VERVALLEN Jaarstukken 2024

Verkeer in Twello 28 |

Inhoud

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Het uitvoeringsprogramma en de wegcategorisering in het Programma Mobiliteit 2020 t/m 2030 zijn niet meer actueel na het besluit van 13 juni 2022 over de Randweg Twello, omdat deze zijn gebaseerd op een volledige westelijke randweg. Dit betekent dat voor de kern Twello als onderdeel van het Programma Mobiliteit een nieuwe wegcategorisering en uitvoeringsplan moet worden gemaakt. In overleg met de samenleving is een nieuw onderzoek gestart naar nieuwe mogelijke maatregelen voor een veilig, bereikbaar en leefbaar Twello. In 2023 is gewerkt aan een plan van aanpak om te komen tot een nieuw verkeersplan. In 2024 voeren wij het plan van aanpak uit om tot een nieuw verkeersplan voor Twello te komen. Dit doen wij samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ook voeren wij verkeersonderzoeken uit, zodat wij beschikken over actuele verkeersgegevens, en actualiseren wij het regionale verkeersmodel Stedendriehoek. Het realiseren van een veilige en optimale verkeersafwikkeling in Twello. In 2023 is een plan van aanpak vastgesteld en in 2024 zijn wij gestart met het proces om tot een koersnota verkeersplan voor Twello te komen. Samen met een adviesbureau zijn wij op basis van actuele informatie, verschillende verkeersonderzoeken en inbreng uit de samenleving tot een advies voor het verkeersplan gekomen.

Een diverse groep van 10 inwoners dacht in een ‘meedenkgroep’ mee en daarnaast adviseerden vertegenwoordigers van (maatschappelijke) organisaties ons in een ‘klankbordgroep’. Onze eerste voorstellen presenteerden wij aan belangstellenden tijdens een openbare bijeenkomst in juli 2024. Met de inbreng van de meedenkgroep, de klankbordgroep en de openbare bijeenkomst zijn wij tot bouwstenen gekomen voor de koersnota. Deze bouwstenen zijn omschreven in de Koersnota Verkeersplan Twello.

Openbaar vervoer Verbetering openbaar vervoer Inhoud Gedeputeerde Staten (Provincie Gelderland) dragen zorg voor de coördinatie en afstemming van het openbaar vervoer in de provincie (conform Wet personenvervoer 2000). De provincie Gelderland is concessieverlener van de concessie IJssel-Vecht, waar gemeente Voorst onder valt. Deze concessie is gegund aan vervoerder EBS. EBS verzorgt vanaf december 2022 het busvervoer in het noordelijk deel van de Veluwe en Midden-Overijssel. Gemeenten worden door de provincie betrokken bij de implementatie en uitvoering van de concessie. Als gevolg van oplopende exploitatietekorten in het OV is het onzeker of het OV-aanbod zoals we dat nu kennen op lange termijn in stand kan blijven. Voor de korte termijn (2023/2024) stellen Provinciale Staten extra middelen beschikbaar om het tekort in de exploitatie te dichten. Dit betekent dat er op korte termijn geen buslijnen verdwijnen. Inzet voor de lange termijn is het intensiveren van de lobby van Provincies richting het Rijk om meer geld beschikbaar te stellen voor het openbaar vervoer in Nederland. Beoogd effect Het behouden van het openbaar vervoer in de gemeente Voorst en de regio Stedendriehoek en waar mogelijk het vervoersaanbod verbeteren. Verantwoording Op dit gebied wordt contact onderhouden met de provincie om het verdwijnen van buslijnen in de jaarrekening toekomst te voorkomen.

Afgelopen jaar is een busstation opgeheven, dat is het busstation in Wilp 2024 Achterhoek, dit komt door het verdwijnen van het viaduct Ardeweg waardoor de buurtbus niet meer door Wilp-Achterhoek rijdt. Er wordt nog gezocht naar een alternatief om Wilp-Achterhoek weer te voorzien van een bushalte.

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Aanleg recreatieve route en natuurvriendelijke oever De Fliert Inhoud In samenwerking met Waterschap Vallei en Veluwe zijn wij een project gestart om tussen de Voordersteeg en de Vermeersweg een fietsroute en een natuurvriendelijke oever langs de Fliert te realiseren. Het waterschap heeft reeds een natuurvriendelijke oever aangelegd. Vanwege bezwaren op de vergunning voor het fietspad langs de Fliert gaat de aanleg van een fietspad niet door. De raad is hierover met een raadsmededeling geinformeerd. Wij zijn nu in overleg met de belangengroep Fliert Natuurlijk, Stichting IJssellandschap en enkele aanliggende eigenaren om te onderzoeken op welke wijze een wandelpad kan worden gecreëerd met inachtneming van diverse belangen (mens en natuur).De noordelijke verbinding/aantakking van het wandelpad op de Vermeersweg is moeizaam te realiseren en vergt meer tijd. Een particulier wenst gebruik te maken van de tijdelijke beleidsregel rood voor groen. Een deel van de groene opgave wordt ingevuld door o.a. toevoegen van groen én aanleg van dit deel van het wandelpad. De uitvoerbaarheid van het ‘rode’ onderdeel van dit plan blijkt moeizaam. Mocht het noodzakelijk zijn om een alternatieve route te bedenken, dan pakken we dit gezamenlijk met de belangengroep Fliert en Stichting IJssellandschap op.

Beoogd effect Door deze ontwikkeling ontstaat er een aantrekkelijke wandelroute met ruimte voor landschapsherstel, natuurontwikkeling en ecologie. Verantwoording In 2024 is een gebiedsvisie opgesteld voor de recreatieve en natuurlijke route langs de Fliert jaarrekening tussen de Voordersteeg en de Vermeersweg in Twello, waarin ook het zuidelijke deel een 2024 landschapsversterkende en natuurlijke invulling heeft gekregen. In het noordelijke deel is samen met particulieren een passend landschapsplan opgesteld in het kader van de (rood voor groen regeling). In deze gebiedsvisie en uitwerking is voor een gedeelte een wandelpad opgenomen die van de | 29

Vermeersweg langs de Fliert heen loopt naar de Aronskelk. Voor het gebied tussen de Aronskelk en de Voordersteeg (zuidelijk gebied) is er gekozen voor een rustgebied waar de nadruk ligt op rust voor de natuur, wat resulteert in activiteiten van dassen en reeen. Er is ook overlegd met stichting IJssel landschap om te zoeken naar alternatieve wandelroutes in dit gebied. Polder Nijbroek Inhoud De Polder Nijbroek is een nu nog relatief gaaf 14e eeuws cultuurlandschap die het waard is te behouden en waar mogelijk te herstellen. Hiervoor hebben we een gebiedsproces gestart in de lijn van het ‘Weteringse Broek’. In dit proces wordt tevens gekeken naar een klimaatrobuuste inrichting en de mogelijkheden van ‘energielandschap’ als leverancier voor duurzame energie. Burgerparticipatie is uitgangspunt in dit proces, vier werkgroepen zijn bezig met diverse thema’s. In 2024 vervolgen wij ons proces om samen met de stakeholders dit project verder concreet vorm te geven. Nadere ondersteuning voor dit project volgt uit de toekenning van de zogenaamde Erfgoed Deal vanuit Rijk en provincie. Deze financiële bijdrage is speciaal bedoeld voor projecten die op een ‘erfgoedinclusieve’ manier bijdragen aan het klimaatadaptief maken van polder Nijbroek. Ook dit onderdeel is inmiddels gestart en pakken we samen met de Nijbroekers en het Waterschap op.

Een aantal particuliere initiatiefnemers koppelt zijn plannen aan de Erfgoed Deal en gaat gebruik maken van het tijdelijke Rood voor Groenbeleid waarbij sloop en nieuwbouw samengaat met natuurontwikkeling en landschapsherstel, passende bij de identiteit van de polder. We verwachten in 2024 een aantal projecten in uitvoering te hebben. Beoogd effect Het verbinden van gebiedsambities en –kansen met individuele ambities van bewoners en ondernemers. Verantwoording In 2024 zijn stappen gezet om uitvoering te geven aan de deelprojecten uit de Erfgoed Deal en jaarrekening is het waterschap gestart met de uitbreiding van het elektrische gemaal en de restauratie van het 2024 voormalige stoomgemaal. Er is verder invulling gegeven aan het plan voor de inrichting van het gemalenerf. Samen met het waterschap, Veluwe op 1 en IESSELcider (toekomstig gebruiker van het voormalige stoomgemaal) is een plan gemaakt om o.a. het waterverhaal te vertellen bij het gemalencomplex. Daarvoor is een subsidie van €25.000 van de provincie ontvangen. Het ecologisch beheer van het cultuurhistorisch waardevolle Bos Boerdam is weer een stap verder. Dit bosje is opgenomen in de film 'Eeuwige Bossen'. Verder is bijgedragen aan de restauratie van een oude duiker (aangewezen als monument) en een monumentale brug.

Met het waterschap en een aantal grondeigenaren zijn de plannen voor klimaatmantels en natuurontwikkeling aan de Nijbroekse Wetering verder uitgewerkt naar definitieve plannen. De uitvoering staat gepland voor het derde kwartaal in 2025. Een aantal particulieren sluit aan met toepassing van het tijdelijke rood voor groenbeleid. De provincie Gelderland is erg enthousiast over het gebiedsproces en ook over de trailer van filmer Jonathan de Jonge. Met financiële ondersteuning van de provincie wordt deze uitgewerkt tot een volwaardige documentaire waarin alle aspecten van het project Nieuw Drassig Land (van gemaal tot polder) in beeld worden gebracht. Vanuit de leerdoelstellingen van de Erfgoed Deal is meerdere malen door deskundigen en/of geïnteresseerden een bezoek gebracht aan gemaal en polder. Zo hebben de gedeputeerde, ambtenaren van de ministeries van LNV en OCW en medewerkers van het KNMI e.a. een bezoek gebracht. Recreatieve routes Inhoud In 2024 dragen wij ook weer zorg voor een mooi kwalitatief aanbod van recreatieve fiets- en wandelroutes. Met budget vanuit de prioriteitennota zullen wij aan de slag gaan het uitrollen van het wandelnetwerk. In 2024 zullen dit voornamelijk voorbereidende werkzaamheden betreffen, zoals het in kaart brengen van de huidige wandelstructuur, overleggen met grondeigenaren en digitale werkzaamheden.

Daarnaast gaan we de huidige wandel- en fietsstructuren in beeld brengen en onderzoeken we waar er nog kansen liggen voor uitbreiding van de huidige wandel- en fietspaden. Uiteraard zal dit onderzoek rekening houden met de recreatieve behoeftes en belevingswaarden en met de balans tussen natuur en leefbaarheid. Daarnaast wordt er in 2024 verder gewerkt aan de ontwikkeling van een klompenpad in Wilp-Achterhoek. Beoogd effect Instandhouden en uitbreiden van een kwalitatief aanbod van recreatieve fiest- en wandelroutes. Verantwoording Dit jaar is er verder gewerkt aan het in stand houden van een kwalitatief aanbod aan recreatieve jaarrekening fiets- en wandelroutes. Voor een kwalitatief aanbod moet er enerzijds gewerkt worden aan 2024 een kwalitatieve structuur van fiets- en wandelpaden en anderzijds aan de ontwikkeling van aantrekkelijke routes. Op het gebied van de routestructuur was er gestart met een inventarisatie op kaartmateriaal van alle fiets- en wandelstructuren in de gemeente Voorst. Hierbij worden ook potentiële uitbreidingen van het routenetwerk en uitrollen onderzocht. Dit onderzoek ligt momenteel even stil, zodat het project kan worden opgenomen in de Regio Deal. In 2025 wordt het project weer opgepakt, met hopelijk een aanvullende financiële bijdrage vanuit de Regio Deal.

30 |

Daarnaast is er een haalbaarheidsonderzoek afgerond voor de ontwikkeling van mountainbikeroutes en ruiterroutes. Uit het onderzoek blijkt dat er veel vraag is naar dit type routes. De ontwikkeling van het nieuwe Klompenpad in Wilp heeft in 2023 voornamelijk stilgelegen door uitdagingen in de routecreatie. In 2024 heeft dit een nieuwe impuls gekregen en heeft de werkgroep hard gewerkt om een mooie ronde te ontwikkelen. In 2025 word dit nieuwe Klompenpad opgeleverd. De ontwikkelingen van Klompenpad Wilp-Achterhoek gaan moeizaam omdat er weinig animo is onder landeigenaren om een deel van hun land open te stellen. Er wordt gekeken naar een alternatieve route of een combinatie met het Klompenpad Woudhuis in de gemeente Apeldoorn. Er is gewerkt aan de molenroute, een samenwerking tussen de gastheerschappen van gemeente Heerde, Epe, Hattem, Oldebroek, Elburg en Voorst. Het molenproject heeft als doel het creëren van een viertal fietsroutes waarbij gebruik wordt gemaakt van nieuwe technologieën waaronder het gebruik van augumented reality om een verhaal te vertellen. Het project valt onder de paraplu van de ‘Belevingsgebieden Veluwe’ en dan specifiek het gebied ‘de Ambachtelijke Veluwe’. De laatste maanden zijn er flinke vorderingen gemaakt in dit project en is de verwachting dat de fietsroutes komend voorjaar (2025) ontwikkelt zijn en kunnen worden uitgerold voor de recreant.

Samen met Apeldoorn Partners is er gewerkt aan een gezamenlijke culinaire route. In de zomer van 2024 is er een fietsroute gerealiseerd door zowel gemeente Apeldoorn als Voorst. De route is er opgericht om recreanten kennis te laten maken met de lokale producten die bij (boerderij)winkels in beide gemeentes te verkrijgen zijn. De route is ook onderdeel van beleid om bezoekersstromen beter te spreiden. Daarbij is het de bedoeling dat het Veluwemassief deels ontlast wordt door recreanten kennis te laten maken met de IJsselvallei. Voor 2025 zijn de eerste mogelijkheden onderzocht voor een nieuwe samenwerking tussen Voorst en Apeldoorn met als thema 80 jaar vrijheid. Biodiversiteit Inhoud

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2024

In november 2020 is het Programma Groen (2022 t/m 2025) vastgesteld en in 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering. Het uitvoeringsprogramma met bijbehorende planning is hierbij leidend. Door bij het beheer en nieuwe aanleg rekening te houden met de flora en fauna wordt een verhoging van de natuurwaarde en biodiversiteit bewerkstelligd. Naast dat het vergroting van biodiversiteit in onze gemeente is ingebed in het beheer van onze openbare ruimte, wordt het vergroten van biodiversiteit daarnaast bij al onze ruimtelijke ontwikkelingen meegenomen (wonen, werken, Rood voor Groen, etc). Het programma Groen beoogt een opwaardering van drie kernbegrippen; leefbaarheid, duurzaamheid en biodiversiteit. Hiermee houden we rekening bij al onze ingrepen in de openbare ruimte en proberen daar waar mogelijk anderen hier ook bewust van te maken. Bij de uitvoering van de aanleg nieuwbouw Teuge oost II, is de nadruk gelegd op biodiversiteit. Er zijn inheemse bomen of bomen die nuttig zijn als waad- of voedselboom voor insecten en vogels aangeplant. Het overgrote deel van het gras is ingezaaid met bloemen en kruidenrijk mengsel, met wordt beheert met een ecologisch maaibeheer. Blokhagen zijn in de planvorming vervangen door bloeiende vaste planten.

Ook in alle andere rood voor groen ontwikkelingen is er altijd een plus gezet met een groene ontwikkeling die bijdraagt aan de biodiversiteit zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Bij een rood voor groen regeling aan de Gravenstaat is één hectare bos aangeplant, en tal van landschapselementen. In het nieuwbouwplan op de plek van de voormalige gemeentewerf aan de Hietweideweg is ook in de planvorming ingezet op een robuuste groene invulling die bijdraagt aan de leefbaarheid en biodiversiteit. In het kader van brongebied Grote Wetering is in verschillende dorpen (w.o. De Vecht, Terwolde, Teuge) beplanting uitgedeeld aan bewoners in het buitengebied ten behoeve van verbetering biodiversidiet en landschapsversterking. Samen met Stichting Landschapbeheer Gelderland is een voorbereiding gestart voor een landgoedwerkgroep op het Landgoed 't Hartelaer ten behoeve van behoud cultuurhistorie en landschapbeheer. Voor het dorp Twello is een groenstructuurkaart opgezet in het kader van een groenblauwe dooradering. In deze hoofdstructuur is al een deel (Lordensweg & Maarten Tromplaan) aan bloemenlinten ingezaaid afgelopen jaar.

Klimaat en energie Klimaatadaptatie Inhoud Het klimaat verandert, hitte, droogte en wateroverlast komen vaker voor en het risico op overstromingen neemt toe. In het Programma Water (2020-2025) is opgenomen hoe we hierop willen anticiperen. Veel aandacht gaat uit naar het voorkomen van wateroverlast door heftige regenbuien | 31

binnen de bebouwde kom. Het rijk heeft in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie een impulsregeling opgesteld. Hierbij wordt een financiële impuls gegeven om projecten te versnellen of te verbreden. Ook gemeente Voorst heeft hiervoor een eerste aanvraag gedaan. In 2023 is begonnen met parkeerterrein en de directe omgeving van het Barteldplein in Twello aan. het parkeerterrein de Afslag in Twello staat voor 2024 op de planning om aangepakt te worden.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Daarnaast wordt bij elke wegreconstructie het regenwater van de riolering gehaald en worden nieuwbouwwijken volledig gescheiden aangelegd. Door het scheiden van regenwater en vuilwater neemt het risico op water-op-straat af, voegen we water toe aan de ondergrond en zijn riooloverstorten minder frequent en minder vervuilend. In samenwerking met de provincie en het waterschap hebben is een Masterclass Water-BodemSturend gehouden. In twee dagen is aan een breed gezelschap van interne en externe collega's de werking en aandachtspunten van het watersysteem en de bodemtypen verduidelijkt hebben aan de hand van gidsmodellen en vereenvoudigde bodemkaarten. Ook is bekeken op welke wijze we hiermee rekening kunnen houden bij de ruimtelijke opgaven. Het afkoppelen en vergroenen van het Barteldplein en aansluitend het zuidelijk deel van de Van Ghentstraat is, met een kleine doorloop in 2025, gereed gekomen. De andere projecten die wij voor de impulsregeling van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie opgevoerd hebben zijn in tijd naar achter geschoven vanwege omleidingsroutes in verband met het vergroten en restaureren van het gemaal Terwolde. In het project Polder Nijbroek zijn grote stappen gezet om de Nijbroekse Wetering klimaatproof te maken. De belanghebbenden en eigenaren zijn overeengekomen dat hier een natuurvriendelijke oever met natte zone aangelegd kan worden. aangelegd.

Door vertragingen bij de wegreconstructies door capaciteitstekort bij nutsbedrijven en lange levertijden van materiaal hebben we minder regenwater van de wegen kunnen afkoppelen dan gehoopt. Door de sloop van de gemeentewerf en omgeving hebben we toch een grote slag kunnen slaan. Verder is een onderzoek uitgevoerd naar de klimaateffecten op de grondwaterstanden in de gemeente. Ook heeft in 2024 een stagiair handreikingen uitgewerkt voor het vergroenen van bedrijventerreinen.

Energiereductie Inhoud In 2024 wordt gestart met het meerjaren isolatieprogramma koopwoningen van de gemeente Voorst. Per doelgroep zijn de bijbehorende projecten en budgetten benoemd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie. De focus ligt op het begeleiden van de inwoners tijdens de hele klantreis. Vanaf de oriëntatie via een energieloket, advies van energiecoaches en energieadviseur, tot het uitvoeren van de maatregelen. De subsidie om energiearmoede tegen te gaan is verhoogd en tegelijkertijd verlengd tot eind 2025 waardoor het project van De Groene Bon blijft lopen. Bij deze aanpak tegen energiearmoede zorgen we ervoor dat de energierekening structureel wordt verlaagd. Bij de huurders wordt dit gedaan door middel van kleine maatregelen en het vervangen van oude (energie slurpende) apparaten. Bij koopwoningen wordt ingezet op het isoleren van de woningen. Daarnaast wordt er ingezet op een energiehulp. De energiehulp komt bij mensen thuis om kleine, energiebesparende maatregelen direct te installeren. Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma wordt in 2024 extra ingezet op wijkaanpakken. Daarnaast worden er concrete plannen gemaakt om dorpen aardgasloos te maken met behulp van Wijkuitvoeringsplannen. Een belangrijk aandachtspunt bij het maken van de plannen is participatie, zoals ook beschreven in de Transitievisie Warmte.

Met IJsseldal Wonen zijn afspraken over het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad (zie ook Programma Bouwend Voorst). Deze afspraken worden de komende jaren verder verscherpt. IJsseldal Wonen heeft ook een grote rol en verantwoordelijkheid bij de Wijkuitvoeringsplannen, zoals in Wilp.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

32 |

Bedrijven worden ook in 2024 geholpen met energiebesparing via advies en een korting op de energiescan van Burgers met Energie. Daarnaast blijft er ook toezicht op de wettelijke verplichting van bedrijven om energie te besparen. Energieneutrale gemeente waarbij er evenveel duurzame energie wordt opgewekt als dat er wordt gebruikt. Er zijn 55 subsidies verleend voor het aanbrengen van isolatie. In totaal is er € 96.000 aan subsidies uitgegeven. Hierbij heeft de energieadviseur ondersteuning aan onze inwoners geboden bij het kiezen van de meest effectieve isolatiemaatregel en -materiaal. Daarnaast heeft de energieadviseur adviesgesprekken gevoerd met verschillende inwoners die hun woning willen verduurzamen. In totaal zijn er 49 adviesgesprekken gevoerd.

Ook de energiecoaches van EnergieRijkVoorst zijn actief in gemeente Voorst. Zij denken met inwoners mee in het nemen van verduurzamingsmaatregelen. Deze 11 energiecoaches hebben 95 coachingsgesprekken in 2024 gevoerd. Het energieloket van gemeente Voorst is een andere bron waar inwoners informatie kunnen ophalen over verduurzaming. Er zijn ruim 1.000 bezoekers aan regionaalenergieloket.nl/voorst.nl geweest, waarvan 66% nieuwe gebruikers. Ook zijn er 16 huisscans uitgevoerd waarmee inwoners een compleet beeld krijgen van welke verduurzamingsstappen zij nog kunnen nemen. Het project energiearmoede is voortgezet met de Groene Bon. 34 huishoudens met een laag inkomen hebben hiervan een energiezuinig apparaat kunnen aanschaffen. In het kader van dit project is ook gestart met het project de Energiehulp, welke aangevraagd kan worden door huurders. De energiehulp komt bij mensen thuis om kleine, energiebesparende maatregelen direct aan te brengen. In 2024 zijn we gestart om dit project uit te zetten in een wijk in Twello. Hieruit zijn 12 afspraken met de energiehulp gemaakt. In 20205 bieden we de energiehulp voor de hele gemeente aan. De groep actieve inwoners Energiek De Vecht is gestart met energieadviezen op maat voor hun buurtbewoners. Als gemeente hebben we hier financieel aan bijgedragen. Ook de bedrijven hebben ingezet op energiebesparing via advies en een energiescan.

In totaal zijn er 39 energiescans uitgevoerd door Burgers met Energie. De Omgevingsdienst Veluwe ziet toe op de wettelijke taken van bedrijven omtrent energiebesparing. Bij 25 bedrijven is een controle geweest op de Energie Maatregelen Lijsten. 120 van de 150 bedrijven voldoen aan de informatieplicht. Uitvoering Transitievisie Warmte Inhoud In 2022 is gestart met het uitvoeren van de Transitievisie Warmte, met als startpunt het maken van een wijkuitvoeringsplan voor Wilp in 2023. Uitvoering van dat plan start in 2024 met intensivering van voorlichting, ambassadeurschap van bewoners die hun woning al hebben verduurzaamd, financiële instrumenten, en monitoring van de voortgang. In 2024 worden ook een lokale versus regionale aanpak van de praktische uitvoering (woningisolatie, duurzame installaties, zonnepanelen) uitgediept, in overleg met omringende gemeenten en de stedendriehoek. In 2024 wordt eveneens een wijkuitvoeringsplan voor Steenenkamer gemaakt, in nauwe samenspraak met de bewoners en het aanpalende De Worp (gemeente Deventer). Tot slot wordt in 2024 een wijkuitvoeringsplan gemaakt voor bedrijventerrein Engelenburg, vooral gericht op energiemanagement, duurzame energie, energie-uitwisseling en – opslag, opdat de bestaande netcongestie wordt bestreden. En er wordt gestart met een wijkuitvoeringsplan voor de Planetenbuurt in Twello.

Die ervaring met het maken van de 3 genoemde wijkuitvoeringsplannen leidt ertoe dat we in de periode tot 2030 het tempo van wijkuitvoeringsplannen flink kunnen versnellen.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Om de warmtetransitie technisch te versnellen worden in 2024 en verder proefprojecten gedaan met onder meer opslag van zonnestroom in ‘warmtekoffers’(thermische opslag) en moedigt de gemeente biogasprojecten (mono-mestvergisting) verder aan. Daarnaast zal de gemeente het installeren van hybride warmtepompen (als tussenstap naar volledig aardgasvrij) krachtig stimuleren . Door de combinatie van (versnelde) wijkuitvoeringsplannen, regionale expertise over de daadwerkelijke uitvoering, intensieve wijkcommunicatie, focus op hybride warmtepompen en technische innovaties komt tussen 2024 en 2030 een vliegwiel op gang waarin bewoners en bedrijven elkaar ‘aansteken’ om te verduurzamen. In 2030 moet op die manier al een substantieel deel van de woningen verduurzaamd zijn, met een aanmerkelijke besparing op aardgas en broeikasgassen. Het doel is aardgasvrije wijken in 2050. In 2030 moet hierin een grote stap zijn gemaakt. De gemeente heeft samen met een adviesbureau een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar een groot warmtenet in Twello. Warmtenetten kunnen in principe een groot gebied in een keer aardgasvrij maken en bewoners daarin in hoge mate ontzorgen. Uit de studie bleek dat een groot warmtenet in Twello financieel ongunstig is voor bewoners. Mocht het rijk in de toekomst warmtenetten zwaarder subsidiëren, dan ontstaan er alsnog mogelijkheden.

We onderzoeken nog wel kansen voor miniwarmtenetten (per straat), die financieel eenvoudiger zijn om aan te leggen. In de Transitievisie Warmte was gepland om in 2024 te starten met een Wijkuitvoeringsplan voor de Planetenbuurt. Die start is vertraagd en vindt nu plaats eind februari 2025. Reden voor de vertraging is vooral dat we eerst wilden wachten op het haalbaarheidsonderzoek naar een warmtenet. Op verzoek van bewoners van Steenenkamer hebben we een serie van informatieavonden georganiseerd en zijn er maatwerk energieadviezen met warmtefoto’s gemaakt waarmee bewoners stappen konden zetten naar aardgasvrij wonen.

| 33

Boeren op de Voorster- en Wilpse Klei deden mee aan een haalbaarheidsonderzoek naar mestvergisting en collectieve productie van groen gas (gezuiverd biogas). Groen gas productie kan lokaal flink bijdragen aan vermindering van aardgasverbruik. De potentie bleek groot en de business case redelijk gunstig. Helaas is het huidige rijksbeleid over veestapelverkleining, emissiearme stalvoeren, stikstofreductie en subsidies niet stabiel en biedt onvoldoende garanties voor veel boeren om nu zulke investeringen te doen. We blijven wel in gesprek met boeren om kansen te benutten. Er zijn diverse gesprekken met bedrijven op Engelenburg om het bedrijfsterrein te verduurzamen, aardgasverbruik te verminderen en netcongestie (elektriciteit) te verkleinen. Begin 2024 bleek de organisatiegraad van bedrijven op Engelenburg te klein om tot een gezamenlijke aanpak te komen. Daarom wordt nu, samen met een externe partij, gewerkt aan het vergroten van de organisatiegraad in combinatie met energieadviezen. Na het Uitvoeringsplan Aardgasvrij Wilp blijven we actief in Wilp om bewoners in Wilp te stimuleren tot verduurzaming van hun woning. De informatievoorziening over aardgasvrij wonen is in 2024 verder aangepakt met onder andere verbeterde webpagina’s, een nieuw contract met het Regionaal Energieloket, artikelen in Voorster Nieuws en artikelen in dorpsblaadjes.

Er is een praktijkproef in voorbereiding met een warmtebuffer samen met IJsseldal Wonen. Het betreft een soort ‘warmtekoffer’ waarin stroom van zonnepanelen wordt opgeslagen in de vorm van warmte van 250 graden of meer. Zo’n koffer zou (theoretisch) een goed geïsoleerd huis de hele winter moeten kunnen verwarmen. RES en VES Inhoud

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

De RES 1.0 is eind 2021 vastgesteld. De bedoeling was om op 1 juli 2023 de RES 2.0 op te leveren. Inmiddels is landelijk bepaald dat de RES 2.0 wordt gesplitst in een RES 2.0 monitoring en een RES 2.0 herijking. De RES 2.0 monitoring geeft de stand van zaken met betrekking tot de realisatie van het bod uit de RES 1.0 weer. De RES 2.0 monitoring is op 1 juli 2023 opgeleverd en naar het Nationaal Programma RES gestuurd. De algemene constatering is dat de uitvoering van het bod achterloopt vanwege onder andere aanwezigheid van de wespendief op en rond de Veluwe, waardoor geen windmolens geplaatst kunnen worden en vanwege het optreden van congestie op het elektriciteitsnet. Vervolgens worden de voorbereidingen gestart om tot een RES 2.0 herijking te komen. Daarin wordt meer concreet gemaakt waar en hoe het bod uit de RES 1.0 gerealiseerd kan worden. Hierin zullen wellicht beleidskeuzes verwerkt worden en de RES 2.0 herijking zal dan ook ter vaststelling aan de raden worden voorgelegd. De verwachte oplevering is tweede helft 2024. De Voorster beleidsuitgangspunten Zonnevelden 2.0 zijn buiten werking gesteld om een brede evaluatie van het zonneveldenbeleid mogelijk te maken. Het feit dat eind 2022 duidelijk werd dat er sprake is van een fors netcongestieprobleem heeft mede de aanleiding gevormd. De wens tot herziening was reeds aanwezig vanuit de VES en de RES 1.0.

De opzet is om de evaluatie van het zonneveldenbeleid mee te nemen in het proces van het Voorster Programma Landelijk Gebied. Dit programma zal in 2024 gestalte krijgen en parallel daaraan zal het nieuwe beleid voor zonnevelden wordt geformuleerd. Oplevering RES 2.0 niew zonneveldenbeleid in 2024. Het proces om tot een RES 2.0 (Regionale Energie Strategie) te komen is gestart. Binnen de regio (RES-regio Stedendriehoek) is bepaald welke thema’s en welke tijdshorizon bij de RES 2.0 aan bod komen. Er komt een verschuiving van alleen grootschalige opwek naar een Energiesysteem van de Toekomst. De op te stellen RES 2.0 behelst daarom naast de herijking van het bod ook een integrale visie op het energiesysteem van de toekomst, met de blik op 2050. Ter voorbereiding op het opstellen van de ontwerp-RES 2.0 zijn in 2024 uitgangspunten opgesteld die aangegeven wat belangrijk is voor de gemeente Voorst. Door deze uitgangspunten vast te stellen (1e kwartaal 2025) en te delen met de gemeenteraden, college en organisatie binnen de Stedendriehoek zijn onze kaders helder. Hiermee geven we aan wat wij belangrijk vinden voor het energiesysteem in onze gemeente. Door duidelijkheid te geven aan de voorkant, kunnen onze uitgangspunten meegenomen worden als vertrekpunt bij de totstandkoming van de RES 2.0.

De inbreng vanuit gemeente Voorst richting de RES 2.0 is vooral gebaseerd op de input vanuit de verschillende participatietrajecten met de inwoners. In 2020-2021 zijn er twee intensieve participatierondes geweest om op te halen hoe de inwoners denken over de opwek van duurzame energie, vastgelegd in de Voorster Energie Strategie. In 2024 heeft er een participatietraject plaatsgevonden voor het Programma Landelijk Gebied. Dit programma moet nog vastgesteld worden, maar de inbreng is alvast meegenomen in de notitie voor de RES. Daarnaast nemen we onze bevindingen omtrent de huidige zonnevelden mee naar de nieuwe uitgangspunten voor de

34 |

totale energieopgave. Dit beleid is nog niet in 2024 vastgesteld maar loopt parallel met de RES 2.0 in 2025. Voor het project Opwek Energie op Rijksgronden (OER) is geïnventariseerd welke stroken langs de A1/A50 geschikt zijn om te gebruiken voor opwek van energie. De voorverkenning van de OER is daarmee afgerond.

Landbouw Landbouwtransitie Inhoud De keukentafelgesprekken zijn afgerond. In de periode november 2021 tot maart 2023 hebben 126 keukentafelgesprekken (KTG) plaats gevonden in de gemeente Voorst. Gesprekken met boeren en evt. partners door een vijftal onafhankelijk agrarisch coaches, op initiatief van de gemeente Voorst. Het doel van de gesprekken was ophalen en meedenken over wat leeft onder agrariërs; uitdagingen, en knelpunten. Een belangrijke aanbeveling is de wens van het aanstellen van een eerste aanspreekpunt voor agrariërs. Binnen de organisatie kan dit aanspreekpunt op zoek naar antwoorden op vragen van agrariërs. Het perspectief is toekomstbestendige duurzame landbouw. In de Bestuursrapportage 2023 hebben wij hiervoor een financieel voorstel gedaan.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Vanuit de regio zitten wij bij de provincie aan tafel om via het spoor van het VLGG en regioarrangementen te sturen op toekomstperspectief voor onze agrariërs. Daarnaast werken wij in meerdere projecten samen gericht op lokale producten en natuurinclusieve landbouw. Toekomstperspectief agrarische sector.. In 2024 is de agrarisch bedrijfscontactfunctionaris van start gegaan. Daarbij is geïnvesteerd in het opbouwen van contacten binnen de gemeente Voorst en de regio. In 2024 is ingezet op begeleiding van deelnemers aan de bedrijfsbeëïndigingsregeling LBV+ en de inzet voor het Programma Landelijk Gebied. Ook is inbreng geleverd voor subsidieaanvragen in het kader van de Regiodeal. Dit alles met het doel om bij te dragen aan perspectief voor de boeren in de gemeente Voorst, waarbij het van belang is om te onderkennen dat het perspectief voor een belangrijk deel mede bepaald wordt door beleid en regels van rijk en provincie. Aandachtspunt blijft het werken aan bekendheid van de agrarisch bedrijfscontactfunctionaris.

Cultureel erfgoed Karakteristieke panden Inhoud Er is veel commotie ontstaan na de terinzagelegging van het paraplubestemmingsplan eind 2022. De verwachting is dat u in 2023 een standpunt inneemt ten aanzien van het behoud van karakteristieke panden. Vooralsnog ligt er een opdracht vanuit een motie om de karakteristieke panden in beeld te brengen en te onderzoeken hoe deze beschermd kunnen worden. Dat geldt voor karakteristieke panden in zowel het buitengebied als in de dorpen.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Afhankelijk van uw standpunt gaan we in 2024 wel of niet verder met de inventarisatie en de bescherming. Beschermen karakteristieke panden en bouwwerken. In 2024 zijn wij gestart met het programma Ruimtelijke Kwaliteit. Hierin nemen we de kaders op ten aanzien van erfgoed en bescherming van monumenten. Het programma Ruimtelijke Kwaliteit wordt in 2025 vastgesteld. De uitvoering van de kaders nemen wij op in het omgevingsplan.

Afval Grondstoffenplan Inhoud Vanaf 1 januari 2024 is er een nieuw afvalinzamelingscontract met Circulus, vanaf dan worden alle afval- en grondstoffenstromen ingezameld door Circulus. Alle containers worden eind 2023 omgewisseld. Het denken over afval in relatie tot duurzaamheid is veranderd. Afval is geen afval meer, maar een grondstof die zo hoogwaardig mogelijk ingezet moet worden. Op verschillende manieren wordt ingezet op kwalitatief betere grondstofstromen en een vermindering van het aantal kilo’s restafval. In 2023 is een project gestart om de kwaliteit van PMD te verbeteren. Ook worden – naar aanleiding van een motie – proefwijken geselecteerd om vrijwillig omgekeerd inzamelen uit te proberen. Een voorstel is in 2023 aan de raad gepresenteerd. Met dit project wordt onderzocht wat de effecten zullen zijn op het aantal kilo’s restafval. Maar ook of inwoners hiermee geholpen zijn (minder verkeersbewegingen, meer ruimte aan huis e.d.). Bovendien zijn de eerste stappen gezet richting een regionale aanpak voor het opzetten van circulaire ambachtscentra, waar grondstofhergebruik, sociale cohesie en educatie worden gecombineerd. | 35

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Bovenstaande werkzaamheden zetten wij in 2024 voort. Duurzame omgang met grondstoffen. Vanaf 1 januari 2024 zamelt Circulus de huishoudelijke grondstoffen en het huishoudelijk afval in. De routes zijn opnieuw tegen het licht gehouden en op enkele plekken gewijzigd. Hierdoor zijn de routes nog efficiënter, waardoor het niet alleen tijd en geld kost, maar ook minder uitstoot oplevert. De landelijke doelstelling is om 75% van het huishoudelijk afval gescheiden in te leveren. Het percentage in 2024 is 76% ten opzichte van 71% in 2023. Dit is een flinke verbetering. Het verschil is vooral te zien in de PMD fractie, dit is van 9 kg per inwoner naar 25 kg per inwoner gegaan. Het project Schone Stromen kan hieraan bijgedragen hebben. Bij dit project is de PMD kwaliteit e e gecontroleerd. In de eerste meting zat 40% stoorstoffen terwijl dit bij de 2 en 3 meting 25% was. Dit project gaan we zeker doorzetten. In december is de GFT-winterregeling gestart tot en met februari. Het GFT-afval wordt in deze periode om de 4 weken opgehaald in plaats van om de 2 weken. In de winter is er minder GFTafval en door de lagere temperaturen is er minder geuroverlast. Minder inzamelrondes levert een financiële besparing op en zorgt voor minder CO2-uitstoot. De voorbereidingen voor de proefproject ‘vrijwillig omgekeerd inzamelen’ is gestart. De uitvoering vindt in 2025 plaats.

Er zijn veel vrijwilligers in de gemeente die zwerfafval opruimen. Er is een bijeenkomst geweest op het gemeentehuis om ze uitgebreid te bedanken met onder andere een kleine vergoeding (cadeaubon). Deelnemende verenigingen zijn weer voorzien van materiaal om zwerfafval op te ruimen. In de gemeente zijn 14 doneerringen geplaatst. De kosten zijn betaald vanuit Statiegeld Nederland. Voor zo ver wij kunnen zien, wordt er veel gebruik van gemaakt.

Milieubeheer Programma Milieu Afval en Duurzaamheid Inhoud Wij werken in 2024 aan de voorbereiding van een nieuw omgevingsplan, waarin de gemeente gebiedsspecieke beleidsvrijheid krijgt in het vaststellen van milieuregels, bijvoorbeeld voor geluid en geur. Wij gaan verder aan de slag met voorlichting, handhaving en een subsidieregeling op het gebied van houtkachels. En wij zetten ons in om woningbouw mogelijk te blijven maken in de huidige stikstofcrisis, door stikstofemissiearm te bouwen en door de juridische mogelijkheden te verkennen van het aankopen van stikstofrechten voor woningbouw. Wij gaan door met de ‘Tegels eruit’ actie. En op korte termijn wordt met rijkssubsidie een geluidsisolatie van vijf woningen langs drukke wegen uitgevoerd. Vanaf volgend jaar werken we met een grondstoffenplan in plaats van een afvalplan. Door kwalitatief betere grondstofstromen, kan de verwerking beter worden en vindt er nog meer hergebruik plaats.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Wat betreft duurzaamheid is er de laatste periode veel veranderd door de stijgende energieprijzen, netcongestie en innovaties. Daarom wordt er gekeken of de huidige energiemix nog volstaat. Tegelijkertijd gaan we in 2024 verder met de bestaande en nieuwe projecten zoals beschreven onder bij de activiteiten energiereductie, Transitievisie Warmte en Regionale Energie Strategie. Uitvoeren Programma Milieu Afval en Duurzaamheid. In 2024 is een geluidsisolatie uitgevoerd van vier woningen langs drukke wegen (één van de vijf woningen had toch geen interesse). Er is voorlichting geweest op het gebied van houtkachels. Hierbij is aangesloten bij een landelijke communicatiecampagne (He buur, even geen vuur). Controle en handhaving op het stookverbod bij windstil weer heeft in 2024 nog niet plaatsgevonden. Er zijn diverse gesprekken gevoerd met onze vaste aannemingsbedrijven over de mogelijkheid van inzet van stikstofemissiearm materieel. Bij de reconstructie van de Marktstraat is een elektrische hijskraan ingezet. Er zijn 18 Toekomstbestendig Wonen leningen verstrekt. In 2024 is subsidie verleend aan 6 duurzame maatschappelijke initiatieven: een voedsel coöperatie, een voedselbos, de inzameling van landbouwplastic, twee sportclubs die het pand verduurzamen, en een verduurzaming van een boot van de waterscouting.

Meer resultaten vanuit het Programma Milieu, Afval en Duurzaamheid staan onder de kopjes energiereductie, Uitvoering Transitievisie Warmte en Grondstoffenplan.

36 |

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Omgevingsdienst Veluwe (ODV)

Tribuut belastingsamenwerking

PlusOV basismobiliteit

NV Luchthaven Teuge Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn)

Regio Stedendriehoek

Doel De ODV verzorgt, op basis van een gemeenschappelijke regeling, voor de gemeente Voorst meerdere (milieu)taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Tribuut voert voor de gemeenten Apeldoorn, Epe, Lochem, Zutphen en Voorst alle gemeentelijke heffingen en belastingen uit. Een uitzondering geldt voor de heffing en invordering van de leges publiekszaken. De gemeenschappelijke regeling PlusOv basismobiliteit verzorgt het regiotaxi-vervoer, leerlingenvervoer, Wmo-vervoer, en jeugdwetvervoer. De aanwezigheid van een infrastructurele voorziening op regionaal niveau in de vorm van een luchtvaartterrein voor zakelijk gebruik. Het leveren van een gewaarborgde bijdrage aan de betaalbaarheid van de stedelijke- of dorpsvernieuwing (waaronder startersleningen en stimuleringsleningen voor monumenten en verduurzamen van gebouwen) door deelneming in het fonds. De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt 3. Een circulaire en energieneutrale economie De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030.

De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie. Circulus verzorgt het afvalbeheer voor tien gemeenten. Het gaat om Apeldoorn, Bronckhorst, Brummen, Deventer, Doesburg, Epe, Lochem, Zutphen, Duiven Westervoort. Specialismen en kennis zijn bij Circulus goed geborgd. Ook biedt Circulus goede mogelijkheden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten.

Circulus

Beleidsindicatoren Taakveld Afval

Naam indicator Fijn huishoudelijk restafval

Milieu-beheer

Hernieuwbare elektriciteit

Eenheid Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval per inwoner per jaar (kg) Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.

2021 89

2022 2023 79

79

66%

85%

2024

Bron 79 CBS

Nog niet bekend

Nog niet RWS bekend

Bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren (bron: www.waarstaatjegemeente.nl)

| 37

Wat heeft het gekost Exploitatie Taakveld Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Baten 2.1 Verkeer en vervoer 5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo mutaties reserves Resultaat programma

Raming 2024 Raming 2024 voor wijziging na wijziging

Rekening 2024 Saldo 2024

3.592.369 139.493 299.655 2.360.021 2.436.820 2.310.055 1.222.916 216.050 12.577.379

3.953.508 139.493 449.833 2.909.714 3.059.412 2.364.494 3.043.102 217.973 16.137.529

3.809.528 119.082 335.558 2.500.121 2.539.058 2.480.687 2.007.744 218.903 14.010.679

143.980 20.411 114.275 409.593 520.354 -116.193 1.035.358 -930 2.126.850

88.998 259.225 2.562.211 2.605.453 1.446 170.602 5.687.935 -6.889.444

186.730 52.145 432.260 3.149.725 2.651.565 1.399.573 170.602 8.042.600 -8.094.929

228.132 52.145 295.676 2.634.504 2.706.735 962.416 164.607 7.044.215 -6.966.464

41.402 -136.584 -515.221 55.170 -437.157 -5.995 -998.385 1.128.465

60.500 330.134 269.634 -6.619.810

116.539 1.238.849 1.122.310 -6.972.619

156.539 647.424 490.885 -6.475.579

-40.000 -591.425 -631.425 497.040

Voor een toelichting op de cijfers verwijzen we u naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

38 |

3.3 Bedrijvig Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Er is een bijzondere balans in de gemeente Voorst: de beroepsbevolking is ongeveer even groot als het aantal banen. Dit zorgt voor een sterke economie met veel werkgelegenheid. Voorst heeft grote én kleine bedrijven, boerenbedrijven en een sterke recreatiesector. Luchthaven Teuge, recreatiegebied Bussloo, de uiterwaarden van de IJssel en het prachtige buitengebied bieden afwisselende mogelijkheden voor dagjes uit of een kort verblijf in de natuur. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijven zijn belangrijk voor de levendigheid in alle dorpen. Voorst kent veel innovatieve familiebedrijven met een sterke lokale binding. We willen de bedrijven in Voorst graag behouden en het werkklimaat versterken. Dit doen we door vitale en aantrekkelijke bedrijventerreinen te creëren. Daarbij onderzoeken we de toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen. We kijken voor de toekomst naar ruimte voor nieuwe bedrijvigheid, om startende en bestaande ondernemers de ruimte te bieden. Economische promotie Voorst is een prachtige plek om te recreëren. Een groeiend aantal bedrijven richt zich op recreatie en verblijf. Plekken voor toerisme en verblijfsrecreatie zorgen voor levendigheid en vertier en zijn belangrijk.

Qua uitstraling moeten de locaties passen bij het landschap en de schaal van Voorst, met een balans tussen recreatie en het landschap. We ondersteunen initiatieven op het gebied van kleinschalige (boeren)campings en camperplekken om ons mooie landschap en streekproducten op de kaart te zetten. Vliegveld Teuge De impact van vliegveld Teuge hangt nauw samen met de ontwikkelingen in Lelystad. De coalitie volgt de ontwikkelingen op Rijksniveau, regionaal en provinciaal niveau nauwgezet. Ook voor vliegveld Teuge geldt dat er balans moet zijn tussen het economische en recreatieve belang, en het effect van het vliegveld op omwonenden. Wij zorgen voor een optimale informatie over de actuele ontwikkelingen en stemmen af met inwoners over onze opstelling en inzet richting provinciale en landelijke spelers. Landbouw We zijn trots op onze boerenbedrijven en de mooie streekproducten van Voorst. We willen boeren de kans geven om een goed inkomen te verdienen met hun bedrijf, met oog voor de omgeving, diversiteit van het landschap, energie, brandveiligheid en dierenwelzijn. We bevorderen de dialoog over ruimtegebruik in het buitengebied, en over het spanningsveld tussen wonen, werken en recreëren.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

| 39

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Fysieke bedrijfsinfrastructuur Vitale en aantrekkelijke bedrijventerreinen Inhoud Voor de bedrijventerreinen Nijverheid en ’t Belt ontwikkelen wij samen met ondernemers en pandeigenaren een visie voor een toekomstbestendig terrein. Op bedrijventerrein Engelenburg werkt de Vereniging Parkmanagement Voorst aan een verdere professionalisering van de samenwerking. Met de dorpen en solitair gelegen bedrijven blijven we in gesprek over toekomstige behoeften en ontwikkelingen. Om die reden maken wij in 2024 een gebiedsvisie voor het gebied rondom De Kar. Daarnaast starten wij met een locatiestudie voor de ontwikkeling van een nieuw, lokaal bedrijventerrein.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Het Regionaal programma Werklocaties wordt in 2024 geactualiseerd en zal inzicht geven in de actuele vraag naar bedrijventerreinareaal in onze gemeente en de buurgemeenten. De uitkomst van de acties, lokale en regionale ontwikkelingen en het overleg met het bedrijfsleven, buurgemeente(n) en provincie vormen de basis voor de verkenning in 2024 naar mogelijke locaties voor nieuw bedrijventerrein . Toekomstbestendige, vitale bedrijventerreinen met een aantrekkelijk vestigingsklimaat en voldoende bedrijventerreinareaal voor de toekomst in de gemeente Voorst creëren. Voor de bedrijventerreinen Nijverheid en ’t Belt ontwikkelen wij met ondernemers, pandeigenaren en inwoners een visie voor een toekomstbestendig terrein. Op basis van een analyse presenteerden wij tijdens een bijeenkomst in juli 2024 onze ideeën voor de terreinen. Hierop ontvingen wij reacties en voerden wij meerdere gesprekken. Met deze inbreng werken wij onze ideeën verder uit tot een eindvoorstel. Op bedrijventerrein Engelenburg werkt de Vereniging Parkmanagement Voorst aan een verdere professionalisering van de samenwerking. Met de dorpen en solitair gelegen bedrijven blijven we in gesprek over toekomstige behoeften en ontwikkelingen. Om die reden zijn wij in 2023 gestart met een gebiedsvisie voor het gebied rondom De Kar.

In 2024 werkten wij met de inbreng van belanghebbenden en belangstellenden verder aan de gebiedsvisie. Eind 2024 deelden wij het concept eindrapport met de direct belanghebbenden, voordat wij de gebiedsvisie in 2025 ter besluitvorming voorleggen. Wij zijn gestart met een locatiestudie voor de ontwikkeling van een nieuw, lokaal bedrijventerrein. De Werkgeverskring Voorst (WKV) heeft op verzoek vooraf ideeën en wensen meegegeven voor een nieuwe bedrijventerreinlocatie. Het Regionaal programma Werklocaties wordt in 2024 geactualiseerd en geeft inzicht in de actuele vraag naar bedrijventerreinareaal in onze gemeente en de buurgemeenten. Daarnaast worden het nieuwe RPW 2025-2028 kwantitatieve en kwalitatieve afspraken gemaakt over de bestaande en nieuw te ontwikkelen werklocaties/ bedrijventerreinen. Als basis voor het nieuwe RPW 2025-2028 zijn de ruimtelijk-economische bouwstenen (REB) regio Stedendriehoek opgesteld met daarin zes strategische keuzes. Het nieuwe RPW en REB zullen in 2025 worden vastgesteld. De uitkomst van de acties, lokale en regionale ontwikkelingen en het overleg met het bedrijfsleven, buurgemeente(n) en provincie vormen de basis voor de verkenning in 2024 naar mogelijke locaties voor nieuw bedrijventerrein .

Aanvullend op bovenstaande activiteiten hebben we in 2024 voor de verdere invulling van vitale en aantrekkelijke bedrijventerreinen gezamenlijk met het Voorster bedrijfsleven gewerkt aan de indiening van projectaanvragen voor de nieuwe ‘Regio Deal sterker in 3D’ o.a. op gebied van energie en vergroening.

Ontwikkelplan Luchthaven Teuge Inhoud De N.V. Luchthaven Teuge wil het verouderde middengebied van het luchthaventerrein upgraden en 4,6 hectare aan de westkant herbestemmen en inrichten als nieuw luchthavengebonden bedrijventerrein. Om dit te realiseren is de luchthaven al geruime tijd – ondersteund door de aandeelhoudende gemeenten – bezig met een ontwikkelplan. In 2024 gaat de luchthaven hiermee verder, met een duurzaam financieel gezonde toekomst als doel, dat opereert binnen de kaders van het Luchthavenbesluit Teuge. Beoogd effect Totstandkoming van het ontwikkelplan dat als onderlegger kan dienen voor een nieuw omgevingsplan voor een duurzaam financieel gezonde luchthaven. Verantwoording Luchthaven Teuge is voor ons een belangrijke (recreatieve) locatie. Voor een duurzaam financieel jaarrekening gezonde toekomst is het van belang dat de westkant van de luchthaven ontwikkeld wordt naar een 2024 40 |

luchtvaartgebonden bedrijventerrein, waarbij wij inzetten op de functies vliegen, innovatie/educatie en recreatie/toerisme. In 2023 kochten wij deze 4,6 hectare ontwikkelgrond van de N.V. Per 1 april 2024 heeft de luchthaven een nieuwe directeur, die in 2024 de focus heeft gelegd om het meerjaren grootonderhoudsplan in kaart te brengen. Met de nieuwe directeur werken we samen bij het opstellen van het ontwikkelplan. In het kader van de Regio Deal is financiering aangevraagd voor de projecten Smart Energy Hub Teuge en Innovatiecampus Vliegveld Teuge. Daarnaast is Teuge als voorkeurslocatie genoemd voor een nieuwe traumahelikopter (Lifeliner). Onderzocht wordt of deze op Teuge-west gestationeerd kan worden.

Recreatie en toerisme Evaluatie recreatie en toerisme Inhoud In 2024 gaan wij van start met het ontwikkelen van het programma vrijetijdseconomie. Ondertussen werken wij verder aan de toeristische profilering van de gemeente Voorst als onderdeel van de IJsselvallei. Onze belangrijkste marketing- en communicatiemiddelen zijn de website en de social media platforms van Bezoek Voorst.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

In 2024 willen de marketing van Bezoek Voorst verder ontwikkelen door te experimenteren met campagnes en Bezoek Voorst verder fysiek zichtbaar te maken. Daarnaast ontwikkelt de website van Bezoek Voorst zich door met de trends en ontwikkelingen. Wij blijven toeristische ondernemers via ondernemersbijeenkomsten faciliteren in het onderling samenwerken en het ontwikkelen van arrangementen om de toerist langer te laten verblijven. We werken hierbij samen met regionale partners. In het samenwerkingsverband met de Veluwe werken we gezamenlijk aan de VeluweAgenda en in de brede samenwerking binnen de IJsselvallei zal er een verder gewerkt worden aan de uitvoeringsfase van het Masterplan IJsselvallei. Beide agenda’s hebben als doel de Veluwe en de IJsselvallei landschappelijk en toeristisch te versterken. De gemeente Voorst verder ontwikkelen en positioneren als toeristisch recreatieve bestemming ter versterking van de economie en leefbaarheid van de gemeente. Gezamenlijk met lokale en regionale partners hebben we gewerkt aan de positionering van Voorst als de IJsselvallei door nieuw aanbod te ontwikkelen, initiatieven te stimuleren en bij te dragen aan de IJsselbiënnale van 2025. We hebben ons gericht op recreatieve ontwikkelingen bij het gemaal in Terwolde, nieuwe thematische routes en het creëren van marketing- en communicatiemateriaal.

Er is geïnvesteerd in het onderlinge contact met ondernemers. Begin april 2024 is het toeristisch seizoen afgetrapt tijdens een ondernemersbijeenkomst en in november stonden de ondernemers in het zonnetje tijdens de Dag van de Ondernemer. Verder zijn we bezig om ondernemers meer te betrekken bij thematische campagnes. Aan het einde van 2024 lag de focus op de doorontwikkeling van Bezoek Voorst. Er werd opdracht gegeven aan website-host 'Insiders' om een nieuw design voor de site te creëren. De vernieuwde website van Bezoek Voorst wordt verwacht eind mei 2025 live te gaan. Bovendien is er een nieuwe campagne ontwikkeld die zich richt op de culinaire ervaring in Voorst. Deze campagne zal ook rond mei 2025 van start gaan. In de brede samenwerking binnen de IJsselvallei werken we aan het Masterplan IJsselvallei, dat streeft naar zowel een ruimtelijke als toeristische impuls voor de regio. In het samenwerkingsverband op de Veluwe hebben we twee nieuwe overeenkomsten ondertekend: 1) voor de nieuwe Regio Deal, waarin we grote projecten gaan uitwerken (zoals ontvangstlocatie Bussloo), en 2) voor de verlenging van de Veluwe Alliantie, waarmee we blijven werken aan de Veluwe Agenda. In het kader van herinneringstoerisme zijn in 2024 grote stappen genomen voor het jubileumjaar ’80 jaar vrijheid’.

Er is een werkgroep opgericht om de organisatie van 80 jaar vrijheid aan te jagen, samenwerking te faciliteren en evenementen te bemiddelen d.m.v. financiële bijdragen.

WSW en beschut werk Beschut werk Inhoud

In 2024 ligt er een plan van aanpak voor beschut werk. Als er hulp nodig is bij werk kan er een aanvraag beoordeling arbeidsvermogen gedaan worden. Met deze beoordeling hebben inwoners mogelijk recht op een indicatie beschut werk. Beschut werk kan uitgevoerd worden bij een werkbedrijf of er kan gezocht worden naar een passende reguliere werkgever. De werkgever kan diverse middelen ter ondersteuning krijgen zodat het makkelijker is om een beschut werker in dienst te nemen. De werkgever krijgt loonkostensubsidie tot 70%, ook kan er een jobcoach ingezet worden. Omdat gemeente Voorst zelf geen werkbedrijf heeft haken we aan in de regio door middel van samenwerkingsovereenkomsten met leerwerkbedrijven in de regio. Iemand die beschut werk doet, is in dienst van de gemeente, een sociaal ontwikkelbedrijf of een andere werkgever (eventueel via | 41

detachering). In het plan van aanpak wordt onderzocht of een dienstverband bij gemeente Voorst het meest passend is. Dit omdat we geen eigen werkbedrijf hebben.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Voor de jongeren van De Bolster met uitstroomprofiel arbeid die wonen op De Beele blijkt zelfs beschut werk niet passend. Dit heeft o.a. te maken met de meervoudige problematieken van de jongeren en het feit dat meer dan 95% verhuisd binnen een jaar na afronding van de praktijkschool buiten gemeente Voorst. Hier hebben we in 2024 extra aandacht voor, door middel van voortrajecten. Inwoners die in aanmerking komen voor beschut werk vinden een geschikte werkplek en krijgen een dienstverband. De gemeente Voorst biedt daarbij de benodigde begeleiding en ondersteuning. In juli 2024 is besloten om inwoners met een beschut werk indicatie in dienst te nemen van de gemeente Voorst. Ze krijgen van de gemeente een contract onder de CAO Aan de Slag. Door deze aanpak heeft de gemeente Voorst de regie in handen om de inwoners met een beschut werk indicatie effectief te begeleiden naar werk. Met een contract bij de gemeente kunnen ze binnen de gemeente zelf aan het werk, bijvoorbeeld in het Inclusief Werkcafé. Ook bestaat de mogelijkheid om een inwoner tijdelijk te detacheren naar een werkgever in de gemeente, zodat diegene daar werkervaring kan opdoen. De pilot met de Beele en de Bolster is anders gelopen dan verwacht. Er zijn geen concrete deelnemers geweest voor deze pilot.

Onze consulent werk is wel nauw betrokken bij de Bolster, maar veel jongeren blijken toch veel problemen te hebben op diverse leefgebieden. Deze jongeren vallen toch vaak terug op dagbesteding en/ of verhuizen. De pilot is begin 2025 geëvalueerd en bijgesteld.

Arbeidsparticipatie Werkcafé en inclusiviteit Inhoud Het is onze ambitie om het werkcafé in het gemeentehuis duurzaam en inclusief te transformeren. Het nieuwe werkcafé heeft een belangrijke verbindende functie binnen het gemeentehuis. Dat heeft geleid tot een toename van het gebruik, zowel overdag als in de avonden. Wij onderzoeken de mogelijkheid om het werkcafé gedeeltelijk op een andere wijze te organiseren, juist door de inzet van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2024

Over de uitwerking informeren wij u in 2024. Ons werkcafé in het gemeentehuis wordt optimaal benut met een sterke focus op inclusiviteit en duurzaamheid. We bieden werkplekken aan voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waaronder beschut werk, mensen uit het doelgroepregister, WSW- medewerkers en leerwerkplekken. Het werkcafé van de gemeente Voorst is nu een Inclusief Werkcafé geworden. Door het Inclusief Werkcafé worden er werkplekken geboden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk daarbij aan inwoners met een beschut werk indicatie zoals al eerder genoemd, maar ook inwoners uit het doelgroepregister, WSW-medewerkers en leerwerkplekken. Het overige personeel van het inclusief werkcafe hebben een Harrie Helpt-training gevolgd. In deze training wordt de deelnemer opgeleid om begeleiding op de werkvloer te geven aan werknemers met een extra ondersteuningsbehoefte. Op deze manier kunnen we waarborgen, dat er voor iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt, ook passende begeleiding is tijdens de werkzaamheden. We hebben 2 jobcoaches in dienst, zij ondersteunen en coachen mensen die weer aan het werk gaan of een leerwerkplek hebben, WSW medewerkes, mensen uit het doelgroepregister en mensen met een beschut werk indicatie. Zij zijn er ook voor het Inclusief Werkcafé.

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Regio Stedendriehoek

42 |

Doel De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt 3. Een circulaire en energieneutrale economie

Verbonden partij

Leisurelands (voorheen Recreatiegemeenschap Veluwe / RGV Holding BV) NV Luchthaven Teuge

Doel De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030. De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie. Het gemeenschappelijke belang voor wat betreft de ontwikkeling van recreatieve en toeristische mogelijkheden op de Veluwe en in de randgebieden, rekening houdende met bescherming van het landschappelijke karakter. De aanwezigheid van een infrastructurele voorziening op regionaal niveau in de vorm van een luchtvaartterrein voor zakelijk gebruik.