Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027

Tarief Rioolrecht: basistarief

Omschrijving Riolering

2020 210,32

Directe lasten Overhead 2.156.092 259.809

2021 214,10

2022 217,55

2023 224,10

Inkomst KostenTotale Andere Totale dekkenduit BTW lasten heffingen inkomsten baten heid 148.404 2.564.305 2.552.238 12.067 2.564.305 100,0%

| 81

Marktgeld In de gemeente Voorst wordt marktgeld geheven bij de markt in Twello en andere dorpskernen. Met het marktgeld worden de kosten gedekt die voor het organiseren en onderhouden van de markt worden gemaakt. Beleid Door stijgende loonkosten vanuit de CAO, gecombineerd met een stijging in de overhead en stijgende materiaalkosten wordt de 100% kostendekking niet meer behaald. Om de kostendekking wel te halen is een extra stijging van de tarieven noodzakelijk naast de normale indexering. Voor deze begroting is vooralsnog geen rekening gehouden met een extra tariefverhoging en alleen de indexering van 3% toegepast. Aan de gemeenteraad wordt eind 2023 een voorstel voorgelegd voor vaststelling van de tarieven met daarbij een keuze tussen kostendekking of tariefverhoging. Heffingsmaatstaf Het marktgeld wordt geheven over de gebruikers van de standplaatsen en kent een tarief van € 2,38 per strekkende meter (minimumbedrag € 9,51) per dag.

Omschrijving Markt

Directe lasten Overhead 56.270 14.110

BTW 0

Inkomst Totale Andere uit lasten heffingen inkomsten 70.380 44.485 23.375

KostenTotale dekkendbaten heid 67.860 96,4%

Lijkbezorgingsrechten / begraafrechten Met de lijkbezorigingsrechten worden kosten verhaald die verbonden zijn aan het gebruik van de begraafplaatsen en voor de door de gemeente verleende diensten. De afname van het aantal begrafenissen en minder langdurige verlengingen van grafrechten zorgen voor minder inkomsten. Daardoor is het uitgangspunt 100% kostendekkendheid losgelaten.

Omschrijving Lijkbezorging

Directe lasten Overhead 216.050 14.283

BTW 0

Inkomst Totale Andere uit lasten heffingen inkomsten 230.333 170.255 347

KostenTotale dekkendbaten heid 170.602 74,1%

Leges Elke gemeente is belast met het aanbieden van een gevarieerd aantal diensten. Deze diensten worden vervolgens op verzoek van de inwoners aangevraagd. Middels het innen van leges worden de kosten gedekt die voor de uitvoering van deze diensten worden gemaakt. Voorbeelden van deze diensten zijn het verstrekken van paspoorten of het verlenen van vergunningen. De aanvrager van deze dienst betaalt leges, met als gevolg dat het verzoek in behandeling wordt genomen. De leges zijn in de tarieventabel van de legesverordening ingedeeld in drie titels: Hoofdstuk 1, algemene dienstverlening; Hoofdstuk 2, dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet; Hoofdstuk 3, dienstverlening vallend onder Europese dienstrichtlijn. Omgevingswet Voor 2024 is de totale tarieventabel van de legesverordening aangepast vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de gefaseerde invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (op 1 januari 2024 voor nieuwbouw, op 1 juli 2024 voor verbouw). Alle artikelen zijn zoveel mogelijk aangepast aan de hand van de modelverordening van de VNG. Daarnaast biedt de Omgevingswet ruimte voor nieuwe legesactiviteiten (bijvoorbeeld milieuactiviteiten) die opgenomen zijn volgens het model van de VNG. Kostendekkendheid 82 |

Door de wijziging van de tarieventabel vanwege de invoering van de Omgevingswet is eveneens onderzoek gedaan naar de kostendekkendheid van alle hoofdstukken. Hierbij zijn alle lasten en opbrengsten opnieuw geïnventariseerd aan de hand van interviews en ervaringscijfers (2019 t/m 2022). In de gemeente Voorst wordt over alle hoofdstukken heen een kostendekkingspercentage van 41,4% behaald. Bij de reisdocumenten en rijbewijzen is rekening gehouden met toename in het aantal aangevraagde documenten. Deze processen kennen een tien jarige cyclus vanwege het verlengen van de geldigheid in 2014. Risico's Ten tijden van het opstellen van de begroting is de legesverordening en tarieventabel nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. Indien door de gemeenteraad andere keuzes worden gemaakt in de voorgestelde tarifering zal een begrotingswijziging noodzakelijk zijn in het voor- of najaar van 2024. Het tweede risico is de volledig nieuwe systematiek en vergunningplichten van de Omgevingswet. De leges zijn gebaseerd op de huidige systematiek, het eerste halfjaar worden de aangevraagde vergunningen en documenten gemonitord en volgt een evaluatie van de begrote legesopbrengsten. Indien de evaluatie leidt tot een begrotingswijziging dan zal dit meegenomen worden in de bestuursrapportage 2024 (september).

Hoofdstuk Lasten Overhead BTW Totale Leges Andere Totale Kosten1 Algemene taaklasten inkombaten dekkenddienstverlening velden sten heid 1.1 Burgerlijke 58.089 43.910 - 101.999 55.089 55.089 54% stand 1.2 95.157 21.323 - 116.479 141.291 - 141.291 121,3% Reisdocumenten 1.3 Rijbewijzen 98.764 21.122 - 119.886 133.778 - 133.778 111,6% 1.4 46.993 14.567 5.822 52.814 3.842 3.842 5,7% Verstrekkingen uit BRP 1.5 Wet open nvt overheid 1.6 6.473 4.893 11.366 0% Vastgoedinformatie 1.7 Overige 46.157 9.109 55.266 3.858 3.858 7% publiekszaken 1.8 4.873 3.684 8.557 1.872 1.872 21,9% Archiefbescheiden gemeente Voorst 1.9 Bijzondere 11.684 8.832 20.516 3.663 3.663 17,9% wetten 1.10 18.721 14.152 32.873 39.508 39.508 120,2% Telecommunicatie 1.11 Verkeer en 37.539 12.612 4.504 54.205 13.479 13.479 24,9% vervoer 1.12 Diversen nvt totaal 424.450 144.644 19.435 588.528 396.380 0 396.380 67,4%

| 83

Hoofdstuk 2 Lasten Overhead BTW Totale Leges Andere Totale KostenDienstverlening taaklasten inkombaten dekkendvallende onder velden sten heid de fysieke leefomgevings/ omgevingsvergunning 2.2 Voorfase 360.262 272.322 2.961 635.545 103.472 - 103.472 16,28% algemene bepalingen 2.3 Activiteiten 1.095.001 591.628 120.282 1.806.911 892.501 - 892.501 49,4% met betrekking tot bouwwerken 2.4 Activiteiten 59.290 44.817 - 104.107 0% met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed 2.5 139.628 105.544 - 245.172 16.192 16.192 6,6% Milieubelastende activiteiten 2.6 14.744 11.145 25.888 900 900 3,48% Lozingsactiviteiten 2.7 19.417 14.677 2.961 37.055 64.088 64.088 173% Aanlegactiviteiten 2.8 Overige 164.851 124.611 - 289.462 104.637 - 104.637 36,2% activiteiten 2.9 42.606 32.206 74.812 47.760 47.760 63,8% Maatwerkvoorschriften 2.10 6.278 4.745 11.023 3.600 3.600 32,7% Gelijkwaardigheid 2.11 Overige 14.109 10.665 24.773 45.067 45.067 182% tarieven 2.12 Modaliteiten 23.770 17.968 41.738 34.121 34.121 81,8% totaal 1.627.634 1.230.328 126.204 3.296.487 1.312.728 - 1.312.728 39,8% Hoofdstuk 3 Lasten OverheadBTW Totale Leges Andere Totale KostenDienstverlening taaklasten inkom- baten dekkendvallend onder velden sten heid Europees Dienstenrichtlijn 3.1 Horeca 19.916 15.055 34.971 2.375 2.375 6,8% 3.2 Organiseren 78.458 58.248 - 136.706 15.801 15.801 11,6% evenementen of markten 3.3 80.017

16.964 96.981 1.424 1.424 1,5% Prostitutiebedrijven 3.4 Kinderopvang 16.384 4.145 20.529 3.931 3.931 19,2% 3.5 664 502 1.166 135 135 11,6% Marktstandplaatsen 3.6 4.680 3.538 8.218 27 27 0,33% Winkeltijdenwet 3.7 In deze titel nvt niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking totaal 200.119 98.451 0 298.571 23.694 0 23.694 7,9% Totaal leges 2.564.524 1.473.424145.639 4.183.587 1.732.802 0 1.732.802 41,4%

Aanduiding belastingdruk/woonlasten De hoogte van de gemeentelijke woonlasten, de "lokale lastendruk", krijgt regelmatig aandacht in de media. Onder gemeentelijke woonlasten scharen we de: onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Dit zijn de belastingen en heffingen waarmee ieder huishouden in een gemeente jaarlijks te maken krijgt. 84 |

Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van lokale lasten. Daarin zijn de lokale lasten op basis van "appels met appels" met elkaar vergeleken. Bij die vergelijking hanteert het Coelo voor alle gemeenten dezelfde uitgangspunten. Ten behoeve van de onderlinge vergelijkbaarheid houdt het Coelo rekening met een gemiddelde WOZ -waarde en WOZ-waardestijging en ook met het feit dat gemeenten met dure woningen een naar verhouding lagere algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangen dan andere gemeenten. De Coelovergelijking 2023 laat zien dat Voorst in vergelijking tot die in andere gemeenten een gemiddelde woonlastendruk meerpersoonshuishoudens heeft. Voorst staat in de vergelijking op plaats 176 (plaats 1 heeft de laagste woonlastendruk) van de 352 gemeenten. De gemiddelde woonlastendruk in Nederland komt uit op € 944 per meerpersoonshuishouden. De woonlastendruk voor Voorst is door het Coelo, op basis van de gehanteerde uitgangspunten, berekend op € 944. Omschrijving van het kwijtscheldingsbeleid De gemeente moet bij het vaststellen van kwijtschelding landelijke regels toepassen. De landelijke regels zijn op basis van de Invorderingswet opgenomen in de Leidraad invordering (en kwijtschelding) gemeentelijke belastingen.

Het bestuur van Tribuut heeft een Leidraad invordering ten behoeve van de deelnemende gemeenten in Tribuut vastgesteld. Binnen de leidraad regels heeft Voorst de volgende eigen beleidskeuzes gemaakt: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Voor de ozb, riool- en afvalstoffenheffing (voor de basisset containers) is kwijtschelding mogelijk, waardoor minima geen woonlasten betalen; Bij de normkosten van bestaan wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm; Ondernemers zijn voor de privé belastingen gelijkgesteld met particulieren; Als sprake is van (niet vrijgesteld) vermogen is kwijtschelding niet mogelijk. Voor het bezit van een auto wordt een vermogensvrijstellingsnorm in aanmerking genomen. Voor ouderen geldt een aparte vermogensvrijstellingsnorm; Kosten voor kinderopvang worden in aanmerking genomen als uitgaven bij de berekening van de betalingscapaciteit; Bij de normkosten van bestaan voor AOW’ers wordt uitgegaan van 100% van de netto AOW-norm; Belastingplichtigen met een minimum inkomen komen in aanmerking voor: automatische kwijtschelding, op basis van een screening bij het Inlichtingenbureau te Utrecht, of, rekening houdende met specifieke omstandigheden, voor de gemeentelijke meerjarige automatische kwijtschelding.

Voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen is voor 2024 een totaal bedrag geraamd van € 147.418.

| 85

4.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding We realiseren geen ambities wanneer we geen risico’s nemen. Belangrijk is dat de gemeente zich bewust is van de risico’s die horen bij het beleid en hierop stuurt. Om een reëel inzicht te krijgen van de impact van deze risico's en het vermogen om deze risico's op te vangen gebruikt de gemeente een berekening van het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft de mate van financiële robuustheid van de gemeente aan. We bepalen het weerstandsvermogen door een relatie te leggen tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. Op vrijwel alle gemeentelijke beleidsterreinen zijn risico’s aanwezig die niet door maatregelen zijn afgedekt. Dat deze risico’s aanwezig zijn is geen punt, zolang deze in evenwicht zijn met de weerstandscapaciteit. Aanleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn bepalingen opgenomen waaraan de paragraaf weerstandsvermogen moet voldoen: ▪ een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; ▪ een inventarisatie van de risico's; ▪ het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en het risicomanagement; ▪ de financiële kengetallen; ▪ een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen en de financiële positie. Hierna doen we verslag van de resultaten van de risico-inventarisatie.

Op basis van de geïnventariseerde risico's is tevens het weerstandsvermogen berekend. Risicoprofiel Om de risico's in kaart te brengen hebben we een risicoprofiel opgesteld. Vanuit de organisatie zijn de risico's geïnventariseerd en de grootste risico's (kans/impact) worden in onderstaande overzicht gepresenteerd. Dit zijn alleen het aantal risico's met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Tabel 1: belangrijke financiële risico's Incidenteel/ Risico Gevolgen Programma 1: Bouwend Voorst Grondexploitatie algemeen: Het lager uitvallen van de minder opbrengsten binnen de geraamde opbrengsten omdat we complexen. de grondprijzen moeten bijstellen Grondexploitatie algemeen: Boekwaarde van grond moet nieuwe complexen komen niet worden afgewaardeerd, wat leidt tot ontwikkeling. tot een financieel verlies Bouwmateriaal: hoge inflatie Hogere investeringen leiden tot op de kosten en ontstaan een structurele toename in de schaarste (o.a. door oorlog kapitaallasten. Oekraïne).

86 |

Kans Financieel gevolg structureel 50%

max. € 750.000 Incidenteel

50%

max. € 1.000.000 Incidenteel

50%

max. € 400.000 Structureel

Incidenteel/ Risico Gevolgen Als gevolg van externe Lagere legesopbrengsten. effecten (rente, inflatie en tariefstelling) in relatie tot de invoering van de Omgevingswet bestaat het risico dat de legesopbrengsten dalen. Programma 2: Mooi Voorst Als gevolg van het niet (of Reparaties leiden tot een tekort in niet tijdig) realiseren van het budget. de maatregelen uit het programma Water bestaat het risico dat schade ontstaat in de openbare ruimte. Als gevolg van stijgende Hogere investeringen leiden tot energie- en materiaalkosten een structurele toename in de bestaat het risico dat de kapitaallasten. investeringen m.b.t. de infrastructurele projecten hoger uitvallen. Als gevolg van het versnellen Budget wordt overschreden en van de verduurzaming van kapitaallasten nemen toe. gebouwen en installaties wordt het budget overschreden. Programma 3: Bedrijvig Voorst Door uitstappen van één of Hoge onvoorziene kosten voor meerdere partijen in regionale overige partijen, waaronder de samenwerkingsverbanden gemeente Voorst blijven de overige partijen met hoge kosten achter. Programma 4: Gezond Voorst Als gevolg van toenemende Hogere uitgaven vraag naar jeugdzorg bestaat het risico dat budgetten worden overschreden, waardoor er een tekort ontstaat.

Programma 5: Sociaal Voorst Als gevolg van een toename Nieuwe inkoopafspraken, hogere van aanvragen WMO inkoopprijzen maar een maximale (vergrijzing en open einde eigen bijdrage waardoor het regeling) bestaat het risico resultaat onzeker is dat budgetten worden overschreden, waardoor er een tekort ontstaat. Als gevolg van een Hogere uitgaven toenemende vraag om maatschappelijke dienstverlening / schuldhulpverlening / bijzondere bijstand bestaat het risico dat budgetten worden overschreden, waardoor er een tekort ontstaat.

Kans Financieel gevolg structureel 80% max. € 500.000 Structureel

10%

max. € 500.000 Incidenteel

80%

max. € 200.000 Structureel

50%

max. € 500.000 Structureel

20%

max. € 400.000 Incidenteel

30%

max. € 450.000 Structureel

50%

max. € 800.000 Structureel

30%

max. € 100.000 Structureel

| 87

Incidenteel/ Risico Gevolgen Kans Financieel gevolg structureel Programma 7: Dienstverlenend Voorst Aanspraak maken op de Financieel verlies 20% max. € 3.000.000 Incidenteel garantie van de lening. Als gevolg van stijgende Hogere uitgaven 70% max. € 1.000.000 Structureel energiekosten bestaat het risico dat bij aflopende energiecontracten de lasten toenemen. Begrotingstekorten in Financieel bijspringen 50% max. € 500.000 Incidenteel gemeenschappelijke door de gemeente aan regelingen. gemeenschappelijke regelingen Als gevolg van het overtreden Boete opgelegd krijgen of extra 10% max. € 1.000.000 Incidenteel van de AVG of een Datalek kosten door onderzoek / repareren kan de gemeente Voorst datalek in systeem beboet worden. Als gevolg van een (nieuwe) Hoger ziekteverzuim, hogere 50% max. € 500.000 Structureel pandemie wordt de gemeente zorgkosten, handhaving, etc. geconfronteerd met extra kosten en werkzaamheden. Als gevolg van een hack of Het herstellen van de 10% max. € 1.500.000 Incidenteel gijzelsoftware kan de digitale infrastructuur en data kent grote infrastructuur lange tijd niet financiële gevolgen. bereikbaar zijn en schade oplopen (dataverlies). Algemene risico's Lagere algemene uitkering Tekort aan inkomsten 40% max. € 1.000.000 Structureel als gevolg van een nieuwe financierings-systematiek van het rijk. Vergrijzing personeel Hogere uitgaven inhuur personeel 60% max.

€ 500.000 Structureel gemeente Voorst. Kans op ontbreken specifieke kennis, opvullen van vacatures is problematisch vanwege krapte op de arbeidsmarkt. Algemene post kleine risico's Hogere uitgaven 25% max. € 2.300.000 Structureel

Totaal alle risico's: € 16.900.000 Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast, omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 16.900.000) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Uit de berekening komt naar voren dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 5.905.000 (benodigde weerstandscapaciteit). Externe effecten De afgelopen jaren worden gekenmerkt door een aantal crisissen en onzekerheden. Zo heeft de oorlog in Oekraïne geleid tot hoge inflatie en stijgende rentepercentages en neemt het demissionaire kabinet geen grote beslissingen rondom klimaat- en asielbeleid. Aansluitend op de (inter)nationale effecten worden gemeenten ook geconfronteerd met een onzekerheid over de hoogte van de algemene uitkering. Alle externe effecten kennen een hoge mate van onzekerheid, wat vervolgens leidt tot een hoger kanspercentage van alle beschreven risico's. De financiële gevolgen van de stijgende kanspercentages zijn zo goed mogelijk verwerkt in deze begroting.

88 |

Weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit zijn de middelen die beschikbaar zijn om niet-begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, financieel af te kunnen dekken, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken. Deze middelen bestaan uit de algemene reserves, onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. Beschikbare weerstandscapaciteit gemeente Voorst Weerstand (per 1 januari) Algemene reserves Onbenutte belastingcapaciteit * Onvoorzien incidenteel Totale weerstandscapaciteit

2024 14.767.734 1.283.852 25.000 16.076.586

2025 13.717.934 1.292.775 25.000 15.035.709

2026 13.617.934 1.301.770 25.000 14.944.704

2027 13.592.934 1.344.138 25.000 14.962.072

* de onbenutte belastingcapaciteit als weerstandscapaciteit is de ruimte tussen de fictieve OZB-opbrengst bij maximale tarieven conform de zgn. artikel 12-norm en de OZB-opbrengst bij de huidige tarieven binnen de gemeente Voorst.

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. De risico's zijn niet voor verschillende jaarschijven gekwantificeerd. In de meerjarige ratio weerstandsvermogen is het bedrag voor risico's gelijk gehouden. Ratio weerstandsvermogen =

Ratio

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandcapaciteit

2024 2,72

2025 2,55

Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6

Betekenis uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

= 2026 2,53

€ 16.076.586 € 5.905.000

= 2,72

2027 2,53

Weerstandsnorm Waarderingscijfer A B C D E F

De ratio laat een lichte daling zien in meerjarig perspectief, met name doordat de ruimte in de onbenutte belastingcapaciteit daalt als gevolg van de verhoging van de OZB. Financiële kengetallen In deze paragraaf is een basisset van vijf financiële kengetallen opgenomen: Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De hoogte van de schuldquote hangt af van onder andere afgesloten en doorgeleende gelden en de omvang van de voorraad gronden. Omdat bij leningen onzekerheid bestaat of deze allemaal worden terugbetaald maken we onderscheid bij de berekening van de netto schuldquote door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden.

| 89

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het is belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en waarderen we deze af dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat we kijken naar de structurele baten en structurele lasten en we deze vergelijken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie schuilt erin dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.

Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht hoe de woonlasten in de gemeente zich verhouden ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Onder de woonlasten verstaan we de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente. In onderstaande tabel zijn de voor de gemeente Voorst berekende kengetallen opgenomen. Financieel kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Rek. 2022 Begr. 2023 61% 89% 60% 88% 26% 4,90% 10% 113%

17% 4,63% -2% 101%

Mjr 2024 70% 70%

Mjr 2025 68% 67%

Mjr 2026 71% 71%

Mjr 2027 66% 66%

20% 1,93% 10% 100%

20% 3,36% 6% 100%

20% -1,36% 6% 100%

20% -2,00% 2% 100%

Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Ter informatie: de financiële kengetallen zijn berekend op basis van de cijfers volgens de primitieve begroting (stap 1 van de Ontwikkeling financiële positie in deel 2: Financiële begroting). Een individueel kengetal kan niet worden gebruikt voor de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld geven van de financiële positie. De netto schuldquote stijgt ten opzichte van de werkelijke cijfers 2022 met name door de benodigde financieringsmiddelen op basis van het Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) en MeerJaren OnderhoudsPlan (MJOP). Dit kengetal blijft meerjarig vervolgens op ongeveer hetzelfde niveau. De vaste schuld daalt weliswaar, maar de totale baten waarin dit kengetal wordt uitgedrukt dalen ook.

90 |

De solvabiliteitsratio is afgenomen ten opzichte van de werkelijke cijfers 2022. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de geraamde onttrekkingen aan reserves voor dekking van (eenmalige) kredieten zoals vastgelegd in eerdere raadsbesluiten. Het kengetal structurele exploitatieruimte laat in de jaarschijven 2024 en 2025 een positieve waarde zien. Dit betekent dat alle structurele lasten in deze jaarschijven worden gedekt door structurele baten. De jaarschijven 2026 en 2027 laten negatieve waarden zien zoals blijkt uit de begrotingstekorten voor deze jaren. Het kengetal Grondexploitatie is ten opzichte van de begroting 2023 gestegen door de opening van het grondcomplex Nieuw Basselt en Fliertlanden in 2022. Door de geplande verkoop van bouwgronden daalt dit kengetal de komende jaren. Op basis van het landelijk gemiddelde volgens de atlas lokale lasten van het Coelo bedraagt het kengetal belastingcapaciteit 100%. Dit betekent dat de lasten voor de belastingsoorten OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing in de gemeente Voorst op het niveau van het landelijk gemiddelde liggen.

| 91

4.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen In deze paragraaf gaan we in op de beleidskaders en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties met betrekking tot de kapitaalgoederen van de gemeente Voorst. De belangrijkste kapitaalgoederen zijn wegen, riolering, groen, gebouwen en openbare verlichting. Daarnaast behoort materieel als dienstauto’s tot de kapitaalgoederen. Per kapitaalgoed gaan we in op de beleidskaders, de financiële consequenties en de vertaling daarvan in de begroting en de mate van kwaliteit en risico’s. Voor de onderdelen wegen, riolering, mobiliteit en groen heeft u de beleidskaders herzien door de vaststelling van het Integraal Wegenplan (IWP) Voorst 2020-2024, het Programma Water 2020-2025, het Programma Groen 2020-2025 en het Programma Mobiliteit 2020-2030. De financiële gevolgen hiervan zijn meegenomen in deze begroting. Volgens de Financiële verordening worden de beleidskaders zoals opgenomen in de diverse vastgestelde programma's opgenomen in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen. Wegen Beleidskader Het beleidskader voor het beheer van de wegen is vastgesteld in het Integraal Wegenplan (IWP) 2020-2024. De algemene beleidsuitgangspunten voor het wegenonderhoud zijn: ▪ veiligheid: de veiligheid moet voldoen aan wettelijke eisen en moet zodanig zijn dat de kans op ongevallen klein is.

De veiligheid wordt met name bepaald door ernstige oneffenheden en het schadebeeld dwarsonvlakheid; ▪ duurzaamheid: de technische instandhouding mag niet in het geding zijn. Het schadebeeld scheurvorming op asfalt is hierop van invloed; ▪ comfort: comfortabel gebruik moet mogelijk zijn. Comfort wordt bepaald door de mate waarin de weggebruiker hinder ondervindt van de onderhoudstoestand van de weg. Met name het onderdeel vlakheid heeft invloed op het comfort; ▪ aanzien: het aanzien moet redelijk zijn. Het aanzien wordt in hoge mate bepaald door de algehele onderhoudstoestand van de weg. Met name scheurvorming, oneffenheden en randschade zijn bepalend voor het aanzien. Kwaliteit en risico’s Periodiek toetsen we onze wegen aan de normering van de Stichting Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond, Weg- en Waterbouw en Verkeerstechniek (CROW). Dit is een landelijke normering die het mogelijk maakt verhardingen objectief te beoordelen en daardoor de kwaliteit eenduidig vast te leggen. Het systeem richt zich er op om de juiste maatregel op het juiste moment te nemen. Binnen deze systematiek bereiken we dat instandhouding duurzaam plaats vindt tegen de laagste kosten. De inspectie van de verhardingen vindt jaarlijks plaats. Om binnen dit beleidskader te blijven zetten wij de werkwijze van afgelopen jaren door.

In deze situatie wordt vervolgens het noodzakelijk onderhoud op het meest optimale moment uitgevoerd. Hiermee voorkomen we dat uitgesteld noodzakelijk onderhoud leidt tot hogere kosten. Wij voeren het reguliere onderhoud uit binnen de daarvoor door het CROW aangegeven termijnen (onvoldoende binnen 0 tot 2 jaar, matig binnen 3 tot 5 jaar).

92 |

Asfaltonderhoud is in verband met kapitaalsvernietiging prioritair boven het onderhoud aan elementenverhardingen. Bij vervanging en grootonderhoud kijken we integraal naar de andere werkterreinen zoals riolering en verkeer en waar mogelijk worden werkzaamheden gecombineerd uitgevoerd. We zien krapte en schaarste op de arbeidsmarkt en ook schaarste in materialen. Dit heeft financiële gevolgen voor onze projecten en werkzaamheden. De gestegen kosten voor diesel, gas, elektriciteit en vele andere producten die op oliebasis worden geproduceerd zorgen voor prijsverhogingen en daardoor extra kosten. De extreme prijsstijgingen die in 2022 zijn begonnen zorgen nog steeds voor hoge prijzen. Ook is er schaarste van producten en zijn producten niet meer beschikbaar. Dit heeft grote gevolgen bij bijvoorbeeld de herinrichtingen van wegen en het (asfalt)onderhoud. Partijen schrijven niet of minder in, omdat materialen niet beschikbaar zijn of omdat ze onvoldoende personeel beschikbaar hebben. Daarnaast kunnen leverantietermijnen niet gestand worden gedaan. Dit leidt tot hogere kosten en mogelijk langere realisatietermijnen. Het huidige IWP loopt tot en met 2024.

In 2024 wordt het IWP 2024-2028 opgesteld Financiële consequenties en vertaling 2023 2024 2025 2026 2027 Exploitatie Onderhoud lasten 1.561.408 1.606.720 1.606.720 1.606.720 1.606.720 Investeringen Integraal Wegen Plan (IWP) 750.000 750.000 750.000 750.000 750.000 Programma Mobiliteit: Bandijk Terwolde fietsveiligheid 0 150.000 0 0 0 Programma Mobiliteit: De Zanden 30 km en fietsveiligheid 0 0 150.000 0 0 (N344-Fokkerstraat) Onderhoud/vervanging (bermschade langs wegen buiten 25.000 25.000 25.000 25.000 25.000 bebouwde kom) Zie ook de ramingen in programma 2 Mooi Voorst

Riolering Beleidskader Het beleidskader staat verwoord in het Programma Water 2020-2025. Dit programma is opgesteld in de geest van de Omgevingswet. Het omvat naast de visie op water al de onderdelen die een Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) ook bevat, omdat dit nog een verplicht document is. Kwaliteit en risico’s De uitvoering van de beheerswerkzaamheden is vastgelegd in het Programma Water 2020-2025. Periodiek onderzoeken we hoe wij de zorgtaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater zoveel mogelijk integraal met onderhoud en reconstructie van groen en verhardingen kunnen uitvoeren. Binnen het Programma Water 2020-2025 is de instandhouding van de riolering geborgd en is er ruimte voor nog te nemen maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie. De gestegen energiekosten en de schaarste op de grondstoffenmarkt hebben ook gevolgen voor de reeds lopende als de aankomende projecten en werkzaamheden op het gebied van riolering. De levertijden van materialen lopen op, dit heeft gevolgen voor de uitvoeringsplanning van projecten. Projecten starten later, hebben een langere doorlooptijd en/of zijn duurder dan eerder geraamd.

| 93

Financiële consequenties en vertaling Exploitatie Onderhoud lasten Reservering Investeringen Onderhoud/vervanging

2023

2024

2025

2026

2027

334.180 840.928

344.205 636.971

344.205 622.933

344.205 599.209

344.205 574.482

3.427.650

915.000 1.233.000 1.018.000 1.035.000

Zie ook de ramingen in programma 2 Mooi Voorst

Openbaar groen Beleidskader De algemene beleidsuitgangspunten voor groenbeheer zijn vastgelegd in het Programma Groen 2020-2025 en richten zich op drie thema’s: Leefbaarheid, Duurzaamheid en Biodiversiteit. Bij al deze thema’s speelt een integrale, doelmatige aanpak een rol, naast het behoud, herstel en ontwikkeling van cultuurhistorische, landschappelijke en ecologische kwaliteiten. Kwaliteit en risico's In het Programma Groen is vastgelegd dat de structuur en inrichting van het groenbeheer nader wordt vastgelegd. Onlangs is hiermee gestart voor de kern Twello. Alle overige kernen volgen de komende jaren. Het groen is hiertoe ingedeeld in een ruimtelijke groenstructuur met drie bijbehorende beheerniveau's: ▪ met een hoge representatieve functie en een hoge gebruiksintensiviteit en intensief beheer (intensief onderhoud); ▪ wijk- en buurtgroen met een normaal goed beheer (basis onderhoud) met soms een extensivering, gericht op natuurlijke ontwikkeling; ▪ overig groen met een functie in de woonomgeving veelal met normaal goed beheer met daar waar mogelijk een extensivering gericht op een natuurlijke ontwikkeling (extensief beheer). Er is druk op de personele bezetting aangaande de diverse uitvoeringsonderdelen van het programma Groen. De verwachting is dat de onderdelen uit het uitvoeringsprogramma niet binnen de gestelde termijnen afgerond kunnen worden.

Het is een reële verwachting om het traject van uitvoering met een jaar te verlengen. Dit zou betekenen dat het uitvoeringsprogramma doorloopt tot en met 2027 (2022-2027),in plaats van tot 2026. Financiële consequenties en vertaling Exploitatie Onderhoud lasten Investeringen Programma Groen: A1 kwaliteitsverbetering omgeving

2023

2024

2025

2026

2027

1.533.754 1.584.767 1.584.767 1.584.767 1.584.767 0

500.000

0

0

0

Zie ook de ramingen in programma 2 Mooi Voorst

Openbare verlichting Beleidskader De algemene beleidsuitgangspunten voor verlichting zijn: ▪ de nieuw te plaatsen en te vervangen verlichting bestaat uit LED-verlichting; ▪ afschrijving van de armaturen en masten is respectievelijk 20 en 40 jaren; ▪ nieuw te plaatsen verlichting wordt uitgevoerd met een dim regime; ▪ duurzaamheid en milieu maken deel uit van de beleidskeuzes. In het kader van de in 2015/2016 vastgestelde Nota Duurzaamheid met addendum wordt de conventionele verlichting versneld vervangen door LED-verlichting (15 jaar i.p.v. 20 jaar). In 2024 wordt het onderhoudsbestek van de openbare verlichting opnieuw aanbesteed, hierin wordt tevens de grootschalige vervangingen opgenomen. 94 |

Kwaliteit en risico’s De activiteiten richten zich op onderhoud, storingsdienst, vervanging en verduurzaming. Bij vervanging van armaturen zoeken we steeds naar de meest energiezuinige oplossing. De middelen in de begroting staan onder druk. Afgelopen jaren zijn de prijzen voor het onderhoud meer dan verdubbeld. In 2024 wordt het onderhoud en vervangen opnieuw aanbesteed. De gestegen prijzen voor grondstoffen, energiekosten en beschikbaarheid van personeel hebben gevolgen voor de uit te voeren werkzaamheden. Financiële consequenties en vertaling Exploitatie Onderhoud lasten Investeringen Onderhoud/vervanging Versneld vervangen openbare verlichting door LED

2023

2024

2025

2026

2027

102.752

105.835

105.835

105.835

105.835

70.000 35.000

87.500 35.000

87.500 35.000

87.500 35.000

87.500 0

Gebouwen Beleidskader De gemeente is eigenaar van 35 gebouwen met bijbehorende installaties. Het technisch beheer en onderhoud vindt plaats op basis van een meerjaren onderhoudsprogramma dat we jaarlijks actualiseren en vertalen in een uitvoeringsplan. Aan het onderhoudsprogramma ligt de NEN 2767 systematiek ten grondslag. Verduurzaming en gasloos maken van gebouwen en installaties Al in juni 2016 heeft de gemeenteraad van Voorst nieuwe doelstellingen vastgesteld (onder andere) op het gebied van verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed via het addendum “duurzaamheid”. Voor het gemeentelijk vastgoed richt de gemeente zich op 15% energiebesparing, vooral op gas, en 300 MWH zonnestroom in 2020, en vervolgens 50% energiebesparing 2000 MWH zonnestroom en 60% CO2 reductie (in kg) in 2030. Deze beleidskaders zijn vertaald in een nieuw meerjarenonderhoudsprogramma, een zogenaamd D(= duurzaam)MJOP. Uitgangspunt is dat we op natuurlijke vervangingsmomenten binnen het onderhoudsproces investeren in energiezuinige en duurzame alternatieven. Inmiddels heeft de rijksoverheid in het klimaatakkoord (afspraken klimaatdoelen Parijs 2015) de afspraken en maatregelen voor de energietransitie in Nederland vastgelegd. Het doel is om een vermindering van de broeikasgassen met 49% in 2030 en met 95-100% in 2050 te realiseren. Daarnaast hebben we in Nederland afgesproken om 2050 gasloos te worden.

Als we deze uitdagingen vertalen naar het gemeentelijk vastgoed betekent dit dat we vol moet inzetten op vermindering van energieverbruik, het toepassen van nieuwe technieken en gebruik maken van (lokaal) duurzame opgewekte energie (Zon en Wind) in de gemeentelijke gebouwen. De volgende gebouwen zijn al aangepast en daardoor gasloos energieneutraal. Gebouw Gemeentehuis Gymzaal Wilp Gymzaal Teuge Gymzaal Voorst Sporthal Jachtlust

Concept IJskelder/Warmtepomp/PV All Electric/Warmtepomp/PV All electric/Warmtepomp/PV All Electric/Warmtepomp/PV All Electric/Warmtepomp/PV

| 95

In de periode 2024 -2030 moeten de andere gemeentelijke gebouwen worden aangepast om de gestelde doelstellingen te halen. De bouw van 3 nieuwe brandweerkazernes en een nieuwe trainingshal zorgt dat we hier grote stappen in maken. Deze nieuwe gebouwen worden uiteraard energieneutraal en gasloos gebouwd. Brandweerkazernes De VNOG heeft voor de toekomst nieuwe beleidskaders vastgesteld. Vanuit deze beleidskaders zijn diverse plannen opgesteld waaronder een dekkingsplan en materieelspreidingsplan 2021-2024. Daarnaast zijn de Arbo richtlijnen voor de brandweerzorg aangescherpt. Terwolde en Voorst Deze plannen hebben dusdanige consequenties voor de brandweerkazernes in Terwolde en Voorst dat hiervoor vervangende huisvesting zal moeten worden gerealiseerd. In 2024 zal daar samen met de VNOG en de vrijwilligers verdere invulling aan worden gegeven, te beginnen met een gedegen locatieonderzoek in deze kernen. Twello In 2024 zal de nieuwe brandweerkazerne aan de Zuiderlaan in Twello worden opgeleverd. Samen met de VNOG en de gecontracteerde architect is daarvoor een aanbesteding uitgeschreven. Inmiddels is duidelijk dat een lokale aannemer de brandweerkazerne volgens de blauwdruk van de VNOG gaat bouwen. Demarcatie De 22 colleges van de gemeentes binnen de VNOG hebben de regeling ondertekend. Het demarcatieproces is hiermee afgerond waardoor de nieuwe werkwijzen zijn ingegaan.

Verantwoordelijkheden op het gebied van beheer en onderhoud en facilitaire zaken zijn verwerkt in de werkwijzen van gemeentes en VNOG. De financiële consequenties zijn vertaald naar de gemeentelijke begroting vanaf 2023. Binnensportaccommodaties Maatschappelijke ontwikkelingen en woningbouw maken het noodzakelijk dat we de 2 gymzalen aan de Hietweideweg en Wassenaer Obdamstraat gaan vervangen door een nieuwe binnensportruimte aan de Veilingstaat in Twello. Een gedegen locatie onderzoek heeft uitgewezen dat voor alle gebruikers van de nieuwe binnensportruimte dit de meest geschikt locatie is. In 2024 wordt een onderzoek gestart of het aanbod van onze binnensportaccommodaties nog matched met de (sport) wensen vanuit de Voorster samenleving. Dit gebeurt samen met de stichting Koepel Welzijn Sport en Cultuur en andere organisaties zoals de Twellose scholen en sportverenigingen. De input vanuit dit onderzoek maar ook vanuit het lokaal sport- en beweegakkoord bepaalt of we nog aanvullende wijzigingen in het aanbod van onze binnensportaccommodaties moeten doorvoeren en hoe de (sport) inrichting van de trainingshal er uit moet zien. De Schaeck We geven invulling aan de motie “Zwemmen geeft energie dd 07-11-2022” door samen met Stichting de Schaeck een haalbaarheidsonderzoek op te starten naar een toekomstig bestendig energieneutraal zwembad.

In de tussentijd zullen we blijvend investeren in zwembad De Schaeck om aan de grote zwemvraag vanuit de Voorster samenleving te kunnen blijven voldoen. Ook zetten we volop in op energiebesparende en duurzame maatregelen bij gebouwen en installaties van De Schaeck. Met het haalbaarheidsonderzoek op de achtergrond kan het zijn dat we investeringen hiervoor sneller moeten afschrijven.

96 |

Kulturhus Met de ingebruikname van het gerenoveerde gemeentehuis zijn in 2022 de organisaties die (tijdelijk) gehuisvest waren in het Kulturhus weer terug verhuisd naar het gemeentehuis. Dit had tot gevolg dat het Kulturhus voor het grootste gedeelte leeg is komen te staan. De aangenomen motie “Verhuizing Klein Twello naar Kulturhus” dd 03-11-2022 heeft geresulteerd in een versnelde verhuizing begin 2023. Daardoor is het Kulturhus weer volledig gevuld onder ander door St. Mens en Welzijn en St. ABC De Cirkel. Om hun activiteiten te kunnen ontwikkelen en uitbreiden is het noodzakelijk dat er in en aan het Kulturhus enkele (bouwkundige) aanpassingen plaats vinden. Over de financiële gevolgen hiervan wordt de gemeenteraad apart geïnformeerd wanneer hier meer duidelijkheid over is. Klein Twello Door de verhuizing van bovenvermelde organisaties naar het Kulturhus is Klein Twello leeg komen te staan. Om energie te besparen zijn de gas en elektriciteitsvoorzieningen afgesloten. De noodzakelijke onderzoeken voorafgaand aan het sloopproces worden uitgevoerd. De uitkomst van het Flora en Fauna onderzoek is bepalend voor het moment van sloop van Klein Twello. In overleg met de buurt zijn passende maatregelen getroffen om overlast tijdens de periode van leegstand te voorkomen.

Huisvesting nieuwkomers De opvang en huisvesting van nieuwkomers (Oekraïners, statushouders en asielzoekers) zal een blijvende vraag naar geschikte huisvesting ook binnen de gemeente Voorst creëren. Omdat we geen extra druk willen uitoefenen op de toch al beperkte reguliere woningvoorraad zullen we daarom ook andere vormen van huisvesting in moeten zetten. Een onderzoek of met de inzet van flexwoningen (een deel) van de huisvestingsprobleem voor meerdere doelgroepen kan worden opgelost is opgestart. Daarnaast zijn de panden Molenallee 75 in Wilp en Kerkstraat 27 in Voorst aangekocht en worden verbouwd voor de huisvesting van nieuwkomers. Deze panden kunnen in 2024 worden ingezet . Financiële vertaling Het jaarlijkse totaalbedrag voor onderhoud/vervanging bestaat uit onderhoudskosten (onderhoud) en investeringskosten (veelal vervanging). Onderhoudskosten brengen geen afschrijvingskosten met zich mee omdat deze niet levensduur verlengend zijn. Investeringskosten brengen wel afschrijvingskosten met zich mee en schrijven we af volgens het activabeleid. Om jaarlijks vast te stellen welk budget is geïnvesteerd, maken we in het laatste kwartaal van elk jaar een overzicht van de investeringen. De investeringen vertalen we financieel naar kapitaallasten, dit proces brengt geen extra onderhouds-/vervangingskosten met zich mee en is dus budgetneutraal.

Financiële consequenties en vertaling Onderhoud lasten: Gemeentehuis Gemeentewerf Parkeergebouw Twello Onderwijsaccommodaties Sportaccommodaties Begraafplaatsen Hietweideweg 20 Twello, exclusief gymzaal Hietweideweg 20 Twello, gymzaal Maarten Tromplaan 2 Twello Oude Rijksstraatweg 38 Twello Molenstomp De Vecht H.W. Iordensweg 11 Twello Voormalig Cupa complex Bussloo Vermeersweg 61 Twello Schuur Het Kleine Zand, Teuge Overige gebouwen

2023

2024

2025

2026

2027

7.725 5.996 12.209 1.797 22.731 166.181 5.525 5.525 2.431 3.139 270 1.065 4.605 8.006 523 7.849

7.957 6.176 12.575 1.849 23.413 171.166 0 5.691 0 3.233 278 1.097 9.485 8.246 529 8.084

7.957 6.176 12.575 1.849 23.413 171.166 0 5.6910 0 3.233 278 1.097 9.485 8.246 529 8.084

7.957 6.176 12.575 1.849 23.413 171.166 0 5.691 0 3.233 278 1.097 9.485 8.246 529 8.084

7.957 6.176 12.575 1.849 23.413 171.166 0 5.691 0 3.233 278 1.097 9.485 8.246 539 8.084 | 97

Financiële consequenties en vertaling Onderhoud/vervanging Gemeentelijke gebouwen

2023

2024

2025

2026

2027

1.325.553 1.576.314 1.648.866 1.531.974 1.421.237

Zie ook de ramingen in programma 4 Gezond Voorst en programma 7 Dienstverlenend Voorst Onderhoud gemeentelijke eigendommen Naamgeving gebouw Gemeentehuis Gemeentewerf / Brandweerkazerne Hietweideweg 20 (oudbouw Veluws College) Brandweergarage plus dienstwoning Maarten Tromplaan 2 (oudbouw De Kleine Wereld) 2 Sporthallen (inclusief turnhal + multizaal) Kulturhus SCC 7 Gemeentelijke gymlokalen Kortenaerstraat 16 (Het Baken) Zwembad (binnenbad + buitenbad) Vermeersweg 61 (oudbouw Wilpsedijk school) 5 Kerktorens Schaapskooi Pand Oude Rijksstraatweg 38 H.W. Iordensweg 11 Molenstomp De Vecht (molen Koekkoek) Schuur 'Het Kleine Zand' te Teuge Muziektent Voorst en Terwolde Parkeerhuis 2 Aula's en lijkenhuisjes Kerkstraat 27 Voorst Molenallee 75 Wilp

Huisvesting / huurder organisatie Bestuurlijke en ambtelijke organisatie Opvang vluchtelingen / Korps Twello Korpsen Voorst en Terwolde Stichting De Koepel Stichting De Koepel Stichting De Koepel Stichting De Koepel Stichting De Koepel De Schaeck Zone College Onderdeel van een kerk Particulier en Imkervereniging IJsseldal Wonen (opvang statushouders) IJsseldal Wonen (opvang statushouders) Parkeerders Bezoekers Opvang vluchtelingen Opvangvluchtelingen

BVO (m2) 5.400 2.505 2.325 320 1.142 9.152 1.800 3.428 523 2.850 759 302 49 450 125 50 180 20 3150 178 182 235

Speelterreinen Beleidskader De gemeente heeft verschillende speelruimtes in beheer en onderhoud, denk aan pleintjes met speeltoestellen en trapveldjes. Het vervangen (groot onderhoud) van de speeltoestellen op de diverse openbare speelplekken in de gemeente Voorst is opgenomen in het meerjarenonderhoudsplan speelvoorzieningen. Kwaliteit en risico’s In het Warenwetbesluit Attractie- en speeltoestellen (1997) is wettelijk geregeld aan welke eisen speeltoestellen moeten voldoen. Op basis van dit Besluit is de gemeente als beheerder van speelvoorzieningen verantwoordelijk voor het veilig plaatsen van speeltoestellen en voor het inspecteren en onderhouden ervan. Samen met de inwoners bespreken wij de vervanging van de speeltoestellen. Afgelopen jaren zijn de prijzen voor het vervangen van speeltoestellen extreem gestegen. Het huidige budget is daarom naar verwachting niet toereikend om alle kapotte toestellen te vervangen. Vervangingsplan materieel Beleidskader In het kader van duurzaamheid vervangen we de huidige dienstauto's met brandstofmotor gefaseerd door elektrische auto’s. Daarmee wordt ons wagenpark nagenoeg emissievrij. In 2023 is een groot deel van de dienstauto’s vervangen. Kwaliteit en risico’s Vanuit duurzaamheid stappen we over naar elektrisch rijden. De huidige afschrijvingstermijn van 8 jaar is gebaseerd op voertuigen met conventionele techniek. 98 |

De verwachting is dat deze afschrijvingstermijn ook toepasbaar is voor elektrisch rijden. Vandaar dat deze ongewijzigd blijft staan op 8 jaar. Financiële consequenties en vertaling Investeringen Bedrijfswagens / fietsen Onderhoudsmaterieel (begraafplaatsen en landmeters)

2023

2024

2025

2026

2027

0 0

0 5.000

0 15.485

103.000 5.000

0 0

| 99

4.4 Paragraaf Financiering Algemeen In deze paragraaf beschrijven we het treasurybeleid. Treasury, het beheren van geld- en kapitaalstromen, neemt bij gemeenten een belangrijke plaats in. De Wet Financiering decentrale overheid (Wet Fido) stelt regels voor het beheer van de treasury. De wet bevat normen voor het beheersen van risico’s op kort- en langlopende geldleningen, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Beleid Om het renterisico te beheersen en de rentekosten zo laag mogelijk te houden, maken we gebruik van de kaders die in het treasurystatuut 2018 zijn vastgelegd. Dit statuut is door het college vastgesteld en de raad is met een raadsmededeling hierover geïnformeerd. Risicobeheer De risico’s die de gemeente loopt op het gebied van treasury bestaan voornamelijk uit renterisico’s. Voor de beheersing van deze risico’s gelden twee concrete richtlijnen: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm voor de vaste schuld. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het bedrag dat de gemeente maximaal als gemiddelde nettovlottende schuld over een periode van 3 maanden mag hebben. Deze bedraagt maximaal 8,5% van de jaarbegroting. De limiet heeft betrekking op leningen met een looptijd van maximaal één jaar (vlottende schuld). Berekening kasgeldlimiet Begrotingstotaal Percentage ministeriële beschikking Kasgeldlimiet (afgerond)

Begroting 2024 77.089 8,5% 6.553

(bedragen x € 1.000)

Renterisiconorm Het renterisico betreft het risico dat de begroting van de gemeente geconfronteerd wordt met een verzwaring van de rentelasten als gevolg van herfinancieringen van bestaande activa of van herziening van rente van bestaande leningen. Het doel van de renterisiconorm is om dit risico te beperken tot een handelbaar niveau. Bij een goed (gelijkmatig) opgebouwde leningenportefeuille blijft het renterisico binnen verantwoorde marges en zullen de renteaanpassingen zich geleidelijk voordoen en binnen de begroting worden opgevangen. In de Wet FIDO is vastgelegd dat jaarlijks een volume ter grootte van 20% van het lastentotaal van de gemeentelijke begroting (peildatum 1 januari) mag worden geherfinancierd of een renteherziening mag ondergaan. Omdat de gemeente voor de eigen financiering geen leningen heeft aangetrokken waarvan in 2024 de rente wordt herzien, heeft de renterisiconorm in 2024 voor Voorst alleen betrekking op herfinanciering van aflopende leningen. Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal Percentage ministeriële beschikking Renterisiconorm (afgerond) (bedragen x € 1.000)

100 |

Begroting 2024 77.089 20% 15.418