Bijlage - Speel-, beweeg- en sportbeleid
Tekst van het document
Doel: Onze inwoners ervaren geen financiële barrière om te kunnen spelen, bewegen en sporten.
29
Vughtse sportdeelname index Sinds eind november 2022 meten we middels lokaal onderzoek het beweeg- en sportgedrag en behoeftes van onze inwoners. Deze metingen zetten we voort. Na twee jaar twee keer per jaar meten, bouwen we af naar één keer per jaar meten. Indien mogelijk uiteindelijk naar één keer per twee jaar meten. De uitkomsten van deze metingen gebruiken we om de effectiviteit van dit speel- beweeg- en sportbeleid te monitoren en om ons jaarlijks uitvoeringsprogramma7 vorm te geven. Doel: Inzicht in het beweeg- en sportgedrag en behoeftes van onze inwoners. Ledenaantallen sportverenigingen Verenigingen leveren ieder jaar hun ledenaantallen aan bij de gemeente. Op basis hiervan krijgen zij een stimuleringssubsidie toegekend. Daarnaast helpt het om inzicht te houden op de ledenontwikkeling bij verenigingen en de binding van onze inwoners met het verenigingsleven. Doel: Inzicht in de ledenaantallen bij sportverenigingen. Motorische ontwikkeling basisschoolkinderen Er zijn aanwijzingen dat de ontwikkeling van motorische vaardigheden van kinderen en jongeren achteruitgaat. We brengen de motoriek van de basisschoolkinderen (groep 3 en 7) in beeld. Op basis van de uitkomsten kunnen we het bewegingsonderwijs ondersteunen en specifieke beweegactiviteiten organiseren om de motorische ontwikkeling te stimuleren.
Doel: Inzicht in de motoriek van basisschoolkinderen (leeftijd 6-7 en 10-11 jaar).
7 Zie hoofdstuk 5: Van beleid naar uitvoer voor meer toelichting op het uitvoeringsprogramma.
30
5. VAN BELEID NAAR UITVOER
31
In deze beleidsnota leggen we vast wat we gaan doen de komende jaren, waar de focus op ligt en wat onze doelstellingen zijn op het gebied van spelen, bewegen en sporten. Hoe we dat gaan doen, met wie en hoe we behaalde resultaten inzichtelijk maken bepalen we in een apart uitvoeringsprogramma. Voor het beheer en onderhoud van de voorzieningen stellen we beheeren onderhoudsplannen op.
5.1 Uitvoeringsprogramma Na vaststelling van het beleid door de Vughtse gemeenteraad wordt gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma. Hierbij maken we gebruik van de reeds opgehaalde wensen en ideeën tijdens het participatietraject. Daarnaast stemmen we met onze uitvoeringspartners af wie wat gaat doen, zodat rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn. We stellen per jaar een uitvoeringsprogramma op waarin we concreet maken welke interventies en maatregelen we dat jaar nemen om te werken aan de doelen gesteld in dit speel- beweeg- en sportbeleid. Hierbij zullen de meeste zaken doorlopend zijn en ieder jaar terug komen. Echter, afhankelijk van reeds bereikte resultaten of ontwikkelingen in de maatschappij krijgen bepaalde zaken meer of minder aandacht. Door jaarlijks te heroverwegen hoe we invulling geven aan ons beleid, zetten we in op datgene dat nodig is (prioritering) en kunnen we snel inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. De samenwerking met de buurtsportcoaches is al jarenlang gebaseerd op een jaarlijks werkprogramma. Deze wordt in overleg met de gemeente opgesteld en sluit aan bij de ambities op het gebied van sport en bewegen.
5.2 Beheerplannen Voor alle gemeentelijke sportaccommodaties zijn meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) opgesteld. Het beheerplan voor de speeltuinen wordt naar aanleiding van dit beleid herzien. Voor de overige beweegvoorzieningen in de openbare ruimte worden beheerplannen opgesteld. De MJOP’s en beheerplannen worden periodiek herzien zodat de accommodaties en voorzieningen continu in een goede, veilige staat verkeren. De MJOP’s en beheerplannen maken geen integraal onderdeel uit van dit speel- beweeg- en sportbeleid.
32
6.
ORGANISATIE EN FINANCIEN
33
Voor de uitvoering van het speel- beweeg- en sportbeleid staan meerdere gemeentelijke afdelingen en een uitvoeringsorganisatie aan de lat. In dit hoofdstuk maken we inzichtelijk hoeveel personele en financiële inzet wordt gevraagd voor een effectieve uitvoer van dit beleid.
6.1 Organisatie Momenteel is er één beleidsadviseur op het gebied van spelen, bewegen en sport (0,9 FTE). Vanaf 2024 wordt deze functie tijdelijk uitgebreid naar 1,4 FTE. Dit is reeds opgenomen in de begroting van 20248. Binnen het cluster Vastgoed en Grondzaken zijn meerdere medewerkers betrokken bij de sportaccommodaties, zoals de gebouwbeheerders en adviseurs vastgoed en grondzaken. Daarnaast werken vanuit het team Beheer Openbare Ruimte diverse medewerkers aan het beheer en onderhoud van de speel- beweeg- en sportvoorzieningen in de openbare ruimte. In dit beleid hebben we een breed aantal doelen gesteld. Voor het bereiken van een groot deel van deze doelen is de inzet van buurtsportcoaches essentieel. Het uitvoeringsprogramma zal duidelijkheid geven op welke doelen (aanvullende) inzet nodig is. Door middel van prioritering van doelstellingen en spreiding over de komende 5 jaar wordt gestreefd naar inzet binnen de bestaande formatie van buurtsportcoaches.
6.2 Financiën Om het speel- beweeg- en sportbeleid uit te voeren is budget nodig om zowel de faciliterende rol (hardware) als stimulerende rol (software) uit te voeren en de randvoorwaarden (orgware) op orde te hebben. Ook is kennis nodig om tussentijds bij te sturen om adequaat invulling te geven aan het beleid. De jaarlijkse begroting van de gemeente Vught kent een aantal structurele posten met betrekking tot spelen, bewegen en sport. Hieronder staat de begroting van 2024 weergegeven met deze structurele posten. Daarnaast staat er een pro memorie (p.m.) post benoemd. De afgelopen jaren is fors geïnvesteerd in de sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte. Hierbij is het budget voor beheer, onderhoud en vervanging onvoldoende meegegroeid. De MJOP van de speeltuinen is bijna 10 jaar oud en qua prijzen niet meer marktconform. In 2023 wordt het MJOP voor alle speel- beweeg- en sportvoorzieningen in de openbare ruimte herzien. Op het moment van aanbieden van dit beleid was deze MJOP nog niet gereed. Voorzien wordt dat aanvullend budget noodzakelijk is. Dit aanvullend budget voor beheer, onderhoud en vervanging van de speel- beweeg- en sportvoorzieningen zal in de Burap-I van 2024 en vanaf 2025 in de kadernota worden verwerkt.
8 Op het moment van opleveren van dit beleidsplan was de begroting van 2024 nog niet vastgesteld door de
gemeenteraad.
34
Omschrijving
Begroting 2024 Lasten
Specificatie sportbeleid en activering Buurtsportcoaches Subsidies Sportstimulering Onderzoek sportdeelname9 Totaal sportbeleid en activering Specificatie voorzieningen Binnensportaccommodaties Buitensportaccommodaties Groenbeheer sportparken Beheer en onderhoud openbare ruimte (speelplekken, beweeglocaties) Investeringskrediet bewegen openbare ruimte Totaal voorzieningen
Baten*
349.915 190.622 18.677 35.000 594.214
107.248
749.846 581.547 256.149 76.537
376.852 88.500
Extra ivm uitvoer beleid
107.248
p.m.
25.000
1.689.079
465.352
* Toelichting op de baten: - Buurtsportcoaches: Voor de inzet van buurtsportcoaches ontvangt de gemeente een bijdrage vanuit de Brede SPUK-regeling van het ministerie van VWS. Daarnaast betalen de Vughtse scholen een bijdrage voor de ondersteuning van buurtsportcoaches bij het bewegingsonderwijs. - Binnen- en buitensportaccommodaties: Dit zijn de opbrengsten uit verhuur.
9 Vanaf 2025 zijn de jaarlijkse kosten voor dit onderzoek € 15.000.
35
Referenties Boer, W.I.J. de, Mierau, J.O., Schoemaker, J., Viluma, L., Koning, R.H., (2021). Lifelines Corona Research Initiative. The impact of the Covid-19 crisis on socioeconomic differences in physical activity behavior: Evidence from the Lifelines COVID-19 cohort study. Preventive medicine. 2021 Dec 1;153:106823. Brouwer, J. (2013). Ontwikkelingen rondom vrije tijd. Amersfoort: Bouwstenen voor Sociaal. Centraal Planbureau. (2023). Centraal Economisch Plan 2023. Den Haag: Centraal Planbureau Farrahi, V., Rostami, M., Dumuid, D., Chastin, S., Niemelä, M., Korpelainen, R., Jämsä, T., Oussalah, M. (2022). Joint Profiles of Sedentary Time and Physical Activity in Adults and Their Associations with Cardiometabolic Health. Medicine & Science in Sports & Exercise 54(12):p 2118-2128. Planbureau voor de Leefomgeving (2021). Grote opgaven in een beperkte ruimte. Ruimtelijke keuzes voor een toekomstbestendige leefomgeving. Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving. Hoyng, J., Van Eck, M. (2021). Model beweegvriendelijke omgeving (BVO). Ede: Kenniscentrum Sport & Bewegen. Motivaction (2020). Een op drie bewuster bezig met gezondheid sinds corona [Internet]. Geraadpleegd van: https://www.motivaction.nl/kennisplatform/nieuws-en-persberichten/een-op-driebewuster-bezig-met-gezondheid-sinds-corona [Op 9 augustus 2023]. NOC*NSF (2022). Sportagenda 2032. Nederland.
Het sportiefste land ter wereld. Arnhem: NOC*NSF NOC*NSF en Kantar Public (2020). Sportdeelname Index december 2020. Arnhem: NOC*NSF. NOC*NSF en Kantar Public (2023). Sportdeelname Index april 2023 Vught. Arnhem: NOC*NSF. Poel van de, H., Hoeijmakers, Pulles, I., Tiessen-Raaphorst, A. (2018) Rapportage sport 2018. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau. Pulles, I., Eldert, P. van, Nafzger, P. & Poel, H. van der (2021). Monitor Sport en corona III: de gevolgen van de coronamaatregelen voor de sportsector. Utrecht: Mulier Instituut. Pulles, I., Eldert, P. van, Poel, H. van der (2021). Monitor Sport en corona IV: de gevolgen van de coronamaatregelen voor de sportsector. Utrecht: Mulier Instituut. Provincie Noord-Brabant (2022). Levendig Brabant 2030. Integraal beleidskader cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd. Den Bosch: Provincie Noord-Brabant Sociaal en Cultureel Planbureau (2023). Sociale en Culturele Ontwikkelingen. Stand van Nederland 2023. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau Stuij, M., Hoeijmakers, R., Van Kalmthout, J., Cremers, R., Slot-Heijs. J., (2023). Sportverenigingen en hun uitdagingen. Utrecht: Mulier Instituut.
36
Timmermans, A., Hartman, E., Smits, I., Hemker, B. T., Spithoff, M., Mombarg, L., Kannekens, R., Moolenaar, B. (2017). Peiling bewegingsonderwijs 2016: technische rapportage. GION Onderwijs/ Onderzoek. Vugt, H. van, Hover, P., Schoemaker, J., Berfelo, B., Bezooijen, B. van, Rooijen, M. van (2023). Contributiemonitor 2022/2023: contributies Nederlandse sportverenigingen. Utrecht: Mulier Instituut. Vrieswijk, S., Balk, L., & Singh, A. S. (2021). Gevolgen van de coronamaatregelen voor de motorische ontwikkeling van basisschoolkinderen. Utrecht: Mulier Instituut. Wormhoudt, R., Teunissen, J.W., Savelsbergh G.J.P., (2013). Athletic skills model. Voor een optimale talentontwikkeling. Nieuwegein: Arko Sports Media
37
Bijlagen 1. Overzicht sportverenigingen 2. Overzicht ondernemende sportaanbieders 3. Overzicht binnen- en buitensportaccommodaties 4. Overzicht beweegvoorzieningen in de openbare ruimte 5. Uitkomsten vragenlijst speeltuinen 6. Sportdeelname Index Vught april 2023 7. Afwegingskader sportaccommodaties 8. Overzicht potentiele themadagen en -weken
38
Bijlage 1: Overzicht sportverenigingen In de gemeente Vught zijn 36 sportverenigingen actief die verspreid over de gemeente 29 verschillende sporten aanbieden. Sportvereniging Bushin Dojo Vughtse sportvereniging Prins Hendrik B.C. Shuttle Helvoirt Badminton Combinatie Smash Vught E.V.B.V. Octopus Biljartclub De Baarzen Biljartvereniging Rio Bar Boksvereniging De Counter Vughtse Bridge Club Vughtse Mixed Hockey & Cricket Club MOP Onderwatersportvereniging Ouwerkerk Vught Dynamic Tennis Vereniging Vught Golfclub Vught Vughtse sportvereniging Prins Hendrik Handboogschutterij De Dageraad HBS Buiten Verwachting Altijd Beet Vught Vughtse Mixed Hockey & Cricket Club MOP Krav Maga Brabant De Leijeruiters Leye Boules Helvoirt Vughtse IJsclub Schaakvereniging De Vughtse Toren Vughtse IJsclub Tafeltennisvereniging JCV Tafeltennisvereniging PJS TandemClub Vught HTV Helvoirt Tennisvereniging Bergenshuizen Tennisvereniging Wolfsbosch Woburn R.K.V.V. Zwaluw V.F.C. S.V. Real Lunet VV Helvoirt VVC - Vught Vughtse IJsclub Watersportvereniging IJzeren Man VZ en PV de Dommelbaarzen
Sport Aikido Atletiek en loopsport Badminton Badminton Basketbal Biljart Biljart Boksen Bridge Cricket Duiken Dynamic Tennis Golf Gymnastiek en turnen Handboogschieten Handboogschieten Hengelsport Hockey Krav Maga Paardensport Petanque Schaatsen Schaken Skeeleren Tafeltennis Tafeltennis Tandem fietsen Tennis Tennis Tennis Tennis Voetbal Voetbal Voetbal Volleybal Wielrennen Zeilen Zwemmen
Plaats Vught Vught Helvoirt Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Helvoirt Helvoirt Vught Vught Vught Vught Vught Vught Helvoirt Vught Vught Vught Vught Vught Helvoirt Vught Vught Vught Vught
39
40
Bijlage 2: Overzicht ondernemende sportaanbieders
Fitness Overig
Ondernemende sportaanbieder Activation Feel Fit Center Vught Fitnessclub Vught Fit-In Helvoirt Fysiofit Vught Hart for her Healthcity Vught Lien Klerks Training en Voeding Reset Training Company Sport & Slankstudio Vught Workhouse Strength & Conditioning Zone5 Laco zwembad Bernardus golf Boks! Loopschool Wim Akkermans Hapkido Chebi
Locatie Vliertstraat 24A, Vught Maarten Trompstraat 32, Vught Bosscheweg 2A, Vught Achterstraat 51d, Helvoirt Industrieweg 26A, Vught Baarzenstraat 21a, Vught Kraaiengatweg 3, Vught Achterstraat 59, Helvoirt Willem de Rijkelaan 5, Vught Baarzenstraat 47, Vught Industrieweg 3C, Vught Industrieweg 12r, Vught Maarten Trompstraat 32, Vught Deutersestraat 39d, Cromvoirt Nieuwe Linie 200/ 201, Vught Maarten Trompstraat 32, Vught Maarten Trompstraat 32, Vught
41
Bijlage 3: Overzicht binnen- en buitensportaccommodaties
Binnen Buiten
Naam Martinihal Sportzaal Elzenburg Gym- en sportzaal Vught Noord Gymzaal Cromvoirt Gymzaal Hertog van Brabant Gymzaal De Springplank HelvoirThuis Atletiek accommodatie Voetbal accommodatie Voetbal accommodatie Voetbal accommodatie
Locatie Martinilaan 8, Vught Lidwinastraat 12 B, Vught Koninginnelaan 1 D, Vught Kerkweg 2, Cromvoirt Hertoglaan 4 B, Vught St.-Elisabethstraat 19, Vught Kloosterstraat 30, Helvoirt Sportlaan 1, Vught De Kikvorsch 1, Vught Sportlaan 1A, Helvoirt De Kikvorsch 5, Vught
42
Bijlage 4: Overzicht beweegvoorzieningen in de openbare ruimte Omschrijving
Locatie Stadhouderspark Beweeglocatie Bisschop Zwijsenplein De Heun Klim- en klauterparcours Stadhouderspark Discgolfpark Stadhouderspark Skateplek Lidwinapark Skateplek D'n Inbreng Pumptrack Ouwerkerk Woonzorgcentrum Theresia De Rode Rik Voorburg Beweegroutes Helvoirt IJzeren Man Cromvoirt Glorieuxlaan Prins Frederikstraat Bisschop Zwijsenplein Diepenbrockstraat Turfveld Jeu de boules Kemkeshoeve / Bongerpad Kampenhout Ranonkelstraat / Reigersbekstraat Heunpark Repelweg Achter the Battle Axe
Adres Sportlaan, Vught Bisschop Zwijsenplein, Vught Paardensteeg, Vught Sportlaan, Vught Koninginnelaan, Vught Lidwinastraat, Vught Van Beringenstraat, Helvoirt Maarten Trompstraat, Vught Molenrijnselaan, Vught Van Sonstraat,Vught Watertorenlaan, Vught Van Beringenstraat, Helvoirt Boslaan/Boulevard, Vught St. Lambertusstraat, Cromvoirt Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Vught Cromvoirt
Beweegelocatie Discgolf Skateplek Pumptrack Beweegroute Jeu de boules baan
43
Bijlage 5: Uitkomsten vragenlijst speeltuinen In mei 2023 is er via een vragenlijst op Wijinvught.nl om de mening van onze inwoners gevraagd op het gebied van speeltuinen. De vragenlijst is ingevuld door 92 (ouders van) inwoners in de leeftijd van 0 tot 15 jaar. Hieronder staan de uitkomsten grafisch weergegeven.
Leeftijd 16%
14%
14% 11%
12% 10%
8%
8%
10%
11% 11% 8%
7%
6%
4%
4% 2%
3%
4% 4%
3%
1%
1%
0% 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Leeftijdscategoriën 4%
35% 61%
0-6
7-12
>12
Geslacht
43% 57%
Meisje
Jongen
44
Dagen per week buiten gespeeld 28%
30% 25%
22%
20% 15%
13%
12% 10%
10%
9% 7%
5% 0% 1
2
3
4
5
6
7
Minuten per dag buiten gespeeld 10%
18%
35% 37%
0-30 minuten
30-60 minuten
1-2 uur
Meer dan 2 uur
Waar het meeste buiten gespeeld 2% 5%
3%
9%
3%
43%
34%
In de speeltuin
Aan huis, in eigen tuin
Op een gras/trapveld
Op het schoolplein (buiten schooltijd)
In het groen (bos/plantsoen)
Op straat
Anders
45
Welke vorm van bewegen doe je het liefste? 5%
9% 12%
17%
7%
6% 12%
32%
Rollen, duikelen en draaien
Gooien, vangen, slaan en mikken
Trappen, schieten en mikken
Klimmen en klauteren
Balanceren
Springen en landen
Stoeien en vechten
Gaan en lopen
Wat vind je van het aantal speeltuinen? 40% 35%
35%
28%
30% 25%
22%
20% 15% 10%
8%
8%
5% 0% Slecht
Matig
Voldoende
Goed
Uitstekend
Wat vind je van de variatie aan speeltoestellen? 70% 59%
60% 50% 40% 30%
23%
20% 10%
9%
8%
2%
0%
Slecht
Matig
Voldoende
Goed
Uitstekend
46
Hoe vind je de verdeling van speeltuinen over de gemeente? 50%
43%
45%
40% 35% 30% 25%
22%
22%
20% 15%
11%
10% 2%
5% 0% Slecht
Matig
Voldoende
Goed
Uitstekend
Hoe vind je de bereikbaarheid van speeltuinen? 50%
46%
45% 40% 34%
35% 30% 25% 20% 15%
11% 8%
10% 5%
2%
0% Slecht
Matig
Voldoende
Goed
Uitstekend
Hoe ervaar je de veiligheid van speeltuinen? 42%
45% 40%
35% 28%
30% 25%
21%
20% 15% 10% 5%
7% 2%
0%
Slecht
Matig
Voldoende
Goed
Uitstekend
47
Bijlage 6: Sportdeelname Index Vught april 2023
48
2. Sportdeelname in Vught 3. Niet-sporters in Vught 4. Vergelijking met landelijke cijfers 5. Sportdeelname per tak van sport 6. Inzichten op gebiedsniveau 7. Bewegen in Vught 8. Aanvullende vragen
9. Onderzoeksverantwoording
NOC*NSF SDI Rapportage
1. Management summary Vught
Dit rapport bevat de resultaten van de tweede meting van de Sportdeelname Index over de maand april 2023. De organisaties die betrokken zijn bij de uitvoering van dit onderzoek:
Gemeente Vught
NOC*NSF
Kantar Public
De resultaten van het onderzoek zijn gebaseerd op een online vragenlijst die door 911 in de gemeente Vught (Vught, Helvoirt & Cromvoirt) woonachtige respondenten is ingevuld. Zij zijn benaderd per brief en per advertentie. Gezamenlijk vormen de respondenten afkomstig uit de twee verschillende bronnen een representatief beeld van de inwoners van de gemeente Vught. (*Het NOC*NSF biedt aan gemeenten de mogelijkheid om op lokaal niveau de Sportdeelname Index uit te voeren. Klik hier voor meer informatie.)
NOC*NSF SDI Rapportage
Sinds november 2022 heeft de gemeente Vught een lokale sportdeelname Index*. Deze index meet het sport- en beweeggedrag van de inwoners van de gemeente Vught. De gemeente gebruikt de gegevens uit de index om beter in te kunnen spelen op de sportbehoefte van haar inwoners.
Respons In onderstaande tabel zijn de respons aantallen voor de huidige meting te vinden. Netto respons
Geslacht
Populatiecijfers
Netto respons in % (gewogen)
Ongewogen aantallen
Man
50%
50%
464
Totaal
911
Vrouw
50%
49%
441
Brieven
737
Leeftijd
Advertentie
24
5-12 jaar
10%
10%
101
13-18 jaar
8%
8%
60
19-30 jaar
12%
11%
52
31-44 jaar
18%
19%
195
Weging
45-64 jaar
32%
32%
294
De resultaten zijn gewogen naar de populatiecijfers van de gemeente Vught (5-80 jarigen) voor geslacht, leeftijd, opleidingsniveau (laag, midden en hoog) en gebied. De berekende weegfactoren variëren tussen de 0,27 en 3,0.
65-80 jaar
19%
19%
196
Laag
32%
32%
218
Gebruikte populatiecijfers t.b.v. de weging
Midden
31%
31%
188
Hoog
37%
37%
490
Vught
82%
82%
756
Helvoirt
16%
15%
131
Cromvoirt
3%
3%
24
Reloop kinderen*
150
*Reloop kinderen: deze volwassenen hebben de vragenlijst ook nog voor één van hun kinderen van 5-15 jaar ingevuld
In de tabel aan de rechterkant zijn de gebruikte populatiecijfers ten behoeve van de weging te zien, evenals de netto respons in gewogen percentages en in ongewogen aantallen. Uitsplitsingen en taalgebruik In het rapport zijn uitsplitsingen gemaakt naar geslacht, leeftijd, opleidingsniveau en gebied. Daarnaast zijn er uitsplitsingen gemaakt naar niet-sporters, maandelijkse sporters (zij die hebben aangegeven 1 keer of vaker gesport te hebben), en wekelijkse sporters (zij die hebben aangegeven 4 keer of vaker gesport te hebben). Voor de uitsplitsingen naar opleidingsniveau is gebruik gemaakt van de ISCED, de internationale onderwijsindeling van de UNESCO naar niveau en richting van de opleidingen.
Opleiding
Gebied
Het aantal waarnemingen onder respondenten woonachtig in Cromvoirt is te klein om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. In deze rapportage zal daarom alleen separaat gerapporteerd worden voor Vught en Helvoirt. De resultaten van Cromvoirt zijn wel meegenomen in de resultaten op totaal voor de gemeente Vught.
83%
13%
Minimaal 1 keer per week gesport
Niet gesport in april 2023
68%
84%
van de mannen sport wekelijks in april 2023
van de laagopgeleiden sport wekelijks in april 2023
88%
91%
86%
82%
82%
79%
van de midden opgeleiden sport wekelijks in april 2023
81%
88%
van de vrouwen sport wekelijks in april 2023
van de hoogopgeleiden sport wekelijks in april 2023
Opleiding is op basis van personen van 19 jaar en ouder
Top 3 meest beoefende sporten individueel 30% Fitness, (binnen) 21% Wandelsport 13% Hardlopen/joggen
Manier van sporten
40% Alleen, ongeorganiseerd Als lid van een 44% sportvereniging
Bewegen in Vught*
58%
34%
Totaal Vught (5 t/m 80 jaar) voldoen aan beweegnorm
Wekelijkse sporter per gebied Helvoirt
84%
Vught
83%
Kinderen (5 t/m 12 jaar) voldoen aan beweegnorm
Vught Helvoirt 84%
35%
Kinderen (13 t/m 18 jaar) voldoen aan beweegnorm
De berekening van het percentage dat voldoende beweegt, is vanaf deze meting aangepast en daarom niet meer vergelijkbaar met voorgaande metingen
83%
76%
NOC*NSF SDI Rapportage
Wekelijkse sporter per leeftijdscategorie
NOC*NSF SDI Rapportage
Sportdeelname – verschil per gebied ten opzichte van het gemiddelde
Sportfrequentie 1x per maand of vaker (procentpunten)
april 2023
0%
0%
Vught
Helvoirt
Sportfrequentie 1x per week of vaker (procentpunten)
april 2023
1%
0%
Helvoirt
Vught
NOC*NSF SDI Rapportage
Sportdeelname (5-80 jaar)
79%
83%
4x per maand of vaker
Niet-sporter
16%
nov-22
13%
apr-23
13,2
14,0 12,0
95%Sportfrequentie per
12,0 87%
10,0
84%
8,0 6,0
100% maand
90% 85%
83%
79%
80%
4x per maand of vaker
75% 70%
4,0
65% 1x per maand of vaker
2,0
60%
nov-22
apr-23
55%
NOC*NSF SDI Rapportage
Sportdeelname en sportfrequentie (5-80 jaar)
96% 87% 82% 80% 77%
91% 88% 86% 82% 76%
70%
5 t/m 12 jaar 13 t/m 18 jaar 19 t/m 30 jaar 31 t/m 44 jaar 45 t/m 64 jaar 65 t/m 80 jaar
nov-22
apr-23
NOC*NSF SDI Rapportage
Sportdeelname uitgesplitst naar leeftijd (4x per maand of vaker)
Mannen
84% 80% 78%
nov-22
81%
Vrouwen
apr-23
▪
In 2022 sportte gemiddeld 59% van de mannen en 58% van de vrouwen 4 keer per maand of vaker
▪
In 2021 sportte gemiddeld 56% van de mannen en 55% van de vrouwen 4 keer per maand of vaker
▪
In 2020 sportte gemiddeld 62% van de mannen en 61% van de vrouwen 4 keer per maand of vaker
NOC*NSF SDI Rapportage
Sportdeelname uitgesplitst naar geslacht (4x per maand of vaker)
Hoog opleidingsniveau
88%
87%
79%
75%
68%
Midden opleidingsniveau
59%
Laag opleidingsniveau nov-22
Opleiding is op basis van personen van 19 jaar en ouder
apr-23
▪
In 2022 sportte gemiddeld 68% van de hoogopgeleiden, 55% van de midden opgeleiden en 44% van de laagopgeleiden 4 keer per maand of vaker
▪
In 2021 sportte gemiddeld 66% van de hoogopgeleiden, 53% van de midden opgeleiden en 42% van de laagopgeleiden 4 keer per maand of vaker
▪
In 2020 sportte gemiddeld 70% van de hoogopgeleiden, 62% van de midden opgeleiden en 51% van de laagopgeleiden 4 keer per maand of vaker
NOC*NSF SDI Rapportage
Sportdeelname uitgesplitst naar opleiding (4x per maand of vaker)
Alleen, ongeorganiseerd
44% 40% 37% 30% 19%
40%
Als lid van een sportvereniging
31% 22%
Als abonnee/klant/cursist
Informeel groepsverband
nov-22
apr-23
▪
In 2022 sportte gemiddeld 34% alleen, 23% als lid van een vereniging, 17% als abonnee en 14% in groepsverband
▪
In 2021 sportte gemiddeld 38% alleen, 19% als lid van een vereniging, 11% als abonnee en 14% in groepsverband
▪
In 2020 sportte gemiddeld 43% alleen, 21% als lid van een vereniging, 14% als abonnee en 14% in groepsverband
NOC*NSF SDI Rapportage
Manieren van sporten (5-80 jaar)
5-18 jaar
44%
Als lid van een sportvereniging
82%
40%
Alleen, ongeorganiseerd
15%
31%
Als abonnee/klant/cursist
22%
22%
Informeel groepsverband
12%
Als deelnemer aan een georganiseerd sportevenement
3%
3%
Als rechtstreeks lid van een sportbond
3%
1%
In het kader van bedrijfssport
2%
0%
Via school of naschoolse sport/naschoolse opvang
1%
Via het sociaal-cultureel werk, sportbuurtwerk of welzijnswerk
1%
1%
Bij een zorginstelling
1%
0%
Tijdens een georganiseerde sportvakantie
1%
1%
Bij een revalidatiecentrum
1%
0%
Anders
7%
7%
5%
NOC*NSF SDI Rapportage
Totaal (5-80 jaar)
Niet gesport in april 2023
13%
11%
van de mannen sport niet in april 2023
25%
van de laagopgeleiden sport niet in april 2023
20%
18%
13%
13%
13%
van de midden opgeleiden sport niet in april 2023
15%
van de vrouwen sport niet in april 2023
5%
8%
5%
van de hoogopgeleiden sport niet in april 2023 Opleiding is op basis van personen van 19 jaar en ouder
Top 3 sporten die niet-sporters overwegen als ze weer zouden gaan sporten
45% Fitness, individueel (binnen) 30% Zwemsport (excl. waterpolo)
Niet-sporters per gebied Helvoirt
13%
Vught
13% Vught Helvoirt
13%
16% Fitness, in een groep (binnen)
13%
NOC*NSF SDI Rapportage
Niet-sporters per leeftijdscategorie
Sport niet, maar wil hier wel verandering in brengen
Top 10 sporten die men wil gaan beoefenen 45%
Fitness, individueel (binnen)
30%
Zwemsport (excl. waterpolo)
13% Landelijk: 32%
NOC*NSF SDI Rapportage
Aandeel dat niet heeft gesport in april 2023 ril 2022
68% Landelijk: 35%
Fitness, in een groep (binnen)
16%
Wandelsport
16%
Yoga
16%
Pilates
10%
Danssport
10%
Badminton
9%
Hardlopen/joggen
8%
Mountainbiken
8%
5 t/m 12 jaar 13 t/m 18 jaar 19 t/m 30 jaar 31 t/m 44 jaar
24% 18% 17%
20% 13%
10% 7% 4% nov-22
5%
apr-23
45 t/m 64 jaar 65 t/m 80 jaar
NOC*NSF SDI Rapportage
Niet-sporters uitgesplitst naar leeftijd
NOC*NSF SDI Rapportage
Niet-sporters uitgesplitst naar geslacht
Mannen
Vrouwen
16%
15%
15% 11%
nov-22
apr-23
NOC*NSF Studie 80% sport - concept versie - niet voor verspreiding
Vught
Landelijk
Landelijk
83% 61%
88%
91% 76%
74%
sport wekelijks in april 2023
24.000
86%
82%
82% 66%
59%
76% 55%
53%
9,7 mln
sporten wekelijks in april 2023
84% 62%
68% 44%
van de mannen sport wekelijks in april 2023
88%
79%
81% 59%
van de vrouwen sport wekelijks in april 2023 Opleiding is op basis van personen van 19 jaar en ouder
57%
70%
NOC*NSF SDI Rapportage
Vught
Totaal (5-80 jaar) 30% 21%
Fitness, individueel (binnen)
21% 16%
Wandelsport Hardlopen/joggen Tennis Voetbal
Jeugd 5-18 jaar 30% 23%
Voetbal Hockey/rolstoelhockey
16%
4%
14%
13% 8%
Tennis
12%
Zwemsport (excl. waterpolo)
13% 14%
10% 7%
Gymnastiek
13% 8% 11% 9%
2%
4%
Wielrennen
9% 6%
Fitness, individueel (binnen)
Fitness, in een groep (binnen)
9% 5%
Danssport
9% 7%
Zwemsport (excl. waterpolo)
8% 7%
Atletiek
6% 4%
Yoga
6% 3%
Paardensport
5% 6%
Golf
5% 2%
Schaken
5% 3%
april 2023 landelijk
april 2023 landelijk
NOC*NSF SDI Rapportage
Top 10 meest beoefende sporten
Mannen
Vrouwen 28% 21%
Fitness, individueel (binnen)
20% 14%
Wandelsport
17% 11%
Voetbal Hardlopen/joggen Wielrennen Tennis
Fitness, individueel (binnen)
21% 22% 18%
Wandelsport Fitness, in een groep (binnen)
7%
15% 13%
14% 9%
Hardlopen/joggen
14%
Tennis
13%
Yoga
10% 5% 10% 9%
8% 3%
6%
12%
2%
Mountainbiken
7% 3%
Zwemsport (excl. waterpolo)
Golf
7% 2%
Danssport
6% 4%
Zwemsport (excl. waterpolo)
6% 5%
Pilates
5% 2%
Schaken
4% 2%
Wielrennen
5% 3%
april 2023 landelijk
31%
april 2023 landelijk
NOC*NSF SDI Rapportage
Top 10 meest beoefende sporten naar geslacht
NOC*NSF SDI Rapportage
april 2023
Gemiddelde sportfrequentie april 2023
Sportdeelname 1x per maand of vaker
Vught
87%
13,2
Vught Helvoirt 87% Helvoirt
87%
13,4
87%
NOC*NSF SDI Rapportage
april 2023
Sportdeelname 1x per week of vaker
Helvoirt
84%
Vught Helvoirt 84% Vught
83%
83%
58%
van de inwoners van de gemeente Vught beweegt voldoende in april 2023
34%
63%
64%
59%
35%
16.000
inwoners van de gemeente Vught bewegen voldoende in april 2023
Deelnemers worden gevraagd naar hun beweeggedrag. Er wordt gevraagd naar het gemiddelde aantal dagen per week en minuten per dag dat iemand aan beweging deed. Om te berekenen of iemand voldoende beweegt, wordt het gemiddeld aantal dagen per week matig intensief sporten vermenigvuldigd met het aantal minuten en het gemiddeld aantal dagen per week zwaar intensief sporten vermenigvuldigd met het aantal minuten. Deze waarden worden vervolgens bij elkaar opgeteld. Tot slot wordt gekeken naar het aantal momenten dat men sport. Door de jeugd (5-18 jaar) wordt er voldoende bewogen als ze wekelijks 420 minuten of meer én minimaal 7 momenten bewegen. Door volwassenen wordt er voldoende bewogen als ze wekelijks 150 minuten of meer én minimaal 2 momenten bewegen.
Wekelijkse matig/intensieve inspanning (in minuten en aantal momenten)
57%
57%
van de laagopgeleiden beweegt voldoende in april 2023
van de mannen beweegt voldoende in april 2023
65%
van de midden opgeleiden beweegt voldoende in april 2023
58%
63%
van de vrouwen beweegt voldoende in april 2023
van de hoogopgeleiden beweegt voldoende in april 2023
Opleiding is op basis van personen van 19 jaar en ouder
De berekening van het percentage dat voldoende beweegt, is vanaf deze meting aangepast en daarom niet meer vergelijkbaar met voorgaande metingen
NOC*NSF SDI Rapportage
67%
NOC*NSF SDI Rapportage
april 2023
Percentage dat voldoende beweegt in Vught
Helvoirt
60%
Vught Helvoirt Vught
57%
De berekening van het percentage dat voldoende beweegt, is vanaf deze meting aangepast en daarom niet meer vergelijkbaar met voorgaande metingen
60%
57%
NOC*NSF Studie 80% sport - concept versie - niet voor verspreiding
NOC*NSF SDI Rapportage
Overweegt om meer te gaan bewegen in vergelijking met uw huidige beweeggedrag
59%
55% Totaal
34%
38%
Sporters
36%
Niet-sporters
29%
nov-22
apr-23
van de inwoners van de gemeente Vught overweegt meer te gaan bewegen
van de mannen overweegt meer te gaan bewegen
40%
62%
54% 39%
21%
26%
16%
van de vrouwen overweegt meer te gaan bewegen
Top 10 beweegactiviteiten die men zou overwegen
35%
van de laagopgeleiden overweegt meer te gaan bewegen
44%
van de midden opgeleiden overweegt meer te gaan bewegen
46%
van de hoogopgeleiden overweegt meer te gaan bewegen
Opleiding is op basis van personen van 19 jaar en ouder
36% van de sporters
overweegt meer te gaan bewegen
55% van de niet-sporters
overweegt meer te gaan bewegen
Zwemmen
31%
Fietsen
31%
Wandelen / Nordic Walking
26%
Hardlopen, atletiek
19%
Yoga
14%
Dansen
13%
Balsport
12%
Tuinieren
11%
Racketsport
8%
Vecht- en demonstratiesporten
8%
NOC*NSF SDI Rapportage
38%
37%
NOC*NSF SDI Rapportage
Op welke wijze zou men de nieuwe beweegactiviteit willen doen?
69% 61%
Alleen, ongeorganiseerd
49% 48%
Als lid van een sportaanbieder In groepsverband, georganiseerd Als rechtstreeks lid van een sportbond Als deelnemer georganiseerd sportevenement Via het sociaal-cultureel werk Bij een revalidatiecentrum Bij een zorginstelling
In het kader van bedrijfssport Tijdens een georganiseerde sportvakantie Via school of naschoolse sport Anders De basis is ‘respondenten’ en niet ‘sporten’
29% 28% 13% 19% 9% 12% 8% 7% 4% 1% 4% 0% 3% 2% 3% 1% 3% 1% 3% 5%
april 2023 november 2022
Zwemmen
Fietsen
Alleen, ongeorganiseerd
Wandelen/ Nordic Walking
Hardlopen/ Atletiek
52%
77%
83%
88%
Als lid van een sportaanbieder
51%
12%
4%
12%
In groepsverband, georganiseerd
13%
20%
29%
18%
Enkel de sporten met een van n > 50 worden getoond
Stel u eens voor dat u een (nieuwe) beweegactiviteit zou starten, hoe belangrijk zijn de volgende aspecten voor u? (%) % (heel) belangrijk apr 23 nov 22 Je wordt er gezonder/fitter van
44
50
94%
95%
De activiteit is leuk/plezierig
43
49
92%
95%
Er is een prettige sfeer
40
51
91%
95%
De activiteit is betaalbaar
43
43
86%
87%
Ik voel me snel op mijn gemak
23
61
84%
83%
De activiteit is dichtbij huis
20
64
84%
84%
De activiteit is een uitlaatklep, je vergeet je dagelijkse zorgen
26
55
82%
84%
Je valt ervan af/wordt er sterker van
25
52
77%
76%
De activiteit is laagdrempelig/niet te moeilijk
16
50
66%
61%
Er is een goede introductie
13
53
66%
69%
Er is goede begeleiding door een trainer of instructeur
18
45
64%
73%
Je kan serieus sporten/bewegen maar geen competitiewedstrijden
15
44
59%
57%
Je doet nieuwe contacten op/het is gezellig
15
44
59%
64%
Je leert iets nieuws
11
57%
52%
16%
17%
Je kan presteren/aan wedstrijden mee doen
3
46
13
Heel belangrijk
Belangrijk
NOC*NSF SDI Rapportage
april 2023
NOC*NSF Studie 80% sport - concept versie - niet voor verspreiding
Steekproefbron Respondenten zijn benaderd via brieven en via een digitale advertentie.
Respons Er hebben n= 911 respondenten deelgenomen. Online methode Voor dit onderzoek is gebruik gemaakt van een online vragenlijst (CAWI: computer assisted web interviewing). Respondenten ontvingen een e-mail met daarin informatie over het onderzoek en een link naar de online vragenlijst. Vragenlijst De vragenlijst is opgesteld door de gemeente en NOC*NSF in samenspraak met Kantar Public. Het meten van de sportdeelname gebeurt op basis van de Richtlijnen voor Sportdeelname Onderzoek (RSO). De gemiddelde invulduur bedroeg 6 minuten. Veldwerkperiode Het veldwerk heeft gelopen van 1 t/m 31 mei 2023. Vragen Bij vragen naar aanleiding van deze publicatie: neem contact op met: kiss@nocnsf.nl.
NOC*NSF SDI Rapportage
Doelgroep Inwoners van de gemeente Vught van 5 t/m 80 jaar, representatief op geslacht, leeftijd, gebied en opleidingsniveau.
Uitgave NOC*NSF Afdeling Sportparticipatie Postbus 302 6800 AH, Arnhem tel. 026-4834400 www.nocnsf.nl
Bijlage 7: Verdieping trends en ontwikkelingen
Maatschappelijke ontwikkelingen Demografische samenstelling Het aantal inwoners en de samenstelling van de Vughtse bevolking bepalen mede hoeveel en in welke voorzieningen de gemeente zou moeten faciliteren. Het aantal inwoners van de gemeente Vught is onderhevig aan relatief kleine veranderingen, uitgezonderd van de grote toename in 2021 toen door een gemeentelijke herverdeling de kern Helvoirt onderdeel van de gemeente Vught werd. Sinds 2014 is er jaarlijks groei van ongeveer één procent. Aantal inwoners gemeente Vught 34000 32000 30000
28000 26000 24000 22000 20000 2000
2005
2010
2015
2020
2025
Er wonen nagenoeg evenveel mannen als vrouwen in onze gemeente wonen. Qua leeftijd ziet de verdeling er als volgt uit (peiljaar 2021): Aantal inwoners per leeftijdscategorie 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 0-14 jaar
15-24 jaar
25-44 jaar
45-65 jaar
65 >
Een bevolkingsprognose is niet te geven. Leefomgeving (PBL) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceren elke drie jaar de Regionale bevolkings- en huishoudensprognose. Er is echter geconstateerd dat de detailinformatie uit de in 2019 en 2022 gepubliceerde prognose onvoldoende betrouwbaar is. Derhalve kunnen daar geen conclusies aan verbonden worden.
87
Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen Individualisering en manieren van vrijetijdsbesteding De individualisering - een maatschappij waarin de belangen van het individu belangrijker zijn dan die van de groep - zet zich steeds verder door. Dit is een zeer dominante trend (Brouwer 2013). Effecten hiervan zijn terug te zien in het sport- en beweeggedrag. Meer mensen sporten individueel en op tijden en plekken die hen goed uitkomen. (Poel et al. 2018). Ook op het gebied van vrijetijdsbesteding zijn ontwikkelingen waar te nemen. Hoewel de totale hoeveelheid vrije tijd weinig verandering laat zien over de tijd, is de keuze waaraan de vrije tijd te besteden groter geworden. Structurele ongelijkheid hardnekkig De kwaliteit van de samenleving in Nederland is relatief hoog. De ervaren levenskwaliteit is gemiddeld genomen hoog, net zoals de maatschappelijke samenhang en het sociale vertrouwen, maar er zijn een aantal ontwikkelingen die de kwaliteit van de samenleving onder druk zetten. Hoe het met mensen gaat, is afhankelijk van de verschillende hulpbronnen die ze hebben: economisch, sociaal, cultureel en persoonlijk kapitaal. Op dit vlak is er sprake van structurele ongelijkheid tussen groepen en die is hardnekkig (Sociaal en Cultureel Planbureau, 2023).
Toenemende druk op verenigingen In de afgelopen drie jaar is de mate waarin verenigingen problemen ervaren met de ontwikkeling van het aantal vrijwilligers toegenomen. In februari 2021 gaf een op de vijf verenigingen in Nederland (20%) aan dat de ontwikkeling van het aantal vrijwilligers een (zeer) groot probleem was. In februari/maart 2023 zijn dit drie op de tien verenigingen (30%). Hierbij gaat het met name om structurele taken, zoals bestuursfuncties. Voor incidentele of afgebakende projecten, zoals een eenmalige activiteit of kort project, zijn meestal wel vrijwilligers te vinden. Verenigingen zien de vrijwilligersproblematiek als maatschappelijke ontwikkeling waar niet meer aan te ontkomen is. Ze zien een verband met de maatschappelijke trend van ‘consumentisme’ (Stuij et al. 2023). In de afgelopen drie jaar is de mate waarin verenigingen problemen ervaren met wet- en regelgeving toegenomen. Dan gaat het bijvoorbeeld om wet- en regelgeving over drank en horecawet, hygiëne, wet bestuur en toezicht en milieu. Vrijwel alle verenigingen herkennen dat de regeldruk voor bestuurders (te) hoog is en de afgelopen jaren fors is toegenomen. Hoewel verenigingen ook het belang van wet- en regelgeving inzien, leeft het gevoel dat de hoeveelheid en complexiteit aan regels niet past bij de context van amateursportverenigingen (Stuij et al. 2023).
Economisch ontwikkelingen Inflatie Sinds het najaar van 2021 hebben we in Nederland te maken met een hoge inflatie. Uit onderzoek blijkt dat contributies van sportverenigingen van het seizoen 2021/2022 zijn gestegen, maar minder hard dan de inflatie. De toegangsprijzen van onder anderen zwembaden en kunstijsbanen volgen wel ongeveer de inflatie (Vugt, 2023). Koopkracht Het centraal Planbureau heeft begin 2023 aangegeven dat de koopkracht in 2023 in doorsnee ongeveer gelijk blijft en in 2024 stijgt met 2,0%. Tegelijkertijd neemt de armoede in 2024 juist toe (Centraal Planbureau, 2023).
88
Ruimtelijke ontwikkelingen In de (beperkte) ruimte in Nederland moeten een aantal stevige opgaven gerealiseerd worden op het gebied van de leefomgeving. Er moet een groot aantal nieuwe woningen worden bijgebouwd, om de opwarming van de aarde te beperken moeten locaties worden gevonden voor windmolens en zonnepanelen, en door klimaatverandering, de landbouw, woningbouw en bedrijvigheid staat de draagkracht van de bodem, het water en de biodiversiteit onder grote druk. Al deze opgaven komen samen op het beperkte grondgebied van Nederland. Het aanpakken ervan is een ingewikkelde puzzel (Planbureau voor de Leefomgeving, 2021). Ook voor sport en bewegen is ruimte nodig. De toenemende druk op de ruimte heeft gevolgen voor de beschikbare ruimte voor sport en bewegen. Het Planbureau voor de Leefomgeving pleit voor een nieuwe balans vinden tussen gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde: In Nederland wordt de fysieke leefomgeving steeds intensiever benut. Zo intensief dat daardoor zowel de ecologische duurzaamheid als de maatschappelijke waardering van de leefomgeving in de knel komt. Er is daarom een nieuwe balans nodig tussen de gebruikswaarde (economische benutting), belevingswaarde (perspectief van de burger) en toekomstwaarde (ecologische duurzaamheid) van die omgeving.
Coronapandemie De coronacrisis heeft laten zien hoe een pandemie grote invloed heeft op het dagelijks leven, en wat voor weerslag het heeft op de sport- en beweegdeelname. In 2021 voldeed 47% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder aan de beweegrichtlijnen. Dat is minder dan in 2019 en 2020, maar vergelijkbaar met 2017 en 201810. De Sportdeelname Index van NOC*NSF laat zien dat in het voorjaar van 2020 het percentage mensen in de leeftijd van 5 tot 80 jaar dat wekelijks sport flink was gedaald naar 55%. Van juli tot oktober, toen de maatregelen soepeler waren, nam het percentage sportdeelname toe. In november en december, tijdens de nieuwe lockdown, daalde de sportdeelname weer naar 58% van de Nederlanders (NOC*NSF, december 2020). Deze percentages zijn de laagste aantallen in de afgelopen zes jaar. Niet alleen de mate van, maar ook de manier van sporten was anders tijdens de coronacrisis. In Monitor Sport en corona III en IV kwam naar voren dat 39% van de Nederlanders nieuwe of andere sporten beoefende dan voor corona: meer buiten en meer ongeorganiseerd (Pulles et al. 2021). De impact op onze gezondheid bleek groot. De afname van bewegen door de coronacrisis heeft in 2020 maar liefst 46.000 gezonde levensjaren gekost (Boer et al. 2021). Er zijn ook positieve ontwikkelingen als gevolg van de coronacrisis: de aandacht voor een gezonde leefstijl is toegenomen.
Eén op de drie Nederlanders is bewuster bezig met zijn gezondheid. Ook zijn vier op de tien Nederlanders zich bewuster van de status van hun eigen gezondheid (Motivaction, 2020).
Kwaliteit van bewegen Over de ontwikkeling van motorische vaardigheden van kinderen en jongeren gedurende de laatste decennia zijn weinig objectieve gegevens beschikbaar. Wel zijn er aanwijzingen dat er sprake is van een achteruitgang. Zo blijkt uit de peiling bewegingsonderwijs 2016/2017 dat de motorische vaardigheid van kinderen uit groep 8 in Nederland binnen een periode van tien jaar is 10 Feiten en cijfers over sport en bewegen. Beweegrichtlijnen; 2022 [Internet]. Geraadpleegd van:
https://www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren/beweegrichtlijnen [Op 9 augustus 2023]
89
afgenomen (Timmermans et al., 2017). Ook zien we dat de balansvaardigheden van de 4- tot en met 6-jarigen in 2021 lager zijn dan voor de coronamaatregelen (Vrieswijk et al. 2021).
Niet óf, maar én sporten én bewegen Het is algemeen bekend dat voldoende sporten en bewegen goed is. Het zorgt voor een betere gezondheid, geeft mensen meer zelfvertrouwen en heeft een positief effect op de kwaliteit van leven. Echter onderzoek wijst uit dat de positieve gezondheidseffecten van sporten bij mensen die wel voldoende sporten maar niet voldoende bewegen teniet worden gedaan door het onvoldoende bewegen (Farrahi et al. 2022). Het is daarom geen kwestie van óf sporten óf bewegen, maar én sporten én bewegen.
Nationaal en regionaal beleid Nationale akkoorden Door de jaren heen is het belang van en daarmee de aandacht voor sport en bewegen steeds groter geworden. Hierbij wordt steeds meer de verbinding gezocht. Recent is dit ook in Nederland gebeurd door het Integraal Zorg Akkoord (IZA, september 2022), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA, februari 2023), het Hoofdlijnen Sportakkoord II (december 2022), de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC, februari 2023) en het WoonZorgprogramma (WOZO, november 2022) met elkaar te verbinden. Het GALA, Sportakkoord II en de BRC zijn voor gemeenten bovendien in één Brede Specifieke Uitkering (Brede-SPUK) ondergebracht. De regeling loopt van 2023 t/m 2026. Door de verbindingen met andere thema’s is sport en bewegen geen doel op zich meer, maar een middel om andere maatschappelijke ambities te bereiken. Zoals een goede gezondheid, goed zelfbeeld, sociale cohesie en meedoen in de maatschappij.
Wet bewegingsonderwijs Vanaf schooljaar 2023-2024 is het voor scholen wettelijk verplicht om minimaal twee lesuren (advies twee maal 45 minuten) bewegingsonderwijs van in totaal 90 minuten aan te bieden, gegeven door een bevoegde (vak)leerkracht voor alle leerlingen in het Primair Onderwijs. De gemeente is verantwoordelijk voor voldoende accommodaties voor het bewegingsonderwijs. De scholen zijn verantwoordelijk voor voldoende bevoegde (vak)leerkrachten.
Sportwet De Nederlandse Sportraad - een onafhankelijk adviesorgaan dat zich richt op het versterken van de betekenis van topsport, breedtesport en bewegen voor de samenleving - is sinds 2016 bezig met het verkennen hoe het sportstelsel in Nederland geoptimaliseerd kan worden. Inmiddels heeft de minister voor Langdurige Zorg en Sport de adviezen van de NLSportraad ten harte genomen en wordt er gewerkt aan een sportwet. Het doel van deze wet is de sport in Nederland toekomstbestendig organiseren. Hiervoor dienen eerst de rollen en verantwoordelijkheid van overheden te worden vastgelegd. De kern van het beleid ligt lokaal, omdat het vooral de gemeenten zijn die investeren in sportaccommodaties, sportaanbieders en clubs ondersteunen of bijvoorbeeld buurtsportcoaches regelen. Daarnaast moet de nieuwe wetgeving de oprichting van het onafhankelijk integriteitscentrum veilige sport ondersteunen. In dezelfde lijn is in de tweede kamer ook aandacht gevraagd voor genoeg en passende buitenspeelruimte en beleid hiervoor. Gemeenten zijn momenteel vrij om maatwerk te leveren
90
dat past bij de lokale omstandigheden, zoals woonmilieu en bevolkingssamenstelling. De minister gaat kijken of het mogelijk is buitenspelen wettelijk te verankeren als verantwoordelijkheid van een gemeente, en welke meerwaarde dit heeft boven de huidige werkwijze.
Beweegalliantie Meer bewegen is onderdeel van het Nationaal Preventieakkoord met als uiteindelijke doel dat 75% van de Nederlanders in 2040 voldoet aan de beweegrichtlijnen. De recente opgerichte beweegalliantie zet zich, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in voor meer maatschappelijke aandacht en actie voor bewegen komen. De focus van deze netwerkorganisatie ligt op betere samenwerking tussen departementen, alliantiepartners en lokale initiatieven. De beweegalliantie werkt samen met partijen uit onder meer de zorg, het maatschappelijk en sociaal domein, onderwijs, bedrijfsleven, sport, kennisinstellingen, gemeenten en andere departementen. Ze is een aanjager die andere partijen faciliteert met kennis, netwerk en communicatie. Daarbij bouwt de beweegalliantie voort op samenwerkingen en initiatieven die er al zijn.
Sportagenda 2032 van NOC*NSF De overkoepelende sportorganisatie van Nederland NOC*NSF heeft een stevig ambitie: In 2032 heeft iedereen, in alle levensfasen en op alle ambitieniveaus, dagelijks sportplezier. Bovenal door zelf en samen te sporten, te excelleren in sport of sportief te bewegen, maar ook als vrijwilliger, professional en supporter in een sociaal veilige, gezonde en duurzame omgeving. Verrijkt door waardevolle topsport (NOC*NSF, 2022). Aan de hand van acht actielijnen wordt de komende jaren gewerkt om deze ambitie te realiseren: • We werken intensief en effectief samen, binnen en buiten de sector; • We versterken de organisatiekracht van sportorganisaties op maat; • We werken aan voldoende en bekwame vrijwilligers en professionals in de sector; • We organiseren aantrekkelijk sportaanbod, waaronder wedstrijden en evenementen; • We werken aan toegankelijke sportaccommodaties en een sportvriendelijke openbare ruimte; • We promoten de waarde van sport en sportief bewegen voor iedereen; • We innoveren op het gebied van prioritaire thema’s. De interventies en campagnes van NOC*NSF bieden kansen op lokaal gebied. Sportverenigingen kunnen er (in een deel van de gevallen) kosteloos gebruik van maken.
Beleid provincie Noord-Brabant De provincie zet met het integrale beleidskader Levendig Brabant 2030 in op de ambitie dat cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd bijdragen aan een levendig Brabant voor iedereen. De provincie wil dat Brabant aantrekkelijk is voor inwoners, voor bezoekers en voor buitenlandse werknemers. Er wordt samen gebouwd aan een Brabant dat onderscheidend is, waar tradities en innovatie samengaan (Provincie Noord-Brabant, 2022). De ambitie is vertaald in vijf hoofddoelen: 1. Passend aanbod: het aanbod van de producten en diensten van de vier sectoren sluit in 2030 aan op de behoeften van Brabanders, buitenlandse werknemers en bezoekers. Het aanbod draagt eraan bij dat Brabant een aantrekkelijke en fijne plek is om te wonen en te werken. 2. Inclusief aanbod: voor elke Brabander is een passend aanbod op het gebied van cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd. Ook voor doelgroepen die nu nog niet of onvoldoende worden bereikt.
91
3. Innovatie en vernieuwing: de vier sectoren zijn vitaal en hebben voldoende ruimte en mogelijkheden om te vernieuwen. Daarmee sluiten we aan op het innovatieve profiel van Brabant. 4. Aanbod voor jeugd en talentontwikkeling: jongeren worden door aanbod van cultuur, erfgoed en sport breed gestimuleerd. Toptalenten dragen bij aan de vernieuwing van het aanbod en krijgen kansen om zich te ontwikkelen in hun eerste stappen naar een beroepspraktijk. 5. Bijdragen aan maatschappelijke opgaven: Levendig Brabant draagt met cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd bij aan een gezonde en aantrekkelijke omgeving om te wonen, werken en recreëren. Een omgeving waar voldoende te doen en te beleven is, waar cultuurhistorie behouden blijft en de sectoren verbonden zijn met de maatschappelijke opgaven. Door de regionale functie van de provincie zijn haar belangen en ambities iets anders dan onze lokale op gemeentelijke niveau, maar er liggen mooie kansen om aan te sluiten bij de initiatieven van de provincie. Bijvoorbeeld op het gebied van kennis delen, gemeente overstijgend samenwerken en subsidiemogelijkheden.
92
Bijlage 8: Afwegingskader sportaccommodaties Accommodatieverzoek
Het draagt bij aan maatschappelijke en gemeentelijke doelstellingen.
nee
ja Het initiatief voorziet in een publieke en maatschappelijke behoefte.
nee
ja Het initiatief is anders, vernieuwend, aanvullend, of vervangt een bestaande accommodatie.
nee
ja Het initiatief werkt samen met andere organisaties en er is sprake van multifunctioneel gebruik.
nee
ja Het initiatief is toegankelijk voor iedereen.
ja De gemeentelijke kosten staan in redelijke verhouding tot het aantal deelnemende inwoners.
nee Gemeente steunt niet en initiatiefnemer zoekt zelf naar ondersteuning.
nee
ja De gevraagde financiële bijdrage is in lijn met landelijke normen en regionale benchmark.
nee
ja De betrokkenheid van inwoners is voldoende en uit zich in voldoende organisatiekracht.
nee
ja Er is langdurige inzet van vrijwilligers nodig om het initiatief op lange termijn succesvol te laten zijn.
ja
De draagkracht en inzet van vrijwilligers hiervoor is voldoende.
ja nee
In gesprek met initiatiefnemer over kansrijk maken.
Gemeente is positief over het initiatief *
93
* Er volgt een politiek besluit of het initiatief financieel wordt ondersteund.
Bijlage 9: Overzicht potentiele themadagen en -weken Onderstaande themadagen en -weken bieden kansen om jaarlijks op vaste momenten thema’s onder de aandacht te brengen. Hierbij kunnen we aansluiten bij en slim gebruik maken van landelijke en internationale campagnes. Veel thema’s hebben vanuit sport en bewegen een koppeling met andere beleidsterreinen. Deze staan aangegeven in de rechterkolom. Wanneer* januari 16 januari 24 januari 1 maart 4 maart 8 maart half maart 6 april 7 april 19 april 31 mei 3 juni begin juni Half juni 12 augustus Half september Eind september 11 oktober Begin november Half november 5 december
Wat Dry january Blue Monday Internationale Dag van het Onderwijs Nationale Complimentendag Wered Obesitas Dag Internationale Vrouwendag NL Doet Wandel naar je Werk-dag Wereldgezondheidsdag Landelijke Dag tegen Pesten Wereld Niet Roken Dag Internationale Wereldfietsdag Nationale Suiker Challenge Nationale buitenspeeldag Internationale Dag van de Jeugd Nationale Sportweek Week Tegen Pesten Coming-Outdag Week van de Motoriek Dag van de Ondernemer Internationale Vrijwilligersdag
Beleidsterrein(en) Gezondheid Gezondheid (beweeg)Onderwijs - Jeugd Sociaal domein in het algemeen Gezondheid Inclusie Sociaal domein in het algemeen Economie Gezondheid Inclusie Gezondheid Recreatie en toerisme Gezondheid Sport en bewegen Jeugd Sport en bewegen Inclusie Inclusie Sport en bewegen Economie Sociaal domein in het algemeen
* De themadagen/weken met jaarlijks een vaste datum staan met die specifieke datum benoemd. Themadagen waarvan jaarlijks wordt bepaald op de welke datum ze vallen, staan aangeven met (het moment van) de maand waarin ze vallen.
94