6. Raadsinformatiebrief Notitie Reikwijdte en detailniveau

wind en zon

kwalitatieve GIS-analyse naar oppervlakteverlies en kwalitatieve quickscan

leefomgeving geluid

gebruiksfuncties ruimtegebruik

Beoordelingskader effecten Effecten op het milieu en de omgeving zijn te verdelen in effecten tijdens de aanlegfase en effecten tijdens de exploitatiefase (gebruik, onderhoud, reparaties). Om de effecten per aspect te kunnen vergelijken worden deze op basis van een plus- en min-schaal beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. Hiervoor wordt de beoordelingsschaal gehanteerd zoals weergegeven in tabel 4.2. Deze beoordelingsschaal wordt in de MER voor elk criterium nader gespecificeerd.

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

27

Tabel 4.2 Beoordelingsschaal milieueffecten score

toelichting ---

sterk negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie

--

negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie

-

licht negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie

0

geen effect ten opzichte van de referentiesituatie

+

licht positief effect ten opzichte van de referentiesituatie

++

positief effect ten opzichte van de referentiesituatie

+++

sterk effect ten opzichte van de referentiesituatie

Permanente en tijdelijke effecten Tot slot wordt bij de beoordeling van de effecten onderscheid gemaakt tussen tijdelijke en permanente effecten. • •

4.3

Tijdelijke effecten treden enkel op tijdens de bouw- en aanlegfase. De permanente effecten zijn de effecten die optreden wanneer het voornemen gereed is. De daadwerkelijke milieueffecten die op kunnen treden, moeten passen binnen die van de onderzochte alternatieven. Om dat te monitoren maakt een monitoring- en evaluatieprogramma deel uit van de MER (zie hierna).

Kennisleemten, monitoring en evaluatie

In de MER wordt aangegeven welke kennisleemten er bestaan en wat hun betekenis voor de besluitvorming is. Bij het optreden van kennisleemten wordt de mate van betekenis beoordeeld en wordt zo nodig een monitoringsprogramma opgesteld. Met een monitoringsprogramma kan worden bepaald of de gemeten effecten overeenkomen met de voorspelde effecten en of andere of aanvullende maatregelen nodig zijn om de effecten te beperken. Deze gegevens kunnen tevens worden gebruikt voor de evaluatie van de besluitvorming.

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

28

5.

Publieksparticipatie

Inleiding Tijdens de plan-m.e.r. procedure past de gemeente op verschillende manieren publieksparticipatie toe. In 2020 en 2021 is er al een aantal momenten geweest met publieksparticipatie om te komen tot de ‘Notitie op weg naar een zon- en windvisie’ en de Regionale Energiestrategie (hierna RES 1.0). Allereerst wordt hieronder ingegaan op de participatiesessies in 2021 voor de Notitie op weg naar een zon- en windvisie en de RES 1.0. Vervolgens wordt uiteengezet hoe de publieksparticipatie eruit zal zien voor het opstellen van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau en plan-m.e.r. procedure voor het zon- en windbeleid. Indien vanuit de samenleving initiatieven komen over de invulling van grootschalige opwek, zal de plan-mer uitsluitsel geven over de mogelijkheden en belemmeringen voor het grondgebied van Vught. De gemeenschap wordt van harte uitgenodigd de zienswijzen te benutten om elementen toe te voegen die voor de reikwijdte en detailniveau van de plan-mer van belang zijn. Concrete plannen kunnen pas behandeld worden als de zoekgebieden gereed zijn voor openstelling. Dan zal middels een project-mer en vergunningsproduceres verder op details kunnen worden ingegaan. Participatie ‘Notitie op weg naar een zon- en windvisie voor de gemeente Vught’ In juli 2020 hebben twee fysieke inwonerbijeenkomsten plaatsgevonden in Vught en Helvoirt.

Hier zijn de potentiekaarten besproken met inwoners en is gezocht naar mogelijke zoekgebieden voor zonnevelden en/of windmolens. In juli 2020 is daarnaast een digitale enquête uitgezet waarmee inwoners die niet konden deelnemen aan de bewonersbijeenkomsten hun reactie en mening konden geven op de potentiekaarten. Op basis van de bewonersavonden en de resultaten van de enquête is een kaart met mogelijke zoekgebieden voor zon en wind opgesteld. In het najaar van 2020 is een Provinciale enquête uitgevoerd waarbij Brabanders gevraagd is hun mening te geven over (het proces van) de energietransitie. In april 2021 zijn de zoekgebieden in een webinar besproken met inwoners van Vught. Hierbij is toegelicht waarom deze gebieden aangewezen zijn en hoe tot deze eerste keuze gekomen is. Daarna is aan deelnemers gevraagd te reflecteren op de te onderscheiden zoekgebieden. In de periode april-mei 2021 zijn gesprekken gevoerd met wethouders van buurgemeenten Boxtel, St. Michielsgestel, s-Hertogenbosch en Heusden. Hierbij is gesproken over mogelijkheden om plannen op elkaar af te stemmen.

In mei-juni 2021 zijn gesprekken gevoerd met stakeholders, namelijk: Natuur- en Milieugroep Vught (NMV), Huis en Omgeving in Transitie (HOT), Vughtse Energietransitie (VET), MKB Vught, Brabantse Milieufederatie (BMF), Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO), Jong RES, Enexis, Waterschappen en landgoedeigenaren. Met al deze partijen zijn de zoekgebieden besproken. Daarnaast zijn aandachtspunten en suggesties gevraagd voor de verdere uitwerking. Na de bespreking van de Notitie zijn de volgende bijeenkomsten geweest in het najaar 2021: bijeenkomst met stakeholders (NMV, ZLTO, et al) 22 oktober 2021, een bewonersavond op 1 november 2021, een bijeenkomst met wethouders van de omliggende gemeenten op 17 november 2021, een opiniërende avond voor de gemeenteraad op 18 november 2021 en een afspraak met de waterschappen op 23 november 2021. Op basis van alle informatie die tot nu toe is opgehaald, zijn de zoekgebieden beoordeeld. Hiervoor is gebruik gemaakt van het overwegingskader dat regionaal is opgesteld en bijgevoegd bij de RES 1.0. Voor elk gebied is gekeken naar de potentie, effect op het landschap, mogelijke koppelkansen, maatschappelijke acceptatie en maatschappelijke kosten en baten.

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

29

Participatie Regionale Energiestrategie Noordoost Brabant (RESNOB)

In het kader van het opstellen van de RES in 2021 heeft digitale participatie zich door de maatregelen rondom corona zich snel ontwikkelt. Voor de RES 1.0 heeft er een combinatie van zowel offline als online participatie plaatsgevonden. Vanuit de provincie Noord-Brabant is er een internetconsultatie georganiseerd. Alle RES-regio’s uit Brabant hebben hieraan deelgenomen. Het doel van de consultatieronde was om een betrouwbaar beeld te genereren van de manier waarop inwoners aankijken tegen verschillende onderdelen van de RES. De consultatie is online uitgevoerd met een vragenlijst. Het onderzoek ging op 29 oktober 2020 online en heeft tot en met 10 december 2020 ‘open’ gestaan. De vragenlijst is door 1.655 inwoners uit Noordoost-Brabant ingevuld. De RES-regio voorziet stakeholders in de informatievoorziening door middel van webinars. Op 20 januari 2021 vond een webinar plaats voor de stakeholders van de RES NOB. Deze webinar werd voor een breed publiek georganiseerd en zowel door raadsleden als inwoners bijgewoond. Tijdens het webinar is er met elkaar gesproken over de inhoud van de RES 1.0. De volgende onderwerpen kwamen hierbij onder meer aan bod: de bestuurlijke samenwerking, lokaal eigendom van zonnevelden en windparken, de rol van de klankbordgroep en de rol van de regio. Verschillende stakeholders dachten via de klankbordgroep actief mee over de inhoud van de RES 1.0.

De leden van de klankbordgroep RES NOB komen vanuit verschillende organisaties en zijn een brede vertegenwoordiging van belangen en perspectieven uit de regio (Platform coöperatief duurzaam, Brabant Wonen, Brabantse Milieufederatie, ZLTO, Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN), VNO-NCW Brabant-Zeeland, Staatsbosbeheer, JongRES, Agrifood-Capital, Regio Noordoost-Brabant, Rijkswaterstaat en Rabobank Hart van de Meijerij). JongRES is vertegenwoordigd in de klankbordgroep en zorgt er daarnaast voor dat jongeren uit de regio worden betrokken bij de RES. JongRES heeft onder andere een podcast uitgebracht waarin gasten met verschillende professionele achtergronden werden bevraagd over hoe we gezamenlijk een mooiere wereld kunnen verwezenlijken. JongRES is ook betrokken bij het schrijven van een publieksversie van de RES 1.0. De publieksversie wordt een toegankelijke vertaling van de RES 1.0 en verscheen in het voorjaar van 2021. Participatie NRD en plan-MER zon- en windbeleid Net als bij het opstellen van de Notitie op weg naar een zon- en windbeleid voor de gemeente Vught en de RESNOB, zal er bij het opstellen van de NRD en de Plan-MER voor het lokale zon- en windbeleid mogelijkheid zijn voor publieksparticipatie.

Hiervoor hanteren we de Algemene Inspraak- en Participatieverordening van de gemeente Vught en waar mogelijk sluiten we aan bij participatiemomenten in het traject van de Omgevingswet. Voor de NRD hanteren we, conform de verordening een zienswijze termijn van acht weken vanwege overlap met de basisschool vakantie. De zienswijze periode loopt van 25 juli tot en met 18 september. We kondigen de zienswijze periode en mogelijke manieren van het inbrengen van zienswijzen van tevoren aan via de gemeentelijke kanalen en andere officiële bekendmakingspunten. Voor de plan-m.e.r. hanteren we ook een zienswijze periode waarbij iedereen in de gemeente Vught een zienswijze kan indienen. De zienswijze periode voor de plan-m.e.r. is zes weken, conform de Awb art. 3:16 lid 1. Na de zienswijze periode en verwerking van ingebrachte zienswijzen, organiseert de gemeente een informatiebijeenkomst, voordat definitieve besluitvorming over de plan-m.e.r. door de gemeenteraad plaatsvindt. Iedereen in de gemeente Vught die als belanghebbende aangemerkt kan worden, kan bij deze informatiebijeenkomst aansluiten. Tijdens de informatiebijeenkomst gaan we in op het proces wat we hebben doorlopen voor de NRD en plan-m.e.r..

Ook gaan we in op de inhoudelijke aspecten waarnaar is gekeken en lichten we toe wat het vervolgproces inhoudt: het keuzeproces plaatsingzones (VKA) en het openstellen van de zoekgebieden als projectlocaties. Voor de plan-m.e.r. benaderen we in ieder geval onderstaande stakeholder groepen in het participatietraject: • • • • • •

Vughtse Energietransitie (VET) Huis en Omgeving in Transitie (HOT) Duurzaam Cromvoirt Energiecollectief Vught (ECV) Relevante collectieven van Vughtse bedrijven Relevante natuur en milieu organisaties

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

30

• • • • •

Vertegenwoordigers uit de agro sector Ministerie van Defensie Landgoedeigenaren Enexis / TenneT Relevante andere overheidsinstellingen

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

31

Bijlagen Bijlage 1: Overzicht huidige situatie milieu (PDF) Bijlage 2: Advies commissie Mer op de NRD (PDF)

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

32

COLOFON

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

33

titel

Beleid zon- en windenergie Gemeente Vught

ondertitel

Notitie Reikwijdte en Detailniveau

auteur versie

16-06-2022

documentstatus

concept

projectnummer

2022020

Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau

34

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

Advies in het kort De gemeente Vught wil nieuwe opwekcapaciteit voor hernieuwbare (elektrische) energie mogelijk maken. De ambitie is in 2030 jaarlijks 0,05 Terawattuur (TWh) en in 2050 0,1 TWh duurzaam op te wekken. Zij heeft hiervoor negen zoekgebieden voor windturbineparken en 5

zonnevelden aangegeven (zie figuur 1). Voordat de gemeente keuzes maakt en één of meer van deze zoekgebieden vastlegt in een structuurvisie worden de milieugevolgen onderzocht in een milieueffectrapport (MER). De gemeente heeft de Commissie gevraagd te adviseren over de gewenste inhoud van het MER.

10

Figuur 1: Plangebied en kansrijke gebieden wind en zon (bron: NRD)

Essentiële informatie voor het MER De Commissie beschouwt de onderstaande punten als essentiële informatie in het MER. Voor 15

het meewegen van het milieubelang in het besluit over de structuurvisie moet het MER in ieder geval onderstaande informatie bevatten: 

Concretisering van zoekgebieden voor windturbine- en zonneparken, baken in het MER gebieden helder op kaart af en vermeld per gebied de minimum- en maximumcapaciteit voor wind en zon. Beschrijf in hoeverre milieueffecten al een rol hebben gespeeld bij

20

deze afbakening; 

Alternatieven, stel met de gebieden enkele alternatieven (wind en/of zon) samen die de Vughtse energieambitie kunnen behalen. Vergelijk deze alternatieven op hun milieueffecten. Onderzoek hierbij hoe natuur en landschap zoveel mogelijk kunnen worden ontzien;

25



Conclusies en aandachtpunten alternatievenvergelijking, vat de conclusies en

aandachtspunten die uit deze vergelijking volgen helder samen en ga daarbij in op de haalbaarheid vanuit wet- en regelgeving. Dit overzicht is relevant omdat de raad het MER gaat gebruiken bij een keuze over het voorkeursalternatief. Met een helder overzicht biedt het MER straks voldoende grip op de relevante milieu-informatie daarvoor.

-1-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

Besluitvormers en insprekers lezen in de eerste plaats de samenvatting van het MER. Daarom verdient dit onderdeel bijzondere aandacht. De samenvatting moet als zelfstandig document leesbaar zijn en een goede afspiegeling zijn van de inhoud van het MER. 5 In de volgende hoofdstukken beschrijft de Commissie in meer detail welke informatie het MER moet bevatten. Ze bouwt in haar advies voort op de ‘Concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau’ (hierna NRD) van de gemeente. Ze herhaalt slechts punten die al in de NRD aan de orde komen als dat voor een goed begrip van het advies nodig is of als ze voorstelt de 10

aanpak op onderdelen aan te passen. Achtergrond De gemeente Vught zoekt naar locaties voor grootschalige opwek met zon en/of windenergie. Binnen de gemeente liggen negen zoekgebieden, vier voor wind en vijf voor zon. De gemeenteraad van Vught

15

besluit over de structuurvisie waarin gebieden en (eventuele) randvoorwaarden voor energieprojecten worden vastgelegd. Op grond van het Besluit milieueffectrapportage is de structuurvisie planm.e.r.-plichtig. Voor de structuurvisie gaat het in ieder geval om categorie D22.2 (windturbineparken).

20 Over de Commissie voor de milieueffectrapportage De Commissie is onafhankelijk, bij wet ingesteld en adviseert over de inhoud en de kwaliteit van het MER. Zij stelt voor ieder project een werkgroep samen van onafhankelijke deskundigen. Ze schrijft geen milieueffectrapporten. Dat doet de initiatiefnemer - in dit geval Burgemeester en Wethouders

25

van Vught -. Het bevoegd gezag – in dit geval de gemeenteraad van Vught - besluit over de structuurvisie. De samenstelling en de werkwijze van de werkgroep en verdere projectgegevens staan in bijlage 1 van dit advies. De projectstukken die bij het advies zijn gebruikt, zijn te vinden door nummer 3664 op www.commissiemer.nl in te vullen in het zoekvak.

30

-2-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

Achtergrond Gemaakte en nog te maken keuzes Tijdens het bezoek van de Commissie1 is het tot nu toe doorlopen ‘trechteringsproces’ toegelicht waarbij is aangegeven dat de kansen voor wind en zon voortkomen uit een 5

participatieproces en belemmeringenstudies in het kader van de Regionale energiestrategie 1.0 van Noordoost Brabant (hierna RES NOB). Ook is toegelicht dat enkele zoekgebieden de gemeentegrens overstijgen en om samenwerking met buurgemeenten vragen om een windpark te realiseren.

10

De Commissie adviseert in ieder geval alle hierboven genoemde stappen en afwegingen expliciet te maken en goed te documenteren. Zo wordt de uitgangssituatie (energiedoelen en de totstandkoming zoekgebieden) straks helder in het MER vastgelegd. Ga daarbij in op de rol van de studies: ‘Op weg naar een zon- en windvisie voor de gemeente Vught (2021)’, de RES NOB en de ‘Netimpactrapportage RES 1.0 NOB’ vanuit de netbeheerders.

15 Kader voor toekomstige vergunningverlening De raad wil graag het MER kunnen gebruiken om te bepalen of, en zo ja in welke volgorde gebieden ‘preferabel’ opengesteld zouden moeten worden voor projectrealisatie, waarbij de meeste geschikte eerst komen (mogelijke prioritering). De gemeente wil voor 20

energieprojecten buiten de straks geselecteerde gebieden stringent beleid voeren.2 De Commissie adviseert dit kader nog helder te beschrijven in het MER, zodat het een rol kan spelen bij de te maken keuzes en afwegingen over de structuurvisie.

Te nemen besluiten Beschrijf in het MER duidelijk hoe de structuurvisie3 tot stand komt en wie waarvoor 25

verantwoordelijk is. Geef aan of naast de genoemde besluiten nog andere besluiten4 nodig zijn voor de keuzes over de zoekgebieden voor wind en zon5. Geef in dat geval ook aan welke dat zijn, wie daarvoor het bevoegde gezag is en wat globaal de planning is.

1 2 3 4 5

Locatiebezoek d.d. donderdag 25 augustus in Vught met vertegenwoordigers van de gemeente Vught en de Commissie. Dit is nog niet vastgelegd in gemeentelijk beleid, zoals in de gemeentelijke verordening of een structuurvisie.

De gemeente heeft aangegeven dat de structuurvisie waarschijnlijk opgenomen wordt in haar (latere) Omgevingsvisie. Denk bijvoorbeeld aan een beleidskader en/of aanpassing van de gemeentelijke verordening cq Omgevingsplan.

De Commissie heeft al van de gemeente begrepen dat Regionaal vanuit de RES NOB ook een milieueffectrapport opgesteld wordt voor grootschalige opwek. Deze zal mogelijk parallel aan elkaar gaan lopen, waardoor er mogelijk kansen zijn voor hergebruik van onderzoeksresultaten.

-3-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

Zoekgebieden en alternatieven De gemeente heeft aangegeven dat het MER geen voorkeursalternatief (VKA) zal bevatten. Deze zal op basis van het MER samen met de raad en andere partijen in een later stadium gemaakt worden. De NRD stelt voor om de zoekgebieden onderling te vergelijken om een 5

latere prioritering voor het opstellen van gebieden mogelijk te maken. Dit geeft een beeld per zoekgebied. De Commissie ziet dit als een nuttige 1e stap. De Commissie constateert dat alle zoekgebieden samen bij maximale invulling ruimte bieden voor een veelvoud van het beoogde vermogen van het RES-bod (0,1 Twh 2050). De gebieden

10

verschillen daarbij onderling sterk (oppervlakte, landgebruik et cetera). Hierdoor is er ruimte om afwegingen en keuzes over de zoekgebieden te maken.6 Het VKA kan (of zal) straks dan ook bestaan uit combinaties van (mogelijk deels ingevulde) zoekgebieden. Om voldoende inzicht hierin te krijgen adviseert de Commissie uit te gaan van de volgende twee stappen:

15

1.

voldoende grip krijgen op de afzonderlijke zoekgebieden, hun milieubeperkingen en potentie door ze verder te concretiseren (zie §3.1 en §3.2 van dit advies);

2.

ontwerpen van enkele alternatieven die bestaan uit combinaties van (delen van) zoekgebieden voor de Vughtse energieambitie (2050), en de milieueffecten hiervan te vergelijken (zie §3.3 en §3.4 van dit advies).

20 De informatie die dit oplevert vindt de Commissie om de volgende redenen essentieel: 

gebieden worden hiermee ook in samenhang beoordeeld, zo ontstaat bijvoorbeeld inzicht hoe bij elkaar gelegen energielocaties het beste geoptimaliseerd kunnen worden. Het maakt ook een gemeentebrede afweging mogelijk tussen de energieopbrengst van

25

gebieden (wind en/of zon) en de daaruit voortvloeiende milieueffecten; 

door de vergelijking ontstaat tijdig een beeld van de stapeling van milieueffecten - denk aan cumulatieve effecten op natuurwaarden en landschap – en niet achteraf. Dit kan ook relevant zijn in het kader van de uitvoerbaarheid (denk bijvoorbeeld aan latere toetsing van energieprojecten aan wet- en regelgeving en netaansluiting).

30

Afbakening zoekgebieden De zoekgebieden staan nu globaal op kaart en zijn nog niet begrensd. De Commissie heeft begrepen dat de gemeente al de beschikking heeft over belemmeringen- en kansenkaart voor windturbines. Actualiseer deze waar nodig, en vul indien nodig aan. Bij dit type kaarten wordt vaak verschillend omgegaan met de status van beschermde natuurgebieden, van ‘hard’

35

(op voorhand uitsluiting) tot ‘zacht’ (onder voorwaarden energieprojecten mogelijk). Leg kort uit welke uitgangspunten Vught hanteert. Voor zonnevelden zijn nog geen kaarten voorhanden. De Commissie adviseert dergelijke kaarten ook voor zon te maken.

40

Gebruik deze belemmeringen- en kansenkaarten vervolgens om de zoekgebieden in het MER concreet te begrenzen en onderbouw dit kort. Waar nodig of gewenst kunnen deze grenzen op basis van het MER-onderzoek later nog bijgesteld worden.

6

Indien per gebied minder ruimte gereserveerd wordt voor duurzame energieopwekking (wind en/of zon) zullen

logischerwijs meer gebieden nodig zijn. De milieueffecten per gebied (waarschijnlijk lager) en gemeentebreed (mogelijk hoger of juist anders) wijzigen dan en visa versa.

-4-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

Uit de belemmeringen- en kansenkaarten voor zon kunnen mogelijk ook nieuwe inzichten over andere kansrijke zoekgebieden voor zonnevelden ontstaan. De Commissie kan dit op basis van de nu beschikbare informatie niet inschatten. Mocht dit het geval zijn dan geeft de Commissie in overweging deze nog mee te nemen.

5

Minimum en maximumcapaciteit per afgebakend zoekgebied Inzicht in een mogelijke inrichting en (opwek)potentie per zoekgebied komt in beeld door uit te gaan van een minimum- en maximumcapaciteit voor duurzame energieopwekking. Voor windturbines kan dit bepaald worden door uit te gaan van een minimale7 en (theoretische) maximale vulling die met behulp van enkele opstellingsvarianten bepaald

10

wordt. De Commissie denkt hierbij aan turbines van 4,5 en 6 megawatt (MW) en het variëren in aantallen turbines of met verschillende afstanden tot gevoelige functies. Onderzoek naar andere variaties voor opstellingen voor windturbines in het MER lijkt de Commissie gezien de beperkte opstellingsruimte voor turbines in Vught niet nuttig.8

15

Voor zon kan bijvoorbeeld worden uitgegaan van een minimumvariant met een kleine oppervlakte aan zonnevelden per zoekgebied. Een maximumvariant kan bepaald worden door een (realistische) inschatting van meer hectare per zoekgebied.9 Kleinschalige windturbines

20

De NRD kondigt ook onderzoek naar de mogelijkheden voor ‘kleinschalige windturbines’ aan.10 Maak hiertoe in het MER eerst in een voorstap duidelijk aan welke typen kleinere of zogenaamde mini-turbines de gemeente bij de overweging wil betrekken. Breng hiervan globaal de positieve (energieopbrengst) en negatieve effecten (bijvoorbeeld aanvaringsslachtoffers onder vogels en vleermuizen) in beeld. Schat vervolgens de

25

opwekpotentie (bandbreedte minimum en maximum) van deze turbines in voor de gehele gemeente. Hiermee is duidelijk welke ordegrootte aan energieopbrengst ‘kleinschalige windturbines’ kunnen hebben in Vught en wat de positieve en negatieve milieueffecten daarvan zijn. Bepaal op basis hiervan op welke wijze ‘kleinere windturbines’ verder meegenomen worden in het MER-onderzoek.

30

Uit te werken alternatieven Door te variëren in aantal en capaciteit van zoekgebieden wordt invulling gegeven aan onderzoek van alternatieve oplossingsrichtingen met mogelijke milieuvoordelen (wat in een MER gebruikelijk is) en worden gebieden in samenhang bekeken. Het uitwerken van enkele alternatieven gaat via het maken van logische combinaties van

35

zoekgebieden. Denk hierbij aan: 

alleen wind of zon, dat wil zeggen een alternatief met alleen windturbines of juist alleen zonnevelden om deze milieuverschillen duidelijk in beeld te krijgen;

7

Bijvoorbeeld met behulp van grotere afstanden tot (clusters van) woningen kunnen minimumvarianten voor gebieden voor

8

Dit blijkt uit de belemmeringenkaarten voor windturbines uit de notitie ‘Op weg naar een zon- en windvisie voor de

9

Ga hierbij uit van een compact zonneveld. Denk bijvoorbeeld aan een capaciteit van één Megawattpiek per hectare

windturbines afgebakend worden. gemeente Vught (2021)’.

(ongeveer 2.000 – 3.000 panelen per hectare).

10

Zie pagina 21 van de NRD.

-5-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022



concentratie vs verspreiden, dit maakt milieuverschillen tussen een strategie met energielocaties dicht bij elkaar ten opzichte van sterk verspreid zichtbaar;

 5



integrale gebiedsontwikkeling, integreer wensen van de gemeente voor energieclusters11 duidelijk in één van de alternatieven;

netinfrastructuur, kijk naar de (on)mogelijkheden van het huidige elektriciteitsnetwerk en nieuw aan te leggen netinfrastructuur die de verschillende gebieden hebben;



zoekgebieden gedeeltelijk benutten, benut alleen delen van een zoekgebied in een alternatief als dat substantiële milieuvoordelen biedt. Hiermee wordt de milieuwinst hiervan zichtbaar.

10

Vergelijk vervolgens de milieueffecten van de alternatieven onderling en met de referentie (zie §3.5 van dit advies).

Conclusies en aandachtspunten alternatievenvergelijking De gemeente heeft aangegeven dat het MER geen VKA zal bevatten, en dat het VKA later bepaald wordt door de raad. Vat de conclusies en aandachtspunten die uit de 15

alternatievenvergelijking volgen helder samen en ga daarbij ook in op de haalbaarheid vanuit wet- en regelgeving. Dit overzicht is relevant omdat de raad het MER gaat gebruiken bij een keuze over het voorkeursalternatief. Met een helder overzicht biedt het MER straks voldoende grip op de relevante milieu-informatie daarvoor. Op basis van het MER kunnen dan goed onderbouwde afwegingen over de structuurvisie

20

gemaakt worden.

Referentie In een MER is het gebruikelijk de effecten van de alternatieven te vergelijken met de referentiesituatie. De NRD geeft op pagina 18 aan dat de referentiesituatie in dit geval de situatie is waarbij geen nieuwe wind- en zonneparken gerealiseerd worden binnen de 25

zoekgebieden. De gebieden ontwikkelen zich dan conform het vastgesteld of voorgenomen beleid, maar dus zonder verdere realisatie van grootschalige wind- en zonne-energie. Hierbij verandert dus de toekomstige milieutoestand van de verschillende zoekgebieden in de tijd (bijvoorbeeld 2030 en 2050).

30

De Commissie adviseert echter om in dit MER de huidige milieusituatie als vast referentiepunt bij het milieuonderzoek te hanteren12 en ze te gebruiken voor de milieuvergelijking van de alternatieven. Het is ook voor inwoners van het gebied een herkenbare situatie.

11

De gemeente heeft voorkeur om in het MER integrale gebiedsontwikkeling van zoekgebieden te bekijken als alternatief voor

meerdere losse energielocaties. Hierbij wordt gedacht aan clusters van energieprojecten die onderlinge samenhang hebben of direct tot meerwaarde leiden voor de omgeving. 12

De Commissie constateert dat gezien de energieambities van de gemeente (2030 en 2050) en de lange looptijd (30 jaar) het

complex en onzeker is om de toekomstige toestand van het milieu in een zoekgebied conform het vastgesteld of

voorgenomen beleid te voorspellen. Hierdoor is bovenstaande (op zichzelf juiste) werkwijze mogelijk minder geschikt voor

dit MER. In dergelijke gevallen kan soms een scenariobenadering uitkomst bieden. Echter, het is in dit geval onzeker of het ontwikkelen van enkele scenario’s daadwerkelijk tot een betere alternatievenvergelijking zal leiden. Voor de periode tot

2050 zal dan voor autonome ontwikkelingen in het landelijk gebied, voor verstedelijking en voor natuur de toekomstige

milieutoestand op een zodanige wijze per zoekgebied voorspeld moeten worden dat uitspraken kunnen worden gedaan. In het kader van de periodieke actualisaties van de RES NOB kan/zal overigens wel rekening gehouden worden met toekomstige ontwikkelingen en milieugevolgen daarvan. En kan (nog) bijgestuurd worden waar nodig.

-6-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

Detailniveau milieu-informatie De milieueffecten van de alternatieven moeten onderling en met de referentie worden vergeleken. Vergelijk bij voorkeur op grond van kwantitatieve informatie en betrek daarbij de grens- en streefwaarden van het milieubeleid. 5

Laat zien voor welke milieuaspecten er onvoldoende informatie is door gebrek aan gegevens. Spits dit toe op aspecten die in de besluitvorming een belangrijke rol spelen, zodat de consequenties van het tekort kunnen worden beoordeeld. Geef ook aan hoe dat wat ontbreekt, op korte termijn kan worden ingevuld. Onderscheid effecten die optreden tijdens de aanlegfase13 en effecten die zich in de gebruiksfase voordoen.

10 De tabel in §4.2 van de NRD somt de milieuaspecten op die zullen worden onderzocht. De onderzoeksaanpak is voor een groot aantal aspecten al uitgewerkt. Dit advies bevat op een aantal punten aanbevelingen.

Landschap 15

De Commissie constateert op basis van de beperkingen in de gemeente voor windparken dat in een groot deel van de gemeente geen turbines aan de orde zijn. Bij de vier gebieden die mogelijk wel kansrijk zijn, zal het onderzoek naar de gevolgen voor het landschap in moeten gaan op (combinaties van) windgebieden die landschappelijk verschillen en/of aantrekkelijker zijn. Samenwerking met buurgemeenten en al dan niet aansluiten bij bestaande en nieuwe

20

windparken daar, speelt hierbij een rol. Ga daar in het MER op in. Voor zonnevelden lijkt de keuzeruimte voor de inrichting van zoekgebieden wel erg groot. De landschappelijk effecten zullen afhankelijk daarvan waarschijnlijk sterk verschillen. De meeste zoekgebieden liggen nu enigszins solitair en ogenschijnlijk willekeurig in het

25

landschap en kunnen de landschappelijke samenhang dus relatief sterk beïnvloeden. Tegen deze achtergrond adviseert de Commissie in het kader van dit MER een landschappelijke totaalvisie voor zonne-energie in Vught te maken. Onderwerpen om in een dergelijke visie te behandelen zijn bijvoorbeeld: de aansluiting van zoekgebieden op het omringende landschap, spreiden vs concentreren, zichtbaarheid en mogelijke landschappelijke inpassing,

30

natuurcompensatie et cetera. Ook wensen vanuit de gemeente, zoals de eerder genoemde gebiedsontwikkeling, ‘meekoppelkansen voor natuur of recreatie’ en ruimtelijke kwaliteit kunnen een plek krijgen. Een dergelijke visie kan helpen bij de concretisering van de ’zoekgebieden’ zoals in hoofdstuk 3 van dit advies genoemd.

35

Mogelijkheden voor landschappelijke inpassing De gemeente heeft in de NRD aangegeven het MER te willen gebruiken om voorkeuren voor landschappelijke inpassing van zonnevelden op een rij te zetten.14,15 Inpassing is daarnaast een mogelijkheid om negatieve effecten op het landschap te verzachten.

13 14 15

Zoals de omvang en de routes van het werkverkeer, over de weg of het water, en de verwachte duur van de aanlegfase. Zie pagina 4 van de NRD.

De Commissie geeft de gemeente Vught in overweging een natuurcompensatie te koppelen aan de ontwikkeling van zon in

het landschap. Denk bijvoorbeeld bij het realiseren van een zonneveld om een gelijk aantal ha van het boerenland om te

vormen naar natuur inclusieve landbouw. Daarmee kan het verlies aan groene ruimte worden gecompenseerd en ontstaat een betere landschappelijke inpassing en meer biodiversiteit.

-7-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

Het is daarom belangrijk dat het MER straks in ieder geval duidelijk laat zien op welke wijze en in welke mate zonnevelden landschappelijk ingepast kunnen worden. Ga daarbij ook in op wat het effect van inpassing zal zijn na een aantal jaren.16 5

Belangrijke uitgangspunten bij landschappelijke inpassing zijn: ‘mate van zichtbaarheid of onzichtbaar’, ‘zomer- en winterbeeld’, beschikbare ruimte om duurzame groenstructuren aan te kunnen leggen’, bijdrage aan biodiversiteit et cetera. Visualisaties

10

Om de afgebakende zoekgebieden te kunnen beoordelen, zijn voor zowel wind als zon enkele (vogelvlucht)visualisaties17 wenselijk. Voor de zonnevelden kan afhankelijk van de invulling per zoekgebied het effect op het landschap sterk verschillen. Aandachtspunt hierbij is dat de werking van eventuele inpassingsmaatregelen duidelijk onderbouwd en zichtbaar gemaakt is. Toon dit met

15

visualisaties aan. Maak deze visualisaties vanaf ooghoogte, van dichtbij en van grotere afstand, vergezeld van een beschrijving van het beeld. Belangrijk is dat een beeld beschikbaar is:

20



van het landschap voor de ingreep;



van het landschap als het zonneveld gerealiseerd is;



na bijvoorbeeld vijf jaar na aanleg om de landschappelijke inpassing met groenstructuren zichtbaar te maken;

Ga hierbij uit van posities waar het zonneveld maximaal zichtbaar is. Bepaal in het MER op basis van de visualisaties en daarvan afgeleide landschappelijke 25

effecten het totaaleffect op het landschap van een alternatief.

Natuur Leg de zoekgebieden op een kaart met de belemmeringen op het vlak van natuur waaronder (de nabijheid van) Natura 2000-gebieden en de overige gebieden die behoren tot het Natuurnetwerk Brabant.18 Houd rekening met externe werking en overweeg daarom om met 30

een bufferzone te werken. Ga ook na of er ecologische hotspots zijn waarbij op voorhand te verwachten is dat de natuurwetgeving aan de ontheffing/omgevingsvergunning voor een windpark of zonneveld in de weg zal staan.19 Beschrijf vervolgens per zoekgebied de ecologische gevolgen van windparken (sterfte door

35

aanvaring, barrièrewerking, aantasting leefgebied) en zonnevelden (aantasting leefgebied) in de aanleg- en gebruikfase. De beschrijving van de effecten in de aanlegfase kan kwalitatief; bij windparken kunnen de effecten in de gebruiksfase beperkt blijven tot vogels en vleermuizen. Ga bij de beschrijving uit van de functie(s) van de zoekgebieden voor de

16 17

Denk hierbij aan de groeisnelheid van bomen en struiken.

Vogelvluchtvisualisaties zijn belangrijk voor het overzicht en om de landschappelijke draagkracht te beoordelen van een

gebied. 3D-visualisaties op ooghoogte laten zien in hoeverre de 'wind- en zonneparken' landschappelijk ingepast zijn.

Deze visualisaties kunnen gemaakt worden vanuit meerdere standpunten. De standpunten worden gekozen aan de hand

van plekken waar de meeste mensen verblijven, recreëren en wonen dus waar ook de meeste waarnemingen plaatsvinden. 18

In het kader van de notitie ‘Op weg naar een zon- en windvisie voor de gemeente Vught’ (2021) lijkt dit voor windturbines

(deels) al gebeurd. Vul dit belemmeringenoverzicht voor wind en zon nog aan waar relevant. 19

De Commissie denkt daarbij aan het weidevogelgebied in de Vugtse Gement. Een verslechtering van de Staat van

Instandhouding van vogelsoorten is op grond van de Wet natuurbescherming/Omgevingswet niet toegestaan. Hiervoor bestaat geen ontheffingsmogelijkheid.

-8-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

relevante soorten, waaronder broeden, slaapplaatsen vogels, rust- en verblijfsplaatsen, foerageerroutes etc. Geef aan hoe de gevolgen verschillen afhankelijk van de invulling van een zoekgebied (minimum- en maximumcapaciteit). 5

Vat vervolgens per alternatief20 de verstorende effecten samen voor zowel de aanlegfase (inclusief eventuele hersteltijd) als de gebruikfase (Natura 2000-gebieden, ecologische kwaliteiten en waarden NNB en de lokale of regionale Staat van Instandhouding per soort of soortgroep).

10

Toetsing aan wet- en regelgeving Toets de gevolgen per alternatief aan de beschermingsregimes voor gebieden en soorten uit de Wet natuurbescherming of de Omgevingswet na inwerkingtreding. Indien significante gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden niet zijn uit te sluiten dan dient een Passende beoordeling te worden opgesteld op het detailniveau dat past

15

bij het besluit.21 De Commissie adviseert in die situatie de Passende beoordeling als bijlage bij het MER op te nemen. Omdat geen VKA wordt gekozen moeten alle relevante alternatieven dan ‘passend’ worden beoordeeld. Bij effecten op soorten dient te worden nagegaan wat de gevolgen kunnen zijn voor de lokale of regionale Staat van Instandhouding. Bij zowel de soort en gebiedsbescherming dient rekening te worden gehouden met cumulatie, bijvoorbeeld de

20

sterfte door andere windparken in het invloedgebied. Zo kan de zogenaamde 1%mortaliteitsnorm22 voor additionele sterfte door een afzonderlijk zoekgebied voor windturbines niet overschreden worden maar in combinatie met andere gebieden mogelijk wel. Een navolgbare risico-inschatting op basis van habitateisen is op dit abstractieniveau voldoende.

25

Indien de ecologische kenmerken en waarden van het NNB beïnvloed worden doorloop dan het beschermingsregime uit de provinciale (interim)Omgevingsverordening23.

Leefomgeving De NRD geeft al een volledig overzicht van de milieuaspecten met betrekking tot leefbaarheid Hanteer daarbij vooral richtafstanden tussen woningen en windturbines. Contouren (geluid, 30

slagschaduw) zijn voor dit abstractieniveau volgens de Commissie niet zinvol. Dat geldt ook voor het thema geur. De NRD benoemt voor windturbines niet de te onderzoeken waarden en normen (voor geluid, slagschaduw, veiligheid). Het daartoe gehanteerde Activiteitenbesluit is door de rechter

35

buiten werking verklaard.24 Dat betekent dat de daarin opgenomen normen niet mogen worden gehanteerd bij de toetsing van (wind)energieprojecten. De Commissie geeft in overweging om in dit MER - vooruitlopend op landelijk en/of gemeentelijk beleid en vergunningverlening van de windturbines - al te onderzoeken en te onderbouwen welke

20 21

Samengesteld uit één of meerdere zoekgebieden met een bepaalde vulling van wind en zon.

Indien die wel met zekerheid kunnen worden uitgesloten dan kan een (vormvrije) voortoets volstaan. Houd er rekening mee

dat mitigerende maatregelen alleen in een Passende beoordeling kunnen worden onderzocht. 22

Indien een grotere sterfte dan 1% van de totale jaarlijkse sterfte van de betrokken populaties vogels of vleermuizen

optreedt, kan afbreuk van de gunstige staat van instandhouding niet worden uitgesloten en is een plan niet uitvoerbaar binnen de kaders van de natuurbeschermingsregelgeving. 23 24

Zie hiervoor de website van de provincie.

Zie https://www.raadvanstate.nl/@125920/milieubeoordeling-voor-windturbinenormen/.

-9-

3664rd wind en zon Vught conceptadvies

3 oktober 2022

normen de gemeente wil hanteren. De normen kunnen de afbakening en keuze van zoekgebieden namelijk beïnvloeden (door bijvoorbeeld andere richtafstanden te hanteren).

Energieopbrengst (klimaatmitigatie) Geef per zoekgebied de energieopbrengst per jaar voor zon en wind aan, uitgaande van de 5

maximale en minimale variant als hierboven besproken. Ga daarbij uit van de gebruikelijke parameters (denk aan 4,5 en 6 MW turbines en tot 1 MWp zon per hectare) en bepaal de jaarlijkse energieopbrengst op hoofdlijnen. Voor het abstractieniveau van dit plan-MER is een gedetailleerder onderzoek niet zinvol.

Overig 10

Vorm en presentatie Bijzondere aandacht verdient de presentatie van de vergelijkende beoordeling van de alternatieven samengesteld uit combinaties van zoekgebieden. Presenteer de vergelijking bij voorkeur met behulp van tabellen, figuren en kaarten. Zorg ervoor dat: 

15

het MER (hoofdocument) zo beknopt mogelijk is, onder andere door achtergrondgegevens niet in de hoofdtekst zelf te vermelden, maar in een bijlage op te nemen;



een verklarende woordenlijst, een lijst van gebruikte afkortingen en een literatuurlijst zijn opgenomen;

 20

recent, goed leesbaar kaartmateriaal is gebruikt, met duidelijke legenda.

Samenvatting van het MER De samenvatting is het deel van het MER dat vooral wordt gelezen door besluitvormers en insprekers en het verdient daarom bijzondere aandacht. Het moet als zelfstandig document leesbaar zijn en een goede afspiegeling zijn van de inhoud van het MER. Daarbij moeten de belangrijkste zaken zijn weergegeven, zoals:

25



de belangrijkste effecten voor het milieu bij het uitvoeren van de alternatieven (die samengesteld zijn uit combinaties van zoekgebieden), de onzekerheden en leemtes in kennis die daarbij aan de orde zijn;



de vergelijking van de alternatieven.

-10-

Milieutechnische aspecten huidige situatie gemeente Vught

1/8

Inleiding In onderstaand document zijn de meest voorkomende milieuaspecten (inclusief water) voor de gemeente Vught voor u in kaart gebracht. De hier getoonde informatie1 vormt de basis voor de m.e.r. procedure om nader te onderzoeken waar grootschalige opwek mogelijk zal zijn. Hierbij gaan we nog niet in op specifieke situaties of opstellingen. Het PlanMER zal met voorkeursalternatieven komen. Hierbij houden wij voor de diverse opwekvormen rekening met een bandbreedte in milieueffecten omdat we nu nog niet kunnen aangeven welke specifieke installaties geplaatst zullen gaan worden in de toekomst. Dit zal in een vergunningsaanvraag en bijbehorende ruimtelijke onderbouwing worden onderbouwd als er concrete aanvragen worden ingediend vanaf 2024. Kaart zoekgebieden

Figuur 1 Zoekgebieden zon- en wind, Uit notitie; Op weg naar een zon- en windvisie voor de gemeente Vught, 2021

1 Vindplaats voor allerlei kaartmateriaal

https://www.atlasleefomgeving.nl/

2/8

Geluid Onderstaande kaart geeft een totaal beeld van Alle geluid tezamen: verkeer en spoorgeluid.

Uitleg bovenstaande kaart – afkomstig legenda van de site Op deze kaart zie je hoeveel geluid verschillende bronnen bij elkaar opgeteld veroorzaken. Het gaat hier om het gemiddelde geluidsniveau per jaar van wegverkeer, treinverkeer, vliegtuigen, industrie en windturbines.

Meer geluid langs drukke wegen U ziet dat wegen veel geluid veroorzaken. Ze lichten rood op de kaart op. Lees meer over omgevingsgeluid.

Wie heeft de kaart van geluid gemaakt? De maker is het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Om de hoeveelheid geluid uit te drukken is gebruik gemaakt van Lden (Level Day-Evening-Night). Dit is een maat om uit te rekenen hoeveel geluid er gemiddeld per etmaal aanwezig is. De categorieën van ‘zeer goed’ tot ‘zeer slecht’ komen uit de Nota van Toelichting bij de Aanvullingsregeling geluid. Deze indeling is afgeleid van studies naar de relatie tussen geluid en hinder. Alle geluidbronnen tellen even zwaar mee (er is geen weging gedaan). Hoe de kaart verder precies gemaakt is leest u bij Veelgestelde vragen of bekijk de informatie in het Nationaal Georegister. Bij andere vragen over de totstandkoming van deze kaarten kunt u ook zelf de helpdesk mailen.

Toepassing geluidsbelastingskaarten U kunt de kaart hier downloaden (156 MB) en openen met software voor kaarten. Let op: de kaart geeft alleen een globaal beeld van de hoeveelheid geluid in Nederland en u treft hierop uiteraard ook de situatie aan in Vught met alle bekende data hierin verwerkt. Voor het toetsen van geluidniveaus aan de normen, bijvoorbeeld voor 'geluidbelasting op de gevel' is deze kaart niet geschikt en wordt in het PlanMER een geluidsonderzoek vereist.

3/8

Deze tekst is opgesteld door Atlas Leefomgeving en voor het laatst bewerkt op 28-5-2021 Alleen geluid wegverkeer

Alleen geluid van spoorverkeer

https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten?config=3ef897de-127f-471a-959b-93b7597de188&gm-x=133394.49117744528&gmy=446870.7101390668&gm-z=5&gm-b=1544180834512,true,1;1553764471812,true,0.8;

Uitsnede kaart Vught

4/8

Kaart NO2 stikstofoxiden (bron2: atlasleefomgeving)

Kaart: Fijn stof pm 10

2 kaartmateriaal https://www.atlasleefomgeving.nl/

5/8

Kaart: Fijn stof pm 2,5

--Kaart : water hoogte/diepte bij overstroming

6/8

Kaart: Milieugezondheidsrisico – combinatie kaart geluid en luchtverontreiniging

Milieugezondheidsrisico In het kort U ziet de geschatte invloed van geluid en luchtverontreiniging op de gezondheid in 2016. Gemiddeld is zo'n 5 tot 6 %* van alle ziekte- en sterftegevallen in Nederland toe te schrijven aan milieufactoren. Check hier of uw plek hoger of lager scoort en lees meer over deze indicator bij Meer Weten. Relatie met gezondheid Door luchtvervuiling kunnen mensen astmaklachten krijgen of eerder doodgaan. Omgevingsgeluid kan slecht zijn voor de nachtrust en hart- en vaatziekten veroorzaken of verergeren. De MGR beschrijft hoe groot de gezondheidseffecten van beide risicofactoren bij elkaar opgeteld zijn. Dit verschilt van plek tot plek, afhankelijk van bijvoorbeeld de ligging van wegen, industrie en vliegvelden. Wat kunt u zelf doen? Gaat u verhuizen? Kies dan –zo mogelijk- een plek die zo'n 50-100 meter van drukke wegen ligt. Bent u gevoelig voor luchtverontreiniging? Met de App ‘Mijn luchtkwaliteit' kunt u de luchtkwaliteit van nu checken én de verwachting voor morgen en overmorgen. Klachten kunt u melden bij uw gemeente of GGD.

Over de kaart De kaart is gemaakt door het RIVM in het kader van de ontwikkeling van indicatoren voor beleid.

7/8

Gebruikte gegevens Kaarten met concentraties van fijnstof en stikstofdioxide zijn gecombineerd met kaarten van geluid door weg- en railverkeer voor het jaar 2016. Deze kaarten zijn ook apart te bekijken in de Atlas. Daarnaast is een kaart van geluid door industrie gebruikt uit 2009 (buiten de Atlas) en gegevens voor vliegverkeer over 2016. Tot slot zijn gegevens gebruikt over de kans op nadelige gezondheidseffecten, zoals beschreven in (inter)nationaal onderzoek. Informatie over de duur en ernst van ziektes is meegenomen om de gezondheidseffecten van geluid en luchtverontreiniging bij elkaar op te tellen. Geluidhinder door bijvoorbeeld wegverkeer is niet meegenomen, maar wel te vinden in de Atlas. Beperkingen De uitkomsten zijn schattingen, bedoeld om verschillen van plek tot plek zichtbaar te maken. Er is geen rekening gehouden met het plaatselijke aantal en kenmerken van de inwoners. U kunt de handleiding en rekenregels opvragen via Aanvraag handleiding MGR 1.0. * Deze kaart gaat uit van een gemiddelde milieu gerelateerde ziektelast van ongeveer 5 tot 6 %, wat wil zeggen dat 5 tot 6 % van alle ziekte en sterfte in ons land wordt veroorzaakt door milieufactoren (VTV-2014). Een meer recente schatting gaat uit van ongeveer 4% (VTV-2018). Daarom volgt in 2019 een update van deze kaart.

Deze bijsluiter is opgesteld door de Atlas Leefomgeving in overleg met het RIVM en is voor het laatst bewerkt op 08-02-2019.

Kaartgegevens De bronhouder van deze kaart is Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Bekijk de metadata voor de contactgegevens en de technische beschrijving van de kaart.

8/8