6. Raadsinformatiebrief Notitie Reikwijdte en detailniveau
Tekst van het document
wc Raadsinformatiebrief Datum
8 november 2022
Onderwerp
Notitie Reikwijdte en Detailniveau Z21- 239634
Zaaknummer Documentnr.
UIT /22- 514476
Inleiding In mei 2022 heeft de gemeenteraad de negen zoekgebieden voor zon en/ of windenergie vastgesteld met het raadsvoorstel zon- en windbeleid. Met hetzelfde raadsvoorstel is het college door de gemeenteraad gemandateerd om de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) uit te voeren en vervolgens het PlanMER op te starten. Voordat het verdiepende onderzoek start, wat een PlanMilieueffectrapport (PlanMER) als eindproduct heeft, is het belangrijk om van tevoren een onderzoeksopzet te hebben. In de onderzoeksopzet is de 'reikwijdte' en het 'detailniveau' waar het onderzoek zich op richt uitgewerkt. Zo wordt bijvoorbeeld gekeken naar bepaalde milieunormeringen, ecologische aspecten en de manier van participatie. Deze onderzoeksopzet is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD).
Voorgeschiedenis Op 17 juni heeft u het raadsvoorstel RES 1.0 aangenomen. Op 19 mei 2022 heeft u het raadsvoorstel zon- en windbeleid aangenomen. Voortvloeiend hieruit heeft het college op 12 juli 2022 de concept notitie Reikwijdte en Detailniveau vastgesteld.
Inhoudelijk De gemeente heeft de commissie m.e.r. om advies gevraagd voor de NRD. De commissie m.e.r. heeft een positief advies uitgebracht, met enkele adviespunten die in lijn zijn met de voorgestelde aanpak. Dit blijken zeer waardevolle adviespunten en worden daarom meegenomen in het vervolgproces. De wijzing in de definitieve NRD ten opzichte van de conceptversie, betreft een aantal nuanceringen. Er zijn geen inhoudelijke wijzigingen aangebracht. Het advies van de commissie m.e.r. is bijgevoegd als bijlage. Hiermee is de gemeente in staat om een zorgvuldig en overwogen proces in te gaan richting de uitvraag voor- en uitvoering van de m.e.r. procedure. Het college is op 8 november 2022 akkoord gegaan om te starten met de vervolgfase van het proces: de uitvraag en uitvoering van de m.e.r. procedure.
Participatie De Notitie Reikwijdte en Detailniveau lag van 25 juli tot en met 18 september 2022 ter inzage aan de samenleving van Vught. Iedereen die in de gemeente Vught woont en/ of onderneemt kon in deze periode (bij voorkeur) schriftelijk een zienswijze indienen. Ingebrachte zienswijzen zijn niet bindend, maar worden wel ter overweging meegenomen in het onderzoek. Er zijn geen zienswijzen ontvangen uit deze periode.
1/2
wc Financiën In het raadsbesluit van 19 mei 2022 zijn middelen toegekend voor de m.e.r. procedure. Deze middelen zijn in de bestaande meerjarenbegroting verwerkt, in het budget voor zon- en windbeleid. Waarvan€ 45.000 in 2022 en€ 105.000 in 2023. Communicatie Over de zienswijzeprocedure voor de NRD werd gecommuniceerd. Over het vervolgproces is de gemeenteraad middels deze raadsinformatiebrief geïnformeerd.
Burgemeester en wethouders van Vught, de secretaris, de burgemeester,
W.FF. Keijzers
R.J. van de Mortel
Bijlage(n): Definitief Notitie Reikwijdte en Detailniveau 2. Commissie m.e.r. eindadvies NRD 3. Milieutechnische aspecten huidige situatie gemeente Vught 1.
2/2
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................................................................................................................... 2 Samenvatting ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 4 1.
2.
3.
4.
5.
Inleiding ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 6 1.1
Aanleiding ............................................................................................................................................................................................................................................................ 6
1.2
Doel van deze NRD en plaats in de besluitvormingsprocedure ............................................................................................................................................................................ 6
1.3
Ligging zoekgebieden ........................................................................................................................................................................................................................................... 7
1.4
De noodzaak van een MER ................................................................................................................................................................................................................................. 9
1.5
Te doorlopen procedure en verdere besluitvorming ............................................................................................................................................................................................. 9
1.6
Initiatiefnemers en bevoegd gezag ...................................................................................................................................................................................................................... 11
1.7
Leeswijzer .......................................................................................................................................................................................................................................................... 11
Beleidskader .............................................................................................................................................................................................................................................................. 13 2.1
Nationaal beleid ................................................................................................................................................................................................................................................. 13
2.2
Provinciaal beleid ............................................................................................................................................................................................................................................... 14
2.3
Regionaal beleid ................................................................................................................................................................................................................................................. 15
2.4
Gemeentelijk beleid............................................................................................................................................................................................................................................ 17
Voorgenomen activiteiten en alternatieven ................................................................................................................................................................................................................ 18 3.1
Het voornemen .................................................................................................................................................................................................................................................. 18
3.2
Alternatieven...................................................................................................................................................................................................................................................... 18
3.3
Alternatieven en varianten .................................................................................................................................................................................................................................. 20
Opzet milieuonderzoek voor de MER ....................................................................................................................................................................................................................... 24 4.1
Studiegebied en planhorizon .............................................................................................................................................................................................................................. 24
4.2
Beoordelingskader.............................................................................................................................................................................................................................................. 24
4.3
Kennisleemten, monitoring en evaluatie ............................................................................................................................................................................................................. 28
Publieksparticipatie ................................................................................................................................................................................................................................................... 29
Bijlagen .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 32 Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
2
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
3
Samenvatting De gemeente Vught zoekt naar potentiële locaties voor grootschalige opwek met zon en/of wind energie. Binnen de gemeente liggen negen zoekgebieden, vijf voor zon en vier voor wind. De zoekgebieden worden objectief onderzocht op potentie en haalbaarheid voor zon en/of windprojecten. Hiervoor wordt een plan m.e.r. (Milieueffectrapportage) procedure gevolgd. Binnen de procedure van milieueffectrapportage worden de volgende afkortingen gebruikt: de m.e.r. en het MER. De m.e.r. duidt de procedure van milieueffectrapportage aan, zoals het onderzoek, de inspraak en alle bijkomende adviezen. De afkorting MER staat voor het eindproduct, het milieueffectrapport. Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) Om de plan m.e.r. procedure te starten is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. Dit kan worden beschouwd als de onderzoeksopzet voor de plan m.e.r. procedure. Hierin wordt bepaald wat de omvang wordt van het gebied dat wordt onderzocht en wat daarbinnen al in kaart is gebracht. De NRD gaat in op de achtergronden van het voornemen, beschrijft de te onderzoeken alternatieven en geeft aan welk beoordelingskader de basis vormt voor de milieuonderzoeken voor het op te stellen milieueffectrapport (MER).
Met de NRD wordt vastgesteld of er niets over het hoofd wordt gezien bij het onderzoek, of het om het juiste detailniveau gaat om tot een goede afweging te komen en wordt hiermee bepaald hoe gedetailleerd de plan-m.e.r. vervolgens wordt uitgevoerd. Plan m.e.r. (Milieueffectrapporage) Als een activiteit mogelijk significante nadelige gevolgen op het milieu heeft, kan een m.e.r.-procedure aan de orde zijn (dit hangt mede af van het type activiteit). Het doel van de m.e.r.procedure is om milieu- en natuurbelangen, naast andere belangen, een volwaardige rol te laten spelen bij de besluitvorming. Ook worden daarin maatregelen beschreven om negatieve gevolgen op het milieu te voorkomen of te beperken. De plan m.e.r. procedure is een wettelijk instrument. In het milieueffectrapport worden de milieugevolgen van het initiatief of de activiteit en reële alternatieven hiervoor systematisch, transparant en objectief in beeld gebracht. Ook worden daarin maatregelen beschreven om negatieve gevolgen op het milieu te voorkomen of te beperken. In een milieueffectrapportage wordt onderzoek verricht. Dat onderzoek moet voldoende informatie op tafel brengen om het milieubelang volwaardig te kunnen meewegen in de besluitvorming over een plan of een project.
Dit vereist een scherpe afbakening van ‘reikwijdte en detailniveau': waarop moet het onderzoek zich vooral gaan richten, wat is minder belangrijk, en wat kan zelfs helemaal buiten beschouwing blijven? Milieueffectrapportage (m.e.r.) is wettelijk verankerd in hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer. Naast de Wet milieubeheer is het Besluit milieueffectrapportage belangrijk om te kunnen bepalen of bij de voorbereiding van een plan of een besluit de m.e.r.-procedure moet worden doorlopen. De m.e.r.-procedure is gekoppeld aan de procedure die moet worden doorlopen voor het betreffende plan of besluit, de zogenoemde ‘moederprocedure'. Moment in planfase De MER is wettelijk verplicht in de realisatiefase bij een ruimtelijk traject met grote ruimtelijke impact. Dit is heel divers en geldt bijvoorbeeld ook voor vestiging van een bedrijf. Het instrument is effectiever bij afstemming in de planstudiefase. Daarom is er voor gekozen om nu een NRD en plan m.e.r. in deze planstudiefase. Doel De bedoeling van de Mer-regelgeving is om (in een aantal gelimiteerde gevallen) milieu een volwaardige plaats in de besluitvormingsprocessen van een groot aantal wetten, waaronder de Wro, te geven. De Mer-regelgeving leidt bij diverse ruimtelijke instrumenten tot een uitbreiding van de ruimtelijke onderbouwing op de volgende punten: • • •
Onderzoeken van alternatieven vanuit het milieuperspectief; Aandacht hebben voor locatiekeuze vanuit het milieuperspectief; Hiermee wordt ook gekeken wat waar van toepassing is buiten de grenzen van het (wettelijk) plangebied.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
4
Publieksparticipatie De concept NRD wordt ter zienswijze voorgelegd aan inwoners en betrokken stakeholders als onderdeel van het participatieproces. Ook voor het daadwerkelijke onderzoek zelf, de plan m.e.r., wordt de MER als zienswijze aangeboden. Belangrijk hierbij om op te merken, is dat ingebrachte zienswijzen niet bindend zijn. Wel worden ze meegewogen in het onderzoek. Na de zienswijze periode voor de MER en verwerking van ingebrachte zienswijzen, organiseert de gemeente een informatiebijeenkomst. Dat wordt gedaan voordat definitieve besluitvorming over de MER door de gemeenteraad plaatsvindt. Iedereen in de gemeente Vught die als belanghebbende aangemerkt kan worden, kan bij deze informatiebijeenkomst aansluiten. Tijdens de informatiebijeenkomst wordt ingegaan op het proces wat is doorlopen voor de NRD en plan-m.e.r.. Ook wordt ingegaan op de inhoudelijke aspecten waarnaar is gekeken en wordt toegelicht wat het vervolgproces inhoudt: het keuzeproces plaatsingzones (VKA) en het openstellen van de zoekgebieden als projectlocaties. Wat is mogelijk in de zoekgebieden In het planMER worden alternatieven ontwikkeld die samen de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelrichtingen van wind- en zonne-energie binnen het zoekgebied in beeld brengen.
Er wordt inzicht gegeven in de uitwerking op de landschappelijke inpassing, zoals bijvoorbeeld de effecten van een cluster- of lijnopstelling voor windzoekgebieden en voorkeuren aangegeven voor zonnevelden. Bij het bepalen van de plaats van windturbines wordt gestreefd naar een zo beperkt mogelijke inbreuk op de openheid van het landschap. Omdat een MER de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelrichtingen in beeld moet brengen, worden in het MER zowel de effecten van lijnopstellingen als van clusters beoordeeld. Om een goed woon- en leefklimaat te garanderen, worden bij toetsing van concrete initiatieven voor de realisatie van grootschalige opwek alle wettelijke normen en afstanden voor onder meer slagschaduw, geluid en externe veiligheid gehanteerd. Daarnaast is volksgezondheid een belangrijk wegingsaspect. Initiatieven tot grootschalige opwek van duurzame energie mogen niet leiden tot aantasting van de volksgezondheid. Bij de beoordeling van initiatieven wordt aangesloten op de voor dit aspect dan geldende wet- en regelgeving. De resultaten van het planMER en de keuze voor het voorkeursalternatief worden daarom vertaald in plaatsingszones (volgorde) in de structuurvisie of Omgevingsvisie. Hierna kan er besloten worden welke prioritering er wordt gegeven aan de locaties. De MKBA is onderdeel van dit besluitvorming proces.
Dat kan politiek bepaald worden waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de opgave tot 2030 en de opgave 2030-2050. De gemeenteraad van Vught is het bevoegd gezag voor de ruimtelijke visie en het planMER. Het planMER wordt een bijlage bij de ruimtelijke visie, waarin de gemaakte keuzes aan de hand van de relevante milieu-informatie worden onderbouwd. Na het kiezen van de plaatsingszones kunnen initiatiefnemers een aanvraag doen bij de gemeente voor planologische medewerking voor de bouw van wind- en zonneprojecten. Deze dienen te voldoen aan de criteria die door de gemeenteraad van Vught voor de betreffende plaatsingszones zijn gesteld. De initiatiefnemers kunnen professionele ontwikkelaars zijn, maar zijn bij voorkeur lokale partijen met lokale leden zoals een energiecoöperatie. Het is ook mogelijk dat de gemeente Vught zelf één of meerdere projecten gaat ontwikkelen al dan niet in samenwerking met bovengenoemde lokale stakeholders. Hiertoe ontwikkelt de gemeente momenteel ook beleid.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
5
1.
Inleiding
1.1
Aanleiding
Voor u ligt de Notitie Reikwijdte en detailniveau, een document dat gebruikt wordt om te bepalen wat, zoals de titel al aangeeft, de reikwijdte en het detailniveau aangeeft waarmee voor Vught de Plan-m.e.r. wordt uitgevraagd. We bepalen hier wat de omvang wordt van het totale gebied dat we willen onderzoeken (de reikwijdte) en wat daarbinnen al in kaart willen brengen (het detailniveau). De plan-m.e.r. is een onderzoek om in kaart te brengen of zoekgebieden milieutechnisch geschikt zijn als locatie voor een bepaalde ontwikkeling. In dit geval kijken we naar de ontwikkeling van zonnevelden en/of windturbines op ons grondgebied. We doen dit omdat we als onderdeel van Nederland, de regionale energie strategie, invulling gaan geven aan het lokaal opwekken van energie op een duurzame wijze op Nederlandse bodem. De reden hiervoor ligt weer verbonden in de afspraken die wij wereldwijd hebben gemaakt via het klimaatakkoord van Parijs dat op basis van de IPPC rapporten is opgesteld omdat er wereldwijd behoorlijke ingrijpende maatregelen nodig zijn om ernstige klimaatproblemen te voorkomen. De gemeente wil met de plan-m.e.r. vaststellen waar er grootschalige opwek van elektriciteit kan plaatsvinden. Na deze inventarisatie zal er gekeken worden naar de prioritering van de gebieden.
We onderscheiden hierin twee richtjaartallen voor de afspraken: 2030 (50% van het vermogen) en in 2050 moet de energievoorziening bijna helemaal duurzaam en CO2-neutraal zijn. De NRD is nu de eerste stap in de milieueffectrapportage-procedure (m.e.r.-procedure), die wordt doorlopen ter onderbouwing van de besluitvorming over het nieuwe beleid. Deze NRD gaat in op de achtergronden van het voornemen, beschrijft de te onderzoeken alternatieven en geeft aan welk beoordelingskader de basis vormt voor de milieuonderzoeken voor het op te stellen milieueffectrapport (MER).
Achtergronden Vanuit de Regionale Energiestrategie Noordoost Brabant (RES NOB) heeft de gemeente Vught zoals gezegd twee doelstellingen om duurzame elektriciteit op te wekken: een doelstelling die voor 2030 moet zijn behaald en de doelstelling voor de periode tussen 2030 en 2050. De Vughtse opgave tot 2030 zou volgens de door de gemeenteraad van Vught vastgestelde RES 1.0 gerealiseerd kunnen worden door het aanleggen van energieparken (zon en/ of windenergie) met een vermogen van in totaal 0,05 Terawatt uur (TWh) of wel 50.000 Megawattuur per jaar(MWh/ jr). Dit betreft ook grootschalige energievoorzieningen in de bebouwde omgeving waar dat mogelijk en wenselijk is. Hierbij rekenen we NIET de opwek op particuliere daken. Wel op grootschalige industriële daken, openbaar gebied dat ingericht is voor opwek of andere voorstelbare locaties waar grote vermogens kunnen worden opgewekt van meer dan 15Kwpiek die niet onder de besparingsnoemer vallen. We rekenen op dit moment met de beschikbare cijfers van de RES NOB voor het benodigde oppervlak aan zonneweiden en/ of windturbines. Een mix van beide vormen is daarbij mogelijk. Het behalen van deze doelstellingen met zon- en/of windenergie heeft impact op ons ruimtegebruik, onze leefomgeving en vraagt om een integrale (gebiedsgerichte)aanpak. Daarvoor wil de gemeente Vught dan ook een eigen beleidskader vaststellen.
In het beleidskader worden de afspraken vastgelegd door de gemeente, inwoners en stakeholders gezamenlijk. Het beleidskader bevat de spelregels die zijn gericht op de balans tussen de opgave waar we als Nederland voor staan rondom de energie transitie en het behoud en het versterken van de landschappelijke kwaliteiten anderzijds. Ook zoeken we actief naar het creëren van meerwaarde voor de leefomgeving bij de bouw van zon- en windparken.
1.2
Doel van deze NRD en plaats in de besluitvormingsprocedure
Doel van de NRD De NRD is de eerste fase van het onderzoek naar zoekgebieden waar grootschalige elektriciteitsopwekking plaats zou kunnen vinden. Omdat we alleen op hoofdlijnen weten waar dit kan in onze gemeente werken we in stappen. De Notitie Reikwijdte en Detailniveau gaat hier precies over: We stellen vast of we niets over het hoofd zien bij het onderzoek, of we het juiste detailniveau te pakken hebben om tot een goede afweging te komen en bepalen hiermee hoe gedetailleerd de plan-m.e.r. vervolgens kan worden uitgevoerd. Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
6
Het doel van de NRD is om betrokkenen en belanghebbenden te informeren over de inhoud en diepgang van het nog op te stellen MER en te raadplegen over hun zienswijzen. De reacties worden meegenomen in de verdere uitvoering van het onderzoek. Hiermee is de NRD een belangrijke stap in de procedure in de ontwikkeling van het beleidskader.
Besluitvorming over de NRD Het publiceren van de concept NRD is onderdeel van het participatieproces. De inhoud van de milieuthema’s en de bijbehorende onderzoeken die straks deel uitmaken van het planm.e.r. zijn voorgelegd aan inwoners van de gemeente en betrokken stakeholders. De concept NRD wordt voorts ter advisering aangeboden aan de Commissie voor de milieueffectrapportage en de GGD, specifiek Team Gezondheid, Milieu & Veiligheid Brabant (hierna: GGD). De binnengekomen reacties (zienswijzen) en adviezen worden in deze versie van de NRD verwerkt. Deze NRD wordt, tezamen met de ontvangen reacties en adviezen ter vaststelling aangeboden aan het bevoegd gezag (Het college van burgemeester en wethouders van Vught). Het college zal op basis van dit document, tezamen met de ontvangen reacties en adviezen, deze NRD vaststellen. De definitieve NRD is het uitgangspunt (opdrachtkader) voor het opstellen van het plan-m.e.r..
1.3
Ligging zoekgebieden
In 2021 is de RES NOB vastgesteld in de gemeenteraad. De gemeenten hebben van het Rijk twee jaar de tijd gekregen om hun initiële aanbod verder te concretiseren met wind en zon. Dat moet zoals het er nu uitziet al in juli 2023 bekrachtigd worden. Deze opgave wacht ook voor Vught. In de RES is namens de gemeente Vught een aantal zoekgebieden opgenomen, zie figuur 1.1. De gemeenteraad heeft op 19 mei 2022 definitief ingestemd met deze negen zoekgebieden. Dit besluit vormt daarmee de basis voor het beleidskader voor wind- en zonprojecten in de gemeente.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
7
Figuur 1.1 Ligging negen zoekgebieden: (uit notitie wind en zon Vught 2021) -We kijken naar totaal beeld richting 2050. Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
8
1.4
De noodzaak van een MER
Als een activiteit mogelijk significante nadelige gevolgen op het milieu heeft, kan een m.e.r.-procedure aan de orde zijn (dit hangt mede af van het type activiteit). Het doel van de m.e.r.procedure is om milieu- en natuurbelangen, naast andere belangen, een volwaardige rol te laten spelen bij de besluitvorming. Een milieueffectrapport (MER) beschrijft op objectieve wijze welke milieueffecten te verwachten zijn wanneer een bepaalde activiteit wordt ondernomen.
Onderscheid in definitie tussen m.e.r. en MER Binnen de procedure van milieueffectrapportage worden de volgende afkortingen gebruikt: de m.e.r. en het MER. De m.e.r. duidt de procedure van milieueffectrapportage aan, zoals het onderzoek, de inspraak en alle bijkomende adviezen. De afkorting MER staat voor het eindproduct, het milieueffectrapport. De m.e.r.-procedure kent twee vormen die bij het opstellen van het beleidskader relevant zijn: de plan-m.e.r. en de project-m.e.r. De plan-m.e.r. dient als basis voor de op te stellen ruimtelijke visie, de project-m.e.r. is noodzakelijk voor de onderbouwing van de vergunningsaanvragen voor concrete windenergieprojecten. Voor de zonnevelden die mogelijk worden gemaakt, bestaat naar verwachting geen m.e.r.-plicht1.
Plan-m.e.r.-plicht Een planMER is vereist voor plannen waarin de locatie voor een activiteit met potentieel aanzienlijke milieueffecten wordt aangewezen. Een windturbinepark met een gezamenlijk vermogen van 15 MW of meer, of bestaande uit 10 windturbines of meer is m.e.r.-(beoordelings)plichtig op grond van het Besluit milieueffectrapportage. Dit betekent dat een milieueffectrapport moet worden opgesteld ter onderbouwing van een ruimtelijke visie. Daarnaast geldt ook een plan-m.e.r.-plicht in het geval dat significant negatieve effecten op Natura 2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten. In dat geval is ook een passende beoordeling vereist op grond van de Wet natuurbescherming.
Project-m.e.r.-plicht Indien sprake is van een concreet project voor een windpark van 15 MW of meer, dient het bevoegd gezag (onder meer in het kader van de omgevingsvergunning) een m.e.r.beoordelingsbesluit te nemen waarin wordt onderbouwd of een projectMER nodig is of niet. Initiatiefnemers kunnen ook besluiten om vrijwillig invulling te geven aan de project-m.e.r.plicht. In dat geval is een m.e.r.-beoordelingsprocedure voor omgevingsvergunningaanvragen niet meer van toepassing. Per initiatief wordt beoordeeld of de noodzaak bestaat om een projectMER op te stellen. Praktisch gaat de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant uit van clusters van tenminste 3 turbines waardoor het gecombineerde vermogen van elk windpark al heel snel boven de 15 MW geïnstalleerd vermogen komt. Wij adviseren dringend gebruik te maken van de (vrijwillige) mer bij een dergelijk project, ook als het niet binnen de verplichting valt. De plan-m.e.r. is hiervan de voorbode.
1.5
Te doorlopen procedure en verdere besluitvorming
Van zoekgebieden naar plaatsingszones in het beleidskader De alternatieven bestaan uit óf zonne-energie, óf windenergie of een combinatie van beide. De zoekgebieden voor wind- en zonne-energie moeten worden vertaald naar het ruimtelijk beleid van de gemeente Vught. Vanwege de beperkingen die de provincie Noord-Brabant daaraan stelt in de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant, kan de gemeenteraad van Vught geen bestemmingsplan vaststellen voor nieuwe windturbines en zonnevelden. Dat houdt in dat de gemeenteraad van Vught de gebieden voor nieuwe windturbines en zonnevelden moet aanwijzen door middel van een structuurvisie op de grond van de Wet ruimtelijke ordening. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt, wordt dit een Omgevingsvisie als bedoeld in die wet.
1
Boven de 50 megawattpiek wordt een zonnepark mer-plichtig. Het mer-besluit is opgenomen in het Omgevingsbesluit (Staatsblad 2018, 290; artikelen 11.6-11.8).
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
9
Voor de inhoud van het op te stellen planMER maakt de vorm (structuurvisie of omgevingsvisie) geen verschil. In het planMER worden alternatieven ontwikkeld die samen de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelrichtingen van wind- en zonne-energie binnen het zoekgebied in beeld brengen. De resultaten van het planMER en de keuze voor het voorkeursalternatief worden daarom vertaald in plaatsingszones in de structuurvisie. Hierna kan er besloten worden welke prioritering er wordt gegeven aan de locaties. Dat kan politiek bepaald worden waarbij we onderscheid maken tussen de opgave tot 2030 en de opgave 2030-2050.
Van plaatsingszones naar omgevingsvergunningen voor windturbines en zonnevelden Binnen de plaatsingszones die in de structuurvisie zijn aangewezen, kunnen ontwikkelaars onder voorwaarden een omgevingsvergunning aanvragen bij de gemeente (zie ook paragraaf 5.2.1). Die omgevingsvergunning kan, eveneens op grond van de Interim Omgevingsverordening van de provincie, voor een periode van ten hoogste 25 jaar worden verleend. Dat is voor windturbines en zonnevelden gelijk. Hierna moeten deze energie-installaties verwijderd worden. Hier worden ook de nodige voorwaarden aan gesteld in de vergunning. Voor mogelijke windprojecten (die bestaan uit tenminste drie windturbines) geldt straks de verplichting om te beoordelen of een projectMER moet worden opgesteld. De noodzaak hiervoor zal afhangen van de uitkomsten van het planMER. De gemeente Vught gaat vooralsnog ervanuit dat alle andere windinitiatieven ook een projectMER of een m.e.r.-beoordeling dienen te doorlopen.
Overdragen van het bevoegd gezag voor de omgevingsvergunningen voor windprojecten Voor omgevingsvergunningen voor windprojecten met een opwekkingsvermogen van meer dan 5 MW geldt op dit moment dat het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Brabant het bevoegd gezag is. In lijn met de huidige afspraken binnen de RES zal het gemeentebestuur van Vught voorafgaande aan het vaststellen van de structuurvisie de provincie Noord-Brabant verzoeken om de rol van het bevoegd gezag over te nemen. Voor de exacte kaders verwijzen wij naar het document Governance uitvoering RES 1.0 | 15 februari 2022 | Provinciale rol in relatie tot ruimtelijke planontwikkeling, (specifiek, paragraaf 6.1, 6.2 en 6.3). Er wordt onderscheid gemaakt tussen drie verschikkende reden waarop de provincie zal ingrijpen bij grootschalige energie projecten in de gemeente Vught. Het terugnemen van het bevoegd gezag kan gebeuren op initiatief van: 1. De betreffende gemeente 2. De RES-regio, al dan niet tegen de wens van de betreffende gemeente 3. De provincie, al dan niet tegen de wens de betreffende gemeente In de eerste situatie komt het verzoek van de betreffende gemeente. De basis hiervoor is de constatering dat het niet lukt om de afgesproken opweklocaties tijdig te realiseren.
Voordat een verzoek aan de provincie wordt gedaan, hebben de partners in de RES-regio zelf al pogingen gedaan om oplossingen te vinden. Pas als dat niet gelukt is, komt de provincie in beeld. Het is dan aan de provincie om te bepalen of ze op dit verzoek ingaat en onder welke voorwaarden dit mogelijk is. In de tweede situatie verzoekt een RES-regio de provincie het bevoegd gezag terug te nemen. Dit kan al dan niet tegen de wens van de gemeente zijn waar de betreffende opweklocatie(s) in gelegen zijn: • •
Als dit gebeurt met instemming van de betreffende gemeente komt de situatie overeen met die zoals hierboven beschreven. Als dit gebeurt tegen de wil van de betreffende gemeente komt de situatie overeen met de derde situatie die hieronder wordt beschreven.
Van de derde situatie is sprake als de provincie het besluit neemt om het bevoegd gezag terug te nemen. Voordat de provincie dit formeel doet doorloopt ze een interventieladder. Deze ladder bepaalt welke interventies in welke situaties mogelijk zijn en welke randvoorwaarden hierbij gelden, waarbij de impact van de interventies stapsgewijs steeds groter wordt. Een uiterste interventie van de provincie is dat zij actief besluit de rol van bevoegd gezag van een gemeente terug te nemen. Deze interventie dient gezien te worden als een ultimum remedium als er geen andere uitweg meer mogelijk is. Zoals hiervoor beschreven geschiedt de overname idealiter alleen op verzoek van een individuele gemeenten of van de samenwerkende partijen in een regio, waarbij de provincie de ruimte heeft om hier wel of niet op in te gaan. Een eenzijdige, ongewilde ingreep van de provincie zou (rekening houdend met de wettelijke kaders) zoveel mogelijk vermeden moeten worden, aangezien een dergelijke ingreep de spelregels van de samenwerking doorkruist en deze samenwerking onder druk zet. Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
10
Omgevingswet De Omgevingswet gaat alle afzonderlijke wetgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving vervangen. Momenteel staat de inwerkingtreding van deze wet gepland op 1 juli 2023. Het is op dit moment nog niet zeker of de wet per die datum daadwerkelijk in werking gaat treden. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt, zal de aanwijzing van de plaatsingszones voor wind- en zonprojecten gebeuren via een Omgevingsvisie of een Omgevingsplan. Daarom wordt in deze NRD gesproken van een ‘ruimtelijke visie’. Voor de inhoud van het planMER en deze NRD maakt dit geen verschil.
1.6
Initiatiefnemers en bevoegd gezag
Bevoegd gezag De gemeenteraad van Vught is het bevoegd gezag voor de ruimtelijke visie en het planMER. Het planMER wordt een bijlage bij de ruimtelijke visie, waarin de gemaakte keuzes aan de hand van de relevante milieu-informatie worden onderbouwd.
Initiatiefnemers Na het kiezen van de plaatsingszones kunnen initiatiefnemers een aanvraag doen bij de gemeente voor planologische medewerking voor de bouw van wind- en zonneprojecten. Deze dienen te voldoen aan de criteria die door de gemeenteraad van Vught voor de betreffende plaatsingszones zijn gesteld. De initiatiefnemers kunnen professionele ontwikkelaars zijn, maar zijn bij voorkeur lokale partijen met lokale leden zoals een energiecoöperatie. Het is ook mogelijk dat de gemeente Vught zelf één of meerdere projecten gaat ontwikkelen al dan niet in samenwerking met bovengenoemde lokale stakeholders. Hiertoe ontwikkelt de gemeente momenteel ook beleid.
1.7
Leeswijzer
De voorliggende notitie bestaat uit vijf hoofdstukken. Hoofdstuk 2 geeft inzicht in op de relevante beleidstukken, wetten en regelgeving. Hoofdstuk 3 beschrijft het te doorlopen proces en de alternatieven die worden onderzocht. In hoofdstuk 4 wordt het beoordelingskader voor de beschrijving van de milieugevolgen toegelicht, met een daaraan gekoppeld een overzicht van de beoordelingscriteria. Hoofdstuk 5 geeft ten slotte inzicht in het te reeds doorlopen en nog te doorlopen participatieproces. Ook wordt in dat hoofdstuk in gegaan op het communicatieplan.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
11
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
12
2.
Beleidskader
Dit hoofdstuk gaat in op het nationale, provinciale, regionale en gemeentelijke beleid en regelgeving voor wind- en zonne-energie. Het beleidskader schetst de achtergrond van het relevante beleid en regelgeving omtrent wind- en zonne-energie en geeft aan welke kaders gelden voor de ruimtelijke ontwikkeling van grootschalige duurzame energie.
2.1
Nationaal beleid
Klimaatakkoord Het Klimaatakkoord uit 2019 bevat een pakket aan afspraken, maatregelen en instrumenten waarmee de Nederlandse CO 2-uitstoot in 2030 met ten minste 49 % moet zijn teruggedrongen ten opzichte van 1990. Om dit mede te bewerkstelligen is in het Klimaatakkoord afgesproken dat 35 TWh elektriciteit op land duurzaam moet worden opgewekt per 2030 of zoveel eerder als mogelijk is. Dit betreft voornamelijk wind- en zonne-energie. Het voornemen is om decentrale overheden in staat te stellen een goed plan met maatschappelijke acceptatie op te stellen. Het Rijk heeft daarvoor het instrument van de Regionale Energiestrategieën (RES) geïntroduceerd. Hierin is Nederland verdeeld in 30 regio’s (afbeelding 2.1). Per regio verkennen provincies, gemeenten, waterschappen en netbeheerders gezamenlijk de (on)mogelijkheden om op hun grondgebied duurzame energie op te wekken. Maatschappelijke acceptatie van de energietransitie en de manier waarop dat in de regio kan worden gerealiseerd zijn daarbij belangrijke doelen van de RES.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
13
Afbeelding 2.1 De 30 RES-regio’s op kaart met in geel ‘Noordoost Brabant’.
Nationale Omgevingsvisie De Rijksoverheid kiest in de Nationale Omgevingsvisie voor het realiseren van de opgave van duurzame energie voor de kwaliteit van de omgeving en het combineren van functies. Grootschalige clustering van de productie van duurzame energie (door windturbines, eventueel in combinatie met zonnevelden) heeft de voorkeur. Daarbij moet rekening gehouden worden met andere waarden, zoals landschappelijke kenmerken, nationale veiligheid, natuur, cultureel erfgoed, water en bodem én maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak. Bewoners moeten betrokken zijn, invloed hebben en meeprofiteren in de opbrengsten. Dit kan onder andere door middel van een participatietraject waarbij kernwaarden van het gebied bij burgers van de gemeente Vught worden opgehaald.
2.2
Provinciaal beleid
Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant De provincie Noord-Brabant heeft in haar ‘Interim Omgevingsverordening’ de nodige spelregels opgenomen met betrekking tot nieuwvestiging van wind- en zonne-energie. Artikel 3.37 van de verordening stelt nadrukkelijk regels voor het plaatsen van windturbines met een bouwhoogte van tenminste 25 m: •
de windturbines moeten inpasbaar zijn in de omgeving;
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
14
• • • •
er is sprake van een geclusterde opstelling van minimaal drie windturbines; de mogelijkheid om te participeren voor de omgeving moet aanwezig zijn; de plannen moeten zijn afgestemd met de omliggende gemeenten en de netwerkbeheerder; de verleende omgevingsvergunning is ten hoogste 25 jaar geldig.
Voor zonnevelden gelden soortgelijke voorwaarden, waarbij de ontwikkeling dient te passen binnen de omgeving en maatschappelijke meerwaarde geeft. Vanuit het beleid bestaat een voorkeur voor de plaatsing van zonnepanelen op daken of op braakliggende gronden in of aansluitend op stedelijk gebied. Dat heeft het voordeel dat ze dicht bij de gebruiker en energiesystemen worden geplaatst, wat bijdraagt aan zorgvuldig ruimtegebruik en effectief is vanuit kostenminimalisatie. De provinciale verwachting is dat dit onvoldoende blijkt om in de behoefte te voorzien. Daarom wordt de mogelijkheid geboden om onder voorwaarden zelfstandige opstellingen van zonne-energie te ontwikkelen in landelijk gebied. In het m.e.r.-proces wordt geanticipeerd op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De Interim Omgevingsverordening wordt bij inwerkingtreding van de Omgevingswet vervangen door de Omgevingsverordening. Deze Omgevingsverordening is op 11 maart 2022 vastgesteld door de Provinciale Staten. De nieuwe verordening treedt pas bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet in. Ten opzichte van de Interim Omgevingsverordening zijn geen inhoudelijke wijzigingen doorgevoerd met betrekking tot de ontwikkeling van zonnevelden en windturbines. Provincie heeft vastgelegd in haar beleid2 dat het primaat voor de ontwikkeling van het omgevingsbeleid - in lijn met de Omgevingsvisie - bij gemeenten ligt.
Om de gemeenten hierbij de maximale ruimte te geven, is de provincie bereid om daar waar zij bevoegd gezag is inzake de omgevingsvergunning, het bevoegd gezag over te dragen aan de gemeente, zolang de gemeente kan voldoen aan de voorwaarden die hiervoor in de Elektriciteitswet en op termijn de Energiewet zijn opgenomen. Daarmee ligt de uitvoering - in overeenstemming met de uitgangspunten in de Omgevingsvisie - primair bij de gemeenten en neemt de provincie, waar nodig en passend, een ondersteunende rol in. Om de provinciale doelstellingen te behalen kan het in uitzonderlijke gevallen echter nodig zijn dat de provincie zelf de uitvoering ter hand neemt. Dit kan door de rol van bevoegd gezag niet aan gemeenten over te dragen dan wel van gemeenten weer terug te nemen. In deze situaties is het belangrijk dat de eerder geformuleerde spelregels voor de samenwerking centraal blijven staan. Deze spelregels zijn gestoeld op een gedeeld eigenaarschap voor de opgaven die voorliggen, respect voor elkaars rollen en onderling vertrouwen. De provincie geeft het vertrouwen aan gemeenten. Indien gemeenten afspraken niet nakomen wordt dit vertrouwen geschaad en kan de provincie overgaan tot interventies. Hierdoor kunnen de geformuleerde spelregels onder druk komen te staan. Dergelijke interventies kunnen immers direct ten koste gaan van het opgebouwde vertrouwen in de samenwerking.
2.3
Regionaal beleid
Regionale Energiestrategie Noordoost Brabant (RES NOB) Alle RES-regio’s in Nederland maken plannen over hoe en waar duurzame energie met zon en wind kan worden opgewekt. Voor de regio Noordoost Brabant komen deze plannen samen in de Regionale Energiestrategie (RES NOB). De RES NOB geeft daarmee namens de regio (afbeelding 2.1) invulling aan de afspraken die gemaakt zijn in het kader van het landelijke klimaatakkoord (paragraaf 2.1). In de RES is opgenomen dat de regio in 2030 1,6 TWh (gelijk aan 5,8 PJ) hernieuwbare elektriciteit bijdragen aan de doelstelling van de nationale tafel Elektriciteit uit het Klimaatakkoord (4,6% van de 35 TWh). Elke gemeente in de regio heeft in de RES NOB gebieden aangedragen waarbinnen zon- en windprojecten gerealiseerd kunnen worden. De door de gemeente Vught aangedragen gebieden zijn aangegeven op afbeelding 2.2 en 2.3. Bij de totstandkoming van de RES in 2021 was daarbij nog sprake van een aanwijzing onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad van Vught. De gemeenteraad heeft op 19 mei 2022 de eerdere voorlopige aanwijzing tot een definitieve aanwijzing bekrachtigd.
2 Governance uitvoering RES 1.0 15 februari 2022 Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
15
Afbeelding 2.2 Zoekgebieden windenergie in RES NOB met in licht blauw aangegeven de zoekgebieden in de gemeente Vught, waarin zoekgebied later is toegevoegd naar aanleiding van specifiekere kaarten in de notitie Zon en Wind 2021.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
16
Afbeelding 2.3 Zoekgebieden zonne-energie in RES NOB met in licht geel aangegeven de zoekgebieden in de gemeente Vught
2.4
Gemeentelijk beleid
De gemeente heeft de Nota Energie en Klimaat in voorbereiding voor vaststelling in 2022. Dit beleidskader stelt ook op hoofdlijnen het ambitieniveau en de opgave vast voor Vught. Daarnaast houden wij rekening met de volgende beleidsthema’s: • • • • • •
RES 1.0 vastgesteld op 17 juni 2021 door de gemeenteraad van Vught. 2022-2026 Op weg naar een water robuust en klimaatbestendig Vught 28 FEBRUARI 2022 PROGRAMMA WATER EN RIOLERING, 2022-2026 Op weg naar een water robuust en klimaatbestendig Vught 28 FEBRUARI 2022 Groenvisie: De huidige Nota Groen (Groen Verbindt 2016) wordt geactualiseerd Weidevogelconvenant “de Vughtse Gement”, 2017 Nota Vught Klimaat adaptief 2018 Visie 'Wonen in het buitengebied' 2022
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
17
3.
Voorgenomen activiteiten en alternatieven
In dit hoofdstuk wordt een nadere beschrijving gegeven van de voorgenomen activiteit. Vervolgens is een beschrijving gegeven van de wijze waarop in het planMER alternatieven zullen worden onderzocht.
3.1
Het voornemen
Het voornemen van de gemeente Vught bestaat uit het selecteren en prioriteren van gebieden waar het opwekken van duurzame energie mogelijk is.
3.2
Alternatieven
In het planMER worden alternatieven ontwikkeld die samen de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelrichtingen binnen de zoekgebieden in beeld brengen. De alternatieven bestaan uit óf zonne-energie, óf windenergie of een combinatie van beide.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
18
3.2.1
Beschrijving van de zoekgebieden (uit participatietraject 2021)
3.2.2
Uitgangspunten alternatieven
In de huidige fase (plan-MER) kan worden volstaan met (globale) richt afstanden tot woningen en een inschatting van de opwekpotentie van de vast te stellen gebieden. De exacte invulling van een zoeklocatie vindt (later) op projectniveau plaats op basis van de nieuwe (nationale) normstelling. Deze wordt in 2023 verwacht.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
19
3.2.3
Referentiesituatie
In een MER worden de effecten van de alternatieven vergeleken met de referentiesituatie. De referentiesituatie is de huidige situatie met daarbij rekening gehouden met eventuele autonome ontwikkelingen. Het gaat om de situatie waarbij geen nieuwe zon- en windparken gerealiseerd worden binnen de zoekgebieden. De gebieden ontwikkelen zich dan conform het vastgesteld of voorgenomen beleid, maar zonder verdere realisatie van grootschalige wind- en zonne-energie. Deze situatie dient als referentiekader voor de effectbeschrijving. In bijlage 1 worden inzicht gegeven in de actuele stand van zaken op het gebied van lucht en geluid en wordt ook water in relatie tot klimaat in beeld gebracht. Dit dient als referentiesituatie voor de alternatieven van de plan-m.e.r.. In de bijgevoegde bijlagen worden de beleidsvelden natuur, water en natuurbescherming meegenomen conform 2.4.
Autonome ontwikkelingen 3.2.3 Referentiesituatie In een MER worden de effecten van de alternatieven vergeleken met de referentiesituatie. De referentiesituatie is de huidige situatie met daarbij rekening gehouden met eventuele autonome ontwikkelingen. Het gaat om de situatie waarbij geen nieuwe installaties voor de grootschalige opwek van wind- en zonne-energie worden gerealiseerd binnen het zoekgebied. Het gebied zal zich dan ontwikkelen conform vastgesteld of voorgenomen beleid, maar zonder verdere realisatie van grootschalige wind- en zonne-energie. Deze situatie dient als referentiekader voor de effectbeschrijving. De volgende autonome ontwikkelingen zijn in ieder geval relevant. Voor de verschillende scenario’s moet rekening gehouden worden met tenminste de volgende autonome ontwikkelingen: • • • •
3.3
Aanpak spoorverbinding Vught (reductie geluid) Aanpak N65 Woningbouw opgave, Verstedelijkingsakkoord
Alternatieven en varianten
In het planMER ontwikkelen we meerdere alternatieven. Deze geven de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelrichtingen binnen het zoekgebied weer en bestaan uit een combinatie tussen wind- en zonne-energie. Hierbij gelden de fysieke kaders van het zoekgebied. We brengen met het planMER kansrijke gebieden voor de grootschalige opwek van duurzame energie in beeld. We geven inzicht in de uitwerking op de landschappelijke inpassing, zoals bijvoorbeeld de effecten van een cluster- of lijnopstelling voor windzoekgebieden en geven voorkeuren aan voor zonnevelden. In de basis bestaan de alternatieven uit een aantal variabelen, zoals verschillende ashoogtes, het aantal windturbines en de milieueffecten maar ook de landschappelijke inpassing van zonnevelden en afstanden tot aansluitpunten (eventuele maatschappelijke kosten). Daarnaast maken we in de alternatievenontwikkeling onderscheid tussen de ontwikkeling van zonnevelden en windturbines. De ontwikkeling van specifieke opstellingsvarianten vindt in een later stadium plaats. In onderstaande zijn de te onderzoeken alternatieven benoemd. De genoemde alternatieven zijn alleen opgenomen om de effecten te kunnen vergelijken. We werken niet specifiek toe naar een voorkeursalternatief. Dit gaan we namelijk nog onderzoeken.
Het uitgangspunt van grootschalige opwek van duurzame-energie is een invulling vinden voor de totale opgave tot 2050 en het maximale laadvermogen te onderzoeken voor Vught. Opgave van 0,05Twh tot 2030. In NRD worden zes uitgangspunten geformuleerd waaraan de ontwikkeling van grootschalige opwek van duurzame energie moet voldoen: 1. 2. 3. 4.
ruimtelijke kwaliteit; gebiedsgerichte benadering; wettelijke kader; maatschappelijke participatie;
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
20
5. 6.
behoud van volksgezondheid; levering aan elektriciteitsnetwerk of lokale alternatieven (smartgrid).
Deze uitgangspunten worden als kaders betrokken bij de alternatievenontwikkeling. De alternatieven worden in paragraaf 3.3 toegelicht. De genoemde uitgangspunten worden hieronder nader toegelicht. Ruimtelijke kwaliteit Bij de positionering van windturbines wordt gestreefd naar een zo beperkt mogelijke inbreuk op de openheid van het landschap. Omdat een MER de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelrichtingen in beeld moet brengen, worden in het MER zowel de effecten van lijnopstellingen als van clusters beoordeeld. De uiteindelijke keuze wordt in landschappelijke uitgangspunten vertaald in een structuurvisie. Deze uitgangspunten worden onder andere opgehaald middels het inhoudelijke participatieproces. Er wordt gekozen voor een integrale, gebiedsgerichte benadering voor de zoekgebieden. Het streven daarbij is om te komen tot een invulling van het gebied, die over de gehele linie een zo beperkt mogelijke impact heeft op het woon en leefklimaat, de landschappelijke en cultuurhistorische waarden en het milieu en waarbij ook de belangen van de omgeving maximaal kunnen worden betrokken en afgewogen. Op deze manier ontstaat een transparant afwegingsproces waarin belanghebbenden hun inbreng direct kunnen geven.
Wettelijke kader Om een goed woon- en leefklimaat te garanderen, worden bij toetsing van concrete initiatieven voor de realisatie van grootschalige opwek alle wettelijke normen en afstanden voor onder meer slagschaduw, geluid en externe veiligheid gehanteerd. De gevolgen van de tussenuitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021 worden hierbij in acht genomen (zie toelichting paragraaf 4.2.2). Daarnaast wordt rekening gehouden met de lokale situatie. Maatschappelijke participatie Maatschappelijke participatie bestaat uit twee onderdelen: financiële participatie en sociale participatie. Een belangrijk uitgangspunt is dat een aanzienlijk deel (tenminste 50 % in lokaal eigendom) van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving met als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. De komst van duurzame energie naar lokale gemeenschappen is een kans voor verduurzaming en het duurzaam versterken van de lokale economie. Een ander belangrijk uitgangspunt bij de beoordeling van initiatieven is dat lokale maatschappelijke meerwaarde wordt gecreëerd. Maatschappelijke meerwaarde wordt gecreëerd door de samenleving te laten participeren. In hoofdstuk 5 is een nadere toelichting op het participatieproces te vinden. Behoud volksgezondheid Volksgezondheid is een belangrijk wegingsaspect.
Initiatieven tot grootschalige opwek van duurzame energie mogen niet leiden tot aantasting van de volksgezondheid. Bij de beoordeling van initiatieven wordt aangesloten op de voor dit aspect dan geldende wet- en regelgeving. Tevens wordt de lokale situatie in ogenschouw genomen. Er wordt rekening gehouden met de bekende milieuaspecten, zoals geluid (inclusief laagfrequent geluid), slagschaduw, flora en fauna en externe veiligheid. Hierbij worden de hiervoor bestaande wettelijke eisen gevolgd en een advies van de GGD betrokken. Levering aan elektriciteitsnetwerk Uitgangspunt bij RES 1.0 voor de grootschalige opwek van duurzame energie is dat de projecten voor 2030 aangesloten zijn op het netwerk of lokaal middels een slimme oplossing worden afgenomen. Over de bestaande capaciteit en de benodigde uitbreiding daarvan om de regionale en lokale ambities te verwezenlijken vindt overleg plaats met Enexis Netbeheer en TenneT TSO B.V. De uitkomst van deze overleggen heeft direct impact op de (tijdige) uitvoerbaarheid en inpasbaarheid van wind- en zonne-energie. Op dit moment kunnen de Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
21
netbeheerders nog geen garanties geven over tijdige aansluitmogelijkheden. Daarbij is gekomen dat er sinds 8 juni 2022 een stop gekomen op het leveren aan het netwerk in zowel Brabant als Limburg. Hier dient rekening mee gehouden te worden in de alternatieven.
Alternatieven planMER De alternatieven voor de planMER moeten gezamenlijk de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelingsrichtingen weergeven. Omdat de planMER tot doel heeft om kansrijke gebieden voor de grootschalige opwek van duurzame energie in beeld te brengen, worden nog geen specifieke opstellingsvarianten ontwikkeld. In plaats daarvan bestaan de alternatieven uit een set van variabelen, zoals de ashoogte en het aantal windturbines en de milieueffecten. Daarbij wordt in de alternatievenontwikkeling onderscheid gemaakt tussen de ontwikkeling van zonnevelden en windturbines. De volgende variabelen zijn van invloed op de inpassingsmogelijkheden van windturbines en zonnevelden in het zoekgebied: - turbineafmetingen: in de alternatievenontwikkeling wordt gekeken naar de effecten van windturbines in de 4 MW klasse met een ashoogte van ten minste 130 m en een tiphoogte van ten minste 195 m. Daarnaast wordt gekeken naar windturbines in de 6 MW klasse met een maximale ashoogte van 170 m en een tiphoogte van maximaal 255 m. Daarmee wordt geanticipeerd op de ontwikkeling van moderne windturbines op land die rond 2025 beschikbaar komen om een realistisch beeld te geven van een financieel rendabele situatie; - Extra variant: we onderzoeken onderdelen uit de input vanuit de gemeenschap die we meenemen in de alternatieve varianten.
Een daarvan zou bijvoorbeeld kleinschalige windturbines zijn. - opstellingsvarianten: voor de windturbines worden twee globale opstellingsvarianten onderzocht: geclusterd en een lijnopstelling. Hierbij geldt dat minimaal drie windturbines per gebied geplaatst dienen te worden; - verhouding windenergie en zonne-energie: wind- en zonne-energie zijn complementair aan elkaar en zijn beide nodig om de energiedoelstellingen van de gemeente Vught te behalen. Daarom zijn vier varianten te formuleren, uitgaande van minimaal en maximale hoeveelheid zonneveld en 4 of 6 MW windturbines. Daarbij geldt bij het alternatief waar maximaal wordt ingezet op zonne-energie met een bovengrens van 15 ha zonneveld.
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
22
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
23
4.
Opzet milieuonderzoek voor de MER
In dit hoofdstuk wordt toegelicht op welke wijze het onderzoek naar de milieueffecten zal plaatsvinden. De onderzoeksresultaten vormen de basis voor de milieueffectrapportage (MER) die ten behoeve van het project wordt opgesteld.
4.1
Studiegebied en planhorizon
Studiegebied Milieueffecten reiken in een aantal gevallen verder dan het plangebied (zie paragraaf 1.3 voor de definitie van het plangebied). In de milieueffectrapportage worden de effecten onderzocht en beoordeeld voor het gehele gebied waarbinnen mogelijk effecten optreden, dat wordt het studiegebied genoemd. In dit geval zal het studiegebied zich vooral richten op de verschillende zoekgebieden de directe omgeving daarvan. Daar waar effecten zich ook tot op grotere afstand kunnen voordoen, wordt dat in de MER aangegeven.
Planhorizon De planhorizon is het jaartal waarin de ontwikkelingen waarvoor de MER wordt opgesteld zullen zijn afgerond. Gezien de scoop van de PlanMER , is de richtdatum voor alle onderzoeken het jaar 2050 als horizon. Hierbij wordt de opgave voor 50% van het vermogen 3 gezet op 2030.
4.2
Beoordelingskader
In tabel 4.1 op de volgende pagina is het beoordelingskader weergegeven dat in de MER wordt gehanteerd voor het beoordelen van de effecten. Het in deze tabel gepresenteerde beoordelingskader is een onderzoekvoorstel. Het uiteindelijke beoordelingskader in de MER wordt aangevuld met de verkregen adviezen en de input uit het omgevingsproces op deze startnotitie (zie hoofdstuk 5).
3 Mits de eis tussentijds nog aangescherpt wordt conform Europese regelgeving. We gaan nu uit van de RES en het Nederlandse Klimaatakkoord. Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
24
Tabel 4.1 Beoordelingskader milieueffecten Aspect
Criteria
Relevantie
Methode
invloed op de bodem- en waterkwaliteit
wind en zon
GIS-analyse o.b.v. bekende en te verwachten bodemverontreinigingen
invloed op zettingen
wind en zon
kwalitatieve analyse o.b.v. bodemtypen
invloed trillingen
wind en zon
kwalitatieve analyse
invloed op grondwaterkwaliteit en -kwantiteit
wind en zon
kwalitatieve quickscan
invloed op oppervlaktewaterkwaliteit en -kwantiteit
wind en zon
kwalitatieve quickscan
invloed op waterveiligheid en waterbergingscapaciteit
wind en zon
kwalitatieve en kwantitatieve quickscan
benodigde watercompensatie
wind en zon
kwantitatieve quickscan
beschermde soorten en habitattypen Natura 2000-gebied
effecten op habitattypen en soorten en effecten op instandhoudingsdoelstellingen Natura 2000-gebieden
wind en zon
kwalitatieve quickscan en voortoets. Passende beoordeling indien nodig
overige beschermde soorten
effecten op beschermde soorten Wet natuurbescherming
wind en zon
kwalitatieve quickscan en vervolgonderzoek, inclusief veldonderzoek
NNN- gebieden
effecten op NNN-gebieden (inclusief NNB)
wind en zon
kwalitatieve quickscan en vervolgonderzoek, inclusief veldonderzoek
bodem en water bodem
water
natuur
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
25
Aspect
Criteria
Relevantie
Methode
overige beschermde gebieden
effecten op overige beschermde gebieden, waaronder weidevogelgebieden, ganzenfoerageergebied en stiltegebieden
wind en zon
kwalitatieve quickscan en vervolgonderzoek, inclusief veldonderzoek
invloed op ruimtelijk-visuele kenmerken
wind en zon
kwalitatieve quickscan, inclusief visualisaties
invloed op landschapstype en -structuur
wind en zon
kwalitatieve quickscan en toetsing aan kernkwaliteiten
invloed op aardkundige waarden
wind en zon
kwalitatieve quickscan
invloed van turbineverlichting op omgeving
wind
kwalitatieve analyse
cultuurhistorie
invloed op cultuurhistorische waarden
wind en zon
kwalitatieve quickscan en toetsing aan kernkwaliteiten
archeologie
aantasting van bekende archeologische waarden
wind en zon
kwalitatieve quickscan
aantasting van verwachte archeologische waarden
wind en zon
kwalitatieve quickscan
invloed op (beperkt) kwetsbare objecten
wind
analyse indicatief bereik PR10-5 en PR10-6. Voor windenergie o.b.v. Handboek risicozonering windturbines
invloed op andere risicobronnen
wind
analyse aanwezige risicobronnen en daaruit volgende beperkingen
landschap, cultuurhistorie en archeologie landschap
veiligheid en infrastructuur externe veiligheid
Beleid zon- en windenergie gemeente Vught – Notitie Reikwijdte en Detailniveau
26
Aspect
Criteria
Relevantie
Methode
radar en vliegverkeer
invloed op (defensie)radar en (defensie) laagvliegverkeer
wind
kwalitatieve analyse op basis van expert judgement
ontplofbare oorlogsresten
risico van de aanwezigheid ontplofbare oorlogsresten
wind en zon
kwalitatieve quickscan
geluidbelasting op gevoelige bestemmingen (gebruiksfase)
wind
kwantitatieve- en GIS-analyse geluidcontouren
geluid in cumulatie (gebruiksfase)
wind
kwalitatieve analyse op basis van expert judgement
slagschaduw
invloed op kwetsbare objecten en beperkt kwetsbare objecten (o.a. kantoren) door slagschaduw
wind
kwalitatieve analyse o.b.v. contouren slagschaduw
gezondheid
aantal geluidgevoelige objecten binnen geluidscontouren, inclusief laagfrequent geluid
wind
kwalitatieve analyse op basis van literatuur en GES-score (zie §3.2.2)
luchtkwaliteit
invloed op de luchtkwaliteit
wind
kwalitatieve analyse
invloed op ruimtegebruik bestaande en toekomstige functies en meervoudig grondgebruik