CConstaterende datVught
Koppel je AI →
Document · PDF

32. Longfonds e.a. - Een nieuw perspectief voor een gezonde leefomgeving (Geanonimiseerd)

Raadsvergadering 24 september 2026, gemeente VughtBij agendapunt: Categorie I-A Externen20.267 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

In zijn Analytische studie over de bevordering en bescherming van de rechten van ouderen in de context van klimaatverandering (A/HRC/47/46), gepubliceerd in 2021, behandelde het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten meerdere en elkaar overlappende vormen van discriminatie in relatie tot klimaatverandering. De relevante delen luiden als volgt: “Zowel veroudering als klimaatverandering hebben genderspecifieke effecten. Omdat vrouwen langer leven, zijn er meer oudere vrouwen dan oudere mannen, en vrouwen in heteroseksuele relaties overleven vaak hun partners, waardoor meer oudere vrouwen alleen wonen. Fysiologische en fysieke verschillen, sociale normen en rollen, en genderdiscriminatie en ongelijkheden in toegang tot middelen en macht spelen allemaal een rol bij het vergroten van de kwetsbaarheid van oudere vrouwen voor klimaateffecten en luchtvervuiling.

33 19 Onder andere door de Commissioner for Human Rights van de Raad van Europa en door diverse verdragslichamen (The Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR) en Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW)) 20 Zie de download op de NJCM website: njcm.nl/wp-content/uploads/2017/05/NJCM_JointNGO_CESCR_Parallel-Report-2016.pdf 21 Opgericht door middel van IVESCR Resolutie 1985/17 van 28 mei 1985, om toezichtsfuncties als in de artikelen 21 en 22, zoals toegewezen aan de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties uit te voeren. 22 VN-Comité voor Economische, Sociale en Culturele Rechten, General Comment No. 14, The right to the highest attainable standard of health (art. 12 of the Covenant on Economic, Social and Cultural Rights), 11 Augustus 2000, E/C.12/2000/4. Oudere vrouwen ervaren hogere armoedecijfers dan oudere mannen en ondervinden andere economische moeilijkheden die verergerd worden door klimaatverandering. Ze lopen ook onevenredige gezondheidsrisico’s, waaronder een grotere kans op chronische ziekten en schade door luchtvervuiling, en hebben hogere sterftecijfers en andere gezondheidscomplicaties door extreme hittegolven dan enige andere demografische groep.” 34 3.5 Het Kinderrechtenverdrag (IVRK) Hier zetten wij uiteen wat de (positieve) verplichtingen voor de Nederlandse overheid zijn uit hoofde van de Kinderrechten.

Artikel 6 van het Kinderrechtenverdrag benoemt het recht op leven van ieder kind en in lid 2 dat Staten zo veel mogelijk het overleven en ontwikkelen van het kind zullen garanderen. Het recht op gezondheid, wederom ‘the highest attainable standard of health’, wordt voor kinderen expliciet herhaald in artikel 24. En lid 2 van dit artikel verplicht de Staat om voldoende maatregelen te nemen om ziekte te bestrijden en daarbij het gevaar van milieuvervuiling in overweging te nemen. Luchtvervuiling is een gevaar van milieuvervuiling en dient proactief voor de kinderen in het gebied meegenomen te worden. Dat gebeurt in Nederland doorgaans niet, maar in ieder geval onvoldoende. Het VN-Comité voor de Rechten van het Kind heeft onder meer tot taak toe te zien op de naleving van het Kinderrechtenverdrag en daartoe rapportages van landen te behandelen. Het Comité heeft zich op 9 juni 2016 in de Concluding Observations voor het Verenigd Koninkrijk (CRC/C/GBR/CO/5) zeer duidelijk uitgelaten over luchtvervuiling en kinderrechten: “Environmental health: 68. The Committee is concerned at the high level of air pollution that directly affects child health in the State party and contributes to the negative impact of climate change affecting various rights of the child, both in the State party and in other countries. 69 .

With reference to Sustainable Development Goal 1, Target 1.5, the Committee recommends that the State party, including the devolved administrations in relation to devolved matters; (a) Set out a clear legal commitment, with appropriate technical, human and financial resources, to scale up and expedite the implementation of plans to reduce air pollution levels, especially in areas near schools and residential areas.” Een duidelijke aanbeveling van het Kinderrechtencomité: kinderrechten vereisen een duidelijk juridisch commitment om de implementatie van plannen om luchtvervuiling te verminderen, uit te breiden en te bespoedigen. Vanuit kinderrechten moet de luchtvervuiling omlaag. In Concluding Observations voor Nigeria (2010 over vervuiling), Zambia (2016 over de negatieve invloed van mijnbouw) en België en Bosnië en Herzegovina (beide in 2019 over luchtvervuiling) heeft het Kinderrechtencomité een en ander verder uitgewerkt23 en de Mensenrechtenraad heeft in 2018 het gezaghebbende rapport over kinderrechten en het milieu van de Speciale Gezant voor Mensenrechten en het Milieu overgenomen24.

Ook daarin is de positieve verplichting verwoord: States should: • conduct environmental impact assessments of projects or policies that include a careful examination of impacts on children; • adopt and implement environmental laws, standards, policies and action plans that take full account of the ways in which children are more susceptible to environmental harm and/or face barriers to exercising their rights.” 35 Het VN-Kinderrechtencomité expliciet over Nederland Begin 2022 kwam het VN-Kinderrechtencomité, na de periodieke review van Nederland, met zijn Concluding Observations (CRC/C/NLD/CO/5-7) over Nederland.

In de punten 31 en 32 spreekt het Comité zijn zorgen uit over vervuiling in Nederland en de impact daarvan op de gezondheid van kinderen en beveelt Nederland onder meer aan: “Assess policies and practices related to the aviation, transport and other relevant sectors and the impacts of the resulting atmosphere pollution and greenhouse gas emissions on children’s rights as a basis for designing a well-resourced strategy to remedy the situation”, en “Promote children’s awareness of climate change, environmental health, air pollution and their right to health.” Ofwel: Nederland dient het beleid en de praktijk in de luchtvaart, het transport en andere relevante sectoren te beoordelen, inclusief de impact van de daaruit voortvloeiende luchtvervuiling en broeikasgasemissies op de rechten van het kind. Dit moet de basis vormen voor een goed onderbouwde strategie om de situatie te verbeteren. Daarnaast dient het bewustzijn van kinderen over klimaatverandering, milieugezondheid, luchtvervuiling en hun recht op gezondheid te worden bevorderd. Conclusie: het Nederlandse beleid schiet op dit punt tekort. Met kinderrechten centraal moet worden ingezet op minder vervuiling en meer gezondheid voor kinderen. Een zorgvuldige overheid stuurt actief aan op substantiële vermindering van luchtvervuiling.

VN-Kinderrechtencomité General Comment 2625 Het VN-Kinderrechtencomité lanceerde in 2023 General Comment 26, een nieuwe uitleg van kinderrechten, specifiek in relatie tot het milieu. Deze General Comment bevestigt vooral wat er al is en geldt op basis van kinderrechten. In punt 42 staat: “De staten dienen in hun nationale plannen, beleid en strategieën met betrekking tot zowel gezondheid als milieu, maatregelen op te nemen om milieugerelateerde gezondheidsproblemen aan te pakken die relevant zijn voor kinderen. Wetgevende, regelgevende en institutionele kaders, met inbegrip van regelgeving die betrekking heeft op de bedrijfssector, moeten de milieugezondheid van kinderen effectief beschermen op de plekken waar ze wonen, studeren, spelen en werken. Milieugezondheidsnormen moeten consistent zijn met de best beschikbare wetenschappelijke inzichten en alle relevante internationale richtlijnen, zoals die van de Wereldgezondheidsorganisatie, en strikt worden gehandhaafd.” Ook hier geldt weer: kies voor bescherming op basis van wetenschap en de WHO-normen. Politieke compromisnormen zijn onvoldoende. Kinderrechten dienen effectief te worden beschermd.

In punt 48 staat: “Er moet een effectief beheer zijn van afval en zwerfvuil, bescherming tegen verkeer, buitensporig lawaai en overbevolking en toegang tot veilig drinkwater en duurzame sanitaire en hygiënische voorzieningen.” In de punten 63, 64 en 65 staat: “Kinderen hebben recht op een schone, gezonde en duurzame omgeving. Dit recht is impliciet in het Verdrag opgenomen en direct verbonden met, in het bijzonder, het recht op leven, overleven en ontwikkeling, ingevolge artikel 6, op de grootst mogelijke mate van gezondheid, inclusief rekening houdend met de gevaren en risico’s van milieuvervuiling, ingevolge artikel 24, op een toereikende levensstandaard, ingevolge artikel 27 , en op onderwijs, ingevolge artikel 28, inclusief bijbrengen van eerbied voor de natuurlijke omgeving, ingevolge artikel 29 . 36 De inhoudelijke elementen van dit recht zijn van groot belang voor kinderen, aangezien ze schone lucht, een veilig en stabiel klimaat, gezonde ecosystemen en biodiversiteit, veilig en voldoende water, gezond en duurzaam voedsel en een niet-giftige omgeving omvatten.

Met het oog op de verwezenlijking van dit recht voor kinderen is het Comité van mening dat staten onmiddellijk de volgende maatregelen moeten nemen: (a) Verbeteren van de luchtkwaliteit, door zowel de luchtvervuiling buitenshuis als bij huishoudens te verminderen.” En ten aanzien van het voorzorgsbeginsel: Punt 69: “Staten hebben een zorgvuldigheidsplicht om passende preventieve maatregelen te nemen om kinderen te beschermen tegen redelijkerwijs te voorziene milieuschade en schendingen van hun rechten, met inachtneming van het voorzorgsbeginsel. Dit omvat het beoordelen van de milieueffecten van beleid en projecten, het in kaart brengen en voorkomen van te verwachten schade, het beperken van dergelijke schade als deze niet te voorkomen is, en het voorzien in tijdige en doeltreffende rechtsmiddelen om zowel voorzienbare als feitelijke schade te herstellen.” Conclusie vanuit het Kinderrechtenverdrag: De overheid dient via effectieve wetgeving, beleid, management en handhaving te zorgen dat luchtvervuiling en overlast steeds minder worden. Daarbij moet zij bewust rekening houden met kinderrechten en het voorzorgsbeginsel. Dat gebeurt in Nederland niet. Wij kennen geen voorbeelden met betrekking tot luchtkwaliteit waarin beleidsbesluiten zijn genomen op basis van kinderrechten en het voorzorgsbeginsel.

Wanneer de genoemde luchtvervuilingsdossiers worden getoetst aan de kinderrechten, kan de conclusie niet anders zijn dan dat Nederland tekortschiet in preventie en aanpak van luchtvervuiling. 23 Zie bijv. het rapport Children’s Rights and the Environment - Guidance On Reporting To The Committee On The Rights Of The Child, zie wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34181/CRE.pdf 24 UN Special Rapporteur on Human Rights and the Environment, 2018 report to the UN Human Rights Council on Child Rights and the Environment (A/HRC/37/58) 25 Met dank aan het Kinderrechtencollectief, een Nederlandse versie staat hier: www.kinderrechten.nl/assets/2024/08/General-Comment-No-26_NL.pdf 37 3.6 Overig: de Raad van Europa en kritiek vanuit de VN na het meest recente Mensenrechtenexamen van Nederland Raad van Europa Op 27 september 2022 heeft het Comité van Ministers van de Raad van Europa een aanbeveling aangenomen over mensenrechten en milieubescherming CM/Rec (2022)20.

In de preambule merkte het Comité van Ministers op: “De toenemende erkenning van een vorm van het recht op een schoon, gezond en duurzaam milieu in onder meer internationale instrumenten, waaronder regionale mensenrechteninstrumenten, en nationale grondwetten, wetgeving en beleid.” Ook noemt het Comité de verplichtingen uit hoofde van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind: “Het Kinderrechtenverdrag vereist dat Staten die partij zijn, rekening moeten houden met de gevaren en risico’s van milieuvervuiling om te garanderen dat kinderen de hoogst haalbare gezondheidsstandaard genieten. Dit betekent volgens het Kinderrechtencomité dat er grotere verplichtingen zijn voor Staten om kinderen te beschermen tegen voorzienbare schade.” De bijlage bij deze aanbeveling, die zes paragrafen bevat, vermeldt: “Bij de uitvoering van deze aanbeveling moeten de lidstaten zorgen voor respect voor algemene beginselen van internationaal milieurecht, zoals het ‘no harm’-principe, het preventiebeginsel, het voorzorgsbeginsel en het ‘de vervuiler betaalt’-beginsel, en rekening houden met de noodzaak van intergenerationele rechtvaardigheid. ”Heeft Nederland deze aanbevelingen van het Comité van Ministers van de Raad van Europa opgevolgd? Helaas is dat niet het geval.

De Universal Periodic Review ofwel ‘Het VN-Mensenrechtenexamen in 2022 en 2023’ Begin 2023 is de vierde VN Universal Periodic Review van Nederland afgerond. Dit proces wordt ook wel het Mensenrechtenexamen genoemd. Tijdens de UPR moet Nederland aan de VN-Mensenrechtenraad verantwoording afleggen over de mensenrechtensituatie, waarbij het van andere landen aanbevelingen krijgt over punten waarop het beter kan. Een groep van zestien NGOs, waaronder het Kinderrechtencollectief, diende voor deze review een specifiek rapport in over mensenrechten en het milieu. Dit rapport ging ook in op luchtvervuiling.26 De VN-Mensenrechtenraad kwam uiteindelijk via resolutie A/HRC/52/16 met een uitzonderlijk hoog aantal van maar liefst achttien aanbevelingen over milieu en klimaatverandering en de rol van de overheid ten aanzien van het bedrijfsleven. Het moet anders in en vanuit Nederland. Een van de sterkste aanbevelingen was die van Duitsland met nummer 147 .156: “Implement, monitor and enforce Dutch mandatory human rights and environmental due diligence legislation”.

Ook relevant is de aanbeveling van Panama 147 .157: “[…] ensure that national policies and programmes on environmental protection and climate change adaptation and mitigation include a human rights-based and gender-equality approach.” De reactie van Nederland op deze kritiek (in A/HRC/52/16/Add.1) was dat deze aanbevelingen ‘supported’ worden. Ze worden door Nederland erkend en ondersteund. Conclusie: Nederland weet en erkent internationaal dat het onvoldoende doet in eigen land op het gebied van mensenrechten en leefomgeving. Ons land zegt de Verenigde Naties steeds verbeteringen toe, maar realiseert deze niet. 26 Zie www.upr-info.org/sites/default/files/country-document/2022-10/JS7_UPR41_NLD_E_Main.pdf

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://vught.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b9b2e46a-3661-442e-a52f-ecba607d0441?agendaItemId=9357ef74-f63a-41c9-a34c-73f0f2d250a0