Bijlage - Uitvoeringsplan aardgasvrij Loyola

Om het elektriciteitsnet te ontlasten, kan energieopslag ook een oplossing zijn. Energieopslag is mogelijk in meerdere vormen. Denk hierbij aan individuele thuisbatterijen, buurtbatterijen, maar ook aan (ondergrondse) opslag van warmte. Ook Smart Home systemen kunnen bijdragen aan de ontlasting van het elektriciteitsnet. Voor zowel energieopslag als Smart Home systemen zijn nu nog geen concrete plannen, maar ontwikkelingen op deze gebieden worden in de gaten gehouden door de werkgroep (zie paragraaf 6.1).

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 27

gebruikt, is gebaseerd op de Nota Energie & Klimaat Vught 20222030 en de Transitievisie Warmte Vught. Hieronder worden de belangrijkste onderdelen van het afwegingskader beschreven. Leidende principes Nota Energie & klimaat Vught 2022-2030 

 Figuur 12: voorbeeld elektriciteitsstation zonder beschildering of bestickering. Bron: Enexis



 Figuur 13: voorbeeld van elektriciteitsstation met beschildering of bestickering. Bron: Enexis

5.5 Afwegingskader warmteoplossing De keuze voor een warmteoplossing is een keuze voor langere termijn. Een individuele warmtepomp gaat al snel vijftien jaar mee en een warmte- en koudenet nog veel langer (de leidingen gaan ongeveer veertig jaar mee6). Het is daarom belangrijk om een goede afweging te maken. Het afwegingskader dat hiervoor is

  

We werken samen met de natuurlijke systemen van bodem, water, wind en/of zon voor de opwek van energie en warmte. Warmte wekken we indien mogelijk op uit de aarde of water; Opwek en verbruik van energie worden zoveel mogelijk met elkaar gecombineerd; Voor de warmteopgave werken we met het principe van de Trias Energetica. De theorie van de Trias Energetica houdt het volgende in: o Allereerst wordt ingezet op energiebesparing o Ten tweede wordt de energiebehoefte, die na besparing overblijft, duurzaam opgewekt en gebruikt. Het opwekken wordt het liefst op het gebouw of zo dichtbij mogelijk in de buurt gedaan o Ten derde: zolang met stap een en twee nog niet in alle energiebehoefte kan worden voorzien, wordt voor het restant zo efficiënt mogelijk gebruik gemaakt van fossiele brandstoffen; Bij ontwikkelingen houden we zoveel mogelijk rekening met biodiversiteit, klimaatadaptatie, waterbeheer en groen; Als het mogelijk is, sluiten we in de uitvoering voor energie en klimaat aan bij andere opgaven, zoals vervanging van riolering, mobiliteit en beheer; In 2030 is ten minste 20% van de woningen van Vught aardgasvrij; In 2030 heeft Vught een besparing van minimaal 11% op het gemiddelde energieverbruik van elektriciteit en warmte ten opzichte van 2017;

6 Bron: CE Delft

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 28



Om inwoners te betrekken, informeren we de inwoners actief tijdens de monitoringsmomenten en tijdens de periode dat een uitvoeringsplan wordt opgesteld. Ook betrekken we inwoners bij de uitvoering. Met deze werkwijze, waarbij inwoners een grotere rol krijgen in de uitvoering van beleid, willen we als gemeente de inwoners ondersteunen en met hen samenwerken.

Leidende principes en selectiecriteria Transitievisie Warmte Vught 





We streven naar draagvlak onder inwoners en stakeholders. Dit houdt in dat er veel aandacht gaat naar communicatie en participatie om inwoners zo goed mogelijk te betrekken en te informeren. Waar mogelijk kijken we met inwonerinitiatieven hoe we kansen richting verduurzaming samen kunnen benutten; We streven naar zo betaalbaar mogelijke oplossingen. Uitgangspunt is dat de warmtetransitie financieel haalbaar moet zijn voor iedereen. We beseffen ons dat we hiervoor ook afhankelijk zijn van keuzes die op landelijk niveau worden gemaakt en dat uit verder onderzoek in de wijken moet blijken wat de (verdeling van) kosten gaan zijn. Maar we dragen zo goed mogelijk bij door in de visie voor te sorteren op gebieden waar de maatschappelijke kosten het laagst zijn; We hebben aandacht voor het laaghangend fruit: kansrijke, spijtvrije duurzame oplossingen op de korte termijn of door het aanhaken op bestaande initiatieven. Het gaat om de relatief eenvoudige maatregelen in de warmtetransitie die betrokkenen kunnen inspireren én motiveren om te bewegen naar de grotere opgave in de wijk. Elke stap is er immers één. Zo is energiebesparing bijvoorbeeld een relatief kleine stap met een grote impact om CO2 te besparen;









We streven naar een efficiënte manier van organiseren. Dat doen we door projecten die plaatsvinden in de openbare ruimte, in de ondergrond en in woningen (sociaal en particulier) waar mogelijk op elkaar aan te laten sluiten. Daarmee besparen we kosten en voorkomen we bovendien onnodige overlast. Dit vraagt om een integrale aanpak van de warmtetransitie, waarbij scherp gekeken wordt naar andere (beleids-)opgaven in wijken; Investeringen van nu zijn duurzaam en dragen bij aan een toekomstbestendige wijk. Duurzaam betekent dat we oplossingen beschouwen die bijdragen aan de landelijke CO2-doelstellingen (49% reductie in 20307) én aan andere ambities zoals de circulaire economie en klimaatadaptatie. We maken hierin weloverwogen en gedragen keuzes. Verduurzamen doen we stap voor stap, waarbij we een realistische balans bewaken tussen ambitie en haalbaarheid; We realiseren ons dat de warmtetransitie geen doel op zich is, maar juist een middel om te komen tot een CO2-neutrale en circulaire gemeente waar inwoners gezond, veilig en comfortabel wonen, werken en leven. Om de focus te houden, beschouwen we de warmtetransitie als onderwerp van gesprek, maar liggen onze keuzes altijd in het verlengde van de bredere doelen.

Dit staat ook centraal in de communicatie richting inwoners en stakeholders; De keuzes die we in warmtetransitie maken sluiten aan bij een specifieke straat, wijk of gemeente. Uniformiteit in het type bebouwing, het bouwjaar en de mate van isolatie kunnen bepalend zijn voor de schaal en het soort oplossing dat toegepast gaat worden. Maar ook de bereidheid tot meedoen van de bewoners en de andere opgaven die spelen, hebben invloed op de keuzes die worden gemaakt.

7 doelstelling is inmiddels gewijzigd naar 55% met als streven 60%

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 29

6. Plan van aanpak Om Loyola aardgasvrij te maken is de komende jaren nauwe samenwerking nodig met alle partners en stakeholders die betrokken zijn bij dit uitvoeringsplan. Het is belangrijk om zoveel mogelijk bewoners mee te krijgen. Daarom zetten we in op een fijnmazig netwerk van bewonersgroepen op straat- en/of buurtniveau die elkaar helpen bij het verduurzamen van hun woningen. Dit kan onder andere door het uitwisselen van ervaringen en door collectieve inkoopacties. Als katalysator van dit netwerk zetten we een werkgroep op Deze werkgroep bestaat uit een mix van professionals en vrijwilligers. Hieronder beschrijven we wie er deel uitmaken van deze werkgroep.

6.1 Rolverdeling Om de samenwerking tussen alle partners goed te laten verlopen maken we gebruik van de centrale stuurgroep voor de warmtetransitie in de gehele gemeente (in de transitievisie warmte het STT geheten). Daarnaast stellen we de eerdergenoemde werkgroep in en ook een klankbordgroep van bewoners. De werkgroep ondersteunt de initiatieven op straat- en/of buurtniveau en jaagt deze aan. Figuur 16 toont deze organisatie. 

 

De stuurgroep warmtetransitie Vught bewaakt de doelstellingen en de voortgang van dit uitvoeringsplan. De stuurgroep besluit over nieuw uitgewerkte projectvoorstellen en over aanpassingen van de plannen die gevolgen hebben voor het budget, de planning of de doelen. De klankbordgroep van bewoners voorziet de werkgroep Loyola gevraagd en ongevraagd van advies over de uitvoering van dit uitvoeringsplan. De werkgroep Loyola geeft uitvoering aan de verschillende deelprojecten en voorziet in de dagelijkse aansturing. De werkgroep bestaat uit:

Een coördinator (aanjager) die parttime wordt ingehuurd om actieve bewoners betrokken te houden en inactieve bewoners betrokken te krijgen. Het is belangrijk dat er in iedere straat of buurt minimaal één actieve bewoner is om het ‘vliegwiel’ in gang te zetten om andere bewoners mee te krijgen; o Wijkbewoners die op vrijwillige basis meehelpen bij het uitvoeren van de taken van de werkgroep; o Een communicatiemedewerker die parttime wordt ingehuurd om de communicatie over projecten en activiteiten in de wijk op te pakken vanuit dit uitvoeringsplan. Daarnaast coördineert de communicatiemedewerker de uitingen van de partners richting (specifieke groepen) bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren in het gebied. De partners blijven verantwoordelijk voor hun eigen uitingen; o Ambtelijke ondersteuning vanuit de gemeente Vught in de vorm van een medewerker Duurzaamheid. Dit lid verzorgt de verbindingen naar en binnen het Vughtse gemeentekantoor (heen en terug). De bewonersgroepen op straat-/buurtniveau werken zelfstandig, met ondersteuning en stimulans vanuit de werkgroep, aan het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwen in hun ‘werkgebied’. o



Bij het inhuren van externe professionals wordt in eerste instantie gekeken naar lokale partijen die bekend zijn met de buurt en die met hun eigen netwerk een extra impuls kunnen geven aan het opzetten van een fijnmazig netwerk van bewonersgroepen op straat-/buurtniveau.

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 30

Pilot Participatie Coalitie Aardgasvrij In de eerste week van april 2024 werd bekend dat de verduurzamingsaanpak van de wijk Loyola is uitgekozen door de Participatie Coalitie Aardgasvrij (PC-AGV) als een van de tien pilotprojecten in Nederland voor begeleiding naar een aardgasvrije wijk. De aanpak voor een aardgasvrij Loyola is in beeld gekomen bij PC-AGV na de masterclass die BuurtWarmte heeft gegeven aan de werkgroep van wijkbewoners op 7 april 2024 (zie paragraaf 3.2). PC-AGV bestaat uit vijf landelijke organisaties: Hier Opgewekt, Buurkracht, de Nederlandse Milieu Federaties, LSA-bewoners en Energie Samen. De begeleiding vanuit PC-AGV in het pilotproject bestaat uit een beperkt aantal uren begeleiding vanuit Energie

Samen en een aantal bijeenkomsten met specifieke thema's die spelen bij pilotprojecten. Tijdens deze bijeenkomsten wordt middels presentaties kennis overgedragen. Daarnaast wordt er onderling kennis en ervaring uitgewisseld tussen de verschillende pilotprojecten. Wat de precieze inhoud en vorm van de begeleiding door PC-AGV gaat zijn, zal richting de zomer van 2024 duidelijk worden. De eerstvolgende stap is een intakegesprek om in kaart te brengen waar behoefte aan is bij de Werkgroep Aardgasvrij Loyola. Op basis daarvan wordt er een plan gemaakt voor de begeleiding.

Figuur 14: organisatiemodel aanpak Aardgasvrij Loyola

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 31

6.2 Maatregelen De uitvoering van de benodigde maatregelen om Loyola aardgasvrij te maken wordt opgedeeld in deelprojecten. Deze maatregelen worden beschreven in deze paragraaf. Isolatie maatregelen Inwoners en bedrijven worden gestimuleerd om hun woning/gebouw voldoende te isoleren om efficiënt gebruik te kunnen maken van een duurzame warmtoplossing op lage temperatuur. Hiervoor zal de werkgroep mensen aansporen om gebruik te maken van het eerdergenoemde Smart Twin platform en/of om gebruik te maken van de al bestaande maatwerk energieadviezen via VET-Vught. Daarnaast kan iedereen met vragen terecht bij het Energie + Klimaatloket aan het Moleneindplein. Vanuit de werkgroep worden bewoners gestimuleerd om gezamenlijke inkoopacties te organiseren waarbij de werkgroep kan ondersteunen. Effect op beschermde soorten Bij het nemen van een aantal isolatiemaatregelen dienen gebouweigenaren rekening houden met beschermde vogels en vleermuizen. Die diersoorten kunnen namelijk verstoord of gedood worden tijdens het toepassen van bijvoorbeeld spouwmuurisolatie, dakisolatie, nieuwe kozijnen of zonnepanelen. De Omgevingswet schrijft voor dat gebouweigenaren een ecologisch onderzoek naar de aanwezigheid van de beschermde soorten moeten laten uitvoeren.

Om dit gemakkelijker te maken start de gemeente Vught in 2024 met een ecologisch onderzoek (Soortenmanagementplan (SMP)) 8 Door natuurvriendelijk te werken, krijgen vogels of vleermuizen de kans

om weg te vliegen vóórdat wordt geïsoleerd. Het isolatiebedrijf zorgt dat er

voor de bebouwde kom van de hele gemeente. Dit onderzoek is naar verwachting in 2026 is afgerond. De gemeente krijgt in de loop van 2024 bericht of de Provincie een pre-SMP afgeeft zolang dit onderzoek loopt. Met een pre-SMP of afgerond SMP kunnen gebouweigenaren een ontheffing aanvragen voor het nemen van isolatiemaatregelen waarbij er sprake kan zijn van het verstoren of doden van beschermde soorten. Ook met een ontheffing kan het zijn dat natuurlijkvriendelijk isoleren8 wordt verplicht. Dit houdt bijvoorbeeld in dat er rekening wordt gehouden met het broedseizoen en/of dat er mitigerende maatregelen worden genomen, zoals het plaatsen van vervangende vogelnestplaatsen. De isolatieaanpak voor Loyola zal binnen de kaders van het SMP van de gemeente Vught worden uitgewerkt. Onderzoek bewonersinitiatief collectief warmte- en koudenet Er is een groep bewoners die graag de mogelijkheden van een collectief warmte- en koudenet wil onderzoeken. Hierin werken ze samen met de gemeente Vught. BuurtWarmte begeleidt het proces inhoudelijk. BuurtWarmte is een initiatief van de landelijke koepel van energiecoöperaties Energie Samen en heeft als doel het stimuleren van coöperatieve warmteprojecten. Bewoners van woningen waarbij de isolatie nog niet voldoende is, maar de cv-ketel aan vervanging toe is, worden gestimuleerd om voorlopig te kiezen voor een hybride warmtepomp.

Individuele warmteoplossingen Een deel van de wijk komt zeer waarschijnlijk niet in aanmerking voor een warmte- en koudenet. Dit gaat vooral over de vrijstaande voldoende verblijfplaatsen voor de dieren overblijven. Deze worden zoveel mogelijk onzichtbaar in de spouw weggewerkt.

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 32

woningen waarvoor de exploitatie van een warmte- en koudenet niet rendabel is. Daarnaast zijn bewoners niet verplicht om aan te sluiten op een warmte- en koudenet, dus moeten deze bewoners ook geholpen worden met een alternatieve warmteoplossing. Bewoners worden ondersteund bij het vinden van een passende individuele oplossing voor hun warmtevraag. Ook hierbij geldt dat de werkgroep mensen aan zal sporen om gebruik te maken van het Smart Twin platform, de maatwerk energieadviezen via VET-Vught en van het Energie + Klimaatloket. Ook zal de werkgroep bewoners stimuleren om gezamenlijke inkoopacties te organiseren waarde werkgroep bij kan ondersteunen. Bewoners van woningen waarbij de isolatie nog niet voldoende is, maar de cv-ketel wel aan vervanging toe is, worden gestimuleerd om voorlopig te kiezen voor een hybride warmtepomp.

hebben gemaakt tot 2036. In de periode tot 2036 heeft Enexis (voorlopig) nog geen buurtaanpak-netverzwaring gepland staan. Dit sluit niet uit dat Enexis in deze periode geen tussentijdse netverzwaringswerkzaamheden uit zal voeren in Loyola. Bij het maken van de planning voor netverzwaringswerkzaamheden baseert Enexis zich onder andere op de wijkuitvoeringsplannen van gemeenten. De werkgroep zorgt ervoor dat er bewonersparticipatie kan plaatsvinden met betrekking tot de kleur/bestickering van de elektriciteitsstations.

In eerste instantie betrekken we de woonstichting Charlotte van Beuningen en andere eigenaren van appartementencomplexen nog niet actief. De reden hiervoor is omdat al deze panden zich in het gebied bevinden waar mogelijk als eerste onderzoek wordt gedaan naar een collectief warmte- en koudenet. Als later blijkt dat er geen warmte- en koudenet zal komen in dit deel van de wijk, zullen de eigenaren van deze panden zelf voor een warmteoplossing zorgen. De werkgroep kan hierin, indien gewenst, faciliteren en kennis delen.

Verwijderen gasnet Bewoners die geen aardgas meer nodig hebben, kunnen een verzoek indienen bij netbeheerder Enexis voor het verwijderen van hun individuele gasaansluiting. Enexis zal in de toekomst zelf een besluit nemen over het al dan niet verwijderen van het centrale gasnet in de wijk. Verder vindt er periodiek overleg plaats tussen Enexis en vertegenwoordigers van de afdelingen Ruimtelijke Ordening en Vergunningen van de gemeente Vught om de netverzwaring voorspoedig op te pakken. Ook zijn er periodieke overleggen tussen Enexis en de afdeling Energie & Klimaat van de gemeente Vught om relevante ontwikkelingen op elkaar af te stemmen.

Netverzwaring Netbeheerder Enexis monitort de belasting van het elektriciteitsnet en de noodzaak om verzwaringen te realiseren. Enexis organiseert zelf de uitvoering hiervan. Enexis heeft laten weten een doorkijk te

Nazorg Het Energie + Klimaatloket is het centrale punt voor vragen van bewoners. De werkgroep zorgt voor de juiste informatie en ondersteuning waar nodig.

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 33

6.3 Planning Figuur 16 toont de planning om Loyola aardgasvrij te maken. De focus ligt in eerste instantie op het isoleren van de woningen en gebouwen in de wijk. Tegelijkertijd wordt de mogelijkheid voor een warmte- en koudenet in Stadhouderspark verder onderzocht. Bij de aanleg van een eventueel warmte- en koudenet in Stadhouderspark kan mogelijk worden aangesloten bij eventuele bouwwerkzaamheden rondom kindcentrum Het Kwartier. Het aansluiten van Het Kwartier is heel belangrijk voor de business case

van het warmte- en koudenet. Als blijkt dat het warmte- en koudenet in Stadhouderspark haalbaar is, dan wordt ook voor de volgende clusters een onderzoek gestart om in de jaren daarna het warmteen koudenet eventueel uit te kunnen breiden. In de tussentijd wordt bij gebouwen waar de isolatie nog onvoldoende is ende CV-ketel vervangen moet worden, ingezet op een hybride warmtepomp.

Figuur 15: planning naar een Aardgasvrij Loyola in 2050

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 34

6.4 Middelen De Stuurgroep Warmtetransitie is een overkoepelend orgaan voor de warmtetransitie in de gehele gemeente Vught. Dit uitvoeringsplan maakt gebruik van de bestaande maatwerk energieadviezen via VET-Vught en van de diensten van het Energie + Klimaatloket. De benodigde middelen voor de Stuurgroep, de maatwerk energieadviezen en het Energie + Klimaatloket worden niet in dit uitvoeringsplan beschreven, maar zijn wel van cruciaal belang voor het slagen van dit plan. Het is dus belangrijk dat de hiervoor benodigde middelen in de toekomst geborgd worden. Voor de werkgroep zijn zowel middelen nodig voor de eigen basiswerkzaamheden als voor het begeleiden en faciliteren van de bewoners die de mogelijkheden van een collectief warmte- en koudenet onderzoeken. De in Tabel 3 opgenomen middelen zijn een eerste inschatting. De benodigde middelen voor 2026 en verder worden mogelijk aangepast op basis van een evaluatie die in 2025 plaats zal vinden.

*indien er geen (verdere verkenning naar een) warmte- en koudenet komt, komen deze middelen (gedeeltelijk) te vervallen Tabel 2: benodigde middelen ten behoeve van uitvoering

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 35

6.5 Risico’s en mitigatie Om de uitvoering van dit plan goed te laten verlopen en een betrouwbare warmtevoorziening te bieden, is een risicoanalyse uitgevoerd. Deze kijkt in eerste instantie naar de isolatieopgave en de individuele warmteoplossingen. Indien het warmte- en koudenet verder wordt ontwikkeld, zal hiervoor een separate risicoanalyse worden uitgevoerd. Tabel 4 toont de belangrijkste risico’s met de gekozen beheersmaatregelen.

Tabel 4: risicoanalyse

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 36

7. Handelingsperspectief voor bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren De realisatie van een aardgasvrije wijk vraagt stappen van iedereen die in Loyola woont of werkt. Dit hoofdstuk beschrijft welke stappen bewoners, ondernemers en gebouweigenaren daarvoor moeten zetten en welke hulp en ondersteuning daarvoor beschikbaar is.

7.1 Overstappen op een duurzame warmteoplossing Bewoners, ondernemers en gebouweigenaren kunnen in een aantal stappen overstappen op een duurzame warmteoplossing: 1. Eigen situatie bepalen. Is er extra isolatie, ventilatie, kierdichting en koeling nodig om over te stappen op een duurzame warmteoplossing? Zijn er andere woon-, werk of renovatiewensen? Om een goed beeld te krijgen van de mogelijkheden en de maatregelen die getroffen moeten worden om over te kunnen stappen op een duurzame warmteoplossing, kunnen wijkbewoners gebruik maken van een energieadvies. Dit kan via: o Het Smart Twin platform; o de maatwerk energieadviezen via VET-Vught; o het Energie + Klimaatloket; o Buren die al eerder stappen hebben gezet en kennis willen delen. Wijkbewoners zullen dan ook worden gestimuleerd om gebruik te maken van bovenstaande mogelijkheden voor energieadvies; 2. Gezamenlijke inkoop van isolatiemaatregelen. De werkgroep ondersteunt groepen bewoners op straat- en buurtniveau bij het organiseren van collectieve inkoopacties voor veel voorkomende gebouwmaatregelen, zoals specifieke isolatiemaatregelen. Bewoners kunnen hieraan deelnemen of zelf kiezen voor andere aanbieders;

3. Gezamenlijke inkoop van duurzame warmteoplossing. Voor woningen waarbij er voldoende is geïsoleerd, ondersteunt de werkgroep bewoners op straat- en buurtniveau bij het organiseren van inkoopacties voor individuele warmteoplossingen. Daarnaast worden bewoners geholpen bij het overstappen naar koken op inductie. Ook hier hebben bewoners de keuze om hieraan deelnemen of zelf te kiezen voor andere aanbieders. In het geval van een warmte- en koudenet krijgen de bewoners een aanbod van het warmtebedrijf waarbij bewoners een keuze hebben om hier wel of niet op aan te sluiten; 4. Afsluiting van het gas. Zodra de woning geen gas meer nodig heeft, kan de bewoner bij netbeheerder Enexis het verwijderen van de gasaansluiting aanvragen. De netbeheerder zal deze werkzaamheden dan uitvoeren; 5. Nazorg. Het Energie + Klimaatloket blijft beschikbaar voor vragen en informatie. Isolatiemaatregelen Voor een groot gedeelte van de wijk is het belangrijk om eerst te kijken naar de isolatie van de woning. Verwarmen op lage temperaturen vraagt om voldoende isolatie, ventilatie en kierdichting. Hiervoor zal de werkgroep mensen aansporen om gebruik te maken van het eerdergenoemde Smart Twin platform en/of om gebruik te maken van de al bestaande maatwerk energieadviezen via VET-Vught. Daarnaast kan iedereen met vragen terecht bij het Energie + Klimaatloket.

Er wordt aangeraden om bij het nemen ingrijpende maatregelen zoveel mogelijk aan te sluiten bij natuurlijke momenten, zoals een verhuizing of verbouwing. Het is voor de uitvoering van dit plan dan ook van belang dat de werkgroep eigenaar-bewoners attendeert om op die natuurlijke momenten te kijken naar oplossingen voor het Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 37

besparen van energie en het zorgen voor een aardgasvrije warmteoplossing. Vanuit de werkgroep worden bewoners ook gestimuleerd om gezamenlijke inkoopacties te organiseren. De werkgroep kan hierbij ondersteunen. Naast het feit dat goede isolatie nodig is om de woning zonder aardgas van warmte te voorzien, is het ook altijd een goede keuze voor het klimaat, de portemonnee en het wooncomfort. Stappen voor eigenaar-bewoners buiten VvE’s Eigenaar-bewoners van zelfstandige woningen kunnen zelf de keuze maken voor isolatiemaatregelen en het bovenstaande stappenplan volgen. Bewoners die moeite hebben om de investeringen in hun woning te financieren kunnen hulp krijgen van het Energie + Klimaatloket bij het vinden en aanvragen van subsidies en voordelige leningen. Stappen voor VvE’s In Loyola zijn twee panden in het bezit van Verenigingen van Eigenaren (VvE’s). In beide panden hebben de appartementen eigen cv-ketels. Het betreft in beide gevallen relatief jonge panden, daarom is extra isoleren niet nodig. Overstappen op een duurzame warmteoplossing vereist in alle gevallen een besluit van de vergadering van eigenaars, vanwege de eventuele juridische, financiële en organisatorische consequenties. VvE’s krijgen daarom aparte aandacht in de uitvoering.

De Rijksoverheid stelt een subsidie beschikbaar aan VvE’s om professioneel advies in te schakelen en voor het nemen van verduurzamingsmaatregelen. Het gaat hier om de ‘Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaars’ (SVVE). Stappen voor huurders bij Woonstichting Charlotte van Beuningen Woonstichting Charlotte van Beuningen is zelf verantwoordelijk voor de te nemen verduurzamingsmaatregelen en de communicatie

daarover naar haar huurders. Dit is ook afhankelijk van de ontwikkelingen omtrent een eventueel warmte- en koudenet. Stappen voor particuliere huurders en verhuurders Particuliere verhuurders zijn verantwoordelijk voor de aanpassingen aan hun gebouwen en de overstap naar aardgasvrij. Ook zij kunnen gebruik maken van subsidies. Van huurders wordt verwacht dat zij meewerken als er een redelijk voorstel gedaan wordt of als er voor de benodigde aanpassingen dringende werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Stappen voor ondernemers en andere gebouweigenaren Ondernemers en andere gebouweigenaren zijn verantwoordelijk voor de aanpassingen aan hun gebouwen en de overstap naar aardgasvrij. Voor vragen en ondersteuning kunnen zij contact opnemen met de gemeente Vught. Er zijn meerdere (landelijke) regelingen die hen kunnen ondersteunen.

7.2 Haalbaarheid De gemeente Vught en partners willen dat een aardgasvrije wijk toegankelijk is voor alle bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren. Hier wordt beschreven welke stappen er worden gezet om barrières voor deze overstap weg te nemen. Betaalbaarheid Uit verschillende landelijke onderzoeken blijkt dat de energiekosten van een duurzame warmteoplossing gemiddeld genomen lager zijn dan bij verwarming met aardgas. De kosten die gemoeid zijn met de isolatiemaatregelen en de duurzame warmteoplossing worden voor de meeste bewoners (deels) gecompenseerd door een lagere energierekening. De investering die hiervoor nodig is, moet wel gedaan kunnen worden. Om de betaalbaarheid te vergroten is er een aantal regelingen beschikbaar:

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 38

   

Eigenaar-bewoners kunnen gebruikmaken van de landelijke ISDE-subsidie; VvE’s met uitsluitend eigenaar-bewoners kunnen gebruikmaken van de SVVE-subsidie Verhuurders en gemengde VvE’s kunnen gebruikmaken van de SAH-subsidie; Het gemeentelijke isolatieprogramma biedt subsidies en ondersteuning voor eigenaar-bewoners in slecht geïsoleerde woningen met een beperkte WOZ-waarde.

De ondersteunende regelingen die worden aangeboden door de overheid veranderen met enige regelmaat. In aanvulling op de hierboven beschreven regelingen geeft de Energiesubsidiewijzer9 van Milieu Centraal per gemeente actuele informatie over subsidies en financieringsmogelijkheden voor woningeigenaren, VvE’s en huurders. Financierbaarheid Aangezien de subsidie niet het hele investeringsbedrag dekt, blijft er een bedrag over dat uit eigen middelen, een lening of huurverhoging betaald moet worden. Hoewel de maatregelen dus zorgen voor een lagere energierekening, kunnen ze ook leiden tot hogere financierings- of huurlasten. Voor deze groep is de volgende ondersteuning beschikbaar:  

Het Nationaal Warmtefonds biedt leningen aan die voor huishoudens met een beperkt inkomen onder voorwaarden rente- en/of aflossingsvrij kunnen zijn; Gemeente Vught biedt een Stimuleringsregeling Duurzaamheid aan waarbij een lening tegen een lage rente

9 https://www.verbeterjehuis.nl/energiesubsidiewijzer/



kan worden afgesloten voor verduurzamingsmaatregelen zoals isolatie, zonnepanelen of een warmtepomp; Bewoners die zich zorgen maken over de kosten kunnen zich melden bij Wegwijs+ en worden daar eventueel ook in contact gebracht met de andere instanties en organisaties ter ondersteuning.

Werkbaarheid De werkbaarheid van dit uitvoeringsplan voor bewoners is geëvalueerd met behulp van een Doenvermogentoets10. Hieruit volgde een aantal aandachtspunten: 





De mentale belasting voor de keuzes voor een warmteoplossing en isolatiemaatregelen blijft beperkt dankzij de inzet van actieve bewoners uit de buurt en de ondersteuning die de werkgroep biedt op het gebied van advies en collectieve inkoop. Daarnaast zijn er verschillende instrumenten beschikbaar zoals Smart Twin, maatwerkadviezen van VET-Vught en het Energie + Klimaatloket; De belasting bij het vinden en aanvragen van subsidies en financiering is een aandachtspunt. Hier wordt door de werkgroep extra aandacht aan geschonken bij de inkoopacties. Bewoners kunnen met vragen ook terecht bij het Energie + Klimaatloket; Gebouweigenaren die niet reageren op collectieve inkoopacties en adviezen mogen niet buiten de boot vallen. Daarom worden er doorlopend inkoopacties georganiseerd en wordt er ruim voordat de gaskraan dicht gaat extra aandacht besteed aan deze groep.

10 Een Doenvermogentoets geeft inzicht of beleid, wet- en regelgeving

uitgaat van realistische aannames over het doenvermogen van de doelgroep

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 39

Het is belangrijk om mogelijke probleemsituaties vroeg te signaleren. De aanpak hiervoor staat hieronder beschreven. Bijzondere omstandigheden Gedurende de uitvoering zullen er gevallen optreden waarin bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren niet makkelijk mee kunnen doen aan de uitvoering. De uitdagingen voor eigenaren van slecht geïsoleerde gebouwen zijn in elk geval voorzien. Daarnaast zullen er ook onvoorziene omstandigheden zijn, waardoor mensen die wel mee willen doen dit niet kunnen. Om hen te helpen, voorziet dit uitvoeringsplan enkele manieren om onvoorziene omstandigheden te ondervangen voor deze mensen: 

 

Vroegsignalering. Bij buurtbijeenkomsten, inloopspreekuren en het Energie + Klimaatloket kunnen buurtbewoners aangeven tegen welke onvoorziene omstandigheden zij aanlopen. Ondersteuning op maat. De werkgroep kan met de bewoners verkennen welke problemen zij hebben en welke oplossingen hiervoor zijn. ‘Bezemwagen-periode’ voor de afsluiting van het aardgas. Ruim voor de datum waarop de levering van aardgas definitief gestopt wordt, zal er een ‘bezemwagenperiode’ zijn. In deze periode kunnen oplossingen gezocht worden voor bewoners die nog met aardgas verwarmen, zodat niemand in de kou hoeft te zitten.

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 40

8. Monitoring en evaluatie Om de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid te toetsen gaat de gemeente Vught de voortgang van de warmtetransitie in Loyola nauwlettend monitoren en periodiek evalueren. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we dat doen en wanneer we bijsturen.

8.1 Monitoring Om de voortgang van de warmtetransitie in Loyola te meten zal een aantal belangrijke aspecten gemonitord worden. Tabel 5 toont een overzicht van alle indicatoren, de uitwerking daarvan, de frequentie waarop de indicatoren worden gemonitord en wie verantwoordelijk is voor de monitoring.

8.2 Evaluatie en herijking Evaluatie De uitkomsten van de monitoring worden halfjaarlijks door de stuurgroep besproken. Ook wordt er Een monitoringsverslag, inclusief duiding van de uitkomsten, door de stuurgroep vastgesteld. Tussentijdse wijzigingen van de plannen Als de evaluaties daartoe aanleiding geven, passen de partners en de werkgroep de plannen aan. Als dit gevolgen heeft voor het budget, de planning of de doelen, besluit de stuurgroep hierover. In alle andere gevallen besluit de werkgroep. Wijzigingen in het uitvoeringsplan vereisen een nieuw besluit van het college en eventueel van de besturen van de andere partners. De stuurgroep adviseert hierover.

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 41

Tabel 5: overzicht indicatoren

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 42

Begrippen All-electric warmteoplossing Een warmteoplossing op basis van elektriciteit, zonder aardgas of andere fossiele brandstoffen. Bouwperiode De periode waarin het bouwjaar van het gebouw ligt. De verschillende bouwperiodes lopen vaak samen met wijzigingen in de bouweisen die op dat moment van kracht waren. Dit geeft een indicatie van de mate van isolatie van een woning. Collectief warmte- en koudenet Een netwerk van leidingen onder de grond waar warm en koud water doorheen stroomt. Met een warmte- en koudenet kunnen woningen worden verwarmd en gekoeld. De term ‘collectief’ wordt gebruikt om het verschil met een individuele warmteoplossing te benadrukken. Doenvermogen Het vermogen om in actie te komen en vol te houden, zelfs bij tegenslagen. Duurzame warmteoplossing Een oplossing waarbij er verwarmd en gekookt wordt zonder fossiele brandstoffen. Economische haalbaarheid Geeft aan of een project voldoende opbrengt om de kosten te dekken en een hoog genoeg rendement te geven. Energiearmoede Gebrek aan toegang tot (betaalbare) energievoorzieningen in huis (TNO, 2020). Energiearme huishoudens zetten bijvoorbeeld de

verwarming niet aan om te bezuinigen op stookkosten of warmen hun eten niet op omdat gas te duur voor ze is. (Eind)gebruikerskosten De (eind)gebruikerskosten zijn het saldo van de kosten en baten (met name energiebesparing) die bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren moeten opbrengen voor het overstappen op een alternatieve warmtetechniek inclusief de daarvoor benodigde isolatie van de woning. Handelingsperspectief Handelingsperspectief geeft aan welke mogelijkheden er zijn om in een bepaalde situatie te handelen. Het kan betrekking hebben op hoe mensen zich kunnen voorbereiden op aardgasvrije oplossingen. Hybride warmtepomp Een hybride warmtepomp is een kleine warmtepomp die met je cvketel samenwerkt. Daardoor verbruik je minder aardgas. De warmtepomp werkt namelijk op stroom. Individuele warmteoplossing Oplossing waarbij een gebouw in haar eigen warmte voorziet en dus geen gebruik maakt van een collectief warmtenet. Klimaatadaptatie Het omgaan met hittestress, droogte en wateroverlast. Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord hebben overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties in Nederland samen afspraken gemaakt over welke maatregelen ze tot 2030 gaan nemen om de CO2-uitstoot te reduceren in de sectoren gebouwde omgeving, Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 43

elektriciteit, industrie, mobiliteit en landbouw/landgebruik. Ook is de ambitie opgenomen om in 2050 de uitstoot vrijwel volledig terug te dringen (geen uitstoot). In het klimaatakkoord is ook de ambitie opgenomen om tot en met 2030 1,5 miljoen woningequivalenten te verduurzamen. Gemeenten hebben hierin een regierol. Meekoppelkansen Mogelijkheden om de warmtetransitie in de gebouwde omgeving te koppelen aan ander beleid en uitvoering bij de gemeente. Bijvoorbeeld een wijkgerichte aanpak afgestemd op inzet in het sociaal domein of het bundelen van de aanleg van een warmtenet met vervangingswerkzaamheden aan het riool. Nationale kosten De nationale kosten zijn de som van de totale kosten en baten in Nederland voor alle actoren gezamenlijk die nodig zijn om over te stappen op een alternatief voor aardgas. Hierbij zijn belastingen, heffingen en subsidies niet meegerekend omdat die kosten voor de ene actor maar baten voor de andere actor betreffen en daarmee wegvallen in deze rekenmethodiek. De nationale kosten worden uitgedrukt in euro per ton CO2. In het Klimaatakkoord worden nationale kosten “maatschappelijke kosten” genoemd. Netcapaciteit De netcapaciteit is de hoeveelheid elektriciteit die door een elektriciteitsnet getransporteerd kan worden. Omgevingsplan Het omgevingsplan bevat de lokale regels die de gemeente heeft opgesteld voor de fysieke leefomgeving.

Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft elke gemeente één omgevingsplan voor haar grondgebied.

Participatie Onder de Omgevingswet wordt met participatie het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden bij het proces van de besluitvorming over een project of activiteit bedoeld. Met belanghebbenden worden burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bedoeld. Piekbelasting De hoogste vraag naar elektrisch vermogen in een bepaalde periode. Pre-soortenmanagementplan Omdat het opstellen van een soortenmanagementplan tot twee jaar kan duren kan er tijdens de onderzoeksperiode gebruikgemaakt worden van een presoortenmanagementplan (pre-SMP). De provincie kan op basis van dit pre-SMP een tijdelijke gebiedsgerichte ontheffing verlenen. Seriematige bouw Woningen die in hetzelfde bouwproject, met hetzelfde ontwerp zijn gebouwd en daardoor dus zeer vergelijkbaar zijn. Soortenbescherming Soortenbescherming is bedoeld om de meest kwetsbare plant- en diersoorten in Nederland te beschermen. Het is verboden om deze planten en dieren te doden, vangen, verstoren of verwijderen. In de Wet natuurbescherming (Wnb) staan de soorten waar deze verboden voor gelden. De Wnb is per 1 januari 2024 overgegaan in de Omgevingswet. Soortenmanagementplan In een soortenmanagementplan staan maatregelen, gedragsregels en afspraken om ruimtelijke ontwikkeling, beheer en bescherming van beschermde dier- en plantensoorten mogelijk te maken.

Met een soortmanagementplan kan een generieke ontheffing worden Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 44

verkregen voor de Wet natuurbescherming (Wnb). De Wnb is per 1 januari 2024 overgegaan in de Omgevingswet. Transitiegereed Wanneer een woning goed genoeg is geïsoleerd om aardgasvrij te worden verwarmd op lage temperaturen. Daarnaast dient het warmteafgifte systeem in staat te zijn de woning op lage temperatuur te kunnen verwarmen. Transitievisie warmte In de transitievisie warmte legt de gemeenteraad een realistisch tijdspad vast waarop wijken van het aardgas gaan. Voor de wijken waarvan de transitie op korte termijn gepland is, worden ook de potentiële alternatieve energie infrastructuren opgenomen. Met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) wordt de transitievisie warmte vervangen door het warmteprogramma. Hiervoor gelden nieuwe regels en overgangsrecht. Uitvoeringsplan In een uitvoeringsplan beschrijf je als gemeente hoe een dorp, buurt of wijk aardgasvrij wordt. Het is een verdere uitwerking van de bestaande transitievisie warmte of nieuw vast te stellen warmteprogramma voor het betreffende gebied. Warmtebedrijf Het bedrijf/instantie die het collectieve warmtenet exploiteert. Warmteoplossingen Een warmteoplossing is een alternatieve warmtebron voor aardgas. Warmtetransitie De overgang van warmte op basis van fossiele brandstoffen (zoals aardgas) naar warmte op basis van duurzame energie.

Uitvoeringsplan Aardgasvrij Loyola - 45