Bijlage - Uitvoeringsplan aardgasvrij Helvoirt

63

Colofon

Datum: 15 april 2024 Dit plan is een uitgave van de Gemeente Vught en is opgesteld in samenwerking met coöperatie HOT en Schoon Helvoirt. Het is tot stand gekomen in samenwerking met woningcorporatie Woonveste en netbeheerder Enexis. Foto op pagina 26 is van Rens Bressers.

64

Bijlage 1. Ondernemers met bedrijfspanden in Helvoirt Status: januari 2024 (kan snel wijzigen, niet-limitatieve opsomming)

Horeca

Gezondheid en fitness (met bedrijfspanden)

-

-

Huisartsenpraktijk, Valkenierstraat – wordt nu verbouwd, tijdelijk in Gezondheidscentrum Handencentrum Brabant, Valkenierstraat Tandarts Sanders, Lindenlaan Tandartspraktijk Helvoirt, Achterstraat Fysiotherapie Jeroen van Schijndel, Achterstraat Gezondheidscentrum Helvoirt, Broekwal BENU Apotheek, Torenstraat 29B Lien Klerks training en voeding, Achterstraat Stefan van Balkom personal training, Vendelstraat Fit+, Achterstraat

-

LOTS, Oude Rijksweg Lindenlaan o De Keizer o TOF Friethuys o Pizzeria en Steakhouse San Marco o Klokkenbar Anatolia, van Goghplein De Heeren, Torenstraat Guldenberg recreatieoord Duinoord MAVI, Nieuwkuijkseweg Santos Place, Rijksweg

Bedrijven en instellingen met bedrijfsgebouwen Verenigingen (met clubgebouwen) -

Harmonie Kunst Adelt, de Notenkraker, Kastanjelaan Voetbalvereniging, Sportlaan 1A HTV Tennis, Sportlaan Jeu de Boules Leye Boule, Sportlaan Manege de Hoogakker, Helvoirtsestraat 7a –> Leijeruiters – gemeentelijk eigendom

-

-

Bouwbedrijven o Bouwbedrijf Bergman, Parallelweg o Bouwbedrijf Brekelmans o Bouwbedrijf Johan Schellekens o V.d. Bruggen afbouw, Schutsboom Installatiebedrijven o Schellekens – vd Sande loodgieter o BSI Installatiewerk, Julianastraat 19 o VCW Streefland, Vendelstraat o Van Hattum Elektro Hoveniers en kwekers o Busser Tuinprojecten, Rijksweg o Tuinplantenkwekerij Joost Schellekens, de Gijzel o Plantenkweker Kees v.d. Sande, Loonsebaan o Harrie v.d. Loo, Nieuwkuijkseweg

65

-

-

-

-

-

-

Minicampings o Kampeerboerderij Gijzel o Kamperen de Runsvoort, Runsvoort 2h o Minicamping ’t Hoog Autobedrijven o Autobedrijf de Jong, Sportlaan o Autobedrijf van Boxtel – Molenstraat o Theo v.d. Heijden autobedrijf, Vinc. Van Goghstraat o Cock v.d. Loo autobedrijf , Sportlaan o Garage Piet Pijnenburg, Gijzelsestraat Udenhoutseweg en de Gijzel o Mallens Constructiebedrijf, Udenhoutseweg 7 o Emmaus bezinningsoord, Udenhoutseweg 15 o Van Wijk Boomrooierij, Udenhoutseweg 21 o SVH Verrijkers -> Jasper en Jan Schuurmans o Vd Bosch -> transport (naast kippenboerderij) Lindelaan, Kerkstraat en Kastanjelaan o Wijnwinkel o Bakkerij Coppens o Mitra Slijterij, Kerkstraat o Slagerij Timmermans o Bakkerij Smaak, Kastanjelaan 23 o Vd Loo Groenten en Fruit o De Kok kapperszaak o Kindercentrum miniMaxi -> kinderopvang en BSO o Huis van van Gogh -> herontwikkeling voormalige dr. Landmanschool Achterstraat en van Goghplein o V.d. Heijden Antiquairs, Vendelstraat o Kapsalon Hair&Looks, Achterstraat o Puur en Pracht, edelsmederij, Achterstraat o Bloey en Groei, kinderkleding, Achterstraat 18a o Bloemenzaak Passiflora, van Goghplein Torenstraat en Oude Rijksweg o Matador o Uitvaartcentrum Aaveste, Torenstraat 29C

-

-

-

-

-

-

o Petru Zonwering, Broekwal 66 o European Fine Art Stichting, Broekwal 64 o Sleegers Zeilmakerij, Broekwal 62 o Bouwinfosys, Broekwal (ook Helvoirtsestraat 6, bij Zwijnsbergen) o Bright House Management en Salves, Torenstraat 42 o Tanklokaal Helvoirt, Rijksweg 15 o Accountant van Herpt, Oude Rijksweg 38A o Rijwielcentrale, Torenstraat 50 o ’t Hullenaar interieurs, Oude Rijksweg 24 Parallelweg o Van Haaren sierbestrating o v.d. Bosch pluimvee (ook de Gijzel) o Il Cupido, beeldengieterij Industrieterrein o Van Schijndel Transport o Hemeco magazijnstellingen o Vissers – Agruniek Menvoeders o Arpo o Van Berkel bestratingen Helvoirtsestraat en Nieuwkuijkseweg o Maurang Transport ▪ Ook opslag van Princée o Boerderijwinkel bijonsJos o Loonbedrijf gebr. Klerks Distelberg e.o. o Gubbels Bedrijven o Van Kuijk o Gubbels Machines o Gubbels Asperges o Distelhoeve pension (paarden) Margriet o Recreatieoord Distelloo o Margriet Asperges Rijksweg o Maud Hustin catering, Rijksweg o Kerckhoeve beelden, Rijksweg 1

66

-

o Bouwmaterialen Brabant, Rijksweg 3 Richting Haaren o Van Rens bewegwijzering, Molenstraat

Landelijke bedrijven met lokale vestiging -

Rabobank (v/h in HelvoirThuis, nu in Oisterwijk) Regiobank Veldsink – vd Heijden, v. Goghplein Plus supermarkt, Achterstraat Kruidvat, Achterstraat Aldi, Vincent van Goghplein Action, Vincent van Goghplein

Agrarische bedrijven -

-

Buitengebied West o Van Balkom, Heikant 10a, de Kerkhoeve, melkveehouder zonnepanelen o Kuijpers, Udenhoutseweg 2 – planten en boomkwekerij o Van Tuijl, Eendenboerderij, Udenhoutseweg 8 o Paardenpension Lips, Udenhoutseweg 10A o Maatschap van Rijsewijk, Udenhoutseweg 17 – kippen en boerderijwinkel o Van Asseldonk, Udenhoutseweg 41 – melkvee en boomkwekerij o Gebr. Van Weezel, Gijzel 35 – vleesvee o Coppens, Gijzel 41 – caravans, beperkt makelaarsfunctie o V.d. Bosch, Gijzel 32, pluimvee o V.d. Sande Constructiewerken, Gijzel 43 o Van der Aa, Kreitestraat 1A – plantenkwekerij

-

o Teurlinx, Gijzel 36 – kalvermesterij (vlees) o Teurlinx, Kreitestraat 9 – krimpend agrarisch, kinderdagverblijf o V.d. Boer, Gijzelsestraat 3 (tevens kantoor Duinboeren) o Brekelmans, t.o. Gijzelsestraat 14 – stal met melkvee o Van Gemert, Gijzelsestraat 1M – varkensbedrijf Buitengebied Zuid o Van Asten, Molenstraat 22 – varkens, biggen opfokken o Pulskens, Molenstraat 20 – melkvee o Leijten, Molenstraat 26 (paardenfokkerij, v/h varkens, nu gestopt) o V.d. Ven – Antwerpsebaan 5 – opslag, agrarische handel o Van Esch, de Voort – melkvee o Combee, de Dijk – melkvee o Van Iersel, Gestelstraat 2 – jongvee opfok o Pijnenburg, Antwerpsebaan 3 – loonwerker, schapen o Van Roessel, Rijksweg 2 – vleesstieren Buitengebied Noord – oost o Kemps, De Beemdhoeve (paarden), vooral stalling, Parallelweg o Van Gemert en Schoenmakers, Rijksweg – vleesvee o V.d. Sande, Nieuwkuijkseweg 26 – paarden (stalling) o Van Esch, Nieuwkuijkseweg 38 (tevens boerderijwinkel, BijOnsJos) – melkvee o Schuurmans, Nieuwkuijkseweg 21 - vleesvee o Van Iersel, Loonsebaan – melkvee o Voedselbos ’t Loonse Bos, Loonsebaan 1A o Van Iersel, Duinoordseweg 26 - asperges o V.d. Hurk, Margriethoeve, Margrietweg 24 – vleesverkoop, beperkt vleesvee

o

V.d. Hurk, Margriet 5 – paarden

67

Bijlage 2. Motivaction Mentality-model Het Mentality-model deelt Nederlanders op in acht milieus naar hun levensinstelling. Deze milieus definiëren inwoners op basis van persoonlijke opvattingen en waarden die aan de leefstijl van elke groep ten grondslag liggen. Mensen uit hetzelfde milieu hebben gedeelde waarden ten aanzien van werk, vrije tijd en politiek, en tonen overeenkomstige ambities, drijfveren en consumentengedrag.

Resultaten voor Helvoirt: MB

OM

PM

NC

TB

KP

PH

GG

35%

5%

7%

7%

13%

9%

11%

14%

Groen: significant méér dan totaal gemeente Moderne burgerij De conformistische, statusgevoelige burgerij die het evenwicht zoekt tussen traditie en moderne waarden als consumeren en genieten. (Significant grotere groep dan de rest van de gemeente) Opwaarts mobielen De carrièregerichte individualisten met een uitgesproken fascinatie voor sociale status, nieuwe technologie, risico en spanning. Postmaterialisten De maatschappijkritische idealisten die zichzelf willen ontplooien, stelling nemen tegen sociaal onrecht en opkomen voor het milieu. Nieuwe conservatieven De liberaal-conservatieve maatschappelijke bovenlaag die technologische ontwikkeling omarmt, maar terughoudend staat tegenover sociale en culturele vernieuwing. Kosmopolieten Kritische wereldburgers die postmoderne waarden als ontplooien en beleven integreren met moderne waarden als succes, materialisme en genieten. Postmoderne hedonisten De pioniers van de beleveniscultuur, waarin experiment en het breken met morele en sociale conventies doelen op zichzelf zijn geworden.

Percentages in de figuur zijn landelijke gemiddelden.

Gemaks-georiënteerden De impulsieve consument die in de eerste plaats streeft naar een onbezorgd, plezierig en comfortabel leven

68

Bijlage 3. Participatieverslag Wie

Wanneer

Hoe

Inbreng

Impact

Vervolg

Mei-Juni 2023

Burgerberaad G1000Helvoirt

Tijdens 4 bijeenkomsten hebben inwoners en ondernemers antwoord geven op de vraag ‘Hoe maken we Helvoirt samen duurzaam?’

Het Burgerakkoord heeft concreet de doelstelling opgeleverd waar dit uitvoeringsplan op is gebouwd. 60% energiebesparing in 2030 t.o.v. 2020.

Het resultaat is een Burgerakkoord met 35 aangenomen voorstellen op thema’s als: biodiversiteit, natuurbehoud, circulariteit, energie, wonen, mobiliteit en bewustwording.

Daarnaast geeft het Burgerakkoord inzicht dat het dorp biodiversiteit, natuurbehoud en circulariteit belangrijke thema’s vindt en waar mogelijk koppelkansen liggen met de activiteiten in dit uitvoeringsplan.

Deze doelstelling heeft tot gevolg dat Helvoirt aanmerkelijk sneller aardgas gaat besparen dan de gemeente die een doelstelling heeft van 11% energiebesparing t.o.v. 2017.

Dit Burgerakkoord geeft duidelijk weer wat er leeft in het dorp en wat men belangrijk vindt.

Bewoners Daarnaast is de initiatiefgroep Schoon Helvoirt ontstaan waar zo’n 50-60 inwoners bij aangesloten zijn die het Burgerakkoord, mede met andere partners, wil realiseren. Specifiek zijn 8 inwoners betrokken bij de Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt.

En naast deze doelstelling spant de gemeente zich in om samen met Schoon Helvoirt en HOT andere aangenomen voorstellen uit het Burgerakkoord te laten landen in beleid en uit te voeren.

De werkgroep aardgasvrij Helvoirt heeft meegewerkt aan het opstellen van dit uitvoeringsplan met in het bijzonder inbreng op het Plan van aanpak (hoofdstuk 6).

69

Wie

Ondernemers

Wanneer

Hoe

Inbreng

Impact

Vervolg

Mrt-april 2023

Persoonlijke gesprekken en Burgerberaad G1000Helvoirt

In aanloop naar de het Burgerberaad G1000Helvoirt zijn diverse ondernemers telefonisch benaderd of uitgenodigd voor het Sleutelfigurencafé. In deze gesprekken kwam vaak ook ter sprake wat zij belangrijk vinden of in welke maten zij zelf bezig zijn met de verduurzaming van hun onderneming.

De input uit deze gesprekken is de basis geweest voor een inventarisatie van verschillende soorten ondernemingen in Helvoirt qua bedrijfstak of locatie en identificatie van mogelijke inspiratoren voor medeondernemers.

Een aantal ondernemers zijn in januari-februari 2024 nog eens telefonisch benaderd.

Jan-Feb 2024

Persoonlijke gesprekken

Met zo’n 15 ondernemers is persoonlijk telefonisch contact geweest om een beeld te krijgen van de verduurzamingsplannen die er al zijn of in de pijplijn zitten en de behoefte aan ondersteuning.

In de uitvoering blijft een persoonlijke benadering voor ondernemers centraal staan.

15 jan 2024

Persoonlijk gesprek

Met de bedrijfscontactfunctionaris van de gemeente Vught is gesproken ter aanvulling op de persoonlijke gesprekken.

Uit de inventarisatie blijkt dat maatwerk voor deze doelgroep belangrijk is. Dat krijgt aandacht in het plan van aanpak (hoofdstuk 6) en handelingsperspectief voor ondernemers (hoofdstuk 7). Hij herkende zich in de inventarisatie.

25 jan 2024

Mailcontact

Energie Collectief Vught heeft inzicht gegeven in de maatregelen die grote ondernemers in Helvoirt al genomen hebben.

Deze bedrijven hebben gezamenlijk zonnepanelen geïnstalleerd op bedrijfsdaken, diverse hebben ook warmtepompen voor de bedrijfs- en kantoorruimte.

26 jan 2024

Persoonlijk gesprek

Met Norbert van Wijk van Energieloket de Meijerij gesproken over de verduurzamingsplannen van ondernemers en hun uitdagingen. Hij komt als energieadviseur al jaren bij veel ondernemers.

Hij herkende zich in de inventarisatie.

We houden jaarlijks contact over het uitwisselen van plannen en gegevens over uitgevoerde maatregelen en het effect daarvan op het aardgasverbruik. We zetten in op samenwerking binnen aanpak Helvoirt aardgasvrij. In doorverwijzing, kennisdeling en monitoring.

We blijven bevindingen met elkaar delen en zorgen dat hij op de hoogte is van de aanpak Helvoirt aardgasvrij.

70

Wie

Wanneer 2023

Hoe

Inbreng

Opkoersgesprekken Enexis en de gemeente bespreken één keer eens per kwartaal per kwartaal de lopende ontwikkelingen in de warmtetransitie met elkaar.

6 nov 2023

Gesprek

Feb 2024

Feedback en gesprek

Enexis

In een gesprek is Enexis specifiek ingegaan op de situatie voor Helvoirt en hun planning en aanpak voor netverzwaring. Daarnaast is data aangeleverd over de verwachte omvang van de infrastructuur die nodig is voor netverzwaring in Helvoirt. En er is data aangeleverd over het aardgasverbruik en aantal aansluiting in Helvoirt vanaf 2019 tot nu. Enexis heeft het plan gelezen en hierop input gegeven.

Impact

Vervolg

Enexis heeft haar planning voor Deze gesprekken blijven netverzwaring tot 2028 al plaatsvinden zodat we vastliggen en gebruikt vastgestelde op tijd. uitvoeringsplannen voor het maken van de langetermijnplanning. Deze input is gebruikt in voor de beschrijving van de technische haalbaarheid van de warmteoplossing (hoofdstuk 5) en de opzet van monitoring en evaluatie (hoofdstuk 9).

In een persoonlijk gesprek zijn afspraken gemaakt over tussentijds overleg en de aanlevering van gegevens voor monitoring en evaluatie.

71

Wie

Woonveste

Wanneer

Hoe

Inbreng

December 2023

Prestatieafspraak

11 december 2023

Persoonlijk gesprek

Woonveste heeft met de gemeente in een jaarlijkse afspraak vastgelegd wat zij gaan doen aan de verduurzaming van de woningen. In een gesprek zijn de verduurzamingsplannen verder uitgediept en meegenomen in dit uitvoeringsplan.

Jan-feb 2024

Mailcontact

Woonveste heeft data over hun woningvoorraad in Helvoirt aangeleverd en verdieping op hun verduurzamingsplannen gedeeld.

Feb 2024

Mailcontact

Woonveste heeft het plan gelezen en hierop input gegeven.

December 2023

Prestatieafspraak

16 jan 2024

Telefonisch en mail contact

TVB heeft met de gemeente in een jaarlijkse afspraak vastgelegd wat zij gaan doen aan de verduurzaming van de woningen. TBV heeft haar verduurzamingsplannen gedeeld.

TBV

Impact

Vervolg Deze afspraken worden jaarlijks geëvalueerd en nieuwe afspraken vastgelegd.

Met de verduurzamingsplannen van 30 tot 45 woningen met E-F-G labels voor 2030 zal Woonveste bijdragen aan de 60% doelstelling.

We houden jaarlijks contact over het uitwisselen van plannen en gegevens over uitgevoerde maatregelen en het effect daarvan op het aardgasverbruik voor het totaal van alle beheerde woningen.

We stemmen tweejaarlijks wederzijdse ontwikkelingen en monitoring van de voortgang af.

TVB heeft op dit moment geen verduurzamingsplannen in Helvoirt.

We blijven jaarlijks in contact om elkaar op de hoogte te houden van ontwikkelingen. 72

Bijlage 4. Monumentenlijst Helvoirt Alfabetische lijst gemeentelijke monumenten Helvoirt: 1. Achterstraat 1 2. Achterstraat 61 3. Antwerpse Baan (zandpad) 4. De Heikant 4 5. De Heikant 8 6. De Voort 4 7. Helvoirtsestraat 36 8. Hoenderstraat 5 9. Hoge Raam 3 10. ’t Hoog (maria-kapel) 11. ’t Hoog 1 12. Kastanjelaan 2 13. Kastanjelaan 5 14. Kastanjelaan 10

19. Klein Laar 3 20. Molenstraat 2 21. Molenstraat 14 22. Molenstraat 30 23. Nieuwkuikseweg 7 24. Nieuwkuikseweg 19 25. Nieuwkuikseweg 38 26. Nieuwkuikseweg 52 27. Oude Rijksweg 30-30a 28. Oude Rijksweg 34 29. Oude Rijksweg 36 30. Torenstraat 8 31. Torenstraat 16 32. Udenhoutseweg 8 (schuur) 33. Udenhoutseweg 9-11

15. Kastanjelaan 12 16. Kastanjelaan 27 17. Kerkstraat ong. (zerk past. Becx)

Daarnaast zijn er 27 rijksmonumenten in het Rijksmonumentenregister van de Rijksdienst voor Cultureel erfgoed. Zie hier.

18. Klein Laar 1

73

Bijlage 5. Lean Startup methode De Lean Startup methodiek is toegepast in de startfase van sociaal ondernemende initiatieven die werden gesubsidieerd door het Oranje Fonds. De Lean Startup methode is in 2008 geïntroduceerd door Eric Ries. Het is een prettige, gemakkelijk toe te passen werkwijze die goed past bij een initiatief waar veel onzekerheden en afhankelijkheden zijn en waar nog veel te leren valt.

Er wordt gewerkt in drie stappen die in cirkels plaatsvinden. Je vertaalt ambities en onzekerheden in een plan, dat je een experiment noemt. Bijvoorbeeld: We voeren in 2025 200 energiescans uit. Dit experiment bereid je voor (build experiment) tot je een pilot hebt waarmee je kunt starten (“baseline”). Het hoeft niet perfect te zijn. Als je het minimum viable product (zie onderstaande figuur) hebt dan start je ermee met als jouw doel om resultaat te bereiken, maar ook te leren en te verbeteren. Die aanpak lijkt sterk op de manier waarop in het HOT-Winterprogramma het energieadvies is ontwikkeld. In de experiment beschrijving neem je mee wat je wilt weten en meten. Je gaat direct bij afnemers (jouw doelgroep) en/of betrokkenen vragen om feedback (measure). Zo ben je direct buiten actief en loop je minder risico om met elkaar veel binnen te analyseren en te puzzelen. Feedback resultaten analyseer je, liefst samen met het complete team dat het experiment is gestart, om ervan te leren (learn) Daarna stel je de hypothese bij en/of formuleer je een nieuw experiment of stel je het lopende experiment bij. De woorden pivot en perservere in onderstaande figuur attenderen je op focus en doorzettingsvermogen.

74

Er kunnen en zullen meerdere experimenten en hypothesen tegelijk lopen. Dan ziet het proces er ongeveer uit als de onderstaande figuur.

Met deze insteek in het achterhoofd kunnen we het uitvoeringsplan uitwerken als een samenhangende reeks van experimenten en passen we de monitoringopgave goed in binnen het uitvoeringsplan.

75

Bijlage 6. Opzet HOT-energieadvies Overzicht energiebesparende maatregelen uit de het energieadvies van HOT. -

-

-

-

Gedrag en effectiviteit verwarming o Dynamisch instellen lagere temperaturen o Minder ruimten verwarmen o Ventilator op radiatoren o Radiatorfolie o Aanpassen (cv-)ketelwater temperatuur o Infrarood panelen voor (tijdelijke) lokale verwarming Energiebesparing o Gordijnen en/of rolgordijnen binnen ▪ Dagelijks dicht in koude seizoen o Luiken, vensters of rolgordijnen buiten ▪ Dagelijks dicht in koude seizoen o Waterbesparende douchekop o Elektrisch (inductie) koken o LED-verlichting o Apparaten energiezuiniger (koelen, vriezen, wassen) Kierdichting o Voorkomen tocht met bijvoorbeeld strippen o Deurdrangers op enkele deuren Isolatie woningschil o Muren o Vloeren o Dak o Ramen o Buitendeuren

-

-

-

-

Verwarmingsbronnen in huis: o Hybride warmtepomp (lucht-water) o Warmtepomp ▪ Lucht-lucht (via ventilatiesysteem) ▪ Lucht-water ▪ Water-water ▪ Water-water met buffer van restwarmte o Warmteterugwinning Unit (WTW) in ventilatiesysteem o Warmtepomp boiler (tapwater) o Houtpelletkachel op cv o Zonnecollector met elektrische na-verwarming o Elektrische boiler (apart) voor tapwater (uit warmtepomp) Zonnepanelen en -collectoren o PVT panelen (extra) i.c.m. water-water warmtepomp o Zonnepanelen (elektrisch) o Statische batterij Mobiliteit en flexibiliteit o Oplaadpunt auto o Meer opladen thuis inclusief benzinebesparing door thuisladen o Automatische belasting sturing Netwerk o Aardgasaansluiting opheffen o Verzwaren of opheffen E-aansluiting

76