling roept wel de vraag op waarop dit gebaseerd is. De lezer vindt niet terug waar dit op gebaseerd is. In deze notitie wordt alleen voornamelijk lokaal gekeken en jeugd gaat elke dag veel verder dan de gemeentegrenzen en komt regionaal met verschillende organisaties en instellingen in contact. Voor de wijze waarop de basis verder versterkt kan worden geeft de notitie een aantal manieren aan. Deze zijn in gevallen (te) algemeen geformuleerd en daarmee te vrijblijvend. De tekst van de notitie laat veel van deze algemeenheden zien waarbij onduidelijk is wat bedoeld wordt of hoe men tot een stelling komt. Een voorbeeld uit de tekst. “(sommige) jeugdigen weten het bestaande aanbod in Vught onvoldoende te vinden en te bereiken en (sommigen) partners weten jeugdigen nog onvoldoende te bereiken. We wisselen goede ideeën uit hoe we met name kwetsbare jeugdigen beter kunnen bereiken”(6e streepje blz. 7). De vraag komt hierbij in beeld of dit nog bedacht moet worden of wanneer doen we dat ? Daarbij moet niet vergeten worden dat dit gehele preventieve jeugdbeleid ingericht wordt om de jeugd een zo goed mogelijke toekomst te bieden en te voorkomen dat de meer kwetsbare jongeren tussen de bekende “wal en schip” belanden. Met zo’n algemene vrijblijvende formuleringen in de tekst wordt deze jongeren weinig geboden.

Zo zijn er meer voorbeelden te noemen, bijvoorbeeld: “extra inzet op (kwetsbare) jeugdigen, gezinnen en potentiële risico’s (8e streepje blz. 7). De vraag is ook hier weer wat houdt deze inzet in ? Daarnaast wordt de Vughtse jeugdaanpak via een model weergegeven alwaar tevens de 10 beschermde factoren van het Nederlands Jeugdinstituut bij worden weergegeven. Deze factoren vragen wel nuancering. Bijvoorbeeld “Bij erkenning en waardering van positief gedrag” zal het gedrag bij de een niet, minder of meer positief ervaren worden dan bij de ander. Met de jeugd gaat het in Vught volgens de notitie over het algemeen goed. Daarbij is het belangrijk te realiseren dat dit niet voor alle jeugdigen geldt. Zoals uit landelijke en regionale cijfers duidelijk wordt zijn er bijvoorbeeld thuiszitters, is er een grote voortijdige onwenselijke uitstroom uit het MBO en is er onder jeugdigen armoede en eenzaamheid. Hoe groot deze groepen zijn, kan niet aangegeven worden maar dat zij er zijn is zeker. Voor deze kwetsbare groep dient met nadruk extra inzet te zijn. In de notitie wordt de aandacht gericht op 4 thema’s die vanuit het participatietraject het meest actueel zijn en die volgens ouders, jeugdigen en belangrijkste partners het meest van belang zijn. Bij deze thema’s

33

wordt in de notitie aangegeven wat volgens de notitie bereikt wil worden en wat daarvoor gedaan gaat worden. Thema 1 Middelen gebruik. De inzet die hierbij geboden wordt lijkt ons de juiste te zijn, al zal deze inzet wel de weg van de “lange adem” worden. Thema 2 Mentale problematiek. Hier wordt een goede inzet verwoord, maar ook op onderdelen in het algemeen oplossingen geboden waarbij men zich afvraagt: “Dat klinkt interessant maar hoe realiseer je dit ?” Een voorbeeld uit de tekst: “jeugdigen zo vroeg mogelijk bewust maken van risico’s van mentale problematiek” (1e streepje 1e alinea blz. 10). Het onderwerp is bij veel volwassenen niet gemakkelijk onder de aandacht te brengen en zeker niet bij jongeren. Een vraag die hierbij met nadruk in beeld komt is op welke wijze wil je dit structureel bij jongeren doen ? Wij vinden dit onderwerp van het grootste belang met name door de invloed die de coronaperiode hierbij op de jeugd heeft gehad en vragen hiervoor met nadruk aandacht. Thema 3 Sociaal gedrag. Het merendeel van de jeugd zal de trajecten hierbij wel weten te vinden. Hier zou naar onze smaak meer aandacht aan eenzaamheid onder jongeren besteed moeten worden (ook onder invloed van de coronaperiode) . Hierbij wordt te gemakkelijk gedacht aan bijvoorbeeld het verenigingsleven en ontmoetingsplaatsen vorm geven.

Eenzaamheid is daarvoor een te complex probleem waarbij veel (ook individuele) inzet gedaan moet worden om uiteindelijk resultaat te bereiken. Ook armoede zou hierbij meer aandacht moeten krijgen, daar armoede en sociale uitsluiting vaak onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Thema 4 Rol van ouders. Bij dit thema lijkt ons dat de juiste activiteiten voortgezet worden of toegevoegd, waarbij toch weer de formulering vragen oproept: “stimuleren van ouderbetrokkenheid op alle terreinen”. Klinkt als zinsnede mooi, maar bijvoorbeeld alleen al de ouderavond in het onderwijs laat alleen die ouders zien die echt geïnteresseerd zijn. Zou dit bij andere onderwerpen zoveel anders zijn ? Ook lijkt het dat niet alleen de acties preventief gericht zijn: (9e streepje blz. 13): “bij signalen van overlast of criminaliteit/onveiligheid door hun kinderen, worden ouders tijdig betrokken….”. Monitoring. In deze notitie wordt een diversiteit aan deels algemene acties genoemd en voor een deel uitgevoerd door of via verschillende instellingen en organisaties. Het lijkt ons een flinke klus om hierbij een juiste monitor op te zetten zodat duidelijk wordt wat de resultaten zijn van de notitie Visie op preventief jeugdbeleid gemeente Vught 2023-2027 “Ït takes a village to raise a child”. Niet in de laatste plaats omdat in verschillende gevallen onduidelijk is op welke wijze de acties worden uitgevoerd.

Financieel. Bij het financieel deel valt op dat bepaalde acties (jeugdparticipatie, doorontwikkeling e.d.) geen financiële dekking hebben. Het zou goed zijn dat daarvoor middelen beschikbaar komen.

Conclusies en aanbevelingen - Het participatietraject dat doorlopen is door de gemeente Vught om deze notitie te realiseren verdient waardering. Alle geledingen die ook maar iets met jeugd te maken hebben in Vught, zijn uitgenodigd om hun stem te laten horen bij de participatiebijeenkomsten voor deze notitie. - Als naast deelnemers van het participatietraject ook meer deelnemers van het (regionale) jeugdvang-

34

net aanwezig waren bij het participatietraject (jeugdbescherming, leerplicht, RMC, Raad voor de Kinderbescherming e.d.), had de notitie een scherper beeld kunnen krijgen en was de samenhang beter zichtbaar kunnen worden. Deze deelnemers hebben vanuit hun curatieve aanpak in veel gevallen een goed beeld waar het in de preventieve aanpak aan ontbroken heeft. - De notitie richt zich via de participatietrajecten vooral op het lokale aspect in Vught. Jeugd gedraagt zich minder naar gemeentegrenzen en is heden ten dage behoorlijk mobiel zowel fysiek als op het internet. Het is daarom van belang met betrekking tot de jeugd goede regionale samenwerking en contacten te onderhouden met instellingen en organisaties. - n de notitie worden verschillende aanbevelingen en acties opgenomen die algemeen geformuleerd zijn. Hierdoor ontstaat onduidelijkheid in wat we van de acties en aanbevelingen mogen verwachten. Deze acties en formuleringen zouden daarom meer SMART geformuleerd moeten worden. - In de notitie lijkt door de keuze van thematiek de aandacht voor de meer kwetsbare jeugd minder aanwezig te zijn. We pleiten er daarom voor die jongeren die het betreft - bijvoorbeeld onder invloed van eenzaamheid of armoede versterkt door de coronaperiode - meer aandacht in deze notitie te geven.

- In deze notitie is een diversiteit aan acties genoemd en uitgevoerd door of via verschillende instellingen en organisaties. Om de resultaten op een voldoende wijze in beeld te brengen dient er een uniforme methodiek voor de monitor gehanteerd te worden zodat de resultaten periodiek goed duidelijk worden. Wij als ASD ontvangen deze resultaten graag op ijkmomenten. - Bij het financieel deel valt op dat bepaalde acties (jeugdparticipatie, doorontwikkeling JOP’s e.d.) geen financiële dekking hebben. Graag daarvoor middelen beschikbaar stellen. Uw reactie op dit advies stellen wij zeer op prijs. Namens de Adviesraad Sociaal Domein Vught, Naam René van Vugt voorzitter ASD Vught

35

Bijlage 8 Reactie op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein Geachte leden, Allereerst willen we u bedanken voor de snelle advisering over de visie op preventief jeugdbeleid gemeente Vught 2023-2027. Wij zijn blij dat u een gedegen advies heeft uitgebracht waar we ons voordeel mee doen. Reactie op uw advies Uw advies valt uiteen in verschillende delen. In grote lijnen constateren wij dat u kunt instemmen met de beschreven aanpak en de focus op de genoemde vier thema’s. Daar zijn we blij om. Hieronder gaan wij in op uw conclusies en aanbevelingen, zodat u een beeld krijgt hoe wij omgaan met uw inbreng. Uiteraard sturen wij de bijgestelde notitie als bijlage mee. 1. Wij stellen het op prijs dat u uw waardering uitspreekt voor het doorlopen participatietraject. Zoals in het notitie benoemd zijn deze opbrengsten erg waardevol voor de gemeente Vught en zijn we trots op de wijze van participatie van alle betrokkenen. 2. Het college heeft voorafgaand aan de het participatietraject een participatieplan vastgesteld. Ook ‘curatieve’ partners zijn uitgenodigd bij de twee bijeenkomsten zoals de jeugdbescherming, het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Kinderbescherming, Politie en Halt. Leerplicht en RMC zijn bevraagd binnen bestaande overleggen in het kader van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). 3. Het is een feit dat jeugdigen zich niet gedragen volgens gemeentegrenzen.

Uw aanbeveling om goede regionale samenwerkingen en contacten te onderhouden met instellingen en organisaties is een terechte. Dit doen we al op meerdere vlakken, maar komt op dit moment onvoldoende tot zijn recht in de notitie. De notitie is aangepast. 4. U geeft aan dat u vindt dat aanbevelingen en acties algemeen geformuleerd zijn. Een aantal acties zijn actiever en meer SMART beschreven. Overigens merken wij op dat dit een visie document is, een kader voor beleid. De focus ligt meer op visie dan op de acties. Een voorbeeld van een passage die aangescherpt is: (sommige) jeugdigen weten het bestaande aanbod in Vught onvoldoende te vinden en (sommige) partners weten jeugdigen nog onvoldoende te bereiken. We wisselen in bestaande overlegvormen (onder andere in het operationeel jeugdoverleg, Lokaal Educatieve Agenda, netwerkbijeenkomsten jeugd, kerngroep bestaanszekerheid, reguliere contacten met partners etc.) goede ideeën met elkaar uit hoe we met name kwetsbare jeugdigen beter kunnen bereiken. We faciliteren subsidiepartners zodat zij meer in kunnen zetten op bekendheid van het aanbod aan lichte hulp, ondersteuning en zorg. We verbinden aanbieders met verwijzers. In de bijgestelde notitie vindt u de overige aanscherpingen; 5. Dit beleid zet inderdaad uitgebreid in op alle jeugdigen in Vught, maar wel nadrukkelijk met extra inzet op kwetsbare jeugdigen.

Dit staat ook meerdere keren beschreven in de visie en komt ook terug bij ‘wat doen we en wat gaan we doen’. Wel is hier nogmaals kritisch naar gekeken en zijn er aanpassingen doorgevoerd. Een voorbeeld van een passage die concreter is gemaakt: in de opdracht- en subsidieverlening voor 2024 en verder en in de dienstverlening van Wegwijs+ is nadrukkelijk extra aandacht en inzet op (kwetsbare) jeugdigen, gezinnen en potentiële risico’s. Waar nodig zetten we extra vormen van ondersteuning in. In de bijgestelde notitie vindt u de overige aanscherpingen. 6. De wijze van monitoring is in de visie omschreven. De belangrijkste uitgangspunten en acties worden verwerkt in de opdracht- en subsidieverlening met onze partners. Bestuurlijk en ambtelijk sturen we hier op, ook door middel van cijfers. De gemeente zal terugkoppelen aan de ASD.

36

7. De ambities op het gebied van jeugdigen voor de beleidsperiode 2023-2027 zijn hoog, maar realistisch. Bij een ambitieuze visie horen ook de benodigde financiële middelen om deze ambities te kunnen realiseren, de gewenste effecten en doelen te bereiken en ontwikkelingen in gang te zetten. Vooruitlopend op deze visie is reeds geïnvesteerd in de jeugdaanpak, professionalisering van het netwerk en op diverse reeds benoemde acties. Ook is binnen bestaande budgetten gekeken wat de mogelijkheden zijn om nieuwe acties uit te voeren. We verwachten dat we met de bestaande middelen uit de voeten kunnen om de visie uit te voeren. Het kan zijn dat we bij de uitvoering van het jeugdbeleid extra middelen nodig hebben. Deze extra middelen zullen dan in de P&C cyclus worden aangevraagd. Volgens de planning zal de visie op preventief jeugdbeleid behandeld worden in de gemeenteraad van 21 december 2023. Voorafgaand daaraan wordt de notitie besproken in de commissievergadering op 7 december 2023. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Vught, de secretaris,

de burgemeester,

W.F.F. Keijzers

R.J. van de Mortel

37