7. Raadsinformatiebrief Vergunningen Toezicht en Handhaving-beleid 2024-2026 (ongetekend)

Raadsinformatiebrief Datum Onderwerp Zaaknummer Documentnr.

19 december 2023 Vergunningen Toezicht en Handhaving-beleid 2024-2026 Z22 - 257019 UIT/22 - 521025

Inleiding Een gemeente is verplicht haar Vergunningen, Toezicht en Handhaving-cyclus (beleid, programma en evaluatie) te borgen in één beleidsstuk. De strategische doelen die de gemeente Vught nastreeft worden benoemd, met daarbij de prioriteiten die worden gesteld om te komen tot een verbetering van de leefbaarheid in de fysieke leefomgeving. De ervaringen opgedaan met het VTH-beleid 2022, actuele ontwikkelingen (zoals de komst van de Omgevingswet) en bestuurlijke wensen zijn verwerkt in dit nieuwe beleid. Onder de Omgevingswet heet dit beleid een uitvoerings- en handhavingsstrategie. Dit beleid treedt op 1 januari 2024 in werking en kent een einddatum, namelijk dezelfde einddatum als het coalitieakkoord. De strategie zal na jaarlijkse evaluatie en na de invoering van de Omgevingswet en de Wet private kwaliteitsborging waar nodig worden aangepast. Naast deze strategie wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld. In dit programma wordt de aanpak geconcretiseerd waardoor duidelijk is wat we in de gemeente gaan doen. In een jaarverslag wordt teruggekeken op de effectiviteit van de strategie in de praktijk en de mate waarin de doelen bereikt zijn. Het uitvoeringsprogramma en het jaarverslag bieden wij u op een later moment aan. Voorgeschiedenis Het college heeft op 9 november 2021 het vorige ‘VTH-beleid fysieke leefomgeving 2022’ vastgesteld.

Inhoudelijk De strategie is op het gebied van vergunningverlening bijgewerkt aan de hand van de ontwikkelingen, zoals de komst van de Omgevingswet. Ook hebben we de te verwachten veranderingen wanneer de Omgevingswet en de Wet private kwaliteitsborging in werking treden verwerkt. Wat betreft handhaving hebben we de prioriteitenlijst verduidelijkt en aangevuld. Tevens zijn de strategieën voor VTH aangepast aan de hand van de ontwikkelingen die wij de afgelopen periode hebben gezien en vooruitlopend op de komst van de Omgevingswet. De volledige strategie is toegevoegd als bijlage.

Standpunt / Besluit college van B en W Het college heeft besloten om: 1. De ‘Uitvoerings- en handhavingsstrategie Fysieke leefomgeving 2024-2026’ vast te stellen en vanaf 1 januari 2024 in werking te laten treden; 2. Het ‘VTH-beleid fysieke leefomgeving 2022’ per 1 januari 2024 in te trekken. 1/2

Burgemeester en wethouders van Vught, de secretaris, de burgemeester,

W.F.F. Keijzers

R.J. van de Mortel

Bijlage(n): 1. Uitvoerings- en handhavingsstrategie Fysieke leefomgeving 2024-2026

2/2

Uitvoerings- en handhavingsstrategie Fysieke leefomgeving 2024-2026

Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders op 19 december 2023

1

Inhoud 1

AANLEIDING.................................................................................................................................................... 4 1.1 Inleiding ............................................................................................................................................................... 4 1.2 Wettelijke grondslag ........................................................................................................................................... 4 1.3 Team Vergunningen en Veiligheid .................................................................................................................. 4 1.4 Leeswijzer ............................................................................................................................................................ 5

2

ANALYSE ............................................................................................................................................................ 6 2.1 Omgevingsanalyse .............................................................................................................................................. 6 2.2. Kaders ................................................................................................................................................................. 6 2.2.1 Regelgeving .................................................................................................................................................. 6 2.2.2 Bestuurlijke ambitie .................................................................................................................................... 8 2.3 Probleemanalyse vergunningen ........................................................................................................................ 9 2.3.1 Vergunningstaken ....................................................................................................................................... 9 2.3.2. Aanvragen vergunningen en meldingen ................................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

2.3.3 Vergunningverlening en benodigde capaciteit .....................................................................................10

3

VISIE ..................................................................................................................................................................11 3.1 Visie en missie ...................................................................................................................................................11 3.2 Uitwerking doelstellingen ................................................................................................................................12 3.2.1 Kwalitatief goede dienstverlening ..........................................................................................................12 3.2.2 Integraal werken........................................................................................................................................12 3.2.3 Rechtszekerheid voor inwoners en ondernemers................................................................................13 3.2.4 Redeneren vanuit oplossingen ................................................................................................................13 3.2.5 Gedeelde verantwoordelijkheid ..............................................................................................................13 3.3 Strategie

..............................................................................................................................................................14 3.3.1 Vergunningenstrategie .............................................................................................................................14 3.3.2 Preventiestrategie ......................................................................................................................................15 3.3.3 Toezicht- en handhavingsstrategie .........................................................................................................15 3.3.4 Sanctiestrategie ..........................................................................................................................................17 3.3.5 Gedoogstrategie ........................................................................................................................................20 3.3.6 Meldingstrategie ........................................................................................................................................21 3.4 Prioriteiten .........................................................................................................................................................21 3.4.1 Projecten

....................................................................................................................................................32 3.4.2 Buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) ..........................................................................................33 3.4.3 Openbare orde en veiligheid ...................................................................................................................33

4

VAN BELEID NAAR UITVOERING........................................................................................................34 4.1 Beleidscyclus......................................................................................................................................................34

2

4.2 Programmering .................................................................................................................................................34 4.3 Monitoring .........................................................................................................................................................34 5

ORGANISATIE EN UITVOERING ..........................................................................................................35 5.1 Inleiding .............................................................................................................................................................35 5.2 Organisatorische condities ..............................................................................................................................35 5.2.1 Kwaliteitszorg en kwaliteitsborging .......................................................................................................35 5.2.2 Begroting ....................................................................................................................................................35 5.2.3 ICT ..............................................................................................................................................................36 5.3 Het netwerk .......................................................................................................................................................36

3

1

AANLEIDING

1.1 Inleiding Op het gebied van Vergunningen, Toezicht en Handhaving stellen wij een VTH-strategie vast. Hierin worden onze ambities uitgesproken en op hoofdlijnen uitgewerkt. Het beleidsplan is een actualisatie van het ‘Beleid VTH, fysieke leefomgeving 2022’ zoals vastgesteld op 9 november 2021. Omdat de inwerkingtreding van de Omgevingswet (vervolg: Ow) en bijbehorende wet- en regelgeving aanstaande is, kiezen wij ervoor om aan te sluiten bij de vernieuwde begrippen uit deze wet- en regelgeving. In deze VTH-strategie verwijzen wij waar nodig terug naar oudere begrippen om de leesbaarheid te versterken. Dit heeft als voordeel dat, als de Ow op 1 januari 2024 in werking treedt, het beleidsplan direct van toepassing is. De strategische doelen die de gemeente nastreeft worden benoemd, met daarbij de prioriteiten die worden gesteld om te komen tot een verbetering van de leefbaarheid in de fysieke omgeving. De ervaringen opgedaan met het ‘Beleid VTH, fysieke leefomgeving 2022’, actuele ontwikkelingen en bestuurlijke wensen zijn verwerkt in dit nieuwe beleid. Het beleidsplan is vastgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders en is ter kennisname naar de gemeenteraad gezonden.

1.2 Wettelijke grondslag Onder het huidige stelsel van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) verplicht artikel 7.2 van het Besluit omgevingsrecht (Bor) ons tot het vaststellen van een uitvoerings- en handhavingsstrategie. Onder de Omgevingswet vloeit deze verplichting voort uit artikel 18.19 van de Omgevingswet en artikelen 13.5, 13.6 en 13.7 van het Omgevingsbesluit. Dit beleidsstuk kent een einddatum die aansluit bij de einddatum van het coalitieakkoord. Jaarlijks wordt deze strategie geëvalueerd en waar nodig aangepast.

1.3 Team Vergunningen en Veiligheid Het team Vergunningen en Veiligheid is op 1 januari 2022 ontstaan. Voor 1 januari 2022 behoorde onderdeel Vergunningen, samen met Ruimtelijke Ordening, tot het cluster Plancoördinatie van de afdeling Ontwikkeling. Onderdeel Veiligheid (toezicht, handhaving en openbare orde en veiligheid) behoorde tot 1 januari 2022 tot de afdeling Dienstverlening. Na structuurwijziging zijn de teams Vergunningen en Veiligheid samengevoegd tot het ‘team Vergunningen en Veiligheid, afdeling Dienstverlening’. Het onderdeel Ruimtelijke Ordening behoort na de structuurwijziging nog steeds tot de afdeling Ontwikkeling. De samenwerking en de oplossingsgerichte aanpak tussen Vergunningen en Toezicht/Handhaving is door deze samenvoeging op veel gebieden verbeterd. Door de wekelijkse overleggen (Omgevingsberaad), de driewekelijke overleggen (Regiekamer) en de verzoeken welke beide teams raken, wordt de samenwerking tussen beide nieuwe teams behouden en waar nodig versterkt.

4

1.4 Leeswijzer Dit beleidsplan is opgebouwd uit 5 hoofdstukken. Na de aanleiding in hoofdstuk 1 komen in hoofdstuk 2 de omgevingsanalyse, de (juridische) kaders en de probleemanalyse binnen Vergunningen aan bod. In hoofdstuk 3 worden de visie en missie besproken, worden de doelstellingen uitgewerkt en worden de strategieën bepaald. Hoofdstuk 4 is de vertaalslag van beleid naar uitvoering en in hoofdstuk 5 wordt de vertaalslag van organisatie naar uitvoering gemaakt.

5

2

ANALYSE

2.1 Omgevingsanalyse Wie aan Vught denkt, denkt aan landgoederen, de natuur, de vestingwerken, het oorlogsverleden met Kamp Vught en aan wonen met allure. De gemeente telt 32.113 inwoners (1 januari 2023, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van ruim 60,29 km². De gemeente bestaat uit de kernen Vught, Helvoirt en Cromvoirt. Uit eerder onderzoek blijkt dat de bewoners het wonen in de gemeente Vught associëren met woorden als groen, gezellig, ruimte, duur, natuur en rust. Tegelijk wordt Vught geassocieerd met infrastructuur, wat een prima bereikbaarheid geeft, maar ook overlast. Ook de ligging nabij ‘sHertogenbosch, ‘de grote stad’, is kenmerkend. Een relatie die ver teruggaat in de tijd. De gemeente Vught wenst zich te profileren met een heldere koers voor de toekomst. De ambitie van Vught is om een eigen kleur te hebben en zich op strategische punten te profileren in samenwerking met de regio. De groene ligging en de sterke zorgstructuur die het deelt met de omliggende gemeenten biedt veel perspectief voor regionale profilering. Vught wil zich daarom met de dorpen Haaren en Sint-Michielsgestel profileren als ‘groene mantel’ onder ‘sHertogenbosch. Hiermee ontleent Vught dus ook identiteit aan haar ligging nabij ‘sHertogenbosch. Met ‘s-Hertogenbosch en de ‘groene mantel’-gemeenten kan Vught binnen het Noordoost-Brabantse (NOB) de zorgstructuur verder ontwikkelen.

Daarmee wil Vught met de omliggende gemeenten binnen het bestuurlijke samenwerkingsverband een plek innemen. Binnen deze regionale context heeft Vught ook eigen kwaliteiten, waarmee het een geheel eigen kleur krijgt: het beeld van allure, natuur en landgoederen, waarmee het zich zowel positioneert binnen de ‘mozaïekmetropool’, de ‘kennis as langs de A2’ en de ‘groene mantel’.

2.2. Kaders 2.2.1 Regelgeving Het Bor en Omgevingsbesluit verplichten het college om beleid te formuleren voor de kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet verplichten de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit het vaststellen van een uitvoerings- en handhavingsstrategie. Voor een goede uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn kwaliteitscriteria ontwikkeld. Deze criteria hebben betrekking op het proces, de inhoud en kritieke massa van organisaties en zijn geborgd in de Wet VTH. De kwaliteit van de uitvoering wordt geborgd door te voldoen aan de landelijke proceskwaliteitscriteria voor VTH-taken. De gemeente Vught heeft hiertoe in 2016 de Verordening Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht vastgesteld. Deze Verordening is in 2019 geëvalueerd. De wijziging van het Bor om beleid te formuleren en te evalueren vormt het sluitstuk van de wijzigingen die de wetgever met de Wet VTH heeft willen doorvoeren. De regering beoogt met de wijziging meer eenheid te brengen in de uitvoering van alle VTH-taken. Op basis hiervan wordt dit strategisch beleid vastgesteld, met daarin gestelde prioriteiten en doelen. Ontwikkelingen in wet- en regelgeving zijn een continu proces. Wijzigingen zijn van invloed op de organisatie van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Dit beleid is afgestemd op de laatste stand van zaken van deze ontwikkelingen. Hierna zullen de voor VTH belangrijkste aankomende wetswijzigingen besproken worden.

6

Omgevingswet Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Het kabinet wil het omgevingsrecht eenvoudiger maken door tientallen wetten samen te voegen in de Omgevingswet. De wet heeft het doel minder regels te stellen, de geldende regels en procedures overzichtelijk(er) te maken, meer ruimte te laten voor initiatieven en meer kwaliteit te bieden voor de leefomgeving. De Omgevingswet kent nieuwe instrumenten zoals de omgevingsvisie, omgevingsplan en het programma. Een ander element van de Omgevingswet is de zorgplicht. Deze plicht beoogt bedrijven zelfverantwoordelijk te maken voor de naleving van regelgeving. Vergunningverlening De uitvoeringstaak voor vergunningverlening wordt gedefinieerd in artikel 18.18, lid 2 van de Omgevingswet. De uitvoeringstaak omvat in ieder geval het stellen van kaders voor vergunningverlening en het beoordelen van verzoeken door deze te toetsen aan geldende en relevante wet- en regelgeving om op die manier te komen tot een kwalitatief goed besluit binnen de gestelde proceduretermijn. De impact van de Omgevingswet zal binnen de VTH-taken vooral toezien op onder andere: a. Merendeel van de vergunningenprocedures dient binnen de reguliere procedure behandeld te worden; b. Het Omgevingsplan vraagt participatie en afweging bij planvorming; c. Er wordt gevraagd om een bredere afweging en een integraal proces; d.

Cultuurverandering waarbij het gedrag wordt gewijzigd van nee, tenzij naar ja, mits. Toezicht en handhaving Het begrip handhaving wordt als volgt gedefinieerd in artikel 18.1 Omgevingswet: a. Het houden van toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens deze wet, met inbegrip van het verzamelen en registreren van gegevens die hiervoor van belang zijn, b. Het behandelen van klachten over de naleving van het bepaalde bij of krachtens deze wet, en c. Het opleggen en ten uitvoer leggen van een bestuurlijke sanctie vanwege enig handelen of nalaten in strijd met het bepaalde bij of krachtens deze wet. Koersdocument Ten aanzien van de invoering van de Omgevingswet is door de gemeenteraad een koersdocument “Invoering Omgevingswet” vastgesteld. De raad wenst onderscheidend te zijn. Nieuwe instrumenten zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan worden sterk leidend. De vervlechting van de beleidscyclus voor de VTH taken en de instrumenten en werkwijze van de Omgevingswet gaan de komende jaren verder vorm krijgen. Er zal gehandeld worden vanuit de belangen van initiatiefnemers en van daaruit naar de regels gekeken worden en belangen van omwonenden en andere belanghebbenden. Inmiddels zijn we aan de slag met het Digitaal stelsel omgevingswet (DSO). Dat is het digitaal systeem waarmee we onze Vughtse omgeving transformeren naar een virtuele informatievoorziening.

Hier is straks alle digitale gebiedsgerichte informatie te vinden, met alle kansen, mogelijkheden en beperkingen.

7

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Het wetsvoorstel ‘Wet kwaliteitsborging voor het bouwen’ (WKB) is aangenomen door de Eerste Kamer en het is de bedoeling om de wet tegelijkertijd met de Omgevingswet in werking te laten treden. De wet regelt de invoering van een nieuw stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen. Hiermee wordt de positie van de particuliere en zakelijke bouwconsument versterkt. Het stelsel houdt in dat bij de oplevering van het bouwwerk, een bouwer moet aantonen dat aan de regelgeving is voldaan. Bouwers worden verplicht een onafhankelijke en gecertificeerde kwaliteitsborger (controleur) in te schakelen. De gemeente beoordeelt dan nog redelijke eisen van welstand, ruimtelijke ordening en de veiligheid/belangen van derden. Het preventief toetsen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) door de gemeente is dan niet meer nodig. De toets zal zien op volledigheid. Slechts als de private kwaliteitsborger tussentijds constateert dat hij geen gerechtvaardigd vertrouwen heeft wordt de toezichthouder van de gemeente ingeschakeld. Deze kan dan indien nodig een bouwstop opleggen of andere maatregelen laten treffen. De rol van gemeenten blijft verder met name in de sfeer van handhaving van belang. Door het nieuwe stelsel verandert de rol van gemeenten als vergunningverlener wezenlijk. De rol als toezichthouder op de naleving van de Bbl wijzigt niet.

Het nieuwe stelsel treedt stapsgewijs in werking en geldt vanaf inwerkingtreding eerst voor bouwwerken in de laagste risicoklasse, gevolgklasse 1, waaronder eenvoudige bedrijfspanden, eengezinswoningen en recreatiewoningen, met uitzondering van verbouwingen. De beoordeling aan het Bbl voor gevolgklassen 2 en 3 behoren (voorlopig) nog bij de gemeente. Risicokaart Samenhangend met milieu en bedrijven heeft ook de externe veiligheid een hoge prioriteit. Ter waarborging van de externe veiligheid is landelijk een Risicokaart opgezet. De provincie beheert deze kaart. De risicovolle inrichtingen en de kwetsbare objecten zijn op deze kaart aangegeven. De risicokaart is een digitale kaart voor de hele provincie die via het internet door iedereen kan worden ingezien. Vught heeft een aantal locaties met risico op explosies, het weglekken van gevaarlijke stoffen of brand. Om dat te voorkomen nemen we maatregelen. Risicovolle bedrijven krijgen alleen een vergunning als ze voldoen aan allerlei veiligheids- en milieuvoorschriften. We controleren of deze bedrijven de wetten en regels goed naleven en treden handhavend op als de regels niet worden nageleefd. De controle en handhaving is belegd bij de Omgevingsdienst Regio Brabant Noord.

Bodembeheerplan en Bodemkwaliteitskaarten De gemeente Vught heeft, samen met regiogemeenten in Noordoost Brabant, een Bodemkwaliteitskaart (BKK) en een bodemfunctieklassenkaart opgesteld. Daarin is aangegeven dat de gemeente toezicht houdt op daarmee verband houdende activiteiten. Bij overtreding van de regels wordt handhavend opgetreden.

2.2.2 Bestuurlijke ambitie In het ‘Coalitieakkoord 2023-2026, Een nieuwe start’ zijn zaken aangegeven die kaders scheppen voor de VTH-strategie. De coalitiepartijen kiezen voor hogere transparantie, toegankelijker en beter aanspreekbaar bestuur en inwoners meer en eerder betrekken bij beleid. Participatie is belangrijk voor de coalitie. Verder wil de coalitie het veiligheidsgevoel in de gemeente Vught verder vergroten. Onder andere door vergaande samenwerking van verschillende diensten en de inzet van boa’s op diverse vormen van overlast, maar ook op verkeerd parkeren. In deze bestuursperiode willen de coalitiepartijen de doorstroming op de Vughtse woningmarkt stimuleren. Het accent op de woningmarkt komt te liggen op betaalbare en middeldure 8

woningen, vooral voor jongeren, starters en ouderen. Er zullen diverse trajecten voor nieuwbouwwoningen starten. Verder gaat de coalitie concrete acties uitzetten in het kader van een ambitieus klimaat- en energiebeleid. Leefbaarheid en veiligheid in de drie dorpen zijn speerpunt van verkeersbeleid waarbij de Rijksinfraprojecten hoge prioriteit hebben.

2.3 Probleemanalyse vergunningen De essentie van vergunningverlening is het toetsen aan de wetgeving en het vastleggen van kader stellende voorwaarden. Het doel van de probleemanalyse is om inzichtelijk te maken waar zich welke risico’s voordoen, om op basis daarvan sturing te geven aan de inspanningen van vergunningverlening. De probleemanalyse is daarmee de basis voor het stellen van prioriteiten in relatie tot de gestelde missie, het formuleren van doelstellingen en het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. De probleemanalyse voor vergunningverlening betreft een analyse van de complexiteit en aard van de te verwachten omgevingsvergunningen ten einde een gefundeerde inschatting te kunnen maken van de benodigde capaciteit (kwaliteit en kwantiteit). Deze analyse bevat de volgende elementen: ➢ Aantal te verwachten aanvragen/ meldingen; ➢ Aard en complexiteit van de aanvraag; ➢ Benodigde capaciteit (met inachtneming van de kritieke massa criteria o.b.v. kwaliteitscriteria).

2.3.1 Vergunningstaken De taken bij Vergunningen bestaan uit: ➢ Het toetsen en afhandelen van alle vergunningaanvragen, meldingen en overige vragen om toestemming; ➢ Adviseren over vergunningsvrije activiteiten; ➢ Interne en externe afstemming, advisering over de aanvraag (voorbeoordeling) en communicatie; ➢ Het verzorgen van klantcontacten die betrekking hebben op genoemde aanvragen of die betrekking hebben op informatie in algemene zin betreffende de fysieke leefomgeving.

9

2.3.2 Vergunningverlening en benodigde capaciteit Bij de afdeling Dienstverlening van de gemeente Vught is ervoor zowel de eenvoudige, de meervoudige als de complexe vergunningaanvragen voldoende vakkennis aanwezig dan wel beschikbaar vanuit het netwerk. Door de zogenaamde één-loket gedachte is het voor een burger of bedrijf eenvoudige om een vergunning aan te vragen. Maar van de omgevingscoördinator/vergunningverlener vraagt het meer coördinatie en afstemming met verschillende interne en externe partijen. De behandeling van complexe vergunningaanvragen kost extra tijd. Voor de brandveiligheidsaspecten (gebruik) levert de brandweer Brabant Noord capaciteit. Voor de beoordeling van sloopmeldingen, omgevingsvergunningen milieu en milieumeldingen levert de mgevingsdienst Brabant Noord capaciteit. De benodigde formatie is vastgelegd in de meerjarenbegroting van de gemeente Vught. Momenteel is de bezetting van het team op orde. Echter, met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de bijkomende wijzigingen in de werkwijze wordt verwacht dat de werkdruk binnen team Vergunningen en Veiligheid wordt vergroot. Er is dan ook gekozen om één fte aan te stellen om de toename in werkdruk op te vangen. Na ‘natuurlijke’ uitstroom van medewerkers en monitoring of er behoefte is aan extra capaciteit zal op dat moment worden bekeken of de extra fte nog benodigd is.

De ervaring is dat vergunningaanvragen vrijwel altijd binnen de reguliere daarvoor geldende beslistermijn worden afgehandeld. In het afgelopen jaar is wel gebleken dat de beslistermijn vaker wordt verlengd dan voorheen. Ook is de bestuurlijke ambitie van het afhandelen van verzoeken om voorbeoordeling binnen vier weken, nagenoeg niet gehaald. Dit is te verklaren door een forse toename van aanvragen ten opzichte van 2022 en 2023. Tevens worden de werkwijzen met de komst van de Omgevingswet gewijzigd en dienen projecten vaker mogelijk gemaakt te worden met een omgevingsvergunning, waarbij een afweging en motivering uiterst van belang zijn. Dit heeft er intern toe geleid dat interne werkwijzen zijn aangepast, door bijvoorbeeld te werken met één fulltime front-officemedewerker en interne processen efficiënter in te richten. Het blijft van belang om een eventuele verdere toename van vergunningsaanvragen goed te monitoren en we moeten blijven streven naar de meest efficiënte werkwijze. Tot slot heeft ook het ambitieniveau dat voor de Omgevingswet wordt gehanteerd, effect op de vergunningverlening. Immers, hoe minder kaders gesteld worden, des te minder vergunningen verleend dienen te worden als het omgevingsplan volledig is vastgesteld. De implementatie van de Omgevingswet en de bijbehorende taken behoeven veel aandacht.

Zo wordt er veel tijd geïnvesteerd in de nieuwe vakapplicatie Centric Leefomgeving. Over de nieuwe vakapplicatie wordt nader ingegaan in hoofdstuk 5. Daarnaast speelt ook de WKB hierin een grote rol. Er zal rekening moeten worden gehouden met de WKB-meldingen die voorzien zijn van een borgingsplan met beheersmaatregelen op basis van een risicobeoordeling dat ziet op de fysieke leefomgeving. Er moet dan ook rekening worden gehouden met een verschuiving van de werkzaamheden.

10

3

VISIE

3.1 Visie en missie De gemeente wil bij haar VTH-taken een betrouwbare partner zijn voor haar burgers en bedrijven. Zij wil zich dienstverlenend opstellen om haar burgers en bedrijven zo optimaal mogelijk te bedienen. De gemeente Vught kiest voor een klantgerichte en vraaggerichte benadering, waarbij een snelle, zorgvuldige en tijdige afhandeling van de vergunningaanvragen centraal staat. De focus van de gemeente ligt niet op de beperkingen die wet- en regelgeving met zich meebrengen. Bij het beoordelen van voorbeoordelingen, vergunningaanvragen en legalisatieverzoeken wordt gezocht naar de mogelijkheden om de aangevraagde activiteiten te vergunnen (“ja-mits principe”). Een goede afstemming tussen alle interne betrokken adviseurs en afdelingen is belangrijk. Zo kunnen we, waar mogelijk, maatwerk leveren. In samenwerking met onze inwoners en partners en met oog voor behoud van de identiteit en eigenheid van onze gemeente. Burgers worden uitgenodigd om zelf met initiatieven te komen, dit geldt zowel voor vergunningaanvragen als meldingen. De gemeente neemt daarbij een faciliterende en meedenkende rol in. Hiermee sluit onze visie aan bij de ambitie uit de Omgevingswet die ook uitgaat van uitnodigingsplanologie en een goede integrale afstemming. Toezicht en Handhaving richten zich op de naleving van regels.

Regels die vanuit verschillende motieven zijn gesteld door de (gemeentelijke) overheid. Het toezien door de gemeente op naleving van de regels gaat in essentie om het borgen van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en is een kerntaak van de overheid. Een burger moet kunnen vertrouwen op een eerbare overheid die de regels motiveert, vaststelt en toetst en op een overheid die op basis van rechtsgelijkheid handelt wanneer regels niet worden gerespecteerd. Daarentegen kan de (gemeentelijke) overheid niet op alles handhaven en toezicht houden. Uit de diverse beleidsnotities, waarin handhaving een rol speelt, blijken de volgende factoren steeds van doorslaggevend belang te zijn voor de inzet van handhavingscapaciteit in volgorde van zwaarte (zie prioritering). Als bestuurlijk visie wordt gehanteerd dat de handhaving zich primair richt op het bewaken van de veiligheid, de gezondheid, het milieu en de leefomgeving om zo te komen tot veilige en leefbare dorpen met zo min mogelijk hinder en overlast voor de burgers, de bedrijven en de instanties. Waar inwoners graag wonen, werken en verblijven en waar bezoekers/recreanten zich welkom voelen en graag verblijven.

De missie van de gemeente Vught wordt vormgegeven door de volgende uitgangspunten: - Kwalitatief goede dienstverlening; - Integraal werken; - Rechtszekerheid voor burgers en bedrijven; - Burgers zo veel mogelijk betrekken bij processen, overtredingen en oplossingen; - Redeneren vanuit oplossingen; - Gedeelde verantwoordelijkheid.

11

3.2 Uitwerking doelstellingen Hierna worden de uitgangspunten uitgewerkt in doelen met daarbij behorende doelstellingen.

3.2.1 Kwalitatief goede dienstverlening De gemeente Vught kiest voor een klantgerichte benadering, waarbij een goede dienstverlening en een snelle en zorgvuldige afhandeling van de vergunningaanvragen centraal staan. Onze burgers en bedrijven worden daarbij op een deskundige en vriendelijke wijze van informatie voorzien en het vergunningentraject is voor hen herkenbaar en transparant. Wij streven voortdurend naar verbetering van de dienstverlening aan onze burgers en bedrijven. De klantgerichte benadering betekent ook dat burgers en bedrijven meer worden gewezen op eigen verantwoordelijkheden, zoals participatie en ruggenspraak met de directe omgeving. Doelstellingen: - De gemeente is bereikbaar voor de burger; - Een burger of bedrijf wordt “ontlast” in die zin dat vragen door de gemeente gecoördineerd opgepakt worden en een burger of bedrijf zelf niet hoeft te zoeken waar of bij wie hij terecht moet. Anderzijds kent de Omgevingswet een grote verantwoordelijkheid toe aan burger of bedrijf over onder andere participatie.

3.2.2 Integraal werken Bij de VTH-taken zijn veel verschillende aspecten betrokken. Er moet een integrale afweging worden gemaakt om een goed woon- een leefklimaat te kunnen garanderen en een juridisch houdbaar besluit te kunnen nemen. De gemeente Vught zet zich de komende jaren in om het integraal werken nog verder te verbeteren. Daarbij is het de uitdaging dat dit proces op zodanige wijze efficiënt verloopt dat er geen onnodig tijdsverlies optreedt. Bij toezicht en handhaving worden acties ondernomen die moeten leiden tot naleving van de regels. Vanuit het gelijkheidsbeginsel zullen de acties voor derden en de eigen organisatie op dezelfde wijze worden uitgevoerd. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt wordt het bevoegd gezag voor vergunningen en projectbesluiten ook het bevoegd gezag voor de handhaving ervan. Dit is een ondersteunende bevoegdheid die de regelgevende of besluitvormende bevoegdheid volgt. De integrale samenwerking tussen Vergunningen, Handhaving en Ruimtelijke Ordening is te zien in de wekelijkse overleggen, het Omgevingsberaad. Als uit de beoordeling van het bestemmingsplan/omgevingsplan gebleken is dat een project niet passend is binnen het gestelde kader, dan wordt het project geagendeerd voor het Omgevingsberaad. Handhavingsverzoeken en vragen van Ruimtelijke Ordening worden hier ook besproken.

De initiator zorgt voor een korte samenvatting met daarin opgenomen het project en de strijdigheden. Gedurende het overleg wordt gemotiveerd waarom het wel of waarom het niet wenselijk/passend is medewerking te verlenen aan het project op die locatie. Als gebleken is dat het project dermate groot is, wordt bepaald dat het wordt geagendeerd voor de Regiekamer. De Regiekamer is een driewekelijks overleg met daarbij aangesloten verschillende vakdisciplines. Denk hierbij aan Ruimtelijke Ordening, Vergunningen, Verkeer, Milieu, Water/riolering en Welzijn. Tijdens dit overleg worden (principe)verzoeken behandeld op haalbaarheid en komen aandachtspunten aan het licht. Vanuit de Regiekamer komt er een ambtelijk advies, welke wordt 12

voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders. Het definitieve principebesluit wordt tijdens de collegevergaderingen genomen. Dit is niet het geval bij de behandeling van voorbeoordelingen welke door Vergunningen wordt behandeld. Deze voorbeoordelingen zijn gemandateerd aan de senior omgevingscoördinator. Doelstellingen: - Integrale beoordeling met alle interne adviseurs of gebieden met raakvlakken en externe partners; - Acties voor derden en de eigen organisatie op dezelfde wijze uitvoeren.

3.2.3 Rechtszekerheid voor inwoners en ondernemers Rechtszekerheid voor inwoners en bedrijven is van groot belang. Wij streven naar vergunningen die helder, duidelijk en niet voor meerdere uitleg vatbaar zijn en daardoor de rechterlijke toets kunnen doorstaan. Voor ons is het uitgangspunt het voorkomen van het van rechtswege verlenen van vergunningen als gevolg van overschrijding van wettelijke afhandelingstermijnen van aanvragen. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet worden vergunningen niet van rechtswege verleend. Als er niet binnen de wettelijke termijn een beslissing genomen is op de aanvraag, dan kan de initiatiefnemer de gemeente in gebreke stellen en een dwangsom eisen. Doelstellingen: - Bij de gemeente werken deskundige mensen die in staat zijn om de juiste besluiten binnen de gestelde termijn te nemen; - De gemeente neemt besluiten die voor iedereen te begrijpen zijn; - De gemeente wil graag juridisch houdbare besluiten nemen.

3.2.4 Redeneren vanuit oplossingen Bij het beoordelen van vergunning- of legalisatie aanvragen wordt gezocht naar de mogelijkheden om de aangevraagde activiteiten te vergunnen. De focus ligt dus niet op de beperkingen die weten regelgeving met zich meebrengen, maar juist op het zoeken naar wegen en oplossingen om binnen de wet rekening houdend met de wensen van de aanvrager en de omgeving, de activiteiten mogelijk te maken. Oplossingen zullen initiatiefrijker dan wel inventiever zijn met meer eigen invulling, en passend zijn wanneer het doel van de regel behaald wordt. Het is echter niet altijd mogelijk om medewerking te verlenen. In dat geval is het zaak dit duidelijk en goed gemotiveerd te communiceren aan de aanvrager. Er zal meer gewerkt kunnen worden met eigen oplossingen, wanneer deze in lijn liggen met de geest van de Omgevingswet. Doelstellingen: - De gemeente denkt oplossingsgericht mee met initiatiefnemers; - De gemeente geeft duidelijkheid over de (on)haalbaarheid van een initiatief.

3.2.5 Gedeelde verantwoordelijkheid De gemeente is verantwoordelijk voor het afgeven van kwalitatief goede vergunningen. De initiatiefnemers van vergunningaanvragen zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor het indienen van een complete aanvraag en volledige meldingen. Ook zijn de initiatiefnemers zelf verantwoordelijk voor het creëren van draagvlak c.q. acceptatie van de voorgenomen plannen bij belanghebbenden, zoals buren. Uiteraard kan de gemeente hierbij desgewenst adviseren. Daarnaast mag van inwoners en bedrijven worden verwacht dat zij zelf hun verantwoordelijkheid nemen om problemen op te lossen, actief op zoek gaan naar informatie en daarbij het omgevingsloket.nl en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) benutten bij een aanvraag. De gemeente Vught zal daar waar mogelijk inwoners en bedrijven dan ook stimuleren om 13

gezamenlijk problemen op te lossen, bijvoorbeeld door overleg. Oplossingen die in gezamenlijkheid worden gevonden hebben de voorkeur boven oplossingen die zijn afgedwongen. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt krijgt de initiatiefnemer een nog grotere rol in de processen en tegelijkertijd een grotere verantwoordelijkheid. Een uitdaging ligt in een ‘kanteling’ bij de inzet van VTH-instrumenten zoals de Omgevingswet beoogd. Dit betekent dat corrigerend optreden om naleefgedrag te bevorderen meer plaatsmaakt voor burgers en ondernemers op hun eigen verantwoordelijkheid aan te spreken en om met eigen oplossingen te komen. Tegelijkertijd met de Omgevingswet zal de WKB ingaan. Er wordt meer van de initiatiefnemer verwacht in de fase van het voorbeoordeling om tot een betere bouwkwaliteit WKB te komen. Een goed (voorbereid) voorbeoordeling brengt risico's aan het licht waarop de kwaliteitsborger en initiatiefnemer kunnen inspelen en een beter volledige bouwmelding (borgingsplan) kunnen indienen. Conclusie: samenwerken wordt van belang bij de eerste fase WKB. Doelstelling: -

De gemeente werkt graag samen met initiatiefnemers en/of naar een oplossing met overtreders. Daarbij neemt de gemeente een faciliterende en meedenkende rol in, maar zij wijst initiatiefnemers/overtreders ook op de eigen verantwoordelijkheid.

3.3 Strategie 3.3.1 Vergunningenstrategie Toetsingskaders vergunningverlening De Omgevingswet bepaalt in welke gevallen inwoners en bedrijven een omgevingsvergunning nodig hebben. Een aanvraag voor een omgevingsvergunning kan bij het Omgevingsloket worden ingediend. Bij vergunningverlening worden activiteiten preventief getoetst. Hierbij worden de wettelijke (indiening)eisen van onder meer de Omgevingswet, Besluit bouwwerken Leefomgeving, Besluit kwaliteit leefomgeving en Besluit activiteiten leefomgeving in acht genomen. Aan een commissie ruimtelijke kwaliteit en erfgoed (welstand en erfgoed) wordt advies gevraagd bij omgevingsaanvragen voor bouwen en wijzigen van een monument. Voordat een omgevingsvergunning wordt aangevraagd kan een voorbeoordeling ingediend worden om de haalbaarheid van een plan te beoordelen. Zo wordt bijvoorbeeld gekeken of het plan voldoet aan het omgevingsplan en aan de redelijke eisen van welstand. De vergunningverlener beoordeelt dit plan intern, overlegt met de juiste disciplines en zorgt voor een advies op maat. De verantwoordelijkheid om alle benodigde activiteiten aan te vragen om een project mogelijk te maken ligt bij de initiatiefnemer. Het is wel verplicht om initiatiefnemer te wijzen op andere toestemmingen om het project mogelijk te maken. Er geldt één procedure waarop één besluit volgt voor mogelijk meerdere activiteiten.

De toetsingsgronden volgen uit de Omgevingswet, Bbl, Besluit kwaliteit leefomgeving en Besluit activiteiten leefomgeving en het (tijdelijke) omgevingsplan. De grootste wijziging ten opzichte van de Wabo is de knip tussen bouwactiviteit (technisch) en omgevingsplanactiviteit bouwen (planologisch).

14

3.3.2 Preventiestrategie Door op het gebied van de gemeentelijke vergunningstaken algemene informatie te verstrekken op de website van de gemeente en naar behoefte aanvullende informatie te verstrekken, bijvoorbeeld telefonisch, per mail, op afspraak of met een conceptaanvraag (voorbeoordeling) voorafgaand aan de vergunningverleningsfase, probeert de gemeente het naleefgedrag te stimuleren en aan haar inwoners een passende (digitale) dienstverlening te bieden. Bij vergunningverlening is de preventiestrategie voorts gericht op het zo compleet mogelijk indienen van aanvragen en meldingen. Vergunningverlening legt de basis voor de verdere keten van toezicht en handhaving. Het geeft duidelijkheid in de regels en werkt daarom preventief door in toezicht en handhaving. Zowel voor degene die de vergunning heeft aangevraagd en gekregen of een melding heeft gedaan die is geaccepteerd (en die nu weet wat er van hem of haar verwacht wordt), als voor omwonenden die zich nu bewust zijn van de activiteiten waardoor klachten worden voorkomen. Ook kan het feit dat er een vergunning is verleend voor een bepaald bouwwerk een signaal vormen voor omwonenden dat zij ook een vergunning nodig hebben voor vergelijkbare initiatieven. Handhaving kan worden onderscheiden in een preventief en een repressief traject.

Preventieve handhaving geschiedt over het algemeen in de vorm van voorlichting (zoals publicaties), toezicht en controles (bedrijfsbezoeken en bezoeken aan bouwlocaties) maar ook het bekijken van luchtfoto’s en het maken van milieuvluchten zijn vormen van preventieve handhaving. Het toezicht en de controles vinden plaats zonder dat daartoe aanleiding bestaat in de vorm van een concrete verdenking dat regels worden overtreden. Dit toezicht en deze controles vinden plaats conform programmatisch handhaven. Indien als gevolg van toezicht activiteiten, klachten of calamiteiten overtredingen van wet- en regelgeving worden geconstateerd, kan er handhavend worden opgetreden door het bevoegd gezag. In de regel wordt allereerst de overtreder voorgelicht over het gewenste nalevingsgedrag en worden afspraken gemaakt over het beëindigen van de illegale situatie, het ongedaan maken van de gevolgen en het voorkomen van (nieuwe) overtredingen. Omgevingswet De Omgevingswet zal leiden tot meer toezicht en handhaving achteraf in plaats van aan de voorkant. Dit betekent dat we meer aan preventie moeten doen om achteraf handhaving te voorkomen. Dit gebeurt door de preventieve en voorlichtende rol van vergunningverleners, toezichthouders en boa’s, de inzet van buurtbemiddeling en communicatie instrumenten. Preventie is gericht op het vergroten van bewustwording bij burgers en bedrijven.

3.3.3 Toezicht- en handhavingsstrategie Toezicht houdt in dat wordt gecontroleerd of wet- en regelgeving worden nageleefd (naar de letter en/of de geest). Deze controles kunnen overigens ook plaatsvinden in een situatie dat er nog geen concreet vermoeden van overtreding van wet- en regelgeving bestaat. Dit geldt voor alle gevolgklassen. Als de WKB in werking treedt zal echter bij gevolgklasse 1 geen preventieve controle worden uitgevoerd ten tijde van de bouw. Dit wegens het feit dat de private kwaliteitsborger toeziet op het bouwen. Wanneer bij een toezichtcontrole een overtreding wordt geconstateerd start een handhavingstraject.

15

Het houden van toezicht in algemene zin is onder te verdelen in algemeen en specifiek toezicht. Algemeen toezicht is aan de orde als controleurs toezicht houden op bijvoorbeeld de openbare ruimte zonder dat zij een concrete wetsovertreding of activiteit voor ogen hebben. Specifiek toezicht is gericht op een concrete situatie. Er wordt bijvoorbeeld een bedrijf bezocht om de naleving van bepaalde wetten en regelgeving te controleren. Toezicht vindt plaats op basis van (landelijke) wet- en regelgeving, verleende vergunningen en ontheffingen, in het kader van projecten, naar aanleiding van meldingen, handhavingsverzoeken, klachten en calamiteiten. Om effectief en doelmatig te werk te gaan is het nodig om verschillende vormen van toezicht te hanteren. Deze vormen van toezicht kunnen zowel aangekondigd als onaangekondigd plaatsvinden: - Periodieke controles: bedrijven worden met een vaste frequentie gecontroleerd. Aan de grootte van de invloed op de omgeving (risico) wordt er een vaste bezoekfrequentie gekoppeld; - Niet-periodieke controles: zoals na afgegeven omgevingsvergunningen, ontheffingen en klachten; - Controles na ontvangen meldingen en inlichtingen vanuit de private Kwaliteitsborger (KB) of initiatiefnemer zelf; - Administratie controles en zelfcontroles: Tijdens controles kan de toezichthouder op basis van de administratie van een bedrijf gegevens verzamelen.

Bij zelfcontroles krijgen bedrijven een vragenlijst die ze in moeten vullen en retourneren, dit instrument passen we alleen toe bij bedrijven met een laag risico. Dit geldt ook voor de zelfscan die de brandweer door sommige instellingen of inrichtingen laat toepassen; - Integrale controles: gemeenten en andere instanties werken samen. Dit kan signaaltoezicht zijn, voor elkaar een oog en oor functie vervullen, voor een andere instantie controlepunten meenemen in de eigen controle of tijdens een controle samen op trekken. Dit om de frequentie van bezoeken aan een bedrijf of pand te minimaliseren. Controles Bij elke vorm van controle hanteren we de volgende uitgangspunten: ➢ Degene die een toezichtcontrole uitvoert legitimeert zich tijdens de controle; ➢ Tijdens de controle worden gegevens inclusief de contactgegevens van de eigenaar /aanwezige gevraagd. Indien niemand aanwezig is, worden contactgegevens achtergelaten; ➢ De controle resulteert in een controlerapport welke in het centrale registratiesysteem opgeslagen wordt; ➢ Medewerkers die toezicht en handhaving uitvoeren voor de gemeente Vught hebben regelmatig overleg om de uniformiteit en afstemming te waarborgen. Handhavingstraject Een handhavingstraject is het gehele traject gericht tot beëindiging van de overtreding.

Zo kan een handhavingstraject bijvoorbeeld bestaan uit gesprekken met de overtreder, een waarschuwing of aanwijzing aan de overtreder, het nemen van een handhavingsbesluit (bijv. opleggen last onder bestuursdwang of dwangsom) of een boete (opgelegd door de boa). Het is de bedoeling, in de geest van de Omgevingswet, dat de burger zelf meer verantwoordelijkheid neemt en meedenkt over oplossingen. Ook is het de bedoeling dat de burger omwonenden meer betrekt bij het initiatief en/of een oplossing.

16

Het optreden bij overtredingen kan in verschillende vormen tot uiting komen. Dit is afhankelijk van de ernst van de overtreding, de geldende inhoudelijke voorschriften gekoppeld aan het te handhaven product (bijvoorbeeld een vergunning) en geformuleerd beleid. Optreden bij overtredingen kan bijvoorbeeld bestaan uit de volgende activiteiten: ➢ Waarschuwen of geven van een aanwijzing op een onvolledige melding; ➢ De overtreder in de gelegenheid stellen om de overtreding op een alternatieve wijze op te heffen; ➢ Maken van een afspraak over corrigerende activiteiten zodat alsnog wordt voldaan aan gestelde voorschriften, bepalingen of voorwaarden; ➢ Opleggen van sancties (bestuursdwang, dwangsom, intrekking begunstigde beschikking, bestuurlijke boete, privaatrechtelijke of strafrechtelijke handeling). Wanneer is geconstateerd dat een ander bestuurs- of overheidsorgaan in de gemeente Vught een overtreding heeft begaan, wordt de hierna beschreven sanctiestrategie eveneens toegepast. Dit geldt ook als de gemeente Vught zelf overtreder is. Onder de Omgevingswet wordt de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) gehanteerd tegen illegale situaties. Afwijken daarvan is mogelijk indien daarvoor een goede motivatie bestaat.

Met het overnemen en invoeren van de LHSO wordt aangesloten bij de landelijke ontwikkelingen op het gebied van de landelijke kwaliteitscriteria op het gebied van VTH voor Omgevingswet bevoegde overheden. Dit waarborgt landelijke eenduidigheid (en rechtsgelijkheid) in twee opzichten: - Iedere bevinding krijgt een passende interventie, en: - Het proces om tot een passende interventie te komen verloopt overal hetzelfde. De LHSO bevat een stappenplan voor het bepalen van de reactie/interventie op een bevinding. De reactie/interventie is afhankelijk van de (mogelijke) gevolgen van de bevinding en het gedrag van de overtreder.

3.3.4 Sanctiestrategie De Algemene wet bestuursrecht geeft een uitgebreid instrumentarium voor gemeenten om handhavend op te treden. De wet kent vier sancties: de last onder bestuursdwang, de (preventieve) last onder dwangsom, de bestuurlijke boete en de intrekking van een begunstigende beschikking. Daarnaast is het voor gemeenten mogelijk de bestuurlijke strafbeschikking toe te passen. Onder de Omgevingswet blijven de bestaande handhavingsinstrumenten intact. Bij het constateren van een overtreding is de interventiematrix uit de LHSO leidend. Als de toezichthouder een overtreding heeft geconstateerd stelt hij of zij een controlerapport op. Met behulp van de interventie-matrix stelt de toezichthouder in overleg met de handhaver de sanctie vast. Dit kan medebepaald worden door het beoordelen van de gevolgen van de bevinding voor milieu, natuur, water, veiligheid, gezondheid en/of maatschappelijke relevantie en het typeren van de overtreder. In een interne werkinstructie is vastgelegd hoe het proces van handhaving in de praktijk vorm krijgt.

De constateringsbrief

Voordat de overtreder wordt aangeschreven, bekijken de handhavingsjuristen eerst of de overtreding gelegaliseerd kan worden. In de constateringsbrief wordt de overtreder gewezen op de overtreding, het feit dat de overtreding moet worden opgeheven en de (on)mogelijkheden om de overtreding op te heffen door middel van bijvoorbeeld een omgevingsvergunning (legalisering). In de constateringsbrief wordt een termijn opgenomen waarbinnen de overtreder 17

de overtreding dient te beëindigen. De constateringsbrief kan worden beschouwd als een waarschuwing. Indien de overtreder, binnen de gestelde termijn, geen gevolg geeft aan de constateringsbrief, zal er door ons handhavend opgetreden worden. In beginsel versturen we één constateringsbrief naar de overtreder, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden op grond waarvan een tweede constateringsbrief gewenst is.

Gespreksfase

Na het versturen van de constateringsbrief neemt de handhavingsjurist contact op met de overtreder. Het doel hiervan is in de eerste plaats om na te gaan of de constateringsbrief duidelijk is voor de overtreder en om desgewenst een persoonlijk gesprek in te plannen met de overtreder. Indien noodzakelijk kunnen er betrokken medewerkers bij dit gesprek aansluiten van bijvoorbeeld vergunningverlening of ruimtelijke ordening. Tijdens dit persoonlijk gesprek is de gemeente ten alle tijden bereid om mee te denken naar mogelijke oplossingen binnen de geldende regels.

Het voornemen last onder dwangsom of bestuursdwang

In het voornemen wordt beschreven dat een definitief besluit genomen wordt indien de overtredingen niet of niet tijdig worden beëindigd. In het voornemen kan een nieuwe hersteltermijn geboden worden. Bij bijvoorbeeld geluidsoverlast is het gebruikelijk om geen hersteltermijn te bieden maar per direct de overtreding te (laten) beëindigen. Daarbij wordt aan de overtreder in het voornemen tevens de gelegenheid geboden om zijn zienswijze kenbaar te maken. Hiervan kan worden afgezien op basis van artikel 4:11 Awb.

De last onder dwangsom

De last onder dwangsom is een repressief handhavingsinstrument dat met betrekkelijk weinig risico ingezet kan worden om een overtreding te beëindigen. Als na de hercontrole na afloop van de hersteltermijn, die in de brief voornemen is vermeld, blijkt dat de geconstateerde overtreding niet ongedaan is gemaakt, wordt een besluit last onder dwangsom opgelegd. Hierin staat wederom een begunstigingstermijn genoemd, indien mogelijk. In dit besluit wordt de eventuele zienswijze en de reactie erop verwerkt. Onze ervaringen met het handhavingsinstrument last onder dwangsom zijn positief. Vaak blijkt de constateringsbrief of het voornemen om een last onder dwangsom op te leggen al voldoende stimulans om de overtreding te beëindigen. In geval van bestuursdwang kan het college van Burgemeester en Wethouders op kosten van de overtreder de onrechtmatige situatie (laten) herstellen. Hiervoor moet wel kostenverhaal worden toegepast met het risico dat een overtreder de kosten niet betaalt en uiteindelijk een deurwaarder moet worden ingeschakeld om de vordering te innen. Een last onder dwangsom strekt ertoe om de overtreding ongedaan te laten maken door de overtreder zelf of om verdere overtreding dan wel een herhaling daarvan te voorkomen.

Preventieve last onder dwangsom De last onder dwangsom is een repressief handhavingsinstrument dat met betrekkelijk weinig risico ingezet kan worden om een overtreding te beëindigen. Bij het vermoeden dat een overtreding zich in de toekomst zal voordoen wordt een preventieve last onder dwangsom gestuurd met daarin de consequenties (financieel) van het niet nakomen van de gestelde last. Daarbij wordt aan de overtreder tevens de gelegenheid geboden om bezwaar aan te tekenen. Als blijkt dat de vermoedelijke overtreding zich toch voor doet, wordt een last onder dwangsom verbeurd.

18

Hoogte dwangsom Wij kennen een ruime mate van beleidsvrijheid bij het bepalen van de hoogte van dwangsommen en het stellen van een maximum aan het te verbeuren bedrag. Wij sluiten ons in de basis aan bij de LHSO en de bijbehorende Leidraad dwangsommen en begunstigingstermijnen, maar passen maatwerk toe daar waar dat nodig is. In ieder geval moet de hoogte van de dwangsom tot doel hebben de overtreding tegen te gaan en/of te beëindigen. De dwangsom moet dus hoog genoeg zijn om de overtreder te bewegen om de overtreding te beëindigen. Een dwangsom kan afhankelijk van het soort overtreding opgelegd worden per geconstateerde overtreding of per tijdseenheid. In een dwangsombesluit vermelden wij de hoogte van de dwangsom per constatering of per tijdseenheid met een maximumbedrag dat de overtreder kan verbeuren. Bepalen begunstigingstermijn Bij bijna iedere opgelegde last onder dwangsom/bestuursdwang wordt een redelijke termijn gesteld, waarbinnen de overtreder in de gelegenheid wordt gesteld de overtreding te beëindigen, zonder dat een dwangsom wordt verbeurd of bestuursdwang wordt toegepast. Wij sluiten ons in de basis aan bij de LHS en de bijbehorende Leidraad dwangsommen en begunstigingstermijnen, maar passen maatwerk toe daar waar dat nodig is.

Wij houden bij het stellen van een begunstigingstermijn rekening met de reële mogelijkheid die de overtreder heeft om de overtreding op zo kort mogelijke termijn te beëindigen. Een begunstigingstermijn kan achterwege gelaten worden indien de lastgeving strekt tot het voorkomen van herhaling van de overtreding en/of in situaties wanneer de omstandigheden daartoe noodzaken, inclusief spoed.

Bestuursdwang

In gevallen waarin direct optreden noodzakelijk is (bijvoorbeeld bij acute veiligheids- of milieurisico’s) of wanneer van een dwangsom geen effect uitgaat, hanteren we bestuursdwang. Dit kan bijvoorbeeld betekenen het (gedeeltelijke) sluiten van een onderneming, een pand en/of perceel of het op kosten van de overtreder maatregelen treffen om (de effecten van) de overtreding ongedaan te maken.

Intrekken begunstigende beschikking

Het college van Burgemeester en Wethouders heeft ook de bevoegdheid tot intrekking van een vergunning, het sluiten van een bedrijf (inrichting) of andere bijzondere maatregelen om de handhaving van wettelijke bepalingen en/of voorschriften verbonden aan vergunningen, ontheffingen en vrijstellingen te waarborgen.

Bestuurlijke strafbeschikking

De Gemeentewet stelt gemeenten in staat bij een overtreding van de APV een bestuurlijke boete of een bestuurlijke strafbeschikking op te leggen aan de overtreder. De bestuurlijke boete is een punitieve sanctie, in tegenstelling tot de andere bestuurlijke instrumenten. Bij de bestuurlijke boete hoeft een overtreder niet eerst een waarschuwing te ontvangen. Zodra een overtreding wordt geconstateerd, kan direct tot handhaving over worden gegaan. Het kan worden gebruikt bij de aanpak van overlast in de openbare ruimte. Gemeenten kunnen een bestuurlijke boete opleggen voor overtredingen op grond van de APV, met uitzondering van de feiten die zijn uitgezonderd in een Algemene Maatregel van Bestuur. Op dit moment is dit nog niet geregeld in de APV van Vught. Dit wordt in 2023 opgenomen in de APV. De Wet OM-afdoening is vanaf 2006 van kracht. De wet is vanaf 2010 ook van toepassing op gemeenten, provincies en waterschappen. De wet stelt gemeenten in staat bij bepaalde overtredingen van de APV een bestuurlijke strafbeschikking op te leggen aan de overtreder. Een van de verschillen met de bestuurlijke boete is dat er een strafbaar feit wordt begaan waartegen in

19

verzet kan worden gekomen bij het Openbaar Ministerie (OM) in plaats van bij het bestuursorgaan zelf.

Wraken

Een wrakingsbrief is een constateringsbrief waarin wordt aangegeven dat er sprake is van een overtreding maar waarop we niet direct handhavend optreden. Dit instrument kan bijvoorbeeld worden ingezet wanneer een overtreding op dat moment geen prioriteit heeft volgens het handhavingsbeleid of het handhavingsprogramma en er geen capaciteit is om de zaak op te pakken. Een dergelijke brief voorkomt dat er op een later tijdstip niet meer kan worden opgetreden tegen deze overtreding. Met deze brief behouden we het recht om tegen deze overtreding op te treden in een later stadium. Bijvoorbeeld wanneer de prioritering of formatie verandert of wanneer er een verzoek om handhaving binnen komt.

Strafrechtelijke handhaving

Enkele overtredingen waarvoor de gemeente bevoegd gezag is, leveren ook een overtreding van de strafwetgeving op. Voor de handhaving op dit rechtsgebied is het OM bevoegd gezag. Zij wordt hierin bijgestaan door politie en de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). Indien de toezichthouder de overtreding in het midden- of zware segment positioneert, vindt conform het LHSO een overleg met de strafrechtpartner plaats om te bepalen of bestuursrechtelijk, dan wel strafrechtrechtelijk of een combinatie van bestuurs- en strafrechtelijk wordt opgetreden. Per geval wordt afgestemd met de politie en het OM welke aanpak toegepast wordt. Mocht inzet van politie niet noodzakelijk zijn of er is geen capaciteit om op dat moment op te treden kunnen wij onze boa’s inzetten. De gemeente Vught heeft 7,5 fte beschikbaar voor de boa’s. De boa’s kunnen ingezet worden voor diverse overtredingen. Bijgevoegd treft u het Handhavingsuitvoeringsprogramma 2023 (HUP) aan.

Verzoek om handhaving

Bij een verzoek om handhaving kan het proces anders lopen. Een beslissing op een verzoek om handhaving dient namelijk in beginsel binnen acht weken na het verzoek genomen te worden. Indien er sprake is van een overtreding dient binnen acht weken een bestuursrechtelijke sanctie te zijn opgelegd. Het gehele handhavingstraject zoals hierboven beschreven dient derhalve binnen deze acht weken doorlopen te zijn. Bij iedere processtap geven wij een redelijke termijn om de overtreding te beëindigen. Bij een verzoek om handhaving is het derhalve nagenoeg onmogelijk om binnen acht weken het hele beleid te doorlopen. Daarom kan ervoor worden gekozen om bij een verzoek om handhaving een processtap over te slaan danwel te versnellen. Dit is afhankelijk van de casus. Bij verzoeken om handhaving over en weer wordt eerst getracht buurtbemiddeling te starten. Bij dergelijke gevallen zit er achter de handhavingsverzoeken vaak een ander probleem verscholen dat niet uitsluitend met handhaven niet wordt opgelost. Wanneer buurtbemiddeling wordt ingezet kan de beslistermijn worden opgeschort om dit traject af te wachten.