VERVALLEN Jaarstukken 2024

Jaarstukken 2024

2 |

Inhoudsopgave ■ 1 | Inleiding en leeswijzer ■ 2 | Bestuurlijke structuur

2.1 | Samenstelling Raad 2.2 | Samenstelling College

■ Jaarverslag ■ 3 | Programmaverantwoording 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

| Bouwend Voorst | Mooi Voorst | Bedrijvig Voorst | Gezond Voorst | Sociaal Voorst | Veilig Voorst | Dienstverlenend Voorst | Algemene dekkingsmiddelen en financieringen | Overhead

■ 4 | Paragrafen 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8

| Paragraaf Lokale heffingen | Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing | Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen | Paragraaf Financiering | Paragraaf Bedrijfsvoering | Paragraaf Openbaarheid Wet Open Overheid | Paragraaf Verbonden partijen | Paragraaf Grondbeleid

■ Jaarrekening ■ 5 | Balans

5.1 | Balans per 31 december 2024

7 8

12 24 39 45 53 56 60 66 68 70 76 81 86 90 95 96 108

113

■ 6 | Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

6.1 | Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het jaar 2024 116

■ 7 | Toelichtingen

7.1 | Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 7.2 | Toelichting op de balans per 31 december 2024 7.3 | Toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening

■ 8 | Bijlagen

Behorend tot de gecontroleerde jaarrekening 8.1 | SISA bijlage 8.2 | Overzicht baten en lasten per taakveld 8.3 | Overzicht investeringen Niet behorend tot de gecontroleerde jaarrekening 8.4 | Controleverklaring 8.5 | Vaststellingsbesluit

118 125 142 169 170 183 187 193 194 195 | 3

Hoofdstuk 1 Inleiding en leeswijzer

4 |

Algemeen Voor u liggen de jaarstukken van de gemeente Voorst over het boekjaar 2024. De jaarstukken zijn het sluitstuk van de budgetcyclus 2024. Hiermee legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid. De jaarstukken bestaan uit de navolgende onderdelen: ▪ Jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen); ▪ Jaarrekening (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen). In de programmaverantwoording van het jaarverslag wordt uiteengezet wat van het voorgenomen beleid is gerealiseerd en welke nieuwe onderdelen in het rekeningjaar van belang zijn geweest. Het is een rapportage die ingaat op de in de Meerjarenprogrammabegroting 2024 gestelde drie “W”-vragen: “Wat willen we bereiken?”, “Wanneer zijn wij tevreden?” en “Wat mag het kosten?”. In de diverse programma's zijn de voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen waarbij uitvoering is gegeven aan de door de raad aangenomen motie Meten is weten van 16 juni 2019. De paragrafen in het jaarverslag gaan over de lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, openbaarheid Wet Open Overheid, verbonden partijen en grondbeleid. Deze paragrafen geven een ‘dwarsdoorsnede’ van de betreffende onderwerpen in de jaarrekening.

De jaarrekening geeft een zodanig inzicht dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd over de financiële positie per 31 december 2024 en over de baten en lasten over 2024. Het is, vergeleken met het jaarverslag, een meer cijfermatige rapportage met toelichting en tevens een analyse van de afwijkingen van de jaarcijfers ten opzichte van de begroting. In de jaarrekening is een overzicht opgenomen van de voornaamste afwijkingen ten opzichte van de begroting op programmaniveau. Financiële beschouwing De Jaarrekening 2024 sluit met een totaal voordelig resultaat van € 3.176.100. Na verwerking van de effecten van de Voorjaars- en Najaarsrapportage 2024 werd nog rekening gehouden met een nadelig resultaat van € 510.200. Het uiteindelijke resultaat valt dus € 3.686.300 voordeliger uit.Het resultaat is vooral tot stand gekomen door incidentele meevallers zoals verkoop van gronden (€ 799.200), de nog niet verwerkte algemene uitkering uit het gemeentefonds in de begroting 2024 uit de september- en decembercirculaire 2024 (€ 725.700) en de resterende middelen vanuit de specifieke uitkering Opvang Oekraïners van € 514.200. Verder laten de energiekosten van alle gemeentelijke gebouwen en andere aansluitingen een positieve ontwikkeling zien van € 549.000 ten opzichte van de opgenomen raming. Tegenover deze voordelen zijn ook nadelen te constateren.

Vooral voor jeugdzorg zijn hogere lasten gerealiseerd van € 767.400 door een toename van het aantal cliënten, de in rekening gebrachte tarieven en zorgzwaarte. Naast deze grotere afwijkingen zijn er ook binnen diverse andere beleidsvelden kleinere voor- en nadelen ontstaan. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in deze jaarrekening (bladzijde 144 en verder) hebben wij de financiële afwijkingen per programma uiteengezet. Het resultaat van deze jaarrekening is separaat op de balans opgenomen. Een afzonderlijk voorstel wordt aan u voorgelegd voor de bestemming van dit resultaat. Het college van burgemeester en wethouders

| 5

Hoofdstuk 2 Bestuurlijke structuur

6 |

2.1 Samenstelling Raad De samenstelling van de gemeenteraad van Voorst is als volgt: Partij Gemeente Belangen CDA VVD-Liberaal Voortvarend Voorst PvdA-GroenLinks D66 SGP Totaal

Raadszetels 5 3 3 3 3 1 1 19

Voorzitter gemeenteraad Paula Jorritsma-Verkade Raadsgriffier Ita Joosten Fractie Gemeentebelangen Miriam Jansen-Greiving (fractievoorzitter) Arjen Lagerweij Ingrid Aarnink - Westerbeek Jeroen voor 't Hekke Bjorn van Ekeren Fractie CDA Jürgen Wolff van Wülfing (fractievoorzitter) Theo Timmermans Jan Wessels Fractie VVD-Liberaal 2000 Emiel de Weerd (fractievoorzitter) Ans van Amerongen - Elfferich Margret Suelmann Fractie Voortvarend Voorst Danny Roelofs (fractievoorzitter) Arend Jansen Lianne van den Brand Fractie PvdA-Groen Links Bertine Grevinga (fractievoorzitter) Joost van Hoof Willeke Moleman Fractie D66 Wim Vrijhoef (fractievoorzitter) Fractie SGP Arco Hak (fractievoorzitter)

| 7

2.2 Samenstelling College De samenstelling van het college van burgemeester en wethouders van Voorst is als volgt: Burgemeester Paula Jorritsma-Verkade Portefeuille Algemene Zaken, communicatie en handhaving ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Bestuurlijke samenwerking Openbare orde en veiligheid Integrale handhaving Communicatie en representatie Burgerzaken Participatie (burgerparticipatie en dorpsbelangen) Bestuurlijk kompas (maatschappelijk, ambtelijk en bestuurlijk samenspel)

Wethouder Rosmarijn Boender Portefeuille Middelen, beheer openbare ruimte, grondexploitatie, mobiliteit, economie en toerisme ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Openbare ruimte Mobiliteit Riolering Gemeentelijke gebouwen Financiën Middelen (P&O, ICT, Belastingen) Grondexploitatie Economie en toerisme

Wethouder Peter Wormskamp Portefeuille Jeugd, werk en inkomen, cultuur en sport ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Jeugd en Onderwijs Kunst en cultuur Integratie en asielopvang Werk en inkomen Wet maatschappelijke ondersteuning Gezondheid Sport Diversiteit en inclusiviteit

Wethouder Henk van Zeijts Portefeuille Ruimtelijke Ontwikkeling, wonen, milieubeleid en Cultureel Erfgoed ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ruimtelijke ordening Wonen en woningbouw Cultuurhistorie en landgoederen Landschap en biodiversiteit Waterbeheer Klimaat en energietransitie Afval en circulariteit

Gemeentesecretaris Lisette Wolbers-Cents ▪ ▪

8 |

Als algemeen directeur eindverantwoordelijk leidinggevende van de ambtelijke organisatie Eerste adviseur van het college

Jaarverslag

| 9

10 |

Hoofdstuk 3 Programmaverantwoording

| 11

3.1 Bouwend Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst is een heerlijke plek om te wonen. Groen, goed bereikbaar, met een eigen karakter te midden van grotere steden. Mensen moeten zich verbonden voelen met Twello en de dorpen in de gemeente Voorst en de kans krijgen om hier prettig en betaalbaar te kunnen wonen. Het is belangrijk dat er woningen bij komen en dat er gebouwd wordt voor specifieke doelgroepen. Wonen en bouwen De druk op de woningmarkt is hoog. Woningen zijn schaars, net als de grond. Bovendien zijn de materiaalkosten hoog en is er een personeelstekort in de bouw. Dit alles zorgt ervoor dat het voor veel mensen erg moeilijk is om aan een woning te komen. Er moeten extra woningen bijkomen. Maar de nood is nú hoog en nieuwe woningen zijn niet morgen gebouwd. Dit vraagt om flexibiliteit en creativiteit. Zijn er snelle oplossingen mogelijk, zoals prefab woningen, tijdelijke woningen, tiny houses en vernieuwende woonvormen, meerdere generaties op één erf of het splitsen van woningen. Maar ook goedkoper bouwen of kleinere woningen behoort tot de mogelijkheden. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden.

Binding met Voorst gaat voor Mensen die een sociale of economische binding hebben met Voorst, krijgen een streepje voor zodra de regelgeving dit mogelijk maakt. Dit geldt zowel voor nieuwbouwwoningen die opgeleverd worden, als voor huurwoningen. Verschillende doelgroepen moeten worden bediend met het woningaanbod. Bijvoorbeeld door woningen voor jongeren en ouderen te stimuleren, maar ook woningen voor mensen die een aangepaste woning nodig hebben. Duurzaam en betaalbaar Duurzaamheid is bij alle nieuwe woningen vanzelfsprekend. Ook wordt ingezet op de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad in samenwerking met IJsseldal Wonen. Bij woningbouwplannen wordt gekeken naar de kansen die ontstaan, zoals klimaatadaptatie, de energietransitie, circulariteit, sociale veiligheid en verkeer. Wonen moet ook betaalbaar zijn. Aan de percentages sociale woningbouw zoals vermeld in de Woonvisie wordt vastgehouden. Dat betekent 40% in Twello, 30% sociaal in Terwolde, Voorst, Klarenbeek en Wilp. In de kleine dorpen wordt maatwerk toegepast op basis van behoefte. Gestreefd wordt naar een gevarieerd en passend woningaanbod, met woningen vanaf € 240.000. Ruimtelijke ordening Twello Noord Alle partijen in de coalitie zijn ongelukkig met de keuzes voor het woningbouwprogramma die gemaakt zijn in Twello Noord, net voor de start van de nieuwe coalitieperiode.

Het vaststellen van dit bestemmingsplan in de vorige raad is een feit waar wij verder mee moeten. Tijdens de onderhandelingen is geïnventariseerd wat de gevolgen zijn van stoppen of het aanpassen van de woningbouw op deze plek. De conclusie hiervan is dat het financieel niet verantwoord is om het vastgestelde bestemmingsplan terug te draaien, want de kosten hiervan bedragen minimaal 5,5 miljoen. Wij gaan wel met omwonenden van Twello Noord in gesprek om binnen het vastgestelde bestemmingsplan samen met inwoners de beste oplossingen te zoeken voor de verkeersafwikkeling en de inrichting van de wijk. 12 |

Doen wat kan In onze mooie dorpen bouwen we naar behoefte, om de algehele leefbaarheid te bevorderen. Daarom luisteren we naar de inwoners en streven we per dorp en het buitengebied naar een dorpsvisie of geactualiseerde visie. Rondom wonen willen wij doen wat kan. Met andere woorden: we benaderen particuliere en collectieve initiatieven met een positieve grondhouding. En als initiatieven toch niet kunnen, leggen we uit waarom niet en denken we mee over alternatieven.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

| 13

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Ruimtelijke ordening Implementatie Omgevingswet Inhoud Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Het besluit is op 22 maart 2023 gepubliceerd in het Staatsblad. Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt ook de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in werking. Vanaf 1 juli 2024 treedt ook de Wkb voor verbouw in werking. Deze wetten hebben impact op de wijze waarop omgevingsvergunningen worden verleend en toezicht wordt gehouden bij bouwprojecten. Het jaar 2024 staat in het teken van de implementatie van de Omgevingswet en de Wkb (gefaseerd) in de praktijk. We gaan werken met onze nieuwe kerninstrumenten. Omgevingsvisie: In 2024 starten we met een actualisatie van de Ruimtelijke Toekomstvisie Voorst uit 2017. Uiterlijk 31 december 2026 moet de gemeenteraad een omgevingsvisie hebben vastgesteld die volledig voldoet aan de Omgevingswet. Programma's: Gemeente Voorst kent al diverse programma’s. In 2024 wordt de vaststelling van het programma Landelijk Gebied en het programma Ruimtelijke Kwaliteit voorzien. Omgevingsplan: Per 1 januari 2024 krijgt gemeente Voorst een tijdelijk omgevingsplan van rechtswege. In de loop van het jaar krijgt de gemeenteraad voorstellen om het plan te wijzigen.

Enerzijds omdat de gemeente de regels uit het tijdelijke plan om moet zetten naar een nieuw omgevingsplan (overgangsperiode tot 1 januari 2030) en anderzijds om initiatieven mogelijk te maken. Omgevingsvergunning: Vanaf 1 januari 2024 kunnen inwoners en bedrijven vergunningen aanvragen via het omgevingsloket. Net als nu worden de meeste besluiten voor omgevingsvergunningen genomen door het college. In 2023 heeft de raad al vastgesteld in welke gevallen de raad bindend adviesrecht heeft. Met name door de impact van de Wkb en de mogelijke consequenties van een nieuw omgevingsplan op het vergunningenproces, komt er in 2024 (opnieuw) een voorstel over hoe we om willen gaan met de leges voor 2025 e.v, we voorzien een forse daling van de legesinkomsten.

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2024

Programma Ruimtelijke Kwaliteit In 2024 werken we daarnaast verder aan het programma Ruimtelijke Kwaliteit. Hierin staat de ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving centraal door maatschappelijke opgaven in samenhang aan te pakken. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt er voor de gemeente ook een ‘bruidsschat’ aan regelgeving vanuit de Rijksoverheid mee. Een natuurlijk moment om te herijken of we per gebied de ruimtelijke kwaliteit nog op de gewenste wijze regelen. In het programma Ruimtelijke kwaliteit wordt de wijze geïntroduceerd waarop in de daaropvolgende jaren het omgevingsplan wordt opgesteld. Het programma is in lijn met het programma Mooi Nederland van de Rijksoverheid. De verwachting is dat het programma medio 2024 voor vaststelling kan worden aangeboden aan de raad. Het implementeren van de Omgevingswet per 1 januari 2024 (datum inwerkingtreding van de Omgevingswet). Door concrete toekomst- en handelingsperspectieven houden wij de gemeente Voorst mooi, dienstverlenend, functioneel, robuust en duurzaam. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Gelijktijdig met de Omgevingswet is ook de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in werking getreden. Deze wet zou vanaf 1 juli 2024 inwerking treden voor verbouw, maar dit is door de Rijksoverheid opnieuw uitgesteld zonder concrete termijn.

Deze wetten hebben impact op de wijze waarop omgevingsvergunningen worden verleend en toezicht wordt gehouden bij bouwprojecten. Ze hebben ook effect op de procedures en werkwijzen binnen het fysiek domein van de gemeente Voorst als geheel. Het jaar 2024 stond, na vele jaren van voorbereiding, in het teken van de daadwerkelijke implementatie van de Omgevingswet en de Wkb in de praktijk. We werken inmiddels met onze nieuwe kerninstrumenten.

14 |

In 2024 zijn wij gestart met de eerste voorbereidingen voor de herijking van onze omgevingsvisie. In 2025 vervolgen wij dit proces dat eind 2026 moet zijn afgerond. De nieuwe omgevingsvisie moet volledig voldoen aan de vereisten van de Omgevingswet. Gemeente Voorst kent al diverse programma’s. In 2024 was de vaststelling van het programma Landelijk Gebied en het programma Ruimtelijke Kwaliteit voorzien. De programma’s zijn nog niet vastgesteld, maar de raad is hier wel in meegenomen. Per 1 januari 2024 heeft de gemeente Voorst een tijdelijke omgevingsplan van rechtswege gekregen. Dit plan is in februari 2024 technisch in beheer genomen. Dit betekent dat we de gedecentraliseerde rijksregels in eigen beheer hebben en dat alle publicatiestappen werken. In het najaar van 2024 heeft er een opschoonronde plaatsgevonden van deze gedecentraliseerde rijksregels. Dit is een eerste stap in het opbouwen van het nieuwe omgevingsplan, dat in 2032 alle regels die gaan over de fysieke leefomgeving bevat. Daarnaast bestaat er een testplan waarin we de toekomstige structuur hebben gebouwd. Dit testplan wordt stapsgewijs gevuld met regels op basis van de voormalige bestemmingsplannen. Dit fungeert als regelbibliotheek. Vanaf 1 januari 2024 vragen de inwoners en bedrijven vergunningen aan via het omgevingsloket. Deze aanvragen zijn volgens het nieuwe recht afgehandeld.

Net als voorheen worden de meeste besluiten voor omgevingsvergunningen genomen door het college. In 2023 heeft de raad vastgesteld in welke gevallen de raad bindend adviesrecht heeft. Met name door de impact van de Wkb en de mogelijke consequenties van een nieuw omgevingsplan op het vergunningenproces was voor 2024 een forse daling van de legesinkomsten voorzien. Dit bleek ook het geval. De verwachte inkomsten zijn gedurende het jaar bijgesteld. In 2024 hebben we een vervolg gegeven aan het programma Ruimtelijke Kwaliteit. Het programma ruimtelijke kwaliteit vormt een beleidsmatige basis waarin wordt vastgelegd hoe de ruimtelijke kwaliteit van een gebied wordt gewaarborgd en verbeterd. Bijvoorbeeld over aspecten als architectuur, landschap, erfgoed, duurzaamheid en leefbaarheid. En waarbij de mogelijkheden onder de nieuwe Omgevingswet worden verkend. De verwachting is dat het programma medio 2025 wordt vastgesteld.

| 15

Programma Landelijk Gebied en Ruimtelijk Perspectief Inhoud Ruimtelijk Perspectief Regionaal wordt er gewerkt aan het ruimtelijke regioverhaal. Hierin wordt de puzzel gelegd van de opgaven die zich op de diverse beleidsterreinen voordoen en beschikbare (schaarse) ruimte. Het gaat om woningbouwopgaven en oppervlakte bedrijfsterrein, maar ook over de energietransitie, extensivering van de landbouw en opgaven op gebied van natuur en water. De toepassing van het principe bodem en water sturend speelt hierin uiteraard een belangrijke rol. De resultaten worden eind 2023 verwacht en worden onder andere gebruikt als input bij de processen die op provinciaal en rijksniveau plaatsvinden. De provincie en de regio Stedendriehoek werken gezamenlijk aan een zogenoemd regioarrangement. De regio arrangementen vormen het fundament voor langjarige afspraken tussen Rijk, provincies, regio’s, gemeenten en waterschappen. Per onderwerp worden er afspraken gemaakt over geld, menskracht en tijdshorizon voor de afspraken over de uitvoering verschillen. In het regioarrangement worden de resultaten van het ruimtelijk regioverhaal meegenomen daarnaast gaat het in het regioarrangement ook over Vitaal landelijk gebied Gelderland (VLGG), Verstedelijkings- en woonopgave, en de RES. Na de vaststelling van het regioarrangement wordt nadere uitwerking vanaf 2024 in gebiedsprocessen opgepakt.

Programma Landelijk Gebied Inmiddels is een aantal stappen gezet ter voorbereiding op het maken van ons eigen PLG en hebben wij u in 2023 meegenomen in de tussentijdse resultaten hiervan: Fase 1: Speelveld in kaart brengen/formuleren concrete opgaven (1e helft 2023) Fase 2: Verdieping van opgaven (2e helft 2023) Fase 3: Uitwerking toekomst landelijk gebied (2e helft 2023) In 2024 komt Fase 4 aan de orde, namelijk het delen en toetsen van het Programma Landelijk Gebied. Het PLG richt zich op zeven concrete opgaven: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

hoe ziet de toekomst van de landbouw in Voorst eruit? wat vraagt het bodem- en watersysteem van de toekomst van Voorst? wat wordt de ruimtelijke positionering van het Voorster middengebied? hoe en waar maken wij ruimte voor duurzame energie in Voorst? hoe zien de landschappelijke en ecologische structuren van Voorst er in de toekomst uit? wat wordt de recreatieve positionering van Voorst? hoe ontwikkelen dorpen en erven zich de komende decennia? Per opgave zijn deelopgaven geformuleerd en vervolgvragen die als houvast dienen bij de volgende fase.

In 2024 hebben we naar verwachting de 1e drie fasen afgerond en richten we ons op fase 4. Hierbij brengen we alle inbreng bijeen in een conceptversie van het Programma Landelijk Gebied. Door het Programma te testen en te toetsen, samen met belanghebbenden, zetten we de puntjes op de i en maken we een definitief resultaat dat voorgelegd wordt aan de raad. In deze fase besteden we ook bijzondere aandacht aan de uitvoering van het Programma Landelijk Gebied. Waar het kan, verzamelen en ondersteunen we potentiële initiatieven, zodat het ontwikkelproces van het Programma tegelijkertijd de kickstart van de uitvoering ervan is Het doel is een toekomstbestendig en leefbaar buitengebied waarbij meerdere functies naast elkaar kunnen bestaan en elkaar versterken. Dit jaar is fase 4, het delen en toetsen van het Programma Landelijk Gebied bij inwoners, uitgevoerd. Ter voorbereiding zijn bij elk thema (landbouw, bodem-water, middengebied, duurzame energie, landschap, recreatie en dorpen) drie scenario’s gepresenteerd tijdens inloop-momenten in drie dorpshuizen. Inwoners konden bij elk thema aangeven welk van de scenario’s hun voorkeur had. Met deze opbrengst zijn tien uitgangspunten geformuleerd als basis voor het concept Programma landelijk gebied. De hal van ons gemeentehuis diende van 3 tot en met 9 december als expositieruimte voor het concept Programma Landelijk Gebied.

Gedurende deze week waren diverse sessies met stakeholders (landbouw, mede-overheden, dorpsbelangenorganisaties, scholieren) en konden inwoners inlopen om de expositie te bekijken. Stakeholders en inwoners kregen de gelegenheid om aan te geven of we de eerder ingegeven input, kennis en inzichten op een herkenbare en begrijpelijke manier hebben vertaald. Met de opbrengst van deze week wordt verder gewerkt aan een definitief Programma Landelijk Gebied dat in 2025 aan de raad wordt aangeboden.

16 |

Regionale contourenschets 2050 – Verstedelijking in Balans De rijksoverheid neemt weer de regie op de ruimtelijke ordening in Nederland. In 2023 heeft dit geresulteerd in ruimtelijke voorstellen. De provincie Gelderland heeft dit samen met de gemeentelijke samenwerking in de Regio Stedendriehoek uitgewerkt in het regioarrangement Regio Stedendriehoek 2023. Vanuit het credo ‘een sterke regio in balans’ is het bestaande beleid als uitgangspunt genomen. Hieraan zijn vijf agenderende opgaven voor de toekomst toegevoegd: verstedelijking in balans, ontwikkeling corridors A1/A50, bevaarbaarheid IJssel, vitaal landelijk gebied en de Veluwe. In juni 2024 heeft het Rijk het voorontwerp Nota Ruimte vrijgegeven. Hierin wordt de Regio Stedendriehoek als één van de zoekgebieden voor grootschalige woningbouw aangemerkt. Het nieuwe kabinet heeft de ambitie om rond de zomer van 2025 de richting te bepalen in het ontwerp Nota Ruimte (met mogelijkheden voor inspraak). Om als regio input te kunnen geven aan die richting in de Nota Ruimte, is het afgelopen jaar gewerkt aan de ‘Contourenschets 2050 – Verstedelijking in Balans’ en is deze als strategisch gespreksdocument vastgesteld. Uitgangspunt van de contourenschets is dat verstedelijking géén verstening betekent. Het gaat om de ontwikkeling van de hele regio in balans.

De Contourenschets 2050 toont vier mogelijke schetsen over de ruimtelijke inrichting richting 2050. Het voeren van het gesprek en de aangeleverde richtingen van de diverse partijen vormt de basis voor het Ontwikkelperspectief (verstedelijkingsstrategie) voor de regio. Hieraan wordt in 2025 verder gewerkt.

| 17

Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) Een regisserend grondbeleid voeren Inhoud In 2020 is de Nota grondbeleid vastgesteld, waarin we het regisserend grondbeleid doorzetten. Hierbij kijken we per ontwikkeling of wij een actieve of een faciliterende rol innemen. Bij een actieve rol voert de gemeente de exploitatie zelf. Bij een faciliterende rol ligt de ontwikkeling in handen bij een particuliere exploitant of ontwikkelaar, waarbij de gemeente al de nodige afspraken met de ontwikkelende partij contractueel vastlegt. De nota grondbeleid wordt eens per vier jaar opnieuw vastgesteld. In 2024 wordt het grondbeleid geactualiseert en ter vaststelling aan de raad aangeboden. Beoogd effect Voorzien in de kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwbehoefte in de verschillende Voorster kernen. Verantwoording De Nota Grondbeleid is in 2024 vastgesteld, waarin we het regisserend grondbeleid doorzetten. jaarrekening Hierbij kijken we per ontwikkeling of wij een actieve of een faciliterende rol innemen. Bij een actieve 2024 rol voert de gemeente de exploitatie zelf. Voorbeelden hiervan zijn de projecten HietweidewegJupiter in Twello en Winkler Prins in Voorst, waarvan de bestemmingsplannen in 2024 zijn vastgesteld.

Bij een faciliterende rol ligt de ontwikkeling in handen van een particuliere exploitant of ontwikkelaar, waarbij de gemeente afspraken met de ontwikkelende partij contractueel (veelal via een anterieure overeenkomst) vastlegt.

Wonen en bouwen Woningbouwplannen in de kernen Inhoud Op basis van PRIMOS-prognoses zijn met de provincie Gelderland en de regiogemeenten kwantitatieve afspraken gemaakt over het te realiseren aantal woningen en dit is vastgelegd in de regionale Woonagenda. Daarnaast is in maart 2023 de Regionale Woondeal 2022 t/m 2030 regio Stedendriehoek ondertekend door de regiogemeenten, de provincie Gelderland en het Rijk. Voor de gemeente Voorst bedraagt de woningbouwopgave tot en met 2030 ca. 900 woningen. Waarbij we in nieuw te ontwikkelen plannen streven naar 30% sociale huur maar wel passend bij de lokale behoefte. De aantallen uit de Regionale Woondeal sluiten goed aan bij onze ambitie voor de toevoeging van gemiddeld 80 nieuwbouwwoningen per jaar, zoals verwoord in onze Woonvisie . De grootste woningbouwopgave ligt in Twello, maar ook in onze andere kernen werken wij aan verschillende nieuwbouwprojecten. Hieronder een opsomming van plannen waar in 2024 verder aan wordt gewerkt, waarvan sommige ontwikkelingen zich al in de uitvoerende en afrondende fase bevinden. Twello ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Herontwikkeling locatie voormalig Veluws College, gemeentewerf en brandweer; Rijksstraatweg 93 – 97, Overmarslocatie ; Hoek Stationsstraat – Veilingstraat; Duistervoordseweg 54; Locatie Beersen; Tijdelijk parkeerterrein naast de Aldi aan de Duistervoordseweg; Twello – Noord; Locatie Korderijnk

Terwolde ▪ ▪ ▪ ▪

Dorpszicht fase 2 ; Wijzigingsbevoegdheid aan het Ieuwland; Locatie Vorderman; Locatie voormalige Rabobank

Wilp ▪

Woningbouwplan Binnenweg – Rijksstraatweg

Posterenk ▪

Woningbouwplan Enkweg.

Woningbouwplannen in de kernen (vervolg) Inhoud Teuge ▪ 18 |

Locatie Hessenlaan.

Voorst ▪ ▪

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Woningbouwlocatie Winkler Prins Diverse maatwerklocaties voor herontwikkeling naar woningbouw op basis van de Kansenkaart Voorst

Naast de hierboven genoemde projecten werken we ook in 2024 aan andere projecten in verschillende kernen waar op dit moment verkennende gesprekken over plaatsvinden, of die op dit moment (nog) niet in beeld zijn. Op basis van de actuele woningbouwprognoses en een goede ruimtelijke ordening voorzien in de (korte en lange termijn) woningbouwbehoefte in de kernen. In 2024 hebben we samen met ontwikkelaars, bouwers, woningcorporatie IJsseldal Wonen en inwoners aan verschillende woningbouwplannen gewerkt voor de dorpen in de gemeente Voorst. Een aantal van de projecten zijn bijna of deels gerealiseerd zoals Dennenbosch/ Duistervoordseweg 54 in Twello, het woningbouwplan aan de Binnenweg – Rijksstraatweg in Wilp en het woningbouwplan Enkweg in Posterenk. Ook is in 2024 gestart met de bouw op de hoek Stationsstraat – Veilingstraat in Twello. Voor verschillende woningbouwprojecten is de ruimtelijke procedure in 2024 afgerond, zodat daadwerkelijk kan worden gestart met de realisatie in 2025. Dit betreft onder meer Winkler Prins in Voorst, de herontwikkeling van voormalig Veluws College, gemeentewerf en brandweer en locatie Korderijnk in Twello, de Hessenlaan in Teuge en Dorpszicht fase 2 in Terwolde. We zijn gestart met het ontwikkelen van woningbouw in Wilp-Achterhoek. Participatie met het dorp is een belangrijk onderdeel bij de totstandkoming van het woningbouwplan.

In 2024 hebben verschillende inloop- en informatiebijeenkomsten plaatsgevonden die druk zijn bezocht. De informatie die tijdens deze bijeenkomsten is opgehaald gebruiken we bij de verdere totstandkoming van het woningbouwplan. Naast de hierboven genoemde locaties waren we in 2024 ook in de dorpen Klarenbeek, Terwolde en Bussloo met initiatiefnemers in gesprek over nieuwbouwplannen. Zo zetten we ons in voor nieuwbouw in alle dorpen in onze gemeente.

Variatie in woningtypen en prijssegmenten Inhoud Bij nieuwbouwprojecten in de gemeente Voorst is het uitgangspunt voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten. Dit staat beschreven in de Woonvisie. Dit betekent dat wij ook verder kijken dan de ‘traditionele’ manier van ontwikkelen en manier van wonen. Wij hebben hiervoor aandacht en in de planvormingen vinden vernieuwende woonvormen steeds meer hun plek. Ook willen we eventuele kansen in de bestaande woningvoorraad (beter) benutten. In de gemeente zijn er concrete plannen in uitvoering. Zo heeft de gebiedscoöperatie Nijbroek het initiatief genomen om een voormalig agrarisch erf te herontwikkelen naar woningbouw waarbij sprake is van differentiatie in de woningen en verbetering van het landschap. In het plan De Vier Erven worden woningen (compacte appartementen en grondgebonden) gerealiseerd gericht op de doelgroep een- en tweepersoonshuishoudens. In Twello Noord is ook een diversiteit aan woningen voorzien zoals een hofje en micro-wonen. In 2024 gaan we aan de slag met diverse plannen voor 1 en 2 persoonshuishoudens in en nabij het centrum van Twello, onder andere geschikt voor senioren en starters. Het gaat hierbij om de Overmars locatie en appartementen op de locaties aan de Duistervoordseweg 54 en de hoek Stationsstraat - Veilingstraat.

Ook op de locatie Korderijnk worden plannen ontwikkeld met geschikte woningen voor deze doelgroep. Door op deze inbreidingslocaties ruimte te bieden voor de doelgroep 1 en 2 persoonshuishoudens, komen naar verwachting op andere plekken weer (ruime) eengezinswoningen vrij voor andere doelgroepen. Daarnaast is IJsseldal Wonen eigenaar van het tijdelijke parkeerterrein aan de Duistervoordseweg in Twello. Het streven is om in 2024 stappen te zetten naar herontwikkeling naar woningbouw. Hier zijn 14 compacte huurappartementen, geschikt voor één- en tweepersoonshuishoudens voorzien. In de meerjarensamenwerkingsafspraken met IJsseldal Wonen worden hier afspraken over gemaakt. In 2024 wordt in Teuge een kleinschalige inbreiding ontwikkeld met woningen die geschikt zijn om langer zelfstandig te wonen. Op die manier bieden we ruimte voor huisvesting van ouderen die graag in het dorp willen blijven wonen. Deze woningbouwlocatie wordt in collectief particulier opdrachtgeverschap ontwikkeld.

| 19

Ook bij herontwikkeling van voormalige agrarische erven in het buitengebied willen we in 2024 en verder meer gaan inzetten op differentiatie in woningtypen. Dit doen wij op basis van het tijdelijk Rood voor Groen-beleid.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

We zetten bij toekomstige ontwikkelingen in op het realiseren van kleinere woonvormen, innovatieve woonconcepten en/of creatieve woonvormen als die aansluiten bij de behoeften van bijvoorbeeld starters, lagere (midden)inkomens en senioren op daartoe geschikte locaties. In dit kader onderzoeken we de mogelijkheden voor het realiseren van 'flexwonen' om verschillende doelgroepen te kunnen huisvesten. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden. Voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten. In 2024 is gewerkt aan de actualisatie van de Regionale Woondeal Stedendriehoek. De nieuwe afspraken gaan over woningbouw, betaalbaarheid en de randvoorwaarden voor de periode 2025-2034. Begin 2025 worden deze afspraken bekrachtigd. Voor de gemeente Voorst is een woningbouwopgave opgenomen van 1.000 woningen (gemiddeld 100 per jaar). 2/3 van deze aantallen betreft koop en huur binnen de landelijke betaalbaarheidsgrenzen, inclusief 30% sociale huur. Dit sluit aan bij de lokale behoefte, omdat het voor steeds meer inwoners moeilijk is een betaalbare woning te vinden.

Om te zorgen voor nieuwe woningen voor starters hebben we ons in 2024 ook ingezet voor de bouw van compacte woningen met een lagere prijs dan de landelijke betaalbaarheidsgrens van € 390.000,- bij koop (prijspeil 2024) op daartoe geschikte locaties. Denk hierbij aan kleinere appartementen in het centrum of rug- aan rug woningen voor starters en/ of senioren. Dit sluit ook aan bij de toename van het aantal één- en tweepersoonshuishoudens in onze gemeente. De woondeal bevat afspraken over ouderenhuisvesting, waarin de behoeften aan verpleegzorg, geclusterde woonvormen en nultredenwoningen zijn opgenomen en de samenwerking met de partners. Veel van dit gewenste aanbod is opgenomen in de verschillende woningbouwplannen. Dit zorgt ook voor doorstroming op de woningmarkt, waardoor meer bestaande woningen vrij komen. In 2024 hebben we naast diverse plannen in het centrum van Twello ook een kleinschalige inbreiding in Teuge ontwikkeld met woningen die geschikt zijn om langer zelfstandig te wonen. Deze woningbouwlocatie wordt in collectief particulier opdrachtgeverschap ontwikkeld. In Terwolde hebben we in het plan Dorpszicht fase 2 de bouw van een kleinschalige appartementencomplex voor senioren in ontwikkeling. In Posterenk en Wilp is gestart met de bouw van levensloopbestendige woningen. Toekomstbestendig en duurzaam bouwen is ook een belangrijk onderdeel van de woondeal.

Daarbij gaat het om klimaatadaptatief bouwen, aandacht voor biodiversiteit en het gebruik van circulaire en biobased bouwmaterialen. In de woningbouwplannen is steeds meer aandacht voor deze thema’s. Ook hebben de gemeente en IJsseldal beiden een convenant ondertekend in 2024 om meer biobased woningen te bouwen. Samen met IJsseldal hebben we ons in 2024 ingezet voor de bouw van meer sociale huurwoningen in onze gemeente. Ook hebben we met IJsseldal gekeken naar mogelijkheden voor modulair bouwen (incl. flexwoningen). Sociale huur is opgenomen in de verschillende woningbouwplannen, zoals het tijdelijk parkeerterrein aan de Duistervoordseweg in Twello en het plan Winkler Prins in Voorst. In 2024 is gewerkt aan de voorbereidingen van de ruimtelijke procedure. In de wijken Molenveld en Nieuwe Veldjes in Twello heeft IJsseldal veel huizen uit de jaren ’50 van de vorige eeuw staan. Door IJsseldal Wonen en de gemeente Voorst is samen met bewoners gekeken naar de toekomst van de wijken. In 2024 is dit plan verder uitgewerkt. Het plan is nu om 108 nieuwe huizen te gaan bouwen, 65 huizen af te breken en 43 huizen te verbeteren en te verduurzamen. Voor de huidige bewoners heeft dit veel impact. Uiteindelijk zorgt het voor meer duurzame woningen die beter passen bij de huidige behoefte.

Lokale binding Inhoud Uitgangspunt bij woningbouwontwikkelingen in onze gemeente is het bedienen van verschillende doelgroepen door het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod in woningtype en prijssegmenten. Daarnaast onderzoek wij welke mogelijkheden er zijn om woningzoekenden met een lokale binding voorrang te geven bij woningbouwprojecten. Voor de sociale huurwoningen geldt het volgende: IJsseldal Wonen hanteert binnen de juridische kaders een voorrangsregeling voor woningzoekenden met een lokale binding. Concreet betekent dit dat maximaal 50% van het vrijkomende woningaanbod mag worden toegewezen aan een actief woningzoekende uit de desbetreffende kern, dit wordt met name in de kleine kernen toegepast. Verder hanteert IJsseldal voor bepaalde doelgroepen, gekoppeld aan specifieke woonruimten een voorrangslabel (bijvoorbeeld jongeren of senioren). Ook bij verkoop van vrijkomende huurwoningen hanteert IJsseldal Wonen een voorrangsregeling voor starters uit de desbetreffende kern en vervolgens uit de gemeente. 20 |

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

De koopwoningenmarkt gaat vooralsnog uit van vrije vestiging. Wel proberen wij op andere manieren de kansen voor lokaal woningzoekenden te vergroten, dit zetten wij door in 2024. Dit doen wij door bijvoorbeeld afspraken met ontwikkelaars te maken, maar ook door berichtgeving over nieuwbouwprojecten zo lokaal mogelijk te houden. Daarnaast is op 27 juni 2023 het wetsvoorstel voor de Wijziging van de Huisvestingswet 2014 naar aanleiding van de evaluatie van de herziene Huisvestingswet 2014 aangenomen. Deze wet bevat onder andere landelijke regelgeving om de slaagkansen van woningzoekenden met een sociale of economische binding aan de regio of gemeente te vergroten. In 2024 komen wij met voorstellen of en hoe dit instrumentarium toe te passen. Waar mogelijk woningzoekenden met een lokale binding voorrang geven bij woningbouwprojecten. De voorrangsregeling voor woningzoekenden met lokale binding bij sociale huurwoningen is ook in 2024 gehanteerd. De koopwoningmarkt gaat vooralsnog uit van vrije vestiging, waarbij we de berichtgeving bij nieuwbouw zoveel mogelijk lokaal houden. Ook zetten we in op woonvormen om de lokale behoefte zoveel mogelijk te bedienen, bijvoorbeeld voor starters. In 2024 is geen voorstel uitgewerkt voor de inzet van ander instrumentarium zoals een huisvestingsverordening voor lokale binding.

Dit voorstel maakt in 2025 onderdeel uit van het gemeentelijk volkshuisvestelijk programma (voorheen woonvisie).

Duurzaam en betaalbaar Inhoud Voor de sociale huur geldt dat in de meerjarensamenwerkingsafspraken met IJsseldal Wonen en de huurdersbelangenvereniging afspraken zijn gemaakt op het gebied van verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. IJsseldal Wonen reserveert jaarlijks een bedrag voor het verduurzamen van haar woningvoorraad op basis van de kaders uit de duurzaamheidsvisie die geldt voor de periode 2021 – 2025. IJsseldal Wonen geeft in de periode tot en met 2028 prioriteit aan het verduurzamen van de woningen met labels E-F-G. Daarnaast pakt IJsseldal Wonen vóór 2030 ook de woningen met de D labels aan. Tevens wil IJsseldal Wonen de PV panelen verder uitrollen (doel is gemiddeld 300 woningen per jaar in het hele werkgebied). We blijven met IJsseldal Wonen nieuwe en concrete afspraken maken over de duurzaamheidsopgave, de huidige energiecrisis maakt dit extra urgent. Samen met IJsseldal Wonen wordt er gekeken om een soortenmanagement plan te maken zodat de ontheffing in het kader van de Wet Natuurbescherming niet per woning afzonderlijk afgegeven hoeft te worden. Dit scheelt tijd en geld. Hierbij wordt gekeken of de koopwoningen hierin meegenomen kunnen worden. Binnen de regio Stedendriehoek vindt er overleg plaats met de provincie, omdat er nog veel onduidelijkheid over is. Wij hopen in 2024 een soortenmagementplan af te kunnen ronden.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Twello Noord Inhoud

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Bij nieuwbouwontwikkelingen hanteren we de percentages voor sociale woningbouw (bereikbare koop en sociale huur) zoals vermeld in de Woonvisie waarbij we streven naar een aandeel van 30% sociale huur zoals opgenomen in de Regionale Woondeal. Voor de bereikbare koopwoningen sluiten wij aan bij de landelijke lijn qua prijzen (bandbreedte tot maximaal €355.000). Binnen de bandbreedte zetten we in op een gedifferentieerd aanbod waarbij de prijs-kwaliteitsverhouding in evenwicht is. In de meerjarensamenwerkingsafspraken worden afspraken gemaakt over de nieuwbouwopgave voor sociale huurwoningen voor de komende jaren. Een duurzame woningvoorraad en variatie in prijssegmenten zoals vastgelegd in de Woonvisie en in de Regionale Woondeal 2022-2030 regio Stedendriehoek. Er is gekeken of we samen met IJsseldal Wonen een soortenmanagementplan konden opstellen, maar het bleek niet mogelijk om dit gezamenlijk op te pakken (Motie versnellen energietransitie, 25 november 2022). Er gelden andere regels voor woningcorporaties en gemeenten. IJsseldal Wonen heeft ondertussen een generieke ontheffing gekregen van de provincie. De gemeente blijft waakzaam of en wanneer het opstellen van een soortenmanagementplan om de energietransitie te versnellen van meerwaarde is.

In afwachting op de zitting (datum nog onbekend) bij de Raad van State en een uitspraak in de bodemprocedure worden de voorbereidende werkzaamheden zonder onomkeerbare effecten vervolgd. Hierbij is de verwachting dat wij in 2024 fase 1 (De Enk, De Boerderij en de Dernhorstlaan) bouwrijp maken en starten met de verkoop. Vooruitlopend op deze fase informeren wij de omgeving over de inrichtingstekeningen van de openbare ruimte. Het woningbouwplan zorgt voor noodzakelijke huisvesting en minder druk op de woningmarkt in Twello. Op 5 november 2024 heeft de zitting bij de Raad van State plaatsgevonden. In afwachting op de uitspraak in de bodemprocedure zijn enkel de voorbereidende werkzaamheden zonder onomkeerbare effecten uitgevoerd. Hierbij is de verwachting dat wij eind 2025 fase 1 (De Enk, De Boerderij en de Dernhorstlaan) bouwrijp maken en starten met de verkoop. Vooruitlopend op deze fase informeren wij de omgeving over de inrichtingstekeningen van de openbare ruimte.

| 21

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn)

Regio Stedendriehoek

Doel Het leveren van een gewaarborgde bijdrage aan de betaalbaarheid van de stedelijke- of dorpsvernieuwing (waaronder startersleningen en stimuleringsleningen en verduurzamen van gebouwen) door deelneming in het fonds. De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt 3. Een circulaire en energieneutrale economie De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030. De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie.

Beleidsindicatoren Taakveld Wonen & Bouwen

Wonen & Bouwen

Wonen & bouwen Wonen & Bouwen

Grondexploitatie

Naam indicator Eenheid 2021 2022 2023 Woonlasten Het gemiddelde 772 euro 889 euro 929 euro éénpersoonshuis-totaalbedrag in euro's houden per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Woonlasten Het gemiddelde 797 euro 914 euro 944 euro meerpersoonshuistotaalbedrag in euro's houden per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. WOZ-waarde De gemiddelde WOZ 340.000 361.000 431.000 woningen waarde van woningen. euro euro euro Demografische De som van het aantal 86,1% 87,1% 88,0% druk personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar. Nieuwbouw Het aantal 12,4 Gegevens 10,0 woningen nieuwbouwwoningen, 2022 nnb per 1.000 woningen.

Bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren (bron: www.waarstaatjegemeente.nl)

22 |

2024 985

Bron COELO Groningen

1.009

COELO, Groningen

452.000 euro 89,6%

CBS CBS

Gegevens ABF 2024 nnb Systeem Woningvoorraad

Wat heeft het gekost Exploitatie

Taakveld Lasten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Baten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo mutaties reserves Resultaat programma

Raming 2024 voor wijziging

Raming 2024 na wijziging

Rekening 2024

Saldo 2024

1.497.274 7.688.948 1.474.410 10.660.632

2.186.078 7.712.820 2.991.768 12.890.666

2.590.731 1.471.154 1.350.801 5.412.686

-404.653 6.241.666 1.640.967 7.477.980

100.026 7.688.948 1.024.081 8.813.055 -1.847.577

107.020 7.688.948 506.026 8.301.994 -4.588.672

159.777 1.171.172 774.070 2.105.020 -3.307.666

52.757 -6.517.776 268.044 -6.196.974 1.281.006

195.000 315.000 120.000 -1.727.577

365.000 1.862.130 1.497.130 -3.091.542

290.000 764.735 474.735 -2.832.931

75.000 -1.097.395 -1.022.395 258.611

Voor een toelichting op de cijfers verwijzen we u naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

| 23

3.2 Mooi Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst ligt centraal tussen drie grotere steden, met een goed wegennet en OVverbindingen. Het spoor zorgt voor een goede bereikbaarheid van Apeldoorn, Deventer en Zutphen en achterliggende gebieden. De gemeente Voorst heeft een belangrijke opgave met betrekking tot de energietransitie en het vergroten van de biodiversiteit. De klimaatverandering stelt ons voor nieuwe uitdagingen die onze huidige inwoners én de volgende generaties raken. Niets doen is geen optie. Verkeer en vervoer Met de auto is Voorst goed bereikbaar, mede dankzij de A1. De snelweg zorgt echter soms ook voor drukte op kleinere wegen, wanneer automobilisten files vermijden en een binnendoorroute kiezen. Het intensieve gebruik van het wegennet zorgt ook voor geluidsoverlast en fijnstof. Een goede bereikbaarheid en doorstroming van autoverkeer is belangrijk. Verkeer in Twello De veiligheid op de H.W. Iordensweg en de afwikkeling van industrieverkeer vragen aandacht. Inzichtelijk moet worden welke factoren bijdragen aan de verkeersdruk in Twello en hierbij worden de verkeerssituaties bij basisscholen en sportaccommodaties meegenomen. Verder onderzoeken we fysieke oplossingsrichtingen en verkeersmaatregelen (bijvoorbeeld voor vrachtverkeer) en besluiten hierover na overleg met inwoners.

De komende jaren worden er woningen gebouwd in Twello, wat vraagt om de aanleg van veel nieuwe wegen en een goede aansluiting op het bestaande wegennet. Verkeersveiligheid in de dorpen en het buitengebied In veel dorpen hebben inwoners zorgen over de verkeersveiligheid. Daarom kijken wij met inwoners zorgvuldig naar de oorzaken, met speciale aandacht voor de verkeersveiligheid van voetgangers en fietsers. Samen bepalen we waar welke maatregelen mogelijk en gepast zijn. Provinciale wegen zijn ook punt van zorg. De invloed van de gemeente op het provinciale verkeersbeleid is beperkt. We wenden onze invloed aan om de provincie deelgenoot te maken van bestaande zorgen en te stimuleren om samen de verkeersveiligheid te verbeteren. Recreatieve routes Er is een uitgebreid netwerk van recreatieve routes in Voorst. Van klompenpaden tot meerdaagse routes en van ruiterpaden/menroutes tot prachtige fietspaden. We houden in de gaten of het landschap en inwoners niet lijden onder de recreatieve druk, maar we staan ook open voor nieuwe routes. De gemeente draagt zorg voor goed en tijdig onderhoud. Openbaar vervoer Het spoor zorgt ervoor dat Voorst goed en snel bereikbaar is, de trein brengt inwoners snel in andere delen van het land. Wel baart het goederenvervoer en de veiligheid bij overgangen sommige inwoners zorgen.

Het is van groot belang dat stations en het netwerk van bussen goed op elkaar aan blijven sluiten. We willen de behoefte van gebruik van het openbaar vervoer monitoren in samenwerking met provincie en vervoerders. De gemeente blijft hierover in gesprek met inwoners en houdt het onderwerp op de agenda van de provincie.

24 |

Doelgroepenvervoer Bijzondere aandacht hebben wij voor het doelgroepenvervoer. Omdat het hier vaak maatwerk betreft, en de kwetsbaarheid van sommige gebruikers hoog is, volgen wij dit intensief. Samen met inwoners We betrekken inwoners bij planvorming van de afwikkeling van verkeer in hun directe omgeving, waarbij de gemeente de gevolgen van verschillende opties duidelijk in kaart brengt. De discussie over dit soort vraagstukken zien wij tijdens ontwikkelplannen in de dorpen al regelmatig ontstaan. We willen de dialoog graag op gang houden. Wij willen milieuvriendelijke vormen van vervoer stimuleren en het voor inwoners makkelijk maken om te kiezen voor milieuvriendelijke vormen van vervoer. Duurzaamheid en milieubeheer Visie op grondgebruik Wonen, werken, recreatie, circulaire landbouw en de energietransitie leggen allemaal een claim op de beschikbare grond binnen de gemeente Voorst. Waar is ruimte voor welke opgave? Daarnaast zien wij dat gemeenten om Voorst heen plannen (willen) ontwikkelen aan onze gemeentegrenzen. Dit alles vraagt voor Voorst om een visie op het grondgebruik, die de kwaliteit van het unieke Voorster landschap bewaakt en waar mogelijk versterkt. Circulaire landbouw Een belangrijke partner en doelgroep bij het vergroten van de biodiversiteit is de agrarische sector.Wij willen stappen zetten naar een circulaire landbouw.

Wij realiseren ons dat de agrarische sector onderdeel is van een mondiaal krachtenveld. Naast het vergroten van de biodiversiteit en het ontwikkelen van circulaire landbouw is het van belang dat de agrarische ondernemer een goed inkomen kan verdienen. Wij willen met de sector in gesprek om te bespreken wat er nodig is om deze belangen te verenigen. De koers is duidelijk, de weg maken we samen. Circulaire economie Materialen zijn schaars en kostbaar. Daarom onderzoeken we hoe we circulariteit kunnen stimuleren. Afval kan in veel gevallen weer een grondstof zijn. We onderzoeken hoe we inleverpunten beter bereikbaar kunnen maken voor inwoners. We werken toe naar een circulaire economie. Energietransitie Wij vinden het belangrijk dat de energietransitie voor iedereen betaalbaar is, waarbij de baten en de lasten eerlijk worden verdeeld. Terugdringen van het energieverbruik is hier een belangrijke factor. We gaan vol inzetten op energiebesparing, met inzet van geld dat het Rijk daar naar verwachting voor beschikbaar stelt. Met inwoners, wijken, agrariërs en bedrijven gaan graag wij in gesprek om te kijken in hoeverre zij zelfvoorzienend kunnen worden in hun energieverbruik. De opmars van de elektrische auto stimuleren wij, daarom willen wij versnellen met de aanleg van laadpalen.

We bouwen verder met de Voorster energiestrategie, waarin de rol voor zonne-energie en windenergie verder uitgewerkt wordt. Bij het benutten en uitbouwen van duurzame energiebronnen is draagvlak in de samenleving een belangrijk aandachtspunt.

| 25

Openbaar groen Biodiversiteit Wij willen de biodiversiteit vergroten. Dit is een verantwoordelijkheid voor nu, naar de volgende generaties toe. Het vastgestelde programma Groen van de gemeente Voorst geeft hier een mooie aanzet toe en dit gaan wij dan ook uitvoeren. We stimuleren groene schoolpleinenom bewustwording bij kinderen te vergroten en een gezonde leeromgeving te creëren.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

26 |

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Verkeer en vervoer Verbetering verkeersveiligheid Inhoud Op grond van het Programma Mobiliteit staat het verbeteren van verkeersveiligheid hoog op de agenda. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd. ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

Stimuleren fietsgebruik (ook fysieke aanpassingen) (2024); Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen Bandijk Terwolde (2024); Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen De Zanden Teuge (2025); Uitvoeren lokale campagnekalender verkeersveiligheid (campagnes gericht op de verkeersveiligheidsthema’s alcoholmisbruik, afleiding in het verkeer, snelheid en fietsverlichting) (2024) Inrichten van verkeersveilige schoolomgevingen o.a. door het instellen van schoolzones en het uitvoeren van de landelijke campagne “onze scholen zijn weer begonnen” (2024); Bredere inzet van snelheidsdisplays als communicatiemiddel voor het snelheidsgedrag van bestuurders (2024). .

Ook werken wij samen met de provincie aan verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid op provinciale wegen. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd:

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

▪ Aanleg vrijliggend fietspad Wilpsedijk tussen Wilp en Steenenkamer; ▪ Verkeersveiligheid Wilp in kader van groot onderhoud N790/N791. Verbeteren van de veiligheid op de weg en op het spoor, van de (regionale) bereikbaarheid voor een goed vestigingsklimaat en van de leefbaarheid en het woonklimaat in Twello. Bij het project Bandijk 60 is de eerste bewonersavond gehouden, er was grote belangstelling en betrokkenheid vanuit het dorp die zich zorgen maakt over de verkeersveiligheid. De avond stond in het teken van samen verkennen wat de wensen en aandachtspunten zijn vanuit de omgeving en wat mogelijk- en onmogelijkheden op het gebied van technische haalbaarheid, tijd en geld. Bij het project Teuge 30 zijn twee bewonersavonden gehouden, hieruit zijn diverse ideeën en wensen meegenomen in het eerste conceptontwerp. Door het slim toevoegen van drempels wordt naar verwachting de snelheid van auto's geremd op gevaarlijke punten zoals het kruispunt bij de voetbal en aansluitende zijwegen in woonerven. Bij de school de OBS de Hietweide is het fietspad onderbroken, waarbij de fiets te gast is op het schoolplein, waar voorheen het fietspad het schoolplein in tweeën splitste. Er is extra verlichting aangebracht bij de school de Wingerd om de veiligheid te bevorderen voor overstekende kinderen.

Afgelopen jaar zijn er vier snelheid displays met smileys aangeschaft en geplaatst om de bestuurders er op te wijzen dat zij te hard of de gewenste snelheid rijden. De provincie heeft een uitvoeringsplan vastgesteld voor de N790/N791. De eerste voorbereidende werkzaamheden zijn uitgevoerd zoals het vergunningstraject, nadere onderzoeken, en het verleggen van kabels en leidingen. In deze plannen worden ook een aantal kleine maatregelen zoals fietsplateaus meegenomen om de provinciale weg veiliger te maken, naast de snelheidsverlaging van 80 naar 60 km/u.

Kwaliteitsverbetering omgeving A1-verbreding Inhoud Door Rijkswaterstaat wordt samen met de provincies Gelderland en Overijssel en de regio Stedendriehoek gewerkt aan de verbreding van de A1 tussen Apeldoorn en Azelo. Hierbij wordt het gedeelte van de A1 dat door de gemeente Voorst loopt verbreed naar 2x4 rijstroken. Dit heeft gevolgen voor de inpassing van de A1 in onze gemeente. Fase 1 is inmiddels voltooid. Fase 2 loopt vanaf Apeldoorn tot de afslag Twello/Posterenk en loopt in de periode van 2021 tot 2025. Voor een goede inpassing van de verbreding voeren wij de komende jaren enkele landschappelijke projecten uit.Deze projecten, waaronder de Poort van Twello, de onderdoorgang Groote Wetering, Gebiedsopgave Wilp-Achterhoek, A1 miljoen bomen, landschapvisie Posterenk en de ontwkkeling van het klompenpad Posterenk worden in samenwerking met Rijkswaterstaat, de provincie, het waterschap, landschapsbeheer Gelderland, de gemeente Apeldoorn en de omgeving voorbereid en uitgevoerd. | 27

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

In 2023 heeft u besloten om extra middelen beschikbaar te stellen voor de aanleg van een rotonde nabij Posterenk ter verbetering van de verkeersveiligheid. Samen met aannemer Heijmans is het proces richting uitvoering in periode 2024/2025 daarvoor opgestart. Gezamenlijk met Posterenks Belang en de aannemer Heijmans wordt nadrukkelijk gezocht voor een nog optimalere landschappelijke en ecologische inpassing van de snelweg en de geluidsschermen. Het met deze werkzaamheden realiseren van een kwaliteitsverbetering voor de fysieke leefomgeving bovenop de plannen voor een betere verkeersdoorstroming. Het project de “Poort van Twello” is gebouwd en opgeleverd. Met de Poort van Twello is er een natuurlijke schakel gelegd tussen 2 groene ontwikkelzones om de Fliert waardoor migratie van dieren en planten geborgd zijn. Een andere onderdoorgang aan de Groote Wetering is ook gerealiseerd waarbij is een voormalige varkensschuur is omgebouwd tot een verblijfplaats voor o.a. vleermuizen. Om invulling te geven aan het project ”A1 miljoen bomen” zijn er tal van initiatieven en projecten opgestart. Er zijn al verschillende hectares bos vastgelegd in onder andere rood voor groen regelingen. Deze worden in de nabije toekomst aangeplant. De inwoners van de Posterenk hebben een dorpsontwikkelingsplan (DOP) opgesteld waarin ook een landschapsvisie is vastgesteld.

Om uitvoering te geven aan deze landschapsvisie hebben tientallen mensen zich opgegeven en plantmateriaal ontvangen om hun erf landschappelijk te versterken. In de DOP zit een uitvoeringsprogramma waar in de toekomst verder uitvoering aan gegeven kan worden, een mooi voorbeeld hiervan is dat de herstel van laanbomen aan de Molenallee tot aan de Posterenk die nu meegenomen wordt in de herbeplanting van de gekapte beukenlaan van de provincie tussen Wilp en Bussloo.

Verbetering fietsroutes (fietssnelwegen) Inhoud In 2015 is door de regio Stedendriehoek, inclusief de gemeente Voorst, een "go" uitgesproken voor de regionale snelfietsroute Apeldoorn-Twello-Deventer (F344). Het Voorster deel van deze route is klaar. De Woudweg is - zowel binnen als buiten de bebouwde kom van Teuge - ingericht als fietsstraat. De resterende opgaven zitten in het verbreden van de fietspaden langs de provinciale weg N344 en het bieden van een oplossing voor het smalle fietspad op de spoorbrug in Deventer. De Provincie Gelderland en gemeente Deventer zijn initiatiefnemer voor deze vervolgonderzoeken, wij worden hierbij betrokken voor zover het de aansluitingen op ons grondgebied betreft. Door de regio Stedendriehoek wordt in 2024 de regionale fietsvisie geactualiseerd. Deze visie zal ingaan op het doel en de eisen voor het verbeteren van de fietsinfrastructuur tussen de kernen en in steden en dorpen in de Stedendriehoek. Hierbij wordt een relatie gelegd met de ruimtelijke ontwikkeling in de regio (woningbouw, bedrijventerreinen) en de omschakeling naar Andere Mobiliteit (mobiliteitstransitie). Ook gaat de visie in op het stimuleren van het fietsgebruik in brede zin door middel van gedragsbeïnvloeding. De geactualiseerde regionale fietsvisie wordt ter vaststelling aangeboden aan de raad.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2024

Wij nemen deel aan de regionale fietsstimuleringscampagne van de Regio Stedendriehoek. Doel van de campagne is om reizigers te verleiden om vaker te kiezen voor de fiets m.n. op korte afstanden. Voor de campagne worden communicatiemiddelen en gedragsinterventies ontwikkeld. Lancering van de campagne is voorzien voor de zomer van 2024. Het verbeteren van de (snel)fietsroutes om zodoende het fietsgebruik te stimuleren. In de regionale fietsvisie is aangegeven voor welke onderdelen aandacht moet zijn zoals sociale veiligheid, veilig gedrag, fietsvaardigheden en hoe de lokale en regionale fietsnetwerken er uit moeten gaan zien. Er wordt daarbij ingezet op het realiseren van de zogenaamde fietsruggengraat met hoofdfietsroutes en doorfietsroutes. Voor de gemeente Voorst wordt daarbij vooral ingezet op de hoofd-/doorfietsroute Deventer-Apeldoorn. Er zijn twee Fietsverlichtingscampagnes gehouden op het station en bij basisschool de Kopermolen om “veilig” fietsen te promoten. Met ouderen is de “doortrappen campagne” gehouden. “Doortrappen” wil dat ouderen zo veilig en zo lang mogelijk blijven fietsen en geeft ouderen handige tips. Zoals hoe zij bijvoorbeeld veilig op de fiets kunnen stappen. De “dat is zo gefietst campagne” is niet doorgegaan wegens capaciteitsgebrek bij scholen. De fietser op één is vastgesteld in de Koersnota Verkeersplan Twello.

In de koersnota staan concrete maatregelen benoemd om de fietser op één te zetten. Een mobiliteitstransitie, door lopen en fietsen meer ruimte te geven en aantrekkelijker te maken. We zetten in op minder autogebruik waar mogelijk.