8. Raadsinformatiebrief Integraal Zorgakkoord (IZA)
Tekst van het document
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
5. Arbeidsmarkt A. Personeelstekort in de regio B. Leeftijdsopbouw in zorg en welzijn C. In- en uitstroom zorg en welzijn D. Mantelzorgpotentieel
52
5 2
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Personeelstekort in de regio ▹ In de figuur is voor twee scenario’s het verwachte personeelstekort te zien ▹ In het ‘nieuw beleid scenario’ is rekening gehouden met de (cijfermatige) doelstellingen van de IZA, de WOZO en het regeerakkoord. De impact van de later afgesloten GALA en TAZ zijn nog niet doorgerekend in dit model. ▹ In het ‘referentie scenario’ is geen rekening gehouden met overheidsbeleid. Deze prognoses zijn berekend op basis van historische trends en demografische ontwikkelingen.
▹ Dat het arbeidsmarkttekort harder stijgt bij het ‘Nieuw beleid Scenario’ komt doordat in dit scenario rekening is gehouden met het gratis maken van de kinderopvang (regeerakkoord). Dit zorgt voor een sterke groei in het tekort aan medewerkers in de kinderopvang.
Arbeidsmarktprognose Noordoost-Brabant 7.000
12%
6.000
10%
5.000
8%
4.000 6%
3.000 4%
2.000
2%
1.000 -
0% 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032
53
Absoluut tekort Nieuw beleid Scenario
Absoluut tekort Referentie Scenario
% tekort Nieuw beleid Scenario
% tekort Referentie Scenario
Figuren: het personeelstekort in zorg en welzijn in Noordoost-Brabant tot 2032 in absolute aantallen (staven) en als percentages t.o.v. het aantal medewerkers in de regio (lijnen). De kleuren geven verschillende scenario’s weer, beschreven in de tekst links. Bron: prognosemodel zorg en welzijn (2023)
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Personeelstekort per branche ▹ De impact van overheidsbeleid (IZA, WOZO en regeerakkoord) is vooral terug te zien in de VVT en de kinderopvang. ▹ Binnen de VVT zorgt met name de verplaatsing van zorg vanuit de WOZO; gericht op langer thuis wonen, voor een kleiner tekort in de verpleging en verzorging en juist een groter tekort in de thuiszorg. ▹ Het gratis maken van de kinderopvang zorgt naar verwachting voor een veel grotere vraag naar kinderopvang. Deze grote vraag kan echter niet vervuld worden, waardoor het personeelstekort in de kinderopvang naar verwachting hard stijgt. Deze berekening is gemaakt voordat bekend werd dat het gratis maken van de kinderopvang voorlopig wordt uitgesteld door de regering.
Tekorten in Noordoost-Brabant in 2032 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0
25% 20% 15% 10% 5% 0%
▹ In absolute aantallen zijn de tekorten het grootst in de verpleging en verzorging. Relatief gezien zijn de tekorten echter het grootste in de jeugdzorg en de huisartsen en gezondheidscentra.
54
Absoluut tekort Nieuw beleid Scenario
Absoluut tekort Referentie Scenario
% tekort Nieuw beleid Scenario
% tekort Referentie Scenario
Figuren: personeelstekorten in zorg en welzijn per branche in 2032. De scenario’s zijn gelijk aan de scenario’s beschreven op de vorige pagina. Bron: prognosemodel zorg en welzijn (2023)
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Personeelstekort in de regio: Zorg ▹ In vrijwel alle sectoren in de zorg wordt een toename in personeelstekort verwacht de komende 10 jaar. De uitgesplitste beroepsgroepen sluiten aan op de kwalificatiedossiers met dezelfde naam. ▹ Qua absolute aantallen zijn de tekorten het grootst voor de verpleegkundige- en verzorgende beroepen. In de relatieve personeelstekorten komen echter vergelijkbare tekorten naar voren voor de verlos- en verpleegkundige beroepen en de helpende zorg en welzijn.
Arbeidstekorten zorg (referentiescenario)
Arbeidstekorten zorg (nieuw beleid)
Zorghulp (niveau 1)
Zorghulp (niveau 1)
Helpende zorg & welzijn (niveau 2)
13%
Verzorgende (niveau 3)
5% 5%
Verpleegkundige (niveau 4) Doktersassistent (niveau 4)
9%
Verlos- en verpleegkunde (niveau 6)
5%
0
55
Helpende zorg & welzijn (niveau 2) 18%
14%
14%
200
400
2022
2032
600
800
1000
1200
1400
13%
Verzorgende (niveau 3)
4%
Verpleegkundige (niveau 4)
5%
Doktersassistent (niveau 4)
9%
Verlos- en verpleegkunde (niveau 6)
5%
0
14%
14%
200 2022
14%
400
600
800
2032
Figuren: het absolute arbeidstekort voor verschillende beroepsgroepen in de regio Noordoost Brabant in het referentiescenario (links) en het ‘nieuw beleid’ scenario (rechts). De twee scenario’s zijn op de eerste pagina in dit hoofdstuk beschreven. Bron: ABF research, prognosemodelzw.databank.nl, transvorm
1000
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Personeelstekort in de regio: Welzijn ▹ In vrijwel alle sectoren in de welzijn wordt een toename in de personeelstekorten verwacht. De uitgesplitste beroepsgroepen sluiten aan op de kwalificatiedossiers met dezelfde naam. ▹ Qua absolute aantallen zijn de tekorten het grootst in de maatschappelijke hulp en dienstverlening en bij de pedagogisch werkers. Dit zijn medewerkers met de kwalificatie ‘pedagogisch medewerker kinderopvang’ (niveau 3) of ‘gespecialiseerd pedagogisch medewerker’ (niveau 4). Wat relatieve tekorten betreft zijn er ook in de maatschappelijke zorg en pedagogiek tekorten. In het ‘nieuw beleid’ scenario liggen de meeste tekorten hoger dan in het referentiescenario.
Arbeidstekorten welzijn (referentiescenario)
Arbeidstekorten welzijn (nieuw beleid)
Pedagogisch werker (niveau 3)
4%
8%
Pedagogisch werker (niveau 3)
4%
Pedagogisch werker (niveau 4)
5%
10%
Pedagogisch werker (niveau 4)
5%
Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 3)
7%
Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 3)
7%
Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 4)
6%
Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 4)
6%
Sociaal-maatschappelijke dienstverlener (niveau 4)
Sociaal-maatschappelijke dienstverlener (niveau 4)
Pedagogiek (niveau 6)
Pedagogiek (niveau 6)
8%
Pedagogiek (niveau 7)
14%
Pedagogiek (niveau 7) 3%
Maatschappelijke hulp en dienstverlening (niveau 6)
Maatschappelijke hulp en dienstverlening (niveau 7)
Psychologie (niveau 6 & 7)
Psychologie (niveau 6 & 7)
2022
50
100
2032
150
200
250
300
3%
Maatschappelijke hulp en dienstverlening (niveau 6)
9%
Maatschappelijke hulp en dienstverlening (niveau 7)
0
56
20% 19%
350
0 2022
100
6%
200
300
400
500
2032
Figuren: het absolute arbeidstekort voor verschillende beroepsgroepen in de regio Noordoost Brabant in het referentiescenario (links) en het ‘nieuw beleid’ scenario (rechts). De twee scenario’s zijn op de eerste pagina in dit hoofdstuk beschreven. Bron: ABF research, prognosemodelzw.databank.nl, transvorm
600
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. Leeftijdsopbouw in zorg en welzijn ▹ Het aandeel medewerkers van 55 jaar en ouder is in 10 jaar tijd hard gestegen. Dit komt deels door het ouder worden van de babyboomgeneratie. Daarnaast zorgt het verhogen van de pensioenleeftijd er voor dat zorgmedewerkers langer doorwerken. ▹ Het aandeel medewerkers tussen de 45 en 55 jaar daalde juist in dezelfde periode. ▹ Het aandeel medewerkers jonger dan 25 jaar daalde tussen 2012 en 2014. Dit als gevolg van een lagere instroom door bezuinigingen in die periode.
Leeftijd medewerkers zorg en welzijn
LEEFTIJDSOPBOUW ZORG EN WELZIJN
35% 30% 25%
2032
11,4
2022
14,1
20%
21,2
21,6
20,3
21
4,5
18,3
20
23,3
2,8
15% 10% 5% 0% 2012
57
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Jonger dan 25 jaar
25 tot 35 jaar
45 tot 55 jaar
55 jaar en ouder
2019
2020
2021
21,5
2022
35 tot 45 jaar 0-24
25-34
35-44
45-54
Figuren: de leeftijdsopbouw van werknemers in de sector zorg en Welzijn in de afgelopen tien jaar (links) en in 2022 en naar verwachting in2032 (rechts). Bron: onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn, CBS (via AZW statline)
55-64
65+
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. Leeftijdsopbouw in zorg en welzijn ▹ Het percentage 55+ medewerkers is de afgelopen jaren toegenomen, met name onder huisartsen en gezondheidscentra en in de thuiszorg.
Percentage 55+ medewerkers welzijn
Percentage 55+ medewerkers zorg 40
30 25
30
20 20
15 10
10
5 0
0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
58
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
Universitair medische centra
Ziekenhuis
Verpleging en Verzorging
Thuiszorg
Geestelijke gezondheidszorg
Huisartsen en gezondheidscentra
Jeugdzorg
Sociaal werk
Figuren: de leeftijdsopbouw van werknemers in de sector zorg en Welzijn in 2022 en de prognose voor 2032 Bron: onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn, CBS (via AZW statline)
Gehandicaptenzorg
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. In- en uitstroom zorg en welzijn ▹ Tussen 2012 en 2023 steeg het aantal medewerkers in zorg en welzijn in Noordoost-Brabant met bijna 13 procent. Deze groei is ondanks een daling in het aantal zorgmedewerkers tussen 2012 en 2015 een gevolg van bezuinigingen. Beide prognosescenario’s verwachten een verdere stijging van het aantal medewerkers in zorg en welzijn. Dit zal echter niet groot genoeg zijn om de nog harder stijgende zorgvraag op te vangen. Daardoor lopen de arbeidsmarkttekorten toch nog op. ▹ In huisartsenzorg en VVT is de deeltijdsfactor het laagst, net als landelijk het geval is. Het verhogen van deze factor (hoewel moeilijk te realiseren) kan een effectieve maatregel zijn om het personeelstekort te verlagen.
Werknemers Noordoost-Brabant
Deeltijdfactor Q1 2022
60000
Universitair medische centra
55000
Jeugdzorg Geestelijke gezondheidszorg
50000
Ziekenhuizen en overige med. spec. zorg
45000
Sociaal werk Overige zorg en welzijn
40000
Gehandicaptenzorg
35000
Realisatiecijfers Prognose Referentie Scenario
59
Prognose Nieuw beleid Scenario
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
Zorg en welzijn Kinderopvang (incl. peuterspeelzaalwerk) Verpleging, verzorging en thuiszorg Huisartsen en gezondheidscentra 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%
Figuren: aantal medewerkers in zorg en welzijn in Noordoost-Brabant (links) en de deeltijdsfactor in het eerste kwartaal van 2022 per branche (rechts). Bron: onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn, CBS en Prognosemodel zorg en welzijn
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. In- en uitstroom zorg en welzijn ▹ Sinds 2016 is de instroom in de sector weer groter dan de uitstroom. Dit zorgt voor een stijging van het totale aantal medewerkers in de sector. ▹ Planning & tijd was het meest genoemde vertrekthema in Noordoost-Brabant. Gevolgd door ontwikkelmogelijkheden en de privésituatie. ▹ Binnen het thema Planning & tijd was de vertrekreden ‘Ik wilde niet meer onregelmatig werken’ met 43,3% de belangrijkste reden voor vertrek. Gevolgd door ‘Ik kon te weinig invloed uitoefenen op het rooster’ (33,3%) en ‘Mijn rooster wisselde te vaak’ (27,6%).
Instroom en uitstroom personeel
Redenen voor uitstroom
7.000
30%
6.000
25%
5.000 4.000
20%
3.000
15%
2.000 1.000
10%
2012
2013
2014
2015
2016
Instroom
60
2017
2018 Uitstroom
2019
2020
2021
2022
Werkdruk Werkinhoud
Privésituatie Ontwikkelmogelijkheden Planning & tijd
5% 0%
Figuren: instroom en uitstroom uit de sector zorg en welzijn, inclusief staf en ondersteuning, exclusief mobiliteit binnen de sector (links), en de belangrijkste redenen voor uitstroom (rechts). Hiervoor gaven vrijwillig vetrokken medewerkers met cliëntgebonden functies aan welke 2 van de 11 mogelijke thema’s voor hen aan de orde waren. Bron: CBS / AZW en Uitstroomonderzoek zorg en welzijn (Transvorm, 2023)
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. In- en uitstroom zorg en welzijn ▹ Ruim de helft van de medewerkers die van baan wisselt, blijft binnen de sector werken.
Bestemming van uitstroom
▹ De cijfers over 2022 zijn nog niet definitief. Daardoor valt de bestemming naar 'inactief' nu nog hoger uit. Een deel van deze personen wordt nog herverdeeld over de andere bestemmingen.
50%
▹ De hoge piek in de uitstroom naar overige branches in 2012 en 2013 is waarschijnlijk het gevolg van een administratieve (stelsel)wijzigingen.
35%
45% 40% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
Binnen een branche
Overige branches
Overige sectoren
Uitkeringen
Zelfstandige
Pensioen
2022*
Inactief
61
Figuren: de bestemming van uitstromende medewerkers zorg en welzijn, inclusief staf en ondersteuning en inclusief medewerkers die in de sector bleven. De cijfers over 2022 zijn nog niet definitief. Bron: CBS / AZW
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
D. Mantelzorgpotentieel ▹ Het percentage inwoners dat mantelzorger is, verschilt weinig tussen de gemeenten. De meeste mantelzorgers zijn er in Boxtel (17%) en de minste in ‘s-Hertogenbosch en Vught (13%). ▹ De belasting van mantelzorgers verschilt wel tussen de gemeenten. Gemiddeld geeft 13% van de mantelzorgers aan (tamelijk) zwaar belast te zijn. In Meierijstad ligt dit met 8% het laagste en in ‘s-Hertogenbosch met 17% het hoogst.
Aantal mantelzorgers (18+)
(Tamelijk) zwaar belaste mantelzorgers (18+)
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel 0%
62
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
16%
18%
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
Figuren: Het percentage volwassenen dat mantelzorger is (links) en het percentage van de volwassen mantelzorgers dat aangeeft zwaar of tamelijk zwaar belast te zijn (rechts). Bron: GGD gezondheidsmonitor 2020 (GGD Hart voor Brabant en Gelderland-Zuid).
16%
18%
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
D. Mantelzorgpotentieel ▹ Het mantelzorgpotentieel (het percentage 55 tot 65 jarigen ten opzichte van het aantal inwoners van 84 jaar en ouder) daalt in de periode 2023 van 9,4 naar 3,8; dit is meer dan een halvering. ▹ De daling is groter dan landelijk het geval is, maar hierbij dient bij vermeld te worden dat het mantelzorgpotentieel van de regio Noordoost-Brabant in het verleden ook hoger heeft gelegen dan het landelijk gemiddelde.
Mantelzorgpotentieel, prognose 14 12 10 8 6 4
2 0
Noordoost-Brabant
63
Nederland
Figuren: Het mantelzorgpotentieel (50-64 jarigen t.o.v. 85+’ers) een prognose vanaf 2022 o.b.v. demografische ontwikkelingen in de regio. De projecties zijn beleidsarm. Bron: CBS statline 2021 en Primos-prognose (ABF research)
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. Zorg in de regio (per sector)
64
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
6. Huisartsenzorg A. Aanbod B. Consulten C. Zorgkosten D. Capaciteit E. Arbeidsmarkt huisartsenzorg
65
6 5
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Aanbod ▹ Op ‘s-Hertogenbosch na ligt de afstand tot een huisartspraktijk in alle gemeenten hoger dan landelijk gemiddeld. Het landelijk gemiddelde is ongeveer een kilometer. De afstanden in Boxtel en Vught zijn gelijk aan het gemiddelde. ▹ De gegevens over de afstanden komen uit 2020. In de tussentijd kunnen er huisartsenposten geopend of gesloten zijn (zoals bijv. in Oss het geval is), waardoor de huidige afstanden afwijken.
Verschil Noordoost-Brabant en Nederland Bernheze
Boekel Boxtel
Land van Cuijk Maasdriel
Maashorst Meierijstad
Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel -0,2
-0,1
0
0,1
0,2
0,3
0,4
0,5
0,6
0,7
Afstand huisartspraktijk
66
Figuren: afstand over (verharde) weg tot de dichtstbijzijnde huisartsenpraktijk, gemiddeld over alle inwoners van de gemeenten in de regio. De praktijk hoeft niet in de betreffende gemeente te liggen. Rechts t.o.v. het landelijk gemiddelde. Bron: CBS statline (2020)
0,8
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Aanbod ▹ Ook de afstand tot de eerste huisartsenpost ligt in de meeste gemeenten een stuk hoger dan landelijk gemiddeld. Voor een aantal gemeenten scheelt dit tot wel 4 km (ten opzichte van een landelijk gemiddelde van 6,5 km).
Verschil Noordoost-Brabant en Nederland Bernheze
Boekel Boxtel
Land van Cuijk Maasdriel
Maashorst Meierijstad
Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel -4
-2
0
2
4
6
Afstand huisartsenpost
67
Figuren: afstand over (verharde) weg tot de dichtstbijzijnde huisartsenpost, gemiddeld over alle inwoners van de gemeenten in de regio. De post hoeft niet in de betreffende gemeente te liggen. Rechts t.o.v. het landelijk gemiddelde. Bron: CBS statline (2020)
8
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Aanbod ▹ Het aantal huisartsen binnen 3 km ligt in alle gemeenten flink lager dan landelijk. Landelijk gaat het om ongeveer 8,5 huisartsen binnen 3 km, terwijl dit voor de meeste gemeenten in de regio tot wel 50% minder is.
Verschil Noordoost-Brabant en Nederland Bernheze
Boekel Boxtel
Land van Cuijk Maasdriel
Maashorst Meierijstad
Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel -8
-7
-6
-5
-4
-3
-2
-1
Aantal huisartsen < 3 km
68
Figuren: het aantal huisartsen in een straal van 3 kilometer, gemiddeld over alle inwoners van de gemeenten in de regio. De huisarts hoeft zich niet in de betreffende gemeente te liggen. Rechts t.o.v. het landelijk gemiddelde. Bron: CBS statline (2020)
0
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. Consulten ▹ Het aantal consulten per inwoner ligt in de regio ongeveer 10% hoger dan gemiddeld. Naar verwachting zal dit verschil in de toekomst nog groter worden.
Consulten per inwoner 2,3
2,2
2,1
2
1,9
Nederland
69
Figuren: het aantal reguliere huisartsconsulten per inwoner in Noordoost Brabant en Nederland. Bron: Vektis (via CBS Remote Access), bewerking en projecties RIVM
Noordoost-Brabant
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. Zorgkosten ▹ De kosten per verzekerde voor huisartsenzorg liggen in de regio een klein beetje lager dan landelijk gemiddeld. Voor de meeste gemeenten gaat het om ongeveer € 5 per verzekerde, op een landelijk gemiddelde van ongeveer € 220. Binnen de regio liggen vooral in Maasdriel, Vught en Zaltbommel de gemiddelde kosten per verzekerde fors lager.
Verschil Noordoost-Brabant en Nederland Bernheze Boekel
Boxtel
Zorgkosten per verzekerde huisartsenzorg
Maasdriel
€ 80 € 70
Maashorst
€ 60
Meierijstad
€ 50
Oss
€ 40 € 30
's-Hertogenbosch
€ 20
Sint-Michielsgestel
€ 10
Vught
€0 Inschrijftarief
Consult Nederland
70
Land van Cuijk
MDZ Noordoost-Brabant
Overig
Zaltbommel € -30
€ -25
€ -20
€ -15
€ -10
€ -5
€-
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor het inschrijftarief van huisartsen, huisartsconsulten, multidisciplinaire zorg (MDZ) en overige kosten bij huisartsen. Rechts zijn de totale kosten voor huisartsenzorg (per verzekerde) weergegeven t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Bron: Vektis (2020)
€5
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. Zorgkosten ▹ Voor alle leeftijdsgroepen geldt dat de kosten voor huisartsenzorg lager ligt dan landelijk gemiddeld.
Kosten huisartsenzorg t.o.v. Nederland 00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90+
€ -20
71
-7% -6%
-6% -7% -6%
-5% -5%
-4%
-4% -5%
-5% -4% -3% -3% -1%
-4% -3%
-3% -3% € -15
€ -10
€ -5
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor de totale huisartsenzorg (per verzekerde) t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Naast de absolute verschillen zijn ook de procentuele verschillen weergegeven. Bron: Vektis (2020)
€-
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. Zorgkosten ▹ Voor alle leeftijdsgroepen geldt dat de kosten voor huisartsenzorg lager ligt dan landelijk gemiddeld.
Zorgkosten 0-19 jarigen t.o.v. Nederland
Zorgkosten 20-64 jarigen t.o.v. Nederland
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -25
72
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -20
€ -15
€ -10
€ -5
€-
€ -30
€ -25
€ -20
€ -15
€ -10
€ -5
€-
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor de totale huisartsenzorg (per verzekerde) t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Links voor 0-19 jarigen en rechts voor 20-64 jarigen. Bron: Vektis (2020)
€5
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. Zorgkosten ▹ Voor alle leeftijdsgroepen geldt dat de kosten voor huisartsenzorg lager ligt dan landelijk gemiddeld. Voor de groep 80+ liggen de kosten in Zaltbommel, maar vooral in Boekel echter juist hoger.
Zorgkosten 65-79 jarigen t.o.v. Nederland
Zorgkosten 80+ jarigen t.o.v. Nederland
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -50
73
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -40
€ -30
€ -20
€ -10
€-
€ 10
€ 20
€ -80 € -60 € -40 € -20
€-
€ 20
€ 40
€ 60
€ 80 € 100 € 120
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor de totale huisartsenzorg (per verzekerde) t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Links voor 65-79 jarigen en rechts voor 80+’ers. Bron: Vektis (2020)
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
D. Capaciteit ▹ In de afgelopen jaren is het aantal huisartsen per 10.000 inwoners licht toegenomen tot ongeveer 7 in 2022. ▹ De mate waarin deze toename is verdeeld over gemeenten verschilt. In Vught is er een forse toename van meer dan 3 huisartsen per 10.000 inwoners, terwijl dit in veel gemeenten meer rond één huisarts per 10.000 inwoners ligt.
Huisartsen per 10.000 inwoners
Huisartsen 2022 / 10.000 inwoners t.o.v. 2019
8
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel
7 6 5 4 3 2 1 2019
74
2020
2021
2022
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
Figuren: het aantal huisartsen in de regio Noordoost-Brabant per 10.000 inwoners (rechts) en de ontwikkeling van het aantal huisartsen per gemeente van 2019 tot 2022 (rechts). Vanwege ontbrekende gegevens is Boekel buiten beschouwing gelaten. Bron: beroepenregistraties in de gezondheidszorg, Nivel
3,5
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
E. Arbeidsmarkt huisartsenzorg ▹ In de regio Noordoost-Brabant zijn er meer huisartsenpraktijken met openstaande vacatures dan landelijk het geval is.
Indicaties arbeidsmarkt huisartsen
▹ Een iets groter deel van de huisartsen in de regio ervaart een grote werkdruk dan landelijk het geval is. De mate waarin deze werkdruk tot ziekteverzuim leidt is zelfs vele malen groter dan landelijk.
Vacatures huisarts
▹ Opvallend is dat veel meer huisartsenpraktijken in de regio aangeven dat ziekte niet direct tot een groot probleem leidt.
Verwacht tekort huisarts Associes en opvolgers vinden lastig Waarnemers vinden lastig Ervaren hoge werkdruk Regelmatig patiëntenstop Ziekteverzuim door werkdruk Bij ziekte meteen groot probleem 0% Nederland
75
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
Noordoost-Brabant
Figuren: verschillende indicatoren m.b.t. de stand van zaken omtrent de arbeidsmarkt voor huisartsen. Hiervoor is een steekproef van huisartsen bevraagd. De gegevens komen uit 2020. Bron: “de arbeidsmarkt van de Nederlandse huisartsenzorg in 2020” (Nivel)
80%
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
7. Medisch specialistische zorg A. Locaties ziekenhuizen B. Aantal opnamen en DBC’s C. Zorgkosten
76
7 6
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Locaties ziekenhuizen In Noordoost Brabant bevinden zich 3 ziekenhuizen: 1. Jeroen Bosch Ziekenhuis ‘s-Hertogenbosch 2. Bernhoven Uden 3. Maasziekenhuis Pantein Beugen De gemiddelde afstand tot een ziekenhuis is in een aantal gemeenten groter dan landelijk gemiddeld het geval is. Hoewel dit relatief groot is, betekent dit niet per se dat de afstanden té groot zijn. Partijen uit de regio geven tevens aan dat dit in de regio geen knelpunt vormt. Zelfs als dit het geval zou zijn, is het naar alle waarschijnlijkheid niet iets waar gemakkelijk verandering in gebracht kan worden.
77
1
Figuren: gemiddelde afstand in kilometers tot een ziekenhuis (inclusief buitenpoli). Het ziekenhuis hoeft zich niet in de betreffende gemeente te bevinden. Bron: CBS, 2018
3 2
3
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. MSZ – aantal opnamen ▹ In meerdere gemeenten in de regio is het aantal opnamen per 10.000 inwoners iets hoger dan het landelijk gemiddelde, met name in Maasdriel, Vught en Sint-Michielsgestel. ▹ Onderlinge verschillen tussen gemeenten zijn met name terug te vinden in het aantal nieuwvormingen, ziekten aan de oog en adnexen en ziekten aan het botspierstelsel en bindweefsel.
Opnamen per 10.000 inwoners Bernheze Boekel Boxmeer Boxtel Cuijk Grave 's-Hertogenbosch Landerd Maasdriel Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis Sint-Michielsgestel Uden Vught Zaltbommel
-
500
1.000
Klinische opnamen en observaties
78
1.500 Dagopnamen
Figuren: Aantal opnamen per 10.000 inwoners (uitgesplitst naar dagopnamen, klinische opnamen en observaties) per gemeente t.o.v. het Nederlands gemiddelde. Bron: CBS statline (2019)
2.000
2.500 Nederland
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. MSZ – aantal opnamen per hoofdgroep ▹ In de regio Noordoost Brabant was er in 2019 sprake van een hoger aantal opnamen met betrekking tot nieuwvormingen en een hoger aantal opnamen voor ziekten in het spijsverteringsstelsel dan het landelijk gemiddelde.
Opnamen per 10.000 inwoners in Noordoost Brabant t.o.v. NL 400 350 300 250 200 150 100
50 0
Nederland
79
Noordoost Brabant
Figuren: opnamen per 10.000 inwoners (het totaal van dagopnamen, klinische opnamen en observaties). Opnamen worden meegeteld indien de instroomdatum binnen het verslagjaar (in dit geval 2019) valt. Bron: CBS statline (2019)
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. MSZ – aantal DBC’s: prognose ▹ Het aantal DBC’s in de regio Noordoost-Brabant in een algemeen ziekenhuis stijgt van 287.430 in 2023 naar 323.150 in 2040; dit is een stijging van 55.280 personen, een toename van 12,4%. Deze stijging is sterker dan het landelijk gemiddelde. ▹ Het aantal DBC’s in de regio Noordoost-Brabant in een UMC stijgt van 30.050 in 2023 naar 33.070 in 2040; dit is een stijging van 3.020 personen, een toename van 10,1%. Deze stijging is groter dan het landelijk gemiddelde.
▹ In totaal stijgt het aantal DBC’s in de regio Noordoost-Brabant met 16% in de periode 2023-2040. Deze stijging is groter dan het landelijk gemiddelde.
Aantal DBC's per 10.000 inwoners: prognose 135 130 125
120 115 110 105 100 95 90
Noordoost-Brabant
80
Figuren: aantal DBC’s per 10.000 inwoners Bron: Vektis (via CBS Remote Access), bewerking en projecties RIVM
Nederland
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. MSZ - Zorgkosten ▹ De gemiddelde kosten voor medisch specialistische zorg liggen in de regio Noordoost-Brabant voor de meeste leeftijdscategorieën iets lager dan het landelijk gemiddelde. Dit geldt vooral voor de oudere leeftijdsgroepen (75 jaar of ouder) ▹ In de leeftijdsgroepen van 15 tot 35 liggen de kosten per verzekerde juist iets hoger dan landelijk gemiddeld.
Zorgkosten MSZ t.o.v. Nederland 00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90+
€ -400
81
-5,3%
0,6%
-1,3%
1,3% 2,9%
12,7% 12,7%
-7,9% -7,2%
-4,4%
0,7%
-0,9% -0,9% -1,0%
2,2%
-5,5% -10,4%
-6,8%
-6,8% € -300
€ -200
€ -100
€-
€ 100
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor medisch specialistische zorg (MSZ) t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Naast de absolute verschillen zijn ook de procentuele verschillen weergegeven. Bron: Vektis (2020)
€ 200
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. MSZ - Zorgkosten ▹ Voor vrijwel alle gemeenten liggen de zorgkosten per verzekerde voor MSZ voor de leeftijden 0-4 en 5-19 lager dan landelijk het geval is. ▹ De belangrijkste uitzonderingen zijn Zaltbommel voor 0-4 jarigen en Vught voor 5-19 jarigen.
Zorgkosten 0-4 jarigen t.o.v. Nederland
Zorgkosten 5-19 jarigen t.o.v. Nederland
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -600
82
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -400
€ -200
€-
€ 200
€ 400
€ -100
€ -50
€-
€ 50
€ 100
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor medisch specialistische zorg (MSZ) t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Links voor 0-4 jarigen en rechts voor 5-19 jarigen. Bron: Vektis (2020)
€ 150
€ 200
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. MSZ - Zorgkosten ▹ Voor de leeftijdscategorie van 20-34 liggen de zorgkosten per verzekerde voor MSZ in vrijwel alle gemeenten boven het landelijk gemiddelde. Voor de categorie daarboven (35-64) liggen deze kosten juist relatief laag.
Zorgkosten 20-34 jarigen t.o.v. Nederland
Zorgkosten 35-64 jarigen t.o.v. Nederland Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -100
83
€ -50
€-
€ 50
€ 100
€ 150
€ 200
€ 250
€ -200
€ -150
€ -100
€ -50
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor medisch specialistische zorg (MSZ) t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Links voor 20-34 jarigen en rechts voor 35-64 jarigen. Bron: Vektis (2020)
€-
€ 50
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. MSZ - Zorgkosten ▹ Voor de groep 65-79 jarigen verschillen de gemeenten in de regio qua zorgkosten per verzekerde t.o.v. het landelijk gemiddelde. Een aantal gemeenten hebben flink lagere kosten (met name Zaltbommel), en een aantal gemeenten juist hogere kosten. ▹ Voor de categorie van 80 jaar of ouder liggen de kosten per verzekerde in vrijwel elke gemeente onder het landelijk gemiddelde. Alleen Zaltbommel ligt net boven dit landelijk gemiddelde.
Zorgkosten 80+ jarigen t.o.v. Nederland
Zorgkosten 65-79 jarigen t.o.v. Nederland
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel
Bernheze Boekel Boxtel Land van Cuijk Maasdriel Maashorst Meierijstad Oss 's-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Zaltbommel € -400
84
€ -300
€ -200
€ -100
€-
€ 100
€ 200
€ -700
€ -600
€ -500
€ -400
€ -300
€ -200
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor medisch specialistische zorg (MSZ) t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Links voor 65-79 jarigen en rechts voor 80+’ers. Bron: Vektis (2020)
€ -100
€-
€ 100
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
8. Acute zorg A. Acute zorgvoorzieningen B. Bezoeken huisartsenpost en SEH
85
8 5
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
Connectie met het ROAZ-beeld Het ROAZ-beeld voor ROAZ-regio Brabant. Conform de opdracht uit IZA wordt met het ROAZ-beeld voor ROAZ-regio Brabant inzicht gegeven in enerzijds de capaciteit van het acute zorgaanbod in de regio en de kwaliteitsparameters geldend in de acute zorg en anderzijds de prognoses en ontwikkelingen in zorgbehoefte en andere relevante informatie over de bevolking van de regio. Het ministerie van VWS heeft via het RIVM landelijke data beschikbaar gesteld voor het opstellen van het ROAZ-beeld. Aanvullend daaraan is een extra data-uitvraag gedaan bij ketenpartners in ROAZ-regio Brabant en zijn zij allen geïnterviewd om informatie op te halen ten aanzien van kansen en knelpunten voor de duurzame borging van de toegankelijkheid, beschikbaarheid en kwaliteit van acute zorg in de toekomst. Met de combinatie van deze aanvullende informatie is getracht tot een beter toepasbaar ROAZ-beeld te komen. Daarbij wordt uitdrukkelijk gesteld dat dit het startpunt biedt voor het opstellen van het ROAZ-plan.
86
Aansluiting bij het regiobeeld en het regioplan Om zoveel mogelijk ook al in de beeld-fase aansluiting te zoeken bij de regioplannen die op het niveau van de zorgkantoren worden gemaakt, zijn subanalyses ten aanzien van de acute zorgketen voor de vier zorgkantoorregio’s gemaakt. Deze analyses zijn te vinden in de versie die regionaal met de ketenpartners wordt gedeeld. Dit is in lijn met het verzoek vanuit IZA om te streven naar inhoudelijke congruentie tussen voor de regio relevante regioplannen en op elkaar aansluitende processen na, met name voor wat betreft acute zorg plannen en transitieplannen.
3
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Locaties Acute zorg ▹ In de regio Noordoost-Brabant zijn drie SEH’s: ▹ 1. Jeroen Bosch Ziekenhuis ‘s-Hertogenbosch ▹ 2. Ziekenhuis Bernhoven Uden ▹ 3. Maasziekenhuis Pantein Beugen ▹ In de regio Noordoost-Brabant zijn drie huisartsenposten:
▹ A. Huisartsenpost ‘s-Hertogenbosch ▹ B. Spoedpost Uden ▹ C. Huisartsenpost Boxmeer ▹ In de regio Noordoost-Brabant zijn twee aanbieders van acute GGZ: ▹ I. Reinier van Arkel zorggroep
▹ II. GGZ Oost-Brabant (Boxmeer en Oss) ▹ Vergeleken met het Nederlandse gemiddelde is de afstand tot SEH’s en huisartsenposten (in kilometers) relatief ver in de regio Noordoost Brabant.
87
Figuren: de gemiddelde afstand in km tot een ziekenhuis (inclusief buitenpoli). Het ziekenhuis hoeft niet in de betreffende gemeente te liggen. Bron: CBS, 2018
3
B C
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. Bezoeken huisartsenpost en SEH ▹ Het aantal bezoeken aan de huisartsenpost is in 2040 8.370 per jaar meer dan in 2023; een stijging van 10%.De stijging van het aantal bezoeken aan de huisartsenpost is in de regio Noordoost-Brabant lager dan de gemiddelde stijging in Nederland. ▹ Het aantal bezoeken aan de SEH is in 2040 16.770 per jaar meer dan in 2023; een stijging van 19,2%. ▹ De stijging van het aantal bezoeken aan de SEH is in de regio Noordoost-Brabant is sterker dan de gemiddelde stijging in Nederland.
Spoedeisende zorgvragen ziekenhuis 130%
115%
120%
110%
110%
105%
100%
100%
90%
95%
80%
90%
Zorgkantoorregio Noordoost-Brabant
88
Huisartsenpost en NAW-dienst huisarts
Nederland
Zorgkantoorregio Noordoost-Brabant
Nederland
Figuren: ontwikkeling van het aantal zorgvragen spoedeisende hulp (links) en huisartsenpost en nacht-, avond-, weekenddienst (NAW-dienst) (rechts) t.o.v. 2017 (100%) Bron: Vektis (via CBS Remote Access), bewerking en projecties RIVM
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
9. Geboortezorg A. Locaties acute verloskunde B. Aantal geboortes C. Zorgkosten
89
8 9
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. Locaties acute verloskunde In de regio Noordoost Brabant zijn drie locaties voor acute verloskunde: 1. Jeroen Bosch Ziekenhuis ‘s-Hertogenbosch 2. Bernhoven Uden
3. Maasziekenhuis Pantein Beugen
1
3 2
90
3
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
B. Aantal geboortes ▹ Het relatieve aantal geboortes in Noordoost-Brabant ligt lager dan landelijk gemiddeld, hoewel dit verschil de laatste twee jaar kleiner is geworden. ▹ Gemiddeld in Nederland gaat het om ongeveer 10 geboorten per 1000 inwoners. In Zaltbommel en Boekel ligt dit ongeveer 15% hoger, terwijl het in Sint-Michielsgestel juist 15% lager ligt.
Verschil Noordoost-Brabant en Nederland Bernheze Boekel Boxtel
Geboorten per 1.000 inwoners
Land van Cuijk Maasdriel
1,04% 1,02%
Maashorst
1,00%
Meierijstad
0,98%
Oss
0,96% 0,94%
's-Hertogenbosch
0,92%
Sint-Michielsgestel
0,90%
Vught
0,88% 2015
2016
2017 Nederland
91
2018
2019
Noordoost-Brabant
2020
2021
Zaltbommel -2
Figuren: het aantal geboorten per 1.000 inwoners (links) en het verschil per gemeente t.o.v. het landelijk gemiddelde (rechts) Bron: CBS statline, 2020
-1,5
-1
-0,5
0
0,5
1
1,5
2
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
C. Zorgkosten ▹ De zorgkosten voor kraamzorg liggen iets hoger, maar die voor verloskundige zorg juist een stuk lager dan landelijk. Dit laatste geldt in vrijwel alle gemeenten.
Verschil Noordoost-Brabant en Nederland Bernheze
Boekel Boxtel
Zorgkosten geboortezorg per verzekerde
Maasdriel
€ 25
Maashorst
€ 20
Meierijstad
Oss
€ 15
's-Hertogenbosch
€ 10
Sint-Michielsgestel
€5
Vught Zaltbommel
€0 Kraamzorg Nederland
92
Land van Cuijk
Verloskundige zorg Noordoost-Brabant
€ -8
€ -6
€ -4
Kraamzorg
Figuren: de zorgkosten per verzekerde voor kraamzorg en verloskundige zorg (links). Rechts t.o.v. het gemiddelde van Nederland. Bron: Vektis (2020)
€ -2
€-
€2
Verloskundige zorg
€4
€6
€8
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
10. Geestelijke gezondheidszorg A. Locaties GGZ B. Aantal cliënten C. Ernstig psychiatrische aandoeningen D. Wachttijden voor behandeling E. Aantal cliënten langdurige GGZ F. Zorgkosten
93
9 3
Regiobeeld Noordoost Brabant 2023
A. GGZ – Locaties ▹ In de regio zijn 61 locaties van GGZ-instellingen bekend. De meeste instellingen bevinden zich in ‘s-Hertogenbosch. ▹ Er zijn vier gemeenten waarvan geen GGZ-instellingen bekend zijn: Boxtel, Maasdriel en Sint-Michielsgestel.
94
Figuren: een overzicht van het aantal GGZ-instellingen per gemeente. Hierbij gaat het alleen om instellingen, niet om praktijken of het aanbod van de betreffende instellingen. Bron: www.zorgkaartnederland.nl