2. Raadsinformatiebrief Gebiedsvisie Lunettenlaan

ven g Datum

14 december 2021

Onderwerp Zaaknummer

Gebiedsvisie Lunettenlaan

Documentnr.

Inleiding De omgeving van de Lunettenlaan is een bijzondere locatie in onze gemeente. Het is een gebied met verschillende vitale functies voor het Rijk met de Penitentiaire Inrichting (PI), de Lunettenkazerne, de Van Brederodekazerne en Defensieoefenterrein OT de Kamp met het Nationaal Trainingscentrum Chemisch, Biologisch, Radiologisch en Nucleair (NTC CBRN). Daarnaast wordt het gebied gekenmerkt door het woonoord Lunetten en maatschappelijke functies zoals Nationaal Monument Kamp Vught (NMKV), het Geniemuseum, monumenten en (aangrenzende) recreatieve netwerken. Het is ook een historisch gebied met een belangrijke functie als herdenkingsplek in Nederland: een monumentaal landschap met een hoge concentratie rijksmonumenten waarvan de oorspronkelijke context met name op de kazernes nog goed is af te lezen. Het geheel is gelegen binnen provinciale, landelijke en Europese natuurnetwerken. Uitdaging

In het gebied spelen verschillende vraagstukken. Zo spelen rondom de Lunettenlaan diverse ontsluitings- en veiligheidsproblemen gerelateerd aan verkeer. • Hoge intensiteiten, grote verschillen in snelheid, massa, aard en richting van het verkeer zorgen ervoor dat fietsers en voetgangers minder veilig door het gebied kunnen bewegen. • Daarnaast is de enkelzijdige ontsluiting van de Lunettenlaan een zwakke schakel in de veiligheid, bereikbaarheid en bedrijfszekerheid van onder andere de PI en de defensieterreinen. • Bij calamiteiten op de Lunettenlaan kunnen ook hulpdiensten de diverse locaties moeilijk bereiken. • De hoge intensiteiten en parkeerdruk doen afbreuk aan de (cultuur)historische waarden van het gebied en aan de belevingswaarde, rust en respect die de omgeving van het NMKV zou moeten hebben. Ook wordt in de komende 20 jaar een groot deel van de huidige bebouwing van de PI vervangen. Een essentiële stap in deze revitalisering is het verplaatsen van de entree en het entreegebouw naar de Zuid-Westzijde van de PI, met daarbij een nieuwe ontsluitingsweg. Daarmee wordt een groot deel van de problemen op de Lunettenlaan opgelost en ontstaan kansen voor een kwaliteitsverbetering van de Lunettenlaan en het voorplein van NMKV. Daarnaast heeft de Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O) behoefte aan een nieuwe locatie in de nabijheid van de Pl.

Ten slotte speelt, op termijn, het grootschalig verduurzamen van de Defensiecomplexen om deze aan te passen aan de actuele eisen en processen. Hierbij zijn niet alleen de gebouwen, maar ook alle overige infrastructuur op de Defensieterreinen onderdeel van de opgave.

1/3

wc Gebiedsaanpak en -visie Om de urgente en soms conflicterende ruimtelijke ontwikkelingen goed op elkaar af te stemmen heeft het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) het initiatief genomen om middels een samenwerking met de gebiedspartijen een gedragen visie op te stellen, die als basis dient voor de verdere uitwerking. Het college wil u nu alvast informeren over deze concept-gebiedsvisie (bijlage 1). De gebiedsvisie is opgesteld in de periode juni tot en met november 2021 in samenwerking met de verschillende gebiedspartners. De sleutel tot verbetering in het gebied is de aanleg van de nieuwe ontsluitingsweg ten behoeve van de nieuwe entree van de PI, met bijbehorende gebouwde parkeervoorziening. Hierdoor kunnen verkeerstromen worden gescheiden en krijgt de PI, OT de Kamp en een nieuwe vestiging van DV&O een eigen entreeweg. Na realisatie ervan ontstaat ruimte om de Lunettenlaan her in te richten, zodat deze de rust en uitstraling krijgen passend bij het Nationaal Monument, Woonoord Lunetten, de beide kazernes en het recreatieve gebruik. De visie geeft een ruimtelijk perspectief met bijbehorende hoofdstructuur. Tegelijkertijd zijn vanwege de huidige eigendomsgrenzen in relatie tot veranderend gebruik en eigendom delen van het gebied nauwkeuriger uitgewerkt. Dit geeft betrokken partijen concreet inzicht in de beoogde aanpassingen.

Deze uitwerkingen zijn nog geen inrichtingsplannen waar alles tot op de millimeter vastligt. De concrete uitwerking gebeurt in de verschillende (vervolg)projecten. Vervolgstappen De visie is nog niet definitief. In eerste instantie is dit een concept, een ontwerpverkenning, waarin de hoofdopzet van het gebied is bepaald. De visie zal worden gebruikt om in gesprek te treden met belanghebbenden, belangenverenigingen en bewoners. Zo is inmiddels gesproken met de natuur- en milieugroepen, waarbij zij reactie hebben gegeven op de voorstellen. Deze en andere reacties worden meegenomen bij de uitwerking van een definitieve visie. Daarnaast zullen de gebiedspartijen afspraken gaan maken over een uitvoeringsprogramma, toekomstige samenwerking en financiering. De gebiedsvisie zal uiteindelijk worden voorgelegd aan de gemeenteraad voor vaststelling.

----------

Tweede ontsluitingsweg en hoog beveiligde voorziening De gemeente Vught heeft zich al lange tijd ingezet om het aantal transporten van zware criminelen fors te laten afnemen en de veiligheid voor betrokken medewerkers en inwoners in de omgeving te verbeteren. In de afgelopen periode heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid hiervoor intensief overleg gevoerd met de gemeente Vught en Provincie Noord-Brabant. De uitkomst van dat overleg is opgenomen in een brief van de minister voor Rechtsbescherming aan de Tweede Kamer (bijlage 2). De PI Vught wordt één van de vier hoogbeveiligde voorzieningen waar zware criminelen kunnen worden gedetineerd én berecht. Naast voorzieningen binnen de PI heeft de gemeente zich sterk gemaakt voor een tijdelijke tweede ontsluitingsweg, die op de kortst mogelijke termijn kan worden gerealiseerd, om de veiligheid op de Lunettenlaan te verbeteren en de woonkernen van de gemeente te ontzien. Over nut en noodzaak van deze tweede ontsluiting is overeenstemming met het Ministerie. In goed overleg met alle betrokken partijen en belangenorganisaties onderzoeken wij hoe we in het algemeen belang een duurzame oplossing kunnen vinden. Dit zowel voor de tijdelijke, als voor de lange termijn. Het ministerie zal dit verder onderzoeken en

2/3

wc uitwerken, in samenwerking met de gemeente. Wij zullen u over de vorderingen van dit onderzoek informeren. Burgemeester en wethouders van Vught, de secreta · , de burgemeester,

s. H.C. de Visch Eybergen R.J. van de Mortel

Bijlage: 1. Concept gebiedsvisie 2. Kamerbrief tijdelijke ontsluiting + bijlage

3/3

Gebiedsvisie VOORMALIG KAMP VUGHT EN DIRECTE OMGEVING Buro Lubbers in opdracht van Rijksvastgoedbedrijf datum 22 november 2021 status concept CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 1

COLOFON

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting

4

Versie

1.0

2.

Inleiding

8

Projectnummer

XXX

3.

Scope, opgave en uitgangspunten

10

Projectleider

Akko van Asten Akko.Asten@rijksoverheid.nl

4.

Analyse

14

5.

Oogst stakeholders

26

6.

Gebiedsvisie

30

7.

Deeluitwerkingen

44

Bijlage

66

Rijksvastgoedbedrijf Postbus 16169 2500 BD Den Haag Bijlage(n)

PM

Buro Lubbers

Peter Lubbers Froukje Nauta Thom Cornelissen Stefan Dermaux

Projectteam RVB

Paul Kersten Jelmer Vogd Stijn Kuipers Bart Erens

Versies

1.0:

- landschap - verkeer - stedenbouw - atelier rijksbouwmeester

werkdocument november 2021

Deze rapportage is dubbelzijdig vormggegeven. Daarmee geeft dubbelzijdig afdrukken het beste leesresultaat. In geval van digitale lezing in Adobe Reader, kiest u “beeld > paginaweergave > weergave van twee pagina’s” en vinkt u “voorblad weergeven bij twee pagina’s” aan.

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 2

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 3

1

Samenvatting Voormalig Kamp Vught is een multifunctioneel gebied met verschillende vitale functies voor het Rijk: Penitentiare Inrichting (PI) Vught, Lunettenkazerne, Van Brederodekazerne en Defensieoefenterrein OT de Kamp met het Nationaal Trainingscentrum Chemisch, Biologisch, Radiologisch en Nucleair (NTC CBRN). Daarnaast wordt het gebied gekenmerkt door het woonoord Lunetten en maatschappelijke functies zoals Nationaal Monument Kamp Vught (NMKV), monumenten en recreatieve netwerken. Hierdoor is het geen afgezonderd gebied maar een wezenlijk onderdeel van het dagelijks leven en vertegenwoordigt het grote maatschappelijke waarde op meerdere facetten. Het is ook een historisch gelaagd gebied met een belangrijke functie als herdenkingsplek in Nederland: een monumentaal landschap met een hoge concentratie rijksmonumenten waarvan de oorspronkelijke context met name op de kazernes nog goed is af te lezen. Het geheel is gelegen binnen provinciale, landelijke en Europese natuurnetwerken.

NMKV

OT De Kamp PI

De sleutel tot verbetering in het gebied is de aanleg van de nieuwe ontsluitingsweg ten behoeve van de nieuwe PI-entree. Hierdoor kunnen verkeerstromen worden gescheiden en kan de Lunettenlaan de rust en uitstraling krijgen die het verdient. De gebiedsvisie vertrekt vanuit het principe ‘Bos als basis’. Op een luchtfoto laat het gebied zich door de oogharen heen lezen als een verzameling boskamers; grote open ruimtes in een raamwerk van bos. Smallere en bredere stroken bos bieden het gebied een decor en vormen buffers tussen de verschillende terreinen. Dit principe wordt versterkt door de beleving van bos te versterken. De twee hoofdwegen in het gebied, de nieuwe ontsluitingsweg en de Lunettenlaan, worden opgevat als lange uitsparingen in het bos. Dit levert twee verschillende boswegen op. De ontsluitingsweg als een functionele as en de Lunettenlaan als een monumentale as, beide voorzien van een duidelijke eindbestemming in de vorm van voorruimtes voor respectievelijk de PI en het NMKV. Daarnaast krijgen de historische relicten en tijdlagen in het gebied een prominentere plek in het gebied. Vanaf de Lunettenlaan worden de verschillende tijdslagen zichtbaarder door relicten ruimtelijk beter uit te lichten en door een gebiedspecifieke bewegwijzering toe te voegen.

Woonoord Lunetten

Van Brederodekazerne

Lunettenkazerne

In eerste instantie is deze studie een wenkend perspectief, een ontwerpverkenning, waarin de hoofdopzet van het gebied is bepaald. In dit rapport schetsen wij een ruimtelijk perspectief met bijbehorende hoofdstructuur voor de gehele locatie. Tegelijkertijd zijn vanwege de huidige eigendomsgrenzen in relatie tot veranderend gebruik en eigendom delen van het gebied nauwkeuriger uitgewerkt. Dit geeft betrokken partijen concreet inzicht in de beoogde aanpassingen. Maar ook de deeluitwerkingen zijn onderdeel van de visie, dus geen inrichtingsplan waar alles tot op de millimeter vastligt. De concrete uitwerking gebeurt in de verschillende (vervolg)projecten zoals vermeld in de uitvoeringsagenda.

Luchtfoto plangebied

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 4

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 5

PI VUGHT

leesbaarheid

NATIONAAL MONUMENT KAMP VUGHT

Drongelens Kanaal

VEILIGHEID oefenen opleiden

HERDENKEN verhalen

muren

cultuurhistorie

ecologie

landschapstructuren

monumenten

WONEN oefenterrein

Woonoord Lunetten

lunetten

beladen landschap

Geniemuseum

erfgoed landbouw

relicten monument

recreatie dijk

Broekleij

recreatie

militair

Barak 1B

bereikbaarheid

KAZERNETERREINEN

Bos water

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 6

strand

erfgoed lanen

recreatie IJzeren Man

gelaagd landschap

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 7

2

Inleiding

Status/Proces van de gebiedsvisie

Het gebied Voormalig Kamp Vught wordt gekenmerkt door een grote diversiteit aan vitale functies voor het Rijk, woonfuncties en maatschappelijke functies te midden van provinciale, landelijke en Europese natuurnetwerken. Tussen deze functies bestaat weinig onderlinge samenhang en er is sprake van uiteenlopende gebruikerswensen. Het is daarnaast een historisch gelaagd gebied met een belangrijke functie als herdenkingsplek in Nederland. Om de urgente en soms conflicterende ruimtelijke ontwikkelingen goed op elkaar af te stemmen heeft het Rijksvastgoedbedrijf het initiatief genomen om een gebiedsaanpak op te starten. Onderdeel van deze aanpak is een ruimtelijke visie.

De gebiedsvisie maakt onderdeel uit van de gebiedsopdracht Voormalig Kamp Vught waaraan binnen het Rijksvastgoedbedrijf gewerkt wordt om te komen tot A: een overzichtelijke organisatie en goede samenwerking en B: een gedragen gebiedsvisie welke als basis dient voor verdere uitwerkingen en lopende deelprojecten. Vanwege de urgentie van een aantal opgaven, waaronder de ontwikkeling van de nieuwe PIentree en een nieuwe ontsluitingsweg, is voor het opstellen van de gebiedsvisie een ‘pressure cooker’ traject doorlopen. Hierna, of parallel daaraan, vinden uitwerkingen op onderdelen plaats. Het doel van een dergelijk traject is om in een korte periode concreet resultaat te boeken in samenwerking met de gebiedspartners.

In mei 2021 is het proces gestart met als doel om in samenwerking met de gemeente Vught, Defensie, Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), het Nationaal Monument Kamp Vught en Waterschap de Dommel (hierna te noemen gebiedspartners) een gedragen gebiedsvisie op te stellen en toe te werken naar een intentieovereenkomst. Hierin wordt een ontwikkelperspectief geschetst voor de openbare ruimte die de verschillende functies verbindt. Daarnaast toont de visie concepten ten aanzien van mobiliteit, cultuurhistorie, recreatie, klimaat adaptatie en natuurwaarden. De visie biedt een basis voor verdere uitwerkingen en (lopende) deelprojecten.

De Gebiedsvisie Voormalig Kamp Vught is opgesteld in de periode juni tot en met november 2021 in samenwerking met de verschillende gebiedspartners. Op initiatief van Buro Lubbers zijn aan het begin van het ‘pressure cooker’ traject interviews afgenomen met elke gebiedspartner. Deze interviews gaven een overzicht van de spelende vragen, de zorgen en kansen en mogelijke risico’s vanuit het oogpunt van de verschillende partijen. Vervolgens zijn er in de periode juli tot en met november drie stakeholdersessies gehouden waarbij alle gebiedspartners aanwezig waren om een concrete bijdrage en aanvullingen te leveren op de gebiedsvisie. In eerste instantie is deze visie een wenkend perspectief, een ontwerpverkenning, waarin de hoofdopzet van het gebied is bepaald. In dit rapport wordt een ruimtelijk perspectief geschetst met bijbehorende hoofdstructuur voor de gehele locatie. Tegelijkertijd zijn vanwege de huidige eigendomsgrenzen in relatie tot veranderend gebruik en eigendom delen van het gebied nauwkeuriger uitgewerkt. Dit geeft betrokken partijen concreet inzicht in de beoogde aanpassingen. Maar ook de deeluitwerkingen zijn onderdeel van de visie, dus geen inrichtingsplan waar alles tot op de millimeter vastligt. De concrete uitwerking gebeurt in de verschillende (vervolg)projecten zoals vermeld in de uitvoeringsagenda.

Naast de nieuwe verkeersontsluiting voor de PI en Defensieoefenterrein OT de Kamp, wordt (daardoor) ruimte geboden aan een opgewaardeerd gebiedskarakter als nationale herdenkingsplek, woonomgeving en recreatie- en natuurnetwerk. Tussen deze functies bestaat weinig onderlinge samenhang en er is sprake van uiteenlopende gebruikerswensen. De opgaven zijn zeer divers. In het samenspel van conflicterende en gemeenschappelijke belangen ontbreekt de regie om te komen tot een gemeenschappelijk (ruimtelijk) eindbeeld waarin alle gebruikers worden bediend.

Deze rapportage is tot stand gekomen met intensieve inspraak van en in samenwerking met de gebiedspartners. De gebiedsvisie vormt een richtinggevend kader voor de toekomstige (deel)ontwikkelingen in het gebied. Het is de basis voor bestuurlijke afspraken en de uitvoeringsprogramma (inspanningsverplichting) voor de gebiedspartners. Deze afspraken zullen in het voorjaar van 2022 worden overeengekomen in een intentieovereenkomst tussen de gebiedspartners.

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 8

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 9

3

Scope, opgave en uitgangspunten In het gebied spelen verschillende vraagstukken. Rondom de Lunettenlaan spelen diverse ontsluitings- en veiligheidsproblemen gerelateerd aan verkeer. Hoge intensiteiten, grote verschillen in snelheid, massa en richting van het verkeer zorgen er voor dat fietsers en voetgangers zich onvoldoende veilig door het gebied kunnen bewegen. De enkelzijdige ontsluiting van de Lunettenlaan is een zwakke schakel in de bereikbaarheid en bedrijfszekerheid van onder andere de PI en de Defensieterreinen. Bij calamiteiten op de Lunettenlaan kunnen ook hulpdiensten de diverse locaties niet meer bereiken. De hoge intensiteiten en parkeerdruk doen afbreuk aan de (cultuur)historische waarden van het gebied en aan de belevingswaarde, rust en respect die de omgeving van het NMKV zou moeten hebben. Daarnaast zal naar verwachting een groot deel van de huidige bebouwing van de PI worden vervangen in de komende 20 jaar. De routekaart DJI spreekt de ambitie uit om in 2030 50% CO2 neutraal te zijn en 100% in 2050. Een essentiële stap in deze revitalisering is het verplaatsen van de entree en het entreegebouw van de PI.

Hiertoe is in 2020 de Gebiedsstructuurvisie ontwikkelingen Lunettenlaan (Rijksvastgoedbedrijf, 2020), bij deze rapportage opgenomen als bijlage, opgesteld waarin verschillende scenario’s voor de nieuwe ontsluitingsweg zijn bestudeerd in relatie tot veiligheid, bereikbaarheid, omgevingskwaliteit en stikstof. Deze gebiedsstructuurvisie voorziet in een nieuwe ontsluitingsweg aan de westzijde van het gebied. Met het verplaatsen van de PI-entree en parkeervoorziening naar de westzijde wordt een groot deel van de problemen op de Lunettenlaan opgelost en ontstaan kansen voor een kwaliteitsverbetering van de Lunettenlaan en het voorplein van NMKV. Daarnaast heeft de Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O) behoefte aan een nieuwe locatie in de nabijheid van de PI. Ook speelt op termijn het programma Revitalisering vastgoed Defensie. Het doel van het revitaliseringsprogramma is het grootschalig verduurzamen van de Defensiecomplexen en deze aan te passen aan de actuele eisen en processen. Hierbij zijn niet alleen de gebouwen, maar ook alle overige infrastructuur op de Defensieterreinen onderdeel van de opgave. Daarnaast worden bijvoorbeeld voor de energieverduurzaming nadrukkelijk de mogelijkheden tot samenwerking met de omgeving onderzocht. De revitalisering van het cluster Vught is gepland in de derde ronde van het programma, naar verwachting vanaf ongeveer 2029.

Ligging staats-eigendommen in de omgeving (bron: OSM / RVB)

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 10

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 11

Scope

Nader te onderzoeken

Bovenstaande schetst de verschillende opgaven waar het gebied de komende jaren voor staat. De gebiedsvisie richt zich op de opgaven die weerslag hebben op het gebied buiten de muren van PI en Defensie; de planontwikkeling van die terreinen hebben een eigen dynamiek. Daarmee worden de meest urgente opgaven, die van verkeersveiligheid en bedrijfszekerheid, vanuit een gedragen aanpak benaderd. Concreet betreft de scope van de opgave de openbare ruimte van en rondom: 1) de Lunettenlaan inclusief het voorterrein van het NMKV en 2) de nieuw te realiseren ontsluitingsweg inclusief voorterrein ten westen van de Broekleij en ter hoogte van de toegangspoort van OT de Kamp en de nieuwe entree van de PI.

Tijdelijke zittingsruimte en verkeersontsluiting op regionaal schaalniveau

Uitgangspunten Uit studies van DJI, PI en uit de Gebiedsstructuurvisie ontwikkelingen Lunettenlaan (Rijksvastgoedbedrijf, 2020) blijkt dat een nieuwe entree van de PI en een nieuwe ontsluitingsweg aan de westzijde van het gebied de sleutel is tot veel verbeteringen in het gebied. Het besluit om de nieuwe entree van de PI te realiseren aan de westzijde van de PI is ingegeven door de interne ruimtelijke organisatie van het PIterrein en door een participatietraject met bewoners van het woonoord Lunetten. In de Gebiedsstructuurvisie ontwikkelingen Lunettenlaan zijn drie alternatieve routes voor de ontsluitingsweg onderzocht en is het benodigde wegprofiel gedefinieerd. Hieruit is gebleken dat de route die parallel aan de Broekleij loopt de meest gunstige oplossing is, omdat de stikstofdepositie in de gebruiksfase hiervan als enige de toelaatbare norm niet overschrijdt. Om de ontsluitingsweg te kunnen realiseren is natuurcompensatie onvermijdelijk. In de gebiedsstructuurvisie zijn ook vestigingslocaties voor DV&O onderzocht, waarbij alleen de locatie aan het Pepereind haalbaar blijkt. Wel liggen er met het oog op duurzame mobiliteit kansen om de DV&O locatie dichter bij de nieuwe PI-entree te realiseren, omdat met elektrisch voertuigen de stikstofdepositie in de gebruiksfase kan worden gereduceerd. De PI-entree komt op het meest zuidelijke kavel aan de westzijde van de PI te liggen.

De entree en ontsluitingsweg moeten worden verbonden middels bruggen over de Broekleij. Ter hoogte van de nieuwe entree dient een gestapelde parkeervoorziening te worden gerealiseerd voor werknemers en bezoekers van de PI. Naast renovatie en verduurzaming van het vastgoed is de komende jaren mogelijk ook sprake van uitbreiding van het aantal justitiabelen binnen de PI muren. Dit betekent dat ook het aantal parkeerplekken van de nieuwe parkeervoorziening moet kunnen worden uitgebreid.

In december 2020 is een motie aangenomen door de Tweede Kamer (kamerstukken II, 20/21, 24587-791) waarin zij de regering verzoekt te bezien of in de PI zittingsruimte kan worden ingericht zodat (onderdelen van) strafzaken in de toekomst ook in de PI kunnen worden afgehandeld. De regering heeft hierover nog geen standpunt ingenomen. Oplossingen voor de locatie van de tijdelijke zittingsruimte, de bijbehorende verkeersontsluiting, het verminderen van overlast van transporten van DJI in Vught en de bereikbaarheid van de PI maken geen onderdeel uit van deze gebiedsvisie maar zijn een toevoeging en dienen nader te worden onderzocht. Separaat van de gebiedsvisie wordt door de gemeente Vught onderzoek gedaan naar de vestigingslocatie van een tijdelijke zittingsruimte en de logistieke afwikkeling. Planologische procedures Na bestuurlijke vaststelling door de gebiedspartners kunnen de nodige planologische procedures in gang worden gezet. Parallel aan het traject waarin deze gebiedsvisie tot stand is gekomen zijn verkenningen met gemeente Vught en Provincie Noord-Brabant uitgevoerd om de procedures voor bestemmingsplanwijzigingen, natuurcompensatie, participatie, stikstofberekeningen en andere vergunningen te bespoedigen.

Omdat de aard en lengte van de procedures afhankelijk is van veel factoren is het raadzaam om spoedig tot bestuurlijke besluitvorming over te gaan en de procedures waar mogelijk op te starten. De gebiedsvisie biedt inzicht in welke bestemmingsplanwijzigingen nodig zijn en hoeveel en waar natuurcompensatie nodig is. Daarnaast dienen nieuwe stikstofberekeningen te worden uitgevoerd om een samenhangend beeld van de (on)mogelijkheden op gebiedsniveau te krijgen. Elektrisch vervoer DV&O De transitie naar elektrisch vervoer binnen DV&O biedt kansen voor een nieuwe vestigingslocatie DV&O dichtbij de nieuwe PI-entree in plaats van aan het Pepereind. Naast dat hiermee een efficiëntieslag kan worden gegeven aan de logistieke processen van DV&O en DJI, komt dit de landschappelijke kwaliteit rondom het Pepereind en de Boslaan ten goede en biedt het financiële en ruimtelijke koppelkansen met de nieuw te realiseren parkeergarage.

Ondanks de diverse voorgenomen aanpassingen in het gebied, blijven de logistieke processen tussen de drie Defensieterreinen voorlopig gelijk aan de huidige situatie. Dit betekent dat de nieuwe ontsluitingsweg en bijbehorende verkeersstromen zorgvuldig afgestemd moeten worden met de verkeersbewegingen tussen de Van Brederodekazerne en het OT de Kamp terrein en visa versa. Hetzelfde geldt voor de herinrichting van de Lunettenlaan waarbij sprake is van kruisend verkeer tussen de Lunettenkazerne en de Van Brederodekazerne.

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 12

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 13

4

Analyse

4.1

Gelaagd landschap De ligging op de overgang van hoog naar laag heeft een grote gelaagdheid opgeleverd in de bodem van het plangebied. Door overstromingen kent het gebied een grote variatie in bodemtypen vlak naast elkaar. Daarnaast liggen er beeldbepalende waterstaatkundige werken uit verschillende periodes, die het gebied een eigen karakter geven.

Geomorfologie: plangebied was onderdeel van het inundatiegebied van de Maas, noordzijde tegen Kanaaldijk ligt lager

Bodem Het plangebied ligt op de overgang van de polder Gement naar de hoger gelegen zandrug tussen Vught en Cromvoirt en hierdoor op de overgang van hoog naar laag, van zand naar rivierklei en van droog naar nat. Door overstromingen van de Gement bij hoog water op de Maas ontstond een variatie in bodems, o.a. klei op zand, klei, veen, zand op klei. De bodem is gevarieerd, waardoor het gebied een grote (potentiële) ecologische rijkdom heeft. Dit overgangsgebied behoort tot de 'Naad van Brabant', door het microreliëf en de overgangen tussen grondsoorten komen bijzondere plantensoorten voor. Het dorp Vught is ontstaan op het hoogste deel van de zandrug. De Vughterheide en het plangebied liggen op een lager deel van deze rug. De Vughterheide is eeuwen in militair gebruik geweest. Een groot deel van deze zandgronden is vanaf het eind van de 19e eeuw bebost geraakt. De lager gelegen, vochtigere gronden ten westen en noorden van het plangebied waren in gebruik voor akkerbouw en veeteelt.

Bodem: plangebied gedeeltelijk op hoger gelegen zandrug tussen Vught en Cromvoirt

Water Opvallend is dat rond het plangebied alleen kunstmatige beken voorkomen, gegraven om de afwatering te verbeteren, (zoals de Broekleij en het Drongelens kanaal) of ter verdediging, (zoals de grachten rond de Lunetten). De kaarsrechte Broekleij volgt de kadastrale grens tussen de voormalige gemeenten Vught en Cromvoirt. De Gement werd rond de middeleeuwen ingezet als inundatiegebied van de Maas en Dommel. De Cromvoirtse dijk is aangelegd in de Middeleeuwen en beschermde het dorp Cromvoirt tegen overstromingen. Rond 1900 is het Afwateringskanaal 's-Hertogenbosch - Drongelen gegraven om het wateroverschot van de Dommel sneller af te kunnen voeren richting de Bergse Maas en het gebied niet meer te belasten met overstromingen. Het kanaal heeft dijken aan weerszijden. De PI is en lager gelegen plek langs de dijken van het afwateringskanaal ’s-Hertogenbosch-Drongelen. Dit betekent dat water vanuit het zuidelijker gelegen gebied hierop afwatert. Bij laag water kan de Broekleij afwateren op het Drongelens Kanaal. Als het hoog water is op de Maas, zijn bovenstrooms kunstmatige ingrepen nodig om het gebied droog te houden. Het zuidelijker gelegen Helvoirts Broek wordt dan ingezet als waterberging om te zorgen dat met name de PI droge voeten houdt. Bij toekomstige ontwikkelingen is het de bedoeling om de waterberging in het plangebied zelf te voorzien.

In het plangebied liggen ook nog militaire verdedigingswerken, zoals de Lunetten uit 1844. Deze zijn aangelegd als verdediging van de hoger gelegen gronden ten zuidwesten van de stad ’s-Hertogenbosch. In 1890 is de IJzeren Man gegraven, om te voorzien in de behoefte aan zand bij de bouw van een nieuwe wijk in 's-Hertogenbosch.

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 14

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 15

4.2

6. 24. 16. 11. 21.

13.

17.

13.

12.

5. 7. 4.

9. 15.

20.

14.

10.

8. 3.

2. 23. 1.

18.

19.

Relicten in het landschap en rijksmonumenten (Rijks)monumenten

Andere relicten:

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.

13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24.

4 L-vormige gebouwen; het Duits Kruis (521304 Voormalige officiersmess (521305) Voormalig woonhuis SS-commandanten (521306) Poortgebouw kamp Vught (521307 Voormalig woonbarak Kamp Vught (521308) Voormalig crematorium kamp Vught (521309) Voormalig wachtgebouw kamp Vught (525892) Twee voormalige legeringsgebouwen SS-officieren (525893) Voormalige garage en stalgebouw (525894) Appèlplaats (525895) Kampgevangenis ‘de Bunker’ (525896) Fusilladeplaats met gedenkteken (525897)

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 16

Gracht rond Voormalig Kamp Vught Restanten hekwerk parallel aan Broekleij Penant entree westzijde Voormalig Kamp Vught Lunetten (1844) Schietbanen Cromvoirtse Dijk Lunettenlaan Oost west route Voormalig Kamp Vught Te plaatsen wagons met spoorpad Herstel gracht en wachttorens Voormalig Kamp Vught Herstelde spoorrails Nationaal Monument Kamp Vught

Het plangebied bestaat uit de gronden van Voormalig Kamp Vught met de bijbehorende SS-kazerneterreinen. Nationaal Monument Kamp Vught is een belangrijke herdenkingsplek voor de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Het plangebied is rijk aan relicten uit diverse tijdslagen, die het plangebied een bijzonder, maar ook een beladen karakter geven. Bovengronds zijn er dicht bij elkaar, zowel gebouwde als landschappelijke elementen bewaard gebleven vanuit de middeleeuwen tot en met de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast zijn er zichtbare sporen van militaire geschiedenis van de zuidelijke Nederlanden (militaire werken uit o.a. tachtigjarige oorlog en 1844) en waterstaatkundige elementen, waarvan het ook de moeite waard is om het verhaal te vertellen (Cromvoirtse dijk, Drongelens Kanaal). Militaire geschiedenis In 1629 liet Frederik Hendrik twee linies bouwen rond 's-Hertogenbosch: Beide linies waren dijken van ongeveer 1.80 meter hoog. De Circumvallatielinie (dichter bij de stad) moest er voor zorgen, dat er geen aanvallen van buitenaf gepleegd konden worden en werd versterkt door veel schansen, redoutes en kwartieren. Vanuit de Contravallatielinie werd de stad aangevallen. In de ondergrond zijn nog relicten van deze linies aanwezig.

In 1844 werd in opdracht van koning Willem II een Verdedigingslinie gegraven van acht lunetten rond Fort Isabella (+/- 1618), wat een verdedigingswerk was van de stad 's-Hertogenbosch. Tussen fort Isabella en de lunetten 1-3 werd op de Vughterheide een militair legerkamp aangelegd: kamp Willem II.

16. 14.

Historische gelaagdheid en relicten

16.

Kamp Vught en Woonoord Lunetten In 1942 werd het terrein ten westen van de Lunetten 1-3 door de Duitse bezetters opgeëist als bouwplaats voor het op te richten Konzentrationslager Herzogenbusch. Het kamp lag buiten het dorp en verscholen achter het bosgebied van de Vughterheide. Op de noordoostpunt van het voormalige kampterrein is sinds 1991 museum NMKV gesticht. Een aantal gebouwen van het voormalige concentratiekamp en de SS kazernes is tot op heden bewaard gebleven en heeft de status van rijksmonument: de huisvesting van SS-militairen en SS-officieren, bakkerij, kampkeuken, garages en barakken (Duitse kruis) van de SS zijn onderdeel van twee kazernes, de voormalige kampgevangenis 'de Bunker' is onderdeel van de PI , de voormalige kampkeuken bevindt zich op het terrein van het Geniemuseum en het crematorium is onderdeel van NMKV. In 1951 kreeg (een deel van) het kamp een nieuwe naam: woonoord Lunetten waar gezinnen van Molukse KNIL-militairen werden gehuisvest, die waren geëvacueerd. Vanaf 1960 is een deel van de bewoners naar elders verhuisd. Op barak 1B (kerk, museum) na zijn alle barakken gesloopt en is op dezelfde plek een nieuwe woonwijk, woonoord Lunetten, gebouwd. Ten zuiden van de woonwijk bevindt zich de Van Brederodekazerne, ten oosten de Lunettenkazerne en ten noorden de PI.

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 17

Aanwezige relicten Vanuit verschillende tijden zijn relicten bewaard gebleven. De militaire geschiedenis van het gebied is terug te vinden in de reeks lunetten, relicten van linie 1629, schietbanen en de aanwezigheid van de twee kazernes. Ook de rijksmonumenten op de kazernes getuigen gedeeltelijk van een militaire geschiedenis, omdat ze onderdeel waren van de SS-kazernes. Van het Voormalige concentratiekamp is de ontsluiting via de kaarsrechte Lunettenlaan (weg door het bos) en een deel van de grachten bewaard gebleven en goed zichtbaar. Daarnaast zijn delen van het hekwerk terug te vinden en zijn aan de westzijde een poort (penant) en aan de oostzijde het poortgebouw bewaard gebleven. Gebouwen van het voormalige kamp zijn onderdeel van de Lunettenkazerne, Van Brederodekazerne, de PI, het Geniemuseum of van het NMKV. Hier zijn ook na de Tweede Wereldoorlog gebouwen bijgekomen die bijzonder zijn, zoals twee garages op de Lunettenkazerne en het hoofdgebouw van museum NMKV. Ook zijn er relicten, die iets over de waterstaatkundige geschiedenis vertellen, zoals de dijk rond Cromvoirt, de Broekleij en het Drongelens kanaal tussen zijn dijken.

Van Brederodekazerne

Gracht achterzijde NMKV

Penant entree westzijde Voormalig Kamp Vught

Restanten hekwerk Voormalig Kamp Vught parallel aan Broekleij

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 18

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 19

4.3

Enclaves in het bos Het bos is de drager van het gebied en zorgt voor het decor. De Vughterheide is vanaf eind 19e eeuw bebost geraakt. Alle functies die na de Tweede Wereldoorlog op het Voormalig Kamp Vught zijn ontstaan, zijn ooit in dit bos geplaatst en/of worden omzoomd door bos. De locatie van Voormalig Kamp Vught en de IJzeren man zijn twee grote enclaves in het bos op de zandrug tussen de kernen Vught en Cromvoirt. Het bos is beeldbepalend en werkt daarnaast als een buffer tussen de functies, waardoor functies, die je niet snel naast elkaar verwacht, toch naast elkaar kunnen bestaan. Een deel van het bos behoort tot het Natuur Netwerk Brabant.

Luchtfoto 1941 - bosstructuur op Vughterheide ligt tot Broekleij

Luchtfoto 1953 - Kamp Vught is gebouwd in een open deel van het bos

Luchtfoto 1984 - bosstructuur zichtbaar, nieuwe aanplant rond OT de Kamp

Het bos op de heide is in de afgelopen eeuwen grotendeels aangeplant en bestaat uit grove den met daarnaast zomereik en berk. Hier liggen ook nog heiderestanten. Aan de westzijde van kamp Vught is in de Tweede Wereldoorlog bos aangeplant. Dit bos zorgde voor afscherming van het kamp. Na 1960 is hier meer bos aangeplant als afscherming van de oefenterreinen. Deze bosopstanden worden grotendeels gedomineerd door den, eik en beuk. Tegen de kanaaldijk ligt vochtiger bos met soorten zoals populier, es, esdoorn, beuk, haagbeuk, eik, iep en els. Op de voormalige vuilstort heeft ook ontwikkeling van bos plaats gevonden. De Boslaan (ter hoogte van de IJzeren Man) en Lunettenlaan hebben een informeel karakter, alsof ze zijn uitgespaard in het bos. De Loonse Baan en Pepereind hebben (grotendeels) een aangeplante boomstructuur, waardoor ze een formelere uitstraling van een laan door het bos hebben. Ambitie is om het contrast tussen de lanen en de informele wegen door het bos te behouden en te versterken.

Bosgebied op de hogergelegen zandrug ten westen van Vught. De locatie van Voormalig Kamp Vught en de Ijzeren man, vormen enclaves in het bos. het bosgebied is onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant

Woonoord Lunetten verscholen achter dicht bos: bos als buffer tussen Lunettenlaan en buurt

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 20

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 21

4.4

Landschapsstructuren Binnen het plangebied liggen een aantal herkenbare landschapselementen. Het zijn routes die van oorsprong over en langs de heide liepen, of zijn ontstaan vanuit de waterstaatkundige ingrepen. De beplante Cromvoirtse dijk, De beplante dijken van het Drongelens kanaal en de met bos beplante Lunetten vormen beeldbepalende ruimtelijke structuren. Het bos langs de dijken van het Drongelens kanaal vormt een harde overgang naar het open weidevogelgebied van de Gement aan de noordzijde. Een deel van de bosstrook langs het kanaal en het noordelijk deel van de Gement behoort tot het natura 2000 gebied Vlijmens Ven – Moerputten. Belangrijke doorgaande routes zijn de Boslaan - Pepereind en de Loonse Baan. Dit zijn wegen door het bos en zijn gedeeltelijk, vooral in de bebouwde kom, beplant met laanbomen. Ter hoogte van het plangebied en de IJzeren Man is de Boslaan een weg die het bos doorsnijdt. De Lunettenlaan is evenwijdig aan de Broekleij geplaatst en is in 1942 aangelegd als entreeweg van Kamp Vught, de kazerneterreinen en de werkplaatsen (nu Lunettenkazerne). Het is nog steeds een doodlopende weg door het bos en vormt de enige toegang tot alle aanwezige functies. De Broekleij volgt de oude kadastrale grens tussen Vught en Cromvoirt en heeft in de Tweede wereldoorlog de functie gehad van gracht voor Kamp Vught.

De orthogonale opzet van Kamp Vught en de SS-kazernes is bewaard gebleven in de ruimtelijke structuur en vooral terug te vinden in de locatie van wegen (o.a. Lunettenlaan), grachten en van gebouwen, zowel op de kazernes, als op woonoord Lunetten en binnen de muren van de PI. De Lunettenlaan onderscheidt zich doordat de weg kaarsrecht is en duidelijk is aangelegd, maar heeft daarnaast juist een informeel karakter van een weg door het bos. Aan de Loonse Baan ligt een slingerende route door het bos, die de fusilladeplaats ontsluit voor gemotoriseerd verkeer.

Landschapsstructuren

Lunettenlaan: kaarsrechte weg door het bos, functies aan weerszijden. rechts een opener, lichtere plek voor Barak 1B

Broekleij ter hoogte van de PI

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 22

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 23

4.5

Nationaal Monument Kamp Vught (NMKV)

Huidig gebruik In het plangebied ligt een bijzondere diversiteit aan functies naast elkaar ingebed in het bos. Ze variëren van kazerne, woonwijk tot museum en PI. Door toename van het verkeer, is de Lunettenlaan een verkeersonveilige weg geworden. Voor enkele functies zijn toekomstplannen en wensen geformuleerd. waardoor het gebied anders gebruikt gaat worden. Door de nieuwe ontwikkelingen ontstaan kansen om de recreatieve waarde van de Lunettenlaan en de aanliggende relicten uit de diverse tijden uit te dragen en zichtbaar te maken. De nieuwe route naar de entree van de PI kan functioneel ingezet worden om naast het verkeer van de PI ook het verkeer naar OT de Kamp af te wikkelen en ruimte te geven aan de benodigde transporten van DV&O. De PI beslaat ongeveer 30 hectare en totaal zijn er acht verschillende regimes gehuisvest. Rondom de PI staat een muur die het terrein afschermt van zijn omgeving. De Lunettenlaan is de enige toegangsweg. Planning is om de hoofdentree te verplaatsen naar de zuidwestzijde van de PI met een nieuwe ontsluitingsweg. Hierdoor wordt de PI vanaf de westzijde toegankelijk voor medewerkers, logistiek verkeer en de (beveiligde) transporten van gedetineerden en zal het meeste verkeer op de Lunettenlaan verdwijnen.

Vooral voor beveiligde transporten is de Lunettenlaan een kwetsbare route, omdat ze niet stil mogen vallen en ze de route delen met logistiek verkeer van de PI, Defensie, bewoners van woonoord Lunetten, recreatief verkeer en bezoekers van NMKV en OT de Kamp. De entree van NMKV ligt op een opvallende plek aan het einde van de Lunettenlaan. De muur met daarin de hoofdentree van de PI ligt hier direct tegenaan. Hierdoor kruisen verkeersstromen van PI en de bezoekers van NMKV elkaar en staat het monument op het parkeerterrein en tegen de muur van de PI. Als de entree van de PI verplaatst wordt, worden de parkeerplaatsen voor de medewerkers ook verplaatst naar de westzijde van de PI en levert dit ruimte op om NMKV een volwaardige voorterrein te geven en bezoekers veilig van de parkeerplaats naar de entree te laten lopen. De verbinding tussen de verschillende musea in het gebied: Geniemuseum, NMKV en Barak 1B kan verbeterd worden.

Kamp Vught en Woonoord Lunetten: Barak 1B

Geniemuseum

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 24

Middenin het gebied ligt Woonoord Lunetten. De woonwijk is goed ontsloten voor gemotoriseerd verkeer. De buurtbus stopt hier. Voetgangers en fietsers hebben geen eigen plek op de Lunettenlaan, waardoor dit op piekmomenten gevaarlijke situaties oplevert. De Van Brederodekazerne en Lunettenkazerne werken nauw samen. Functies als sportvoorzieningen en de mensa zijn op één van de twee kazernes aanwezig. Oefeningen vinden vooral plaats op OT de kamp, aan de westzijde van de kazernes. Defensie materieel kruist hierdoor de Lunettenlaan om via de Van Brederodekazerne naar OT de Kamp te rijden. Op OT de Kamp komen ook mensen van buiten om te oefenen. Deze bezoekers melden zich bij de portier van de Van Brederodekazerne en nemen dezelfde route als het materieel. De kazernes zullen ontsloten blijven vanaf de Lunettenlaan. Stalling en onderhoud van het oefenmaterieel zal op de Lunettenkazerne plaats blijven vinden. De bezoekers van OT de Kamp kunnen in de toekomst via de nieuwe ontsluitingsweg naar het oefenterrein, waardoor ook dit bezoekersverkeer op de Lunettenlaan verdwijnt. CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 25

INVENTARISATIE INTERVIEWS verdikken bosstrook voor stikstof compensatie

noodroute BOT door Gement?

dicht beboste strook wenig zicht voor PI

5

huidige hoofdentree

tijdelijke rechtbank?

spoor terugbrengen

locatie 2 DV&O

route met treinwagon Westerbork tijdelijk parkeergebouw

parkeergebouw PI

entreegebouw met voorplein

entree voor bouwverkeer route langzaam verkeer PI?

route OT de kamp versterken verbinding verschillende musea

baileybrug te vervangen

baileybrug naar fusiliadeplaats

schaduw op Broekleij behouden bosstrook +/- 10m

verminderen overstekend verkeer

eigenaarschap rijk? keermogelijkheid voor BOT transport

terugbrengen beleefbaarheid grenzen Voormalig Kamp Vught eigenaarschap gemeente voor handhaving?

Lunettenlaan

locatie 1 DV&O

Broeklei

NIEUWE ONTSLUITING logistiek PI, DV&O en in mindere mate Defensie

Boslaan

LUNETTENLAAN versterken recreatieve waarde blijft calamiteitenroute voor PI

Oogst stakeholders - kansen en knelpunten Algemene opmerkingen gebruikers Lunettenlaan • Doodlopende weg met bijzondere transporten: kwetsbare ontsluiting • Wordt veel te hard gereden • Drukte vooral door overlap diensten medewerkers PI, goederenvervoer, bezoekers van Defensieterreinen • Grote diversiteit gebruikers: bewoners te voet of per fiets, militaire voertuigen, transporten PI, toeristisch verkeer geen optimale situatie: voetgangers en fietsers hebben geen eigen plek in het profiel • Alle bezoekers OT de Kamp moeten via kazernes naar oefenterreinen • Opstelplaatsen voor portier Defensie zijn beperkt in relatie tot piekmomenten • Rupsvoertuigen moeten via kazernes naar oefenterreinen • Monumenten en geniemuseum moeten zicht- en vindbaar zijn Defensie • Rupsvoertuigen blijven op Lunettenkazerne en blijven Lunettenlaan kruisen • Staat tijdelijk grond af voor parkeergebouw PI oostzijde • Bos van Defensie moet niet onnodig aangetast worden: bos voor entree naar en parkeren ten behoeve van de PI, maar niet meer dan nodig • Aanwezige functies die verschuiven moeten goede nieuwe plek krijgen, zoals wasplaats, lanceerplaats, zandpad richting hijstuin en hekwerk OT de Kamp • Portiersloge noodzakelijk bij de entree van OT de Kamp • Baileybrug moet vervangen worden door brug, die ook onderhoud krijgt door RVB • Nieuwe entreeweg kan Lunettenlaan ontlasten tijdens piekmomenten

(Defensie/ PI/ NMKV) Waterschap • Behoud de Broekleij als beschaduwde bosbeek: • 10m opgaand groen moet beek begeleiden • Bruggen smal houden en talud / onderdoorgang voor kleine zoogdieren • Waterproblematiek Helvoirts Broek in relatie tot water PI integraal oplossen PI en DV&O • Nieuwe entree nodig vanuit interne logistiek aan zuidwestzijde • Toegangsweg naar nieuwe entree westzijde • Nieuwe locatie DV&O nabij PI: mag planning PI niet frustreren • PI: 562 parkeerplaatsen, 72 bezoekersparkeerplaatsen (buiten) en 490 parkeerplaatsen in parkeergebouw, 300 fietsparkeerplaatsen + 25% mogelijke uitbreiding • DV&O: 188 parkeerplaatsen • Stikstofruimte nodig t.b.v. herstructuren entree en gebouwen op PI • Risico van één enkele toegangsweg bij BOT transporten NMKV • Verdient een representatieve entree die recht doet aan deze plek • Goede routes bezoekers (touringcar, bus, fiets, auto) richting museum • 60 - 80 parkeerplaatsen (100.000 bezoekers)

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 26

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 27

• • •

Inpassen ontwerp spoorpad en wagons Zicht op kunstwerk gracht met palen inpassen en gracht zichtbaar maken op voorterrein Muur PI minder dominant

Gemeente Vught • Wenst logistieke route via Gement voor BOT- en zwaar verkeer • Ambieert zittingszaal: keuze ligt voor aan de Tweede Kamer • Is bereid het eigendom van een heringerichte Lunettenlaan onder voorwaarden over te nemen. Inrichting moet dan voldoen aan eisen gemeente • Als de gemeente de Lunettenlaan overneemt dient de inrichting te voldoen aan HIOR Natuur en Milieugroep Vught (geen stakeholder) • Alleen bomen kappen als het niet anders kan: bewijslast is nodig • Wil graag Helvoirts Broek bebossen als compensatie van dit plan Provincie Noord-Brabant • aanvullen compensatiemanier e.d. • p.m.

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 28

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 29

6

Gebiedsvisie Terug naar een eenvoudige ruimtelijke structuur Belangrijkste ambitie van de gebiedsvisie: • Het gebied leesbaar maken en de rijkdom van het landschap en de geschiedenis zichtbaar maken • Heldere veilige organisatie, waarin alle verkeersdeelnemers een eigen plek krijgen Tijdens de Tweede Wereldoorlog en direct na die tijd had het gebied een heldere structuur met één weg door het bos, waaraan enkele entrees ontsloten waren. Op dit moment is de organisatie minder helder. Een aantal functies ligt niet aan de Lunettenlaan, maar wordt wel via de Lunettenlaan ontsloten. Er is een toename van functies en aantal gebruikers waar het profiel en de parkeerplaatsen niet op ingericht zijn. Hierdoor ontstaat een onveilige samenkomst van verschillende gebruikersgroepen (voetgangers, fietsers, logistiek verkeer, beveiligde transporten, bussen, etc). Ook laat het ruimtelijk beeld op plekken te wensen over. De weg door het bos is niet overal behouden gebleven, het bos is gedeeltelijk gekapt en elke functie probeert op zijn eigen manier de aandacht te trekken van bezoekers. In de toekomst wordt de ontsluiting via twee wegen georganiseerd. De twee routes liggen in het bos en hebben beiden een eindpunt met overzicht over de aanliggende bestemmingen. De gebruikersgroepen worden functioneel verdeeld over de twee routes: één functionele route en één recreatieve/bewoners route.

Formele oostwestverbindingen tussen beide routes voor zowel gemotoriseerd als langzaam verkeer ontbreken.

Vroeger heldere organisatie: 1 weg / Lunettenlaan ontsluit alle functies

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 30

Huidige Organisatie: hybride systeem

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 31

Visie: twee wegen met overzicht en duidelijk eindpunt

6.1

Lagen Visie

6.1.1

Bos als basis / drager van het gebied

Het bos is beeldbepalend voor het gebied en werkt als een buffer tussen de functies. Bestaand bos en bomen wordt zoveel mogelijk gespaard en zorgvuldig ingepast. Waar mogelijk wordt het bos aangevuld en gediversifieerd met gebiedseigen soorten, zodat de kwaliteit van het bos hoog blijft en het in de toekomst het ruimtelijk beeld kan blijven bepalen. De twee wegen zijn uitgespaard in het bos. Wanneer men op de wegen een belangrijke functie of monument tegenkomt, wordt alle onderbeplanting verwijderd (en wordt het bos eventueel verdunt) om het zicht op deze functies en/of monumenten te verbeteren. In de nieuwe ontwikkelingen wordt het bos aangevuld en versterkt: nieuwe functies worden omsloten door bosstructuren, waardoor ze als functie in een boskamer gelezen kunnen worden. Het meeste bos bestaat uit droog bos (met productie) met soorten als zomereik, ruwe berk, beuk, lariks en grove den. Hier is menselijk beheer, zoals kap, begrazingsbeheer en inbreng van strooiselverrijkende soorten, nodig om variatie en vestigingsmilieus voor verschillende soorten te bevorderen en gelaagdheid te houden. Tegen het kanaal ligt ten noorden van OT de Kamp een zone met vochtiger bos met onder andere populier, es, esdoorn, beuk, haagbeuk, eik, iep en els.

Legenda Bos als drager

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 32

Foto van Brederodekazerne: bosbeplanting is beeldbepalend

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 33

6.1.2

Twee boswegen ontsluiten alle functies

De nieuwe ontsluitingsstructuur bestaat uit twee wegen met een andere functie: Functionele weg Aan de westzijde ligt de functionele weg van het Pepereind tot het knooppunt waaraan de PI, het parkeergebouw en OT de Kamp ontsloten zijn. De weg heeft een recht en open karakter, waardoor eenvoudig overzicht kan worden gehouden (camera's), een brede rijbaan voor gemotoriseerd verkeer (60 km/uur) en een vrij liggende langzaam verkeerroute. Aan het eindpunt zijn alle benodigde praktische voorzieningen ten aanzien van parkeren (auto's, fietsen, vrachtverkeer) en de entrees voorzien. Als er ruimte wordt gezocht voor functies die horen bij de PI of OT de Kamp en/of beveiliging nodig hebben, is het logisch om deze ook aan de functionele weg te situeren. De PI wordt ontsloten door twee bruggen over de Broekleij: één voor voetgangers en één voor logistiek verkeer en/of vervoer van gedetineerden. De baileybrug tussen de Van Brederodekazerne en OT-de Kamp wordt vervangen door een nieuwe brug. De drie bruggen vormen in de toekomst een samenhangend ensemble doordat ze gelijksoortig worden vormgegeven. OT de kamp krijgt een portiersloge, met voldoende opstelplaatsen voor de piekmomenten. Aan het Pepereind ligt de nieuwe locatie voor DV&O. Deze wordt zorgvuldig ingepast in het kleinschalige landschap, langs het Pepereind. DV&O wordt ontsloten vanaf de nieuwe functionele weg.

Tussen de functionele weg en de Broekleij wordt een strook bos van 10 meter ingepast, zodat de Broekleij haar karakter van beschaduwde bosbeek behoudt. Relicten van Kamp Vught (pilaren, staanders hekwerk) blijven behouden, maar krijgen geen extra aandacht door borden of wegwijzers.

Legenda Bosmassa Gras, open zicht Functionele bebouwing Cultuurhistorische bebouwing Ontsluiting meerdere functies Ontsluiting enkele functie

Cultuurhistorische recreatieve weg De Lunettenlaan blijft de ontsluiting van de twee kazerneterreinen, woonoord Lunetten, NMKV en de (toekomstige) achterzijde van de PI. Doordat al het logistiek verkeer, bezoekers en medewerkers van de PI de Lunettenlaan niet meer gebruiken, ontstaat een verkeersluwe weg, waar langzaam verkeer een goede plek kan krijgen. De snelheid wordt 30 km/uur. Het karakter van de kaarsrechte weg uitgesneden in het bos wordt versterkt, door waar mogelijk langs de weg meer bos aan te planten of het bos van meer onderbeplanting te voorzien. Rond belangrijke entrees en monumenten opent het bos zich: bomen staan verder uit elkaar en onderbeplanting ontbreekt. Dit principe met dicht bos langs de route en doorzichten / lichtere plekken bij belangrijke punten, maakt de Lunettenlaan leesbaar voor de bezoeker. De weg eindigt op het voorterrein van NMKV. Het museum krijgt een volwaardige entree, waarin het gebouw en de gracht tot hun recht komen. Het parkeren verdwijnt en de muur van de PI wordt minder dominant in het beeld. De Lunettenlaan zelf wordt ingericht als museale route waarin bezoekers de historische gelaagdheid van het gebied kunnen ervaren. Monumenten en relicten worden zichtbaar gemaakt en hun verhalen worden verteld door middel van open plekken, zichtlijnen, borden, ruimte om stil te staan, mogelijkheid om te luisteren, etc.

De bijzondere route naar Fusilladeplaats is van een andere orde, maar blijft een weg door het bos, toegankelijk voor gemotoriseerd verkeer.

Tijdelijke weg CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 34

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 35

6.1.3

Schatten en relicten

De rijkdom aan relicten uit de verschillende tijdslagen worden zichtbaar gemaakt op de Lunettenlaan. Hier liggen de meeste relicten en past het bij het karakter van de weg, omdat de Lunettenlaan zelf onderdeel van Kamp Vught uitmaakte. Alle tijdslagen zijn waardevol. Naast de relicten uit de Tweede Wereldoorlog, wordt langs de Lunettenlaan ook aandacht geschonken aan het ontstaan van het woonoord Lunetten, het militaire verleden, militaire gebruik (kazernes, het geniemuseum en de huidige taak van Defensie) en de waterstaatkundige werken. Door duiding in de vorm van naam- en infoborden en het vertellen van de verhalen, worden de verschillende tijdslagen en relicten zichtbaar en beleefbaar. Er wordt ruimte gemaakt om te stoppen, te kijken en/of te luisteren. Voor alle verhalen uit verschillende tijdslagen wordt één soort signing voorzien, waardoor de eigen identiteit van de Lunettenlaan versterkt wordt. Naast de aanwezige relicten, moet worden onderzocht of herstel mogelijk is van verdwenen elementen. De gracht op het voorterrein van het NMKV kan worden verlengd tot de locatie van de zendmast aan de zuidzijde. Eventueel wordt de gracht niet als watervoerend element uitgevoerd, om geen water te onttrekken aan de omgeving. Voor het woonoord wordt de gracht niet teruggebracht omdat hier bomen voor gekapt zouden moeten worden en bestaande bomen zoveel mogelijk worden ingepast.

Het NMKV is bezig om op het voormalige spoortracé naar Kamp Vught een pad en twee wagons te voorzien. Vanuit Erfgoed (RVB) is aangegeven zorgvuldig om te gaan met het karakter van de Lunettenlaan als weg door het bos en de hoofdentree van het Voormalig Kamp Vught (nu entree Van Brederodekazerne) met het Wachthuis.

Legenda Waardevolle bebouwing/object Waardevol ensemble Hekken VMKV Hoofd routing Kamp Vught Ordeningslijnen Water Toe te voegen/te herstellen objecten ter versterking buitenmuseum en museale as CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 36

Achterzijde NMKV: herstellen van verdwenen elementen vertelt het verhaal van Voormalig Kamp vught

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 37

6.1.4

Versterken recreatief netwerk

Het plangebied ligt verankerd in een bestaand recreatief netwerk van fiets- en wandelpaden. Op de Lunettenlaan krijgen fietsers en voetgangers een eigen plek en wordt de bezoeker van informatie voorzien (cultuurhistorisch, toeristisch, netwerk), waardoor dit een volwaardige verbinding kan zijn in het recreatieve netwerk. De langzaam verkeerroute evenwijdig aan de functionele weg is geen onderdeel van het recreatief fiets- en wandelnetwerk (knooppuntenroutes e.d.) en zal worden bewegwijzerd als doodlopende route voor bezoekers, die de PI of OT de Kamp bezoeken.

24

Belangrijke doorgaande fietsroutes liggen aan de noordzijde van het Drongelens Kanaal en langs de Loonse Baan - Boslaan - Pepereind. De Lunettenlaan is een verbinding tussen beiden, via een brug over het Drongelens Kanaal. Doordat het meeste verkeer op de Lunettenlaan verdwijnt, de hele laan maximale snelheid van 30 km/uur krijgt en door fietsers en voetgangers een volwaardige plek in het profiel van de Lunettenlaan te geven, ontstaat hier een veiligere situatie voor zowel bewoners als bezoekers.

63

Voor het monument kamp Vught ligt het startpunt tot de route door het bos naar de Fusilladeplaats en wandelpaden over de Vughterheide. Hier begint de informatievoorziening langs de Lunettenlaan vanaf de noordzijde. De wandelpaden rond de IJzeren man en over de Vughterheide worden aangesloten op de zuidzijde van het nieuwe wandelpad langs de Lunettenlaan. Hier begint de informatievoorziening vanaf de eerste bocht vanaf de Boslaan, bij het begin van de rechtstand van de Lunettenlaan. Vanuit Woonoord Lunetten is het op het moment mogelijk via de baileybrug de Broekleij over te steken. Deze langzaam verkeerroute mag blijven bestaan voor de bewoners van het woonoord, maar wordt niet bewegwijzerd voor recreatieve gebruikers. Hierdoor zal geen formele verbinding ontstaan voor tussen de Lunettenlaan de functionele weg.

Legenda Losliggend fietspad Fietspad icm weg

60

Voetpad (hoger schaalniveau) Voetpad (lager schaalniveau) Belangrijkste recreatieve bestemmingen CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 38

Referentiebeeld versterken sfeer cultuurhistorische as

CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 39

6.1.5

Mobiliteit

De routes zijn zodanig opgezet dat het grootste deel van de verkeersbewegingen over de functionele weg gaat en de Lunettenlaan ontlast wordt. Parkeren wordt zoveel mogelijk geclusterd en het oppervlakte aan verharding wordt daarnaast beperkt door het gebruik van open verharding / grasstenen. Parkeervelden worden landschappelijk ingepast, door ze van voldoende bomen, struikvormers en/of hagen te voorzien. Functionele weg Aan het begin van de weg ligt de locatie van DV&O en aan het einde liggen de entrees van de PI en OT de Kamp. De weg wordt belast met verkeersbewegingen van medewerkers, logistiek transport en bezoekers van eerder genoemde functies en heeft geen aansluitingen met het omliggende wegennetwerk. Het is dus een doodlopende weg met een snelheid is maximaal 60 km/uur. Naast de weg bevindt zich een obstakelvrije zone van minimaal 3 meter. Keermogelijkheden voor BOT transporten worden gerealiseerd door deze obstakelvrije zone verhard (grasstenen) uit te voeren. Tegenover de PI wordt een parkeergebouw van twee lagen voorzien voor medewerkers. Dit scheelt de helft aan oppervlakte parkeren ten opzichte van maaiveld parkeren. De hoogte van het parkeergebouw is beperkt vanwege de beveiliging van de PI. Bezoekers van de PI parkeren op het veld tegenover de entree, dit parkeerterrein wordt landschappelijk ingepast.

Waar mogelijk worden op het voorterrein grasstenen toegepast om de oppervlakte verharding te beperken. Langzaam verkeer heeft een vrijliggende route aan de oostzijde van de rijbaan, die uitkomt bij de entree van de fietsenstalling voor bezoekers van de PI en het parkeergebouw met daarin de fietsenstalling voor medewerkers. Aan het einde van de functionele weg ligt de kruising voor zwaar Defensie-materieel vanuit de Van Brederodekazerne naar de ingang van OT de Kamp.

Legenda Weg auto Entree functie Tijdelijke weg Korte route LunettenkazerneOT de Kamp Parkeren Parkeren bussen Route OV OV-halte Opstelplaats CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 40

Lunettenlaan De Lunettenlaan wordt gebruikt door: bewoners en bezoekers van woonoord Lunetten, bezoekers van NMKV (100.000 bezoekers/jaar, 80 parkeerplaatsen, 7 parkeerplaatsen bussen), medewerkers en materieel Defensie Van Brederode- en Lunettenkazerne, kruisend materieel Defensie van Lunettenkazerne naar OT de Kamp en vice versa, bezoekers Geniemuseum, recreatieve gebruikers Vughtse Heide De snelheid is maximaal 30km/uur. Fietsers rijden op eigen stroken op de rijbaan. Wandelaars krijgen een losliggend halfverhard voetpad aan één zijde van de weg. Het huidige parkeerterrein aan de oostzijde van de PI wordt omgevormd naar een landschappelijke parkeerplaats in het bos en een groen/open voorterrein aan de zijde van het NMKV. Hier liggen ook in eerste instantie twee (bestaande) entrees van de PI. Op termijn blijft alleen de entree in het zuid oosten in gebruik, de huidige hoofdentree wordt gesloten zodat het voorterrein van het NMKV verder wordt vrijgespeeld van verkeersbewegingen van de PI. De routes vanuit deze uitgangen worden voorzien van verharding, maar ondergeschikt gemaakt aan de nieuwe landschappelijke inrichting. Langs de Lunettenlaan liggen enkele kortparkeerplaatsen van open verharding voor bezoekers van de kazernes, die zich dienen te melden bij de portier.

Het parkeergebouw, de tijdelijke parkeervoorziening ten noorden van de Lunettenkazerne, is bedoeld voor medewerkers van de PI. Nadat de entree van de PI naar de westzijde is verplaatst, wordt de parkeergarage ontmanteld en weer in gebruik genomen door de Lunettenkazerne. CONCEPT | Gebiedsvisie voormalig Kamp Vught e.o. | bladzijde 41

6.1.6

Biodiversiteit, Klimaatadaptatie

Het plangebied en haar omgeving heeft een grote natuurwaarde die in acht genomen moet worden bij nieuwe ontwikkelingen. Doordat de benodigde aanpassingen en functies een groot maatschappelijk belang dienen, veiligheid vergroten en kwaliteit opleveren, worden deze binnen het plangebied verplaatst en ingepast. Daarbij is zorgvuldig gekeken of de footprint beperkt kan worden en hoe ingrepen de bestaande kwaliteiten van het Natuur Netwerk zo min mogelijk aantasten. Belangrijke landschapsstructuren zoals de Broekleij zijn zorgvuldig ingepast. Daarnaast is gekeken hoe landschapsherstel kan plaatsvinden en de ecologie verbeterd kan worden op plekken waar functies verdwijnen, zoals op de huidige parkeerplaats van de PI langs de Lunettenlaan. Bestaande ecologische kwaliteiten worden daarnaast niet meer dan noodzakelijk aangetast, door een zorgvuldige manier van uitvoeren en bouwen. Bomen worden ingepast, door het wortelpakket te beschermen en niet onnodig te belasten tijdens en na de bouw. Natuur die verdwijnt wordt in de directe omgeving gecompenseerd door aanwezige landschapsstructuren op te dikken en robuuster te maken met gebiedseigen beplanting.