Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027

Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027

2 |

Inhoudsopgave ■ 1 | Inleiding ■ 2 | Bestuurlijke structuur

2.1 | Samenstelling Raad 2.2 | Samenstelling College

■ 3 | Deel 1: Beleidsbegroting 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

| Bouwend Voorst | Mooi Voorst | Bedrijvig Voorst | Gezond Voorst | Sociaal Voorst | Veilig Voorst | Dienstverlenend Voorst | Algemene dekkingsmiddelen en financieringen | Overhead

■ 4 | Paragrafen 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8

| Paragraaf Lokale heffingen | Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing | Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen | Paragraaf Financiering | Paragraaf Bedrijfsvoering | Paragraaf Openbaarheid Wet Open Overheid | Paragraaf Verbonden partijen | Paragraaf Grondbeleid

8 9 11 21 36 42 53 59 63 70 75 78 86 92 100 104 109 110 123

■ 5 | Deel 2: Financiële begroting

5.1 | Uiteenzetting Financiële positie (financieel meerjarenperspectief 2024-2027)

■ 6 | Bijlagen

Vaststellingsbesluit

126 140

| 3

Hoofdstuk 1 Inleiding

4 |

Inleiding Voor u ligt de Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027. In deze inleiding gaan wij in op de plaats van de begroting in de planning- en controlcyclus en recente ontwikkelingen. Planning & control-cyclus De planning- en controlcyclus van een begrotingsjaar beslaat een periode van twee jaren: de cyclus strekt zich uit van de behandeling van de prioriteitennota in de maand juni voorafgaand aan het begrotingsjaar tot de behandeling van de programmarekening in de maand juni na afloop van het begrotingsjaar. Dit brengt met zich mee dat in elk kalenderjaar de planning- en controlcyclus van drie begrotingsjaren aan de orde is. De cyclus voltrekt zich op twee vaste tijdstippen van het jaar: in de maand juni worden de programmarekening van het vorige begrotingsjaar, het voortgangsbericht van het lopende begrotingsjaar en de prioriteitennota voor het komende begrotingsjaar behandeld. In de maand oktober worden de bestuursrapportage van het lopende begrotingsjaar en de programmabegroting voor het komende begrotingsjaar behandeld. Deze samenhangende planning is een bewuste keuze: de raad kan op deze manier bij de behandeling van de prioriteitennota rekening houden met de resultaten van het afgelopen begrotingsjaar en met de laatste ontwikkelingen in het lopende begrotingsjaar.

Bij de vaststelling in het najaar van de begroting voor het komende jaar kan de raad rekening houden met de laatste ontwikkelingen in het lopende begrotingsjaar. De planning- en controlcyclus steekt op deze manier consistent in elkaar en biedt de gemeenteraad optimale mogelijkheden om in samenhang te sturen en te controleren. Context Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 Dit is de tweede begroting van dit college 2022-2026 waarin het coalitieakkoord "Samen beter" verder uitgevoerd wordt. Naast de autonome ontwikkelingen conform de uitgangspunten van deze begroting zijn de structurele effecten van de Prioriteitennota 2024 en de Bestuursrapportage 2023 verwerkt. Deze Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 is opgesteld in opnieuw onzekere tijden. Wij leven in een tijd met grote uitdagingen op het gebied van zorg en welzijn, koopkracht, klimaat, wonen, werken, landbouwtransitie, opvang vluchtelingen, voortdurende oorlog tussen Oekraïne en Rusland, krappe arbeidsmarkt en gestegen kosten voor materiaal en diensten. Wij zien daarnaast dat vanuit hogere overheden de regie voor grote ruimtelijke opgaven bij de regio wordt neergelegd en niet meer bij de afzonderlijke gemeenten. Daarmee wordt samenwerking binnen de regio voor de gemeente Voorst nóg belangrijker om ons lokale geluid te laten horen en mee te nemen bij de formulering van regionale standpunten op de grote ruimtelijke opgaven.

Ook onze maatschappelijke partners en de regionale en lokale aanbieders van maatwerkvoorzieningen Wmo en jeugdzorg hebben te maken met hogere kosten, onder andere vanwege cao-loonstijgingen. Daarom willen we maatwerk leveren in de afspraken met onze partners, en gaan met hen daarover in gesprek. Ook zijn we verplicht om reële tarieven te bieden voor toegewezen Wmo- en jeugdzorgvoorzieningen. We gaan regionaal onderzoeken of onze tarieven hier nog aan voldoen en stellen deze indien nodig bij. Vanaf het jaar 2026, ook wel aangeduid als "ravijnjaar", heeft het Rijk geen toename berekend van het gemeentefonds, onze grootste inkomstenbron. Geen enkele gemeente weet hoeveel geld er na 2026 beschikbaar komt en dat maakt het lastig om toekomstplannen te maken vooral bij plannen voor de langere termijn met structurele effecten. In de Prioriteitennota 2024-2027 heeft u binnen diverse onderwerpen budgetten beschikbaar gesteld voor voorbereidings- of onderzoekskosten. Deze onderwerpen | 5

eisen een gedegen voorbereiding omdat hier in de toekomst forse investeringen mee gemoeid zijn zoals voor onderwijshuisvesting, een toekomstbestendig en duurzaam zwembad, brandweerkazernes en een sporthal. Er worden haalbaarheidsstudies uitgevoerd waaruit investeringen kunnen volgen. De daadwerkelijke uitvoering van deze opgaven eisen grote investeringen. Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Tegelijk met de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in werking. Vanaf 1 juli 2024 treedt ook de Wkb voor verbouw in werking. Deze wetten hebben gevolgen voor de wijze waarop omgevingsvergunningen worden verleend en toezicht wordt gehouden bij bouwprojecten. Voor 2024 is de totale tarieventabel van de legesverordening, aan de hand van de modelverordening Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), aangepast op de volledig nieuwe systematiek en vergunningplichten van de Omgevingswet. De leges zijn gebaseerd op de huidige systematiek. Het eerste halfjaar van 2024 worden de aangevraagde vergunningen en documenten gemonitord en volgt een evaluatie van de begrote legesopbrengsten. Indien de evaluatie leidt tot een begrotingswijziging dan zal dit meegenomen worden in de bestuursrapportage 2024.

Financieel MeerjarenPerspectief (FMP) 2024-2027 Het FMP 2024-2027 laat een grillig verloop zien van de resultaten over de hele looptijd van deze begroting, de jaren 2024 tot en met 2027. De jaarschijven 2024 en 2025 laten positieve resultaten zien van afgerond respectievelijk € 2,1 mln. en € 2,2 mln. De jaarschijven 2026 en 2027 daarentegen laten tekorten zien van respectievelijk € 1,4 mln. en € 1,8 mln. door een forse terugval van de inkomsten van het Rijk, de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Het Rijk en de VNG zijn in overleg over belangrijke keuzes over het gemeentefonds. Maar dat heeft tot nu toe nog niet tot blijvende oplossingen geleid. Door het aftreden van het kabinet Rutte IV is de kans groot dat er op korte termijn geen duidelijkheid komt. Het demissionaire kabinet zal geen grote besluiten meer kunnen nemen en lopende discussies kunnen controversieel worden verklaard. Toch maken wij als college de keuze om te blijven investeren. Dat doen wij omdat de onzekerheid vooral over het gemeentefonds gaat en wij erop vertrouwen dat het Rijk de gemeenten op enig moment financieel compenseert of een andere keuze maakt, bijvoorbeeld het uitbreiden van het lokale belastinggebied. Het onnodig in gang zetten van (onomkeerbare) bezuinigingen vinden wij onwenselijk omdat dit enorme gevolgen heeft voor de samenleving en de organisatie.

Daarmee volgen wij het advies dat de VNG heeft uitgewerkt na de met grote meerderheid van alle gemeenten aangenomen resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ op de Algemene Ledenvergadering van de VNG van 14 juni 2023: ▪ zorg voor een sluitende begroting voor 2024 en 2025; ▪ ga voor 2026 en 2027 uit van maatschappelijke opgaven, ook als dit een tekort laat zien; ▪ voer (vooralsnog) geen bezuiniging door voor de korting van € 3 mld. van het rijk op het gemeentefonds, want hierover zijn en komen nog gesprekken. Onze Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 is voor de jaarschijven 2024 en 2025 sluitend en de jaarschijven 2026 en 2027 laten forse tekorten zien. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven wij een helder signaal af aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer: de gemeentelijke financiën zijn nu onvoldoende voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Het financieel meerjarenperspectief vindt u terug in deel 2: Financiële begroting. College van burgemeester en wethouders. 6 |

Hoofdstuk 2 Bestuurlijke structuur

| 7

2.1 Samenstelling Raad De samenstelling van de gemeenteraad van Voorst is als volgt: Partij Gemeente Belangen VVD-Liberaal 2000 CDA PvdA-GroenLinks Voortvarend Voorst D66 SGP Totaal

Voorzitter gemeenteraad Paula Jorritsma-Verkade Raadsgriffier Ita Joosten Fractie Gemeentebelangen Mirjam Jansen-Greiving (fractievoorzitter) Arjen Lagerweij Ingrid Aarnink - Westerbeek Jeroen voor 't Hekke Bjorn van Ekeren Fractie VVD-Liberaal 2000 Emiel de Weerd (fractievoorzitter) Ans van Amerongen - Elfferich Margret Suelmann Fractie CDA Jürgen Wolff van Wülfing (fractievoorzitter) Theo Timmermans Jan Wessels Fractie PvdA-Groen Links Bertine Grevinga (fractievoorzitter) Joost van Hoof Willeke Moleman Fractie Voortvarend Voorst Arend Jansen (fractievoorzitter) Danny Roelofs Lianne van den Brand Fractie SGP Arco Hak (fractievoorzitter) Fractie D66 Wim Vrijhoef (fractievoorzitter)

8 |

Raadszetels 5 3 3 3 3 1 1 19

Fractievertegenwoordigers 6 4 2 2 6 4 3 27

2.2 Samenstelling College De samenstelling van het college van burgemeester en wethouders van Voorst is als volgt: Burgemeester Paula Jorritsma-Verkade Portefeuille Algemene Zaken, communicatie en handhaving ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Bestuurlijke samenwerking Openbare orde en veiligheid Integrale handhaving Communicatie en representatie Burgerzaken Participatie (burgerparticipatie en dorpsbelangen) Bestuurlijk kompas (maatschappelijk, ambtelijk en bestuurlijk samenspel)

Wethouder Rosmarijn Boender Portefeuille Middelen, beheer openbare ruimte, grondexploitatie, mobiliteit en economie en toerisme ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Openbare ruimte Mobiliteit Riolering Gemeentelijke gebouwen Financiën Middelen (P&O, ICT, Belastingen) Grondexploitatie Economie en toerisme

Wethouder Peter Wormskamp Portefeuille Jeugd, werk en inkomen, cultuur en sport ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Jeugd en Onderwijs Kunst en cultuur Integratie en asielopvang Werk en inkomen Wet maatschappelijke ondersteuning Gezondheid Sport Diversiteit en inclusiviteit

Wethouder Bert Visser Portefeuille Ruimtelijke Ontwikkeling, wonen, milieubeleid en Cultureel Erfgoed ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ruimtelijke ordening Wonen en woningbouw Cultuurhistorie en landgoederen Landschap en biodiversiteit Waterbeheer Klimaat en energietransitie Afval en circulariteit

Gemeentesecretaris Lisette Wolbers-Cents ▪ ▪

Als algemeen directeur eindverantwoordelijk leidinggevende van de ambtelijke organisatie Eerste adviseur van het college

| 9

Hoofdstuk 3 Deel 1: Beleidsbegroting

10 |

3.1 Bouwend Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst is een heerlijke plek om te wonen. Groen, goed bereikbaar, met een eigen karakter te midden van grotere steden. Mensen moeten zich verbonden voelen met Twello en de dorpen in de gemeente Voorst en de kans krijgen om hier prettig en betaalbaar te kunnen wonen. Het is belangrijk dat er woningen bij komen en dat er gebouwd wordt voor specifieke doelgroepen. Wonen en bouwen De druk op de woningmarkt is hoog. Woningen zijn schaars, net als de grond. Bovendien zijn de materiaalkosten hoog en is er een personeelstekort in de bouw. Dit alles zorgt ervoor dat het voor veel mensen erg moeilijk is om aan een woning te komen. Er moeten extra woningen bijkomen. Maar de nood is nú hoog en nieuwe woningen zijn niet morgen gebouwd. Dit vraagt om flexibiliteit en creativiteit. Zijn er snelle oplossingen mogelijk, zoals prefab woningen, tijdelijke woningen, tiny houses en vernieuwende woonvormen, meerdere generaties op één erf of het splitsen van woningen. Maar ook goedkoper bouwen of kleinere woningen behoort tot de mogelijkheden. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden.

Binding met Voorst gaat voor Mensen die een sociale of economische binding hebben met Voorst, krijgen een streepje voor zodra de regelgeving dit mogelijk maakt. Dit geldt zowel voor nieuwbouwwoningen die opgeleverd worden, als voor huurwoningen. Verschillende doelgroepen moeten worden bediend met het woningaanbod. Bijvoorbeeld door woningen voor jongeren en ouderen te stimuleren, maar ook woningen voor mensen die een aangepaste woning nodig hebben. Duurzaam en betaalbaar Duurzaamheid is bij alle nieuwe woningen vanzelfsprekend. Ook wordt ingezet op de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad in samenwerking met IJsseldal Wonen. Bij woningbouwplannen wordt gekeken naar de kansen die ontstaan, zoals klimaatadaptatie, de energietransitie, circulariteit, sociale veiligheid en verkeer. Wonen moet ook betaalbaar zijn. Aan de percentages sociale woningbouw zoals vermeld in de Woonvisie wordt vastgehouden. Dat betekent 40% in Twello, 30% sociaal in Terwolde, Voorst, Klarenbeek en Wilp. In de kleine dorpen wordt maatwerk toegepast op basis van behoefte. Gestreefd wordt naar een gevarieerd en passend woningaanbod, met woningen vanaf € 240.000. Ruimtelijke ordening Twello Noord Alle partijen in de coalitie zijn ongelukkig met de keuzes voor het woningbouwprogramma die gemaakt zijn in Twello Noord, net voor de start van de nieuwe coalitieperiode.

Het vaststellen van dit bestemmingsplan in de vorige raad is een feit waar wij verder mee moeten. Tijdens de onderhandelingen is geïnventariseerd wat de gevolgen zijn van stoppen of het aanpassen van de woningbouw op deze plek. De conclusie hiervan is dat het financieel niet verantwoord is om het vastgestelde bestemmingsplan terug te draaien, want de kosten hiervan bedragen minimaal 5,5 miljoen.

| 11

Wij gaan wel met omwonenden van Twello Noord in gesprek om binnen het vastgestelde bestemmingsplan samen met inwoners de beste oplossingen te zoeken voor de verkeersafwikkeling en de inrichting van de wijk. Doen wat kan In onze mooie dorpen bouwen we naar behoefte, om de algehele leefbaarheid te bevorderen. Daarom luisteren we naar de inwoners en streven we per dorp en het buitengebied naar een dorpsvisie of geactualiseerde visie. Rondom wonen willen wij doen wat kan. Met andere woorden: we benaderen particuliere en collectieve initiatieven met een positieve grondhouding. En als initiatieven toch niet kunnen, leggen we uit waarom niet en denken we mee over alternatieven.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

12 |

Wat gaan we daarvoor doen Activiteiten

Activiteiten Ruimtelijke ordening Implementatie Omgevingswet Inhoud Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Het besluit is op 22 maart 2023 gepubliceerd in het Staatsblad. Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt ook de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in werking. Vanaf 1 juli 2024 treedt ook de Wkb voor verbouw in werking. Deze wetten hebben impact op de wijze waarop omgevingsvergunningen worden verleend en toezicht wordt gehouden bij bouwprojecten. Het jaar 2024 staat in het teken van de implementatie van de Omgevingswet en de Wkb (gefaseerd) in de praktijk. We gaan werken met onze nieuwe kerninstrumenten. Omgevingsvisie: In 2024 starten we met een actualisatie van de Ruimtelijke Toekomstvisie Voorst uit 2017. Uiterlijk 31 december 2026 moet de gemeenteraad een omgevingsvisie hebben vastgesteld die volledig voldoet aan de Omgevingswet. Programma's: Gemeente Voorst kent al diverse programma’s. In 2024 wordt de vaststelling van het programma Landelijk Gebied en het programma Ruimtelijke Kwaliteit voorzien. Omgevingsplan: Per 1 januari 2024 krijgt gemeente Voorst een tijdelijk omgevingsplan van rechtswege. In de loop van het jaar krijgt de gemeenteraad voorstellen om het plan te wijzigen.

Enerzijds omdat de gemeente de regels uit het tijdelijke plan om moet zetten naar een nieuw omgevingsplan (overgangsperiode tot 1 januari 2030) en anderzijds om initiatieven mogelijk te maken. Omgevingsvergunning: Vanaf 1 januari 2024 kunnen inwoners en bedrijven vergunningen aanvragen via het omgevingsloket. Net als nu worden de meeste besluiten voor omgevingsvergunningen genomen door het college. In 2023 heeft de raad al vastgesteld in welke gevallen de raad bindend adviesrecht heeft. Met name door de impact van de Wkb en de mogelijke consequenties van een nieuw omgevingsplan op het vergunningenproces, komt er in 2024 (opnieuw) een voorstel over hoe we om willen gaan met de leges voor 2025 e.v, we voorzien een forse daling van de legesinkomsten.

Beoogd effect

Programma Ruimtelijke Kwaliteit In 2024 werken we daarnaast verder aan het programma Ruimtelijke Kwaliteit. Hierin staat de ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving centraal door maatschappelijke opgaven in samenhang aan te pakken. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt er voor de gemeente ook een ‘bruidsschat’ aan regelgeving vanuit de Rijksoverheid mee. Een natuurlijk moment om te herijken of we per gebied de ruimtelijke kwaliteit nog op de gewenste wijze regelen. In het programma Ruimtelijke kwaliteit wordt de wijze geïntroduceerd waarop in de daaropvolgende jaren het omgevingsplan wordt opgesteld. Het programma is in lijn met het programma Mooi Nederland van de Rijksoverheid. De verwachting is dat het programma medio 2024 voor vaststelling kan worden aangeboden aan de raad. Het implementeren van de Omgevingswet per 1 januari 2024 (datum inwerkingtreding van de Omgevingswet). Door concrete toekomst- en handelingsperspectieven houden wij de gemeente Voorst mooi, dienstverlenend, functioneel, robuust en duurzaam.

| 13

Programma Landelijk Gebied en Ruimtelijk Perspectief Inhoud Ruimtelijk Perspectief Regionaal wordt er gewerkt aan het ruimtelijke regioverhaal. Hierin wordt de puzzel gelegd van de opgaven die zich op de diverse beleidsterreinen voordoen en beschikbare (schaarse) ruimte. Het gaat om woningbouwopgaven en oppervlakte bedrijfsterrein, maar ook over de energietransitie, extensivering van de landbouw en opgaven op gebied van natuur en water. De toepassing van het principe bodem en water sturend speelt hierin uiteraard een belangrijke rol. De resultaten worden eind 2023 verwacht en worden onder andere gebruikt als input bij de processen die op provinciaal en rijksniveau plaatsvinden. De provincie en de regio Stedendriehoek werken gezamenlijk aan een zogenoemd regioarrangement. De regio arrangementen vormen het fundament voor langjarige afspraken tussen Rijk, provincies, regio’s, gemeenten en waterschappen. Per onderwerp worden er afspraken gemaakt over geld, menskracht en tijdshorizon voor de afspraken over de uitvoering verschillen. In het regioarrangement worden de resultaten van het ruimtelijk regioverhaal meegenomen daarnaast gaat het in het regioarrangement ook over Vitaal landelijk gebied Gelderland (VLGG), Verstedelijkings- en woonopgave, en de RES. Na de vaststelling van het regioarrangement wordt nadere uitwerking vanaf 2024 in gebiedsprocessen opgepakt.

Programma Landelijk Gebied Inmiddels is een aantal stappen gezet ter voorbereiding op het maken van ons eigen PLG en hebben wij u in 2023 meegenomen in de tussentijdse resultaten hiervan: Fase 1: Speelveld in kaart brengen/formuleren concrete opgaven (1e helft 2023) Fase 2: Verdieping van opgaven (2e helft 2023) Fase 3: Uitwerking toekomst landelijk gebied (2e helft 2023) In 2024 komt Fase 4 aan de orde, namelijk het delen en toetsen van het Programma Landelijk Gebied. Het PLG richt zich op zeven concrete opgaven: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Beoogd effect

14 |

hoe ziet de toekomst van de landbouw in Voorst eruit? wat vraagt het bodem- en watersysteem van de toekomst van Voorst? wat wordt de ruimtelijke positionering van het Voorster middengebied? hoe en waar maken wij ruimte voor duurzame energie in Voorst? hoe zien de landschappelijke en ecologische structuren van Voorst er in de toekomst uit? wat wordt de recreatieve positionering van Voorst? hoe ontwikkelen dorpen en erven zich de komende decennia? Per opgave zijn deelopgaven geformuleerd en vervolgvragen die als houvast dienen bij de volgende fase.

In 2024 hebben we naar verwachting de 1e drie fasen afgerond en richten we ons op fase 4. Hierbij brengen we alle inbreng bijeen in een conceptversie van het Programma Landelijk Gebied. Door het Programma te testen en te toetsen, samen met belanghebbenden, zetten we de puntjes op de i en maken we een definitief resultaat dat voorgelegd wordt aan de raad. In deze fase besteden we ook bijzondere aandacht aan de uitvoering van het Programma Landelijk Gebied. Waar het kan, verzamelen en ondersteunen we potentiële initiatieven, zodat het ontwikkelproces van het Programma tegelijkertijd de kickstart van de uitvoering ervan is Het doel is een toekomstbestendig en leefbaar buitengebied waarbij meerdere functies naast elkaar kunnen bestaan en elkaar versterken.

Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) Een regisserend grondbeleid voeren Inhoud In 2020 is de Nota grondbeleid vastgesteld, waarin we het regisserend grondbeleid doorzetten. Hierbij kijken we per ontwikkeling of wij een actieve of een faciliterende rol innemen. Bij een actieve rol voert de gemeente de exploitatie zelf. Bij een faciliterende rol ligt de ontwikkeling in handen bij een particuliere exploitant of ontwikkelaar, waarbij de gemeente al de nodige afspraken met de ontwikkelende partij contractueel vastlegt. De nota grondbeleid wordt eens per vier jaar opnieuw vastgesteld. In 2024 wordt het grondbeleid geactualiseert en ter vaststelling aan de raad aangeboden. Beoogd effect Voorzien in de kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwbehoefte in de verschillende Voorster kernen.

Wonen en bouwen Woningbouwplannen in de kernen Inhoud Op basis van PRIMOS-prognoses zijn met de provincie Gelderland en de regiogemeenten kwantitatieve afspraken gemaakt over het te realiseren aantal woningen en dit is vastgelegd in de regionale Woonagenda. Daarnaast is in maart 2023 de Regionale Woondeal 2022 t/m 2030 regio Stedendriehoek ondertekend door de regiogemeenten, de provincie Gelderland en het Rijk. Voor de gemeente Voorst bedraagt de woningbouwopgave tot en met 2030 ca. 900 woningen. Waarbij we in nieuw te ontwikkelen plannen streven naar 30% sociale huur maar wel passend bij de lokale behoefte. De aantallen uit de Regionale Woondeal sluiten goed aan bij onze ambitie voor de toevoeging van gemiddeld 80 nieuwbouwwoningen per jaar, zoals verwoord in onze Woonvisie . De grootste woningbouwopgave ligt in Twello, maar ook in onze andere kernen werken wij aan verschillende nieuwbouwprojecten. Hieronder een opsomming van plannen waar in 2024 verder aan wordt gewerkt, waarvan sommige ontwikkelingen zich al in de uitvoerende en afrondende fase bevinden. Twello ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Herontwikkeling locatie voormalig Veluws College, gemeentewerf en brandweer; Rijksstraatweg 93 – 97, Overmarslocatie ; Hoek Stationsstraat – Veilingstraat; Duistervoordseweg 54; Locatie Beersen; Tijdelijk parkeerterrein naast de Aldi aan de Duistervoordseweg; Twello – Noord; Locatie Korderijnk

Terwolde ▪ ▪ ▪ ▪

Dorpszicht fase 2 ; Wijzigingsbevoegdheid aan het Ieuwland; Locatie Vorderman; Locatie voormalige Rabobank

Wilp ▪

Woningbouwplan Binnenweg – Rijksstraatweg

Posterenk ▪

Woningbouwplan Enkweg.

| 15

Woningbouwplannen in de kernen (vervolg) Inhoud Teuge ▪

Locatie Hessenlaan.

Voorst ▪ ▪

Beoogd effect

Woningbouwlocatie Winkler Prins Diverse maatwerklocaties voor herontwikkeling naar woningbouw op basis van de Kansenkaart Voorst

Naast de hierboven genoemde projecten werken we ook in 2024 aan andere projecten in verschillende kernen waar op dit moment verkennende gesprekken over plaatsvinden, of die op dit moment (nog) niet in beeld zijn. Op basis van de actuele woningbouwprognoses en een goede ruimtelijke ordening voorzien in de (korte en lange termijn) woningbouwbehoefte in de kernen.

Variatie in woningtypen en prijssegmenten Inhoud Bij nieuwbouwprojecten in de gemeente Voorst is het uitgangspunt voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten. Dit staat beschreven in de Woonvisie. Dit betekent dat wij ook verder kijken dan de ‘traditionele’ manier van ontwikkelen en manier van wonen. Wij hebben hiervoor aandacht en in de planvormingen vinden vernieuwende woonvormen steeds meer hun plek. Ook willen we eventuele kansen in de bestaande woningvoorraad (beter) benutten. In de gemeente zijn er concrete plannen in uitvoering. Zo heeft de gebiedscoöperatie Nijbroek het initiatief genomen om een voormalig agrarisch erf te herontwikkelen naar woningbouw waarbij sprake is van differentiatie in de woningen en verbetering van het landschap. In het plan De Vier Erven worden woningen (compacte appartementen en grondgebonden) gerealiseerd gericht op de doelgroep een- en tweepersoonshuishoudens. In Twello Noord is ook een diversiteit aan woningen voorzien zoals een hofje en micro-wonen. In 2024 gaan we aan de slag met diverse plannen voor 1 en 2 persoonshuishoudens in en nabij het centrum van Twello, onder andere geschikt voor senioren en starters. Het gaat hierbij om de Overmars locatie en appartementen op de locaties aan de Duistervoordseweg 54 en de hoek Stationsstraat - Veilingstraat.

Ook op de locatie Korderijnk worden plannen ontwikkeld met geschikte woningen voor deze doelgroep. Door op deze inbreidingslocaties ruimte te bieden voor de doelgroep 1 en 2 persoonshuishoudens, komen naar verwachting op andere plekken weer (ruime) eengezinswoningen vrij voor andere doelgroepen. Daarnaast is IJsseldal Wonen eigenaar van het tijdelijke parkeerterrein aan de Duistervoordseweg in Twello. Het streven is om in 2024 stappen te zetten naar herontwikkeling naar woningbouw. Hier zijn 14 compacte huurappartementen, geschikt voor één- en tweepersoonshuishoudens voorzien. In de meerjarensamenwerkingsafspraken met IJsseldal Wonen worden hier afspraken over gemaakt. In 2024 wordt in Teuge een kleinschalige inbreiding ontwikkeld met woningen die geschikt zijn om langer zelfstandig te wonen. Op die manier bieden we ruimte voor huisvesting van ouderen die graag in het dorp willen blijven wonen. Deze woningbouwlocatie wordt in collectief particulier opdrachtgeverschap ontwikkeld. Ook bij herontwikkeling van voormalige agrarische erven in het buitengebied willen we in 2024 en verder meer gaan inzetten op differentiatie in woningtypen. Dit doen wij op basis van het tijdelijk Rood voor Groen-beleid.

Beoogd effect

16 |

We zetten bij toekomstige ontwikkelingen in op het realiseren van kleinere woonvormen, innovatieve woonconcepten en/of creatieve woonvormen als die aansluiten bij de behoeften van bijvoorbeeld starters, lagere (midden)inkomens en senioren op daartoe geschikte locaties. In dit kader onderzoeken we de mogelijkheden voor het realiseren van 'flexwonen' om verschillende doelgroepen te kunnen huisvesten. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden. Voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten.

Lokale binding Inhoud Uitgangspunt bij woningbouwontwikkelingen in onze gemeente is het bedienen van verschillende doelgroepen door het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod in woningtype en prijssegmenten. Daarnaast onderzoek wij welke mogelijkheden er zijn om woningzoekenden met een lokale binding voorrang te geven bij woningbouwprojecten. Voor de sociale huurwoningen geldt het volgende: IJsseldal Wonen hanteert binnen de juridische kaders een voorrangsregeling voor woningzoekenden met een lokale binding. Concreet betekent dit dat maximaal 50% van het vrijkomende woningaanbod mag worden toegewezen aan een actief woningzoekende uit de desbetreffende kern, dit wordt met name in de kleine kernen toegepast. Verder hanteert IJsseldal voor bepaalde doelgroepen, gekoppeld aan specifieke woonruimten een voorrangslabel (bijvoorbeeld jongeren of senioren). Ook bij verkoop van vrijkomende huurwoningen hanteert IJsseldal Wonen een voorrangsregeling voor starters uit de desbetreffende kern en vervolgens uit de gemeente.

Beoogd effect

De koopwoningenmarkt gaat vooralsnog uit van vrije vestiging. Wel proberen wij op andere manieren de kansen voor lokaal woningzoekenden te vergroten, dit zetten wij door in 2024. Dit doen wij door bijvoorbeeld afspraken met ontwikkelaars te maken, maar ook door berichtgeving over nieuwbouwprojecten zo lokaal mogelijk te houden. Daarnaast is op 27 juni 2023 het wetsvoorstel voor de Wijziging van de Huisvestingswet 2014 naar aanleiding van de evaluatie van de herziene Huisvestingswet 2014 aangenomen. Deze wet bevat onder andere landelijke regelgeving om de slaagkansen van woningzoekenden met een sociale of economische binding aan de regio of gemeente te vergroten. In 2024 komen wij met voorstellen of en hoe dit instrumentarium toe te passen. Waar mogelijk woningzoekenden met een lokale binding voorrang geven bij woningbouwprojecten.

Duurzaam en betaalbaar Inhoud Voor de sociale huur geldt dat in de meerjarensamenwerkingsafspraken met IJsseldal Wonen en de huurdersbelangenvereniging afspraken zijn gemaakt op het gebied van verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. IJsseldal Wonen reserveert jaarlijks een bedrag voor het verduurzamen van haar woningvoorraad op basis van de kaders uit de duurzaamheidsvisie die geldt voor de periode 2021 – 2025. IJsseldal Wonen geeft in de periode tot en met 2028 prioriteit aan het verduurzamen van de woningen met labels E-F-G. Daarnaast pakt IJsseldal Wonen vóór 2030 ook de woningen met de D labels aan. Tevens wil IJsseldal Wonen de PV panelen verder uitrollen (doel is gemiddeld 300 woningen per jaar in het hele werkgebied). We blijven met IJsseldal Wonen nieuwe en concrete afspraken maken over de duurzaamheidsopgave, de huidige energiecrisis maakt dit extra urgent. Samen met IJsseldal Wonen wordt er gekeken om een soortenmanagement plan te maken zodat de ontheffing in het kader van de Wet Natuurbescherming niet per woning afzonderlijk afgegeven hoeft te worden. Dit scheelt tijd en geld. Hierbij wordt gekeken of de koopwoningen hierin meegenomen kunnen worden. Binnen de regio Stedendriehoek vindt er overleg plaats met de provincie, omdat er nog veel onduidelijkheid over is. Wij hopen in 2024 een soortenmagementplan af te kunnen ronden.

Beoogd effect

Twello Noord Inhoud

Beoogd effect

Bij nieuwbouwontwikkelingen hanteren we de percentages voor sociale woningbouw (bereikbare koop en sociale huur) zoals vermeld in de Woonvisie waarbij we streven naar een aandeel van 30% sociale huur zoals opgenomen in de Regionale Woondeal. Voor de bereikbare koopwoningen sluiten wij aan bij de landelijke lijn qua prijzen (bandbreedte tot maximaal €355.000). Binnen de bandbreedte zetten we in op een gedifferentieerd aanbod waarbij de prijs-kwaliteitsverhouding in evenwicht is. In de meerjarensamenwerkingsafspraken worden afspraken gemaakt over de nieuwbouwopgave voor sociale huurwoningen voor de komende jaren. Een duurzame woningvoorraad en variatie in prijssegmenten zoals vastgelegd in de Woonvisie en in de Regionale Woondeal 2022-2030 regio Stedendriehoek.

In afwachting op de zitting (datum nog onbekend) bij de Raad van State en een uitspraak in de bodemprocedure worden de voorbereidende werkzaamheden zonder onomkeerbare effecten vervolgd. Hierbij is de verwachting dat wij in 2024 fase 1 (De Enk, De Boerderij en de Dernhorstlaan) bouwrijp maken en starten met de verkoop. Vooruitlopend op deze fase informeren wij de omgeving over de inrichtingstekeningen van de openbare ruimte. Het woningbouwplan zorgt voor noodzakelijke huisvesting en minder druk op de woningmarkt in Twello.

| 17

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn)

Regio Stedendriehoek

Doel Het leveren van een gewaarborgde bijdrage aan de betaalbaarheid van de stedelijke- of dorpsvernieuwing (waaronder startersleningen en stimuleringsleningen en verduurzamen van gebouwen) door deelneming in het fonds. De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm én een gebied. De Wgr-regeling wordt aangepast waardoor met één organisatie (nu nog twee) wordt gewerkt. De Strategische Board vormt vanuit de samenwerking van de 3 o’s (onderwijs, ondernemers en overheid) een onafhankelijk adviesorgaan. De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030. De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie.

Beleidsindicatoren

In dit overzicht staan de bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren die betrekking hebben op dit begrotingsprogramma.Via de link: www.waarstaatjegemeente.nl kunnen vergelijkingen worden gemaakt met andere gemeenten en landelijke gemiddelden. Taakveld Wonen & Bouwen

Naam indicator Woonlasten éénpersoonshuishouden

Wonen & Bouwen

Woonlasten meerpersoonshuishouden

Wonen & bouwen Wonen & Bouwen

WOZ-waarde woningen Demografische druk

Grondexploitatie Nieuwbouw woningen

18 |

Eenheid Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. De gemiddelde WOZ waarde van woningen in euro's. De som van het aantal personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar. Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.

Indicator Bron Voorst 889 COELO, Groningen

914 COELO, Groningen

340.000 CBS 87,1% CBS

12,4 ABF Systeem Woningvoorraad

Wat mag het kosten Exploitatie Taakveld

8-1 Ruimte en leefomgeving 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventer) 8-3 Wonen en bouwen Totaal lasten 8-1 Ruimte en leefomgeving 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventer) 8-3 Wonen en bouwen Totaal baten Totaal saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Geraamde resultaat

Werkelijk 2022

Begroting 2023 Incl. wijzigingen 1.327.968 1.509.667 2.580.979 1.576.341

2024

2025

2026

2027

1.497.274 7.688.948

1.512.206 6.386.611

1.416.225 3.536.307

1.376.141 3.390.361

1.674.020 5.582.968 175.109 3.835.284

2.557.860 5.643.868 97.113 1.541.267

1.474.410 10.660.632 100.026 7.688.948

1.416.288 9.315.105 100.026 6.386.611

1.415.248 6.367.780 100.026 3.536.306

1.391.873 6.158.375 100.026 3.390.360

1.361.652 5.372.045 -210.923

997.535 2.635.915 -3.007.953

1.024.081 8.813.055 -1.847.577

1.024.081 7.510.718 -1.804.387

1.024.081 4.660.413 -1.707.367

1.024.081 4.514.467 -1.643.908

9.131

876.633

120.000

75.000

-

-

-201.792

-2.131.320

-1.727.577

-1.729.387

-1.707.367

-1.643.908

Raming begroting

Toelichting ontwikkelingen begroting 2024 t.o.v. 2023: 8-1 Ruimtelijke ordening Het verschil met 2023 betreft de in dat jaar geraamde kredieten 'Bestemmingsplan buitengebied' en 'Programma landelijk gebied'. 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Opname van het nieuwe complex 'Nieuw Basselt en Fliertlanden' in de begroting veroorzaakt de toename in zowel de lasten als de baten. 8-3 Wonen en bouwen De in 2023 geraamde kredieten kredieten 'Transitie fysiek domein omgevingswet', 'Regionale energie strategie' en Invoering wet kwaliteitsborging bouwen' zorgen voor het verschil met 2024. .

| 19

Investeringen Jaar Meerjaren Investerings Programma Geen investeringen. Meerjaren Onderhouds Programma Geen investeringen. Totaal Bouwend Voorst

2024-2027

Bedrag Begroting Begroting Begroting Begroting investering 2024 2025 2026 2027 0

0

0

0

0

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

Reserves en voorzieningen

Wijk- en dorpontwikkelfonds Vereveningsfonds sociale woningbouw Totaal reserves Geen voorzieningen Totaal voorzieningen

Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo 2023 2024 2025 2026 2027 492.017 492.017 492.017 482.017 492.017 578.561 578.581 578.561 578.561 578.561 1.070.578 1.070.578 1.070.578 1.070.578 1.070.578 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Standen per 31 december

Toelichting: Reserves Wijk- en dorpontwikkelfonds Dit fonds geeft dekking aan investeringen met betrekking tot initiatieven op het gebied van de leefbaarheid. Het resterende bedrag hoogte van € 492.017 is beschikbaar om uitvoering te geven aan de motie ' Verduurzamen doen we samen'. Wij gaan met IJsseldal Wonen in overleg om dit in te zetten voor verduurzaming van sociale huurwoningen. Hierover hebben wij u met een raadsmededeling geinformeerd. Vereveningsfonds sociale woningbouw Dit fonds is opgericht om verevening mogelijk te maken, indien er bij een ontwikkeling geen of te weinig sociale woningbouw in het plan is opgenomen. Het budget kan worden ingezet bij een project, dat door de bouw van (een extra aantal) sociale woningen financieel niet sluitend is.

20 |

3.2 Mooi Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst ligt centraal tussen drie grotere steden, met een goed wegennet en OVverbindingen. Het spoor zorgt voor een goede bereikbaarheid van Apeldoorn, Deventer en Zutphen en achterliggende gebieden. De gemeente Voorst heeft een belangrijke opgave met betrekking tot de energietransitie en het vergroten van de biodiversiteit. De klimaatverandering stelt ons voor nieuwe uitdagingen die onze huidige inwoners én de volgende generaties raken. Niets doen is geen optie. Verkeer en vervoer Met de auto is Voorst goed bereikbaar, mede dankzij de A1. De snelweg zorgt echter soms ook voor drukte op kleinere wegen, wanneer automobilisten files vermijden en een binnendoorroute kiezen. Het intensieve gebruik van het wegennet zorgt ook voor geluidsoverlast en fijnstof. Een goede bereikbaarheid en doorstroming van autoverkeer is belangrijk. Verkeer in Twello De veiligheid op de H.W. Iordensweg en de afwikkeling van industrieverkeer vragen aandacht. Inzichtelijk moet worden welke factoren bijdragen aan de verkeersdruk in Twello en hierbij worden de verkeerssituaties bij basisscholen en sportaccommodaties meegenomen. Verder onderzoeken we fysieke oplossingsrichtingen en verkeersmaatregelen (bijvoorbeeld voor vrachtverkeer) en besluiten hierover na overleg met inwoners.

De komende jaren worden er woningen gebouwd in Twello, wat vraagt om de aanleg van veel nieuwe wegen en een goede aansluiting op het bestaande wegennet. Verkeersveiligheid in de dorpen en het buitengebied In veel dorpen hebben inwoners zorgen over de verkeersveiligheid. Daarom kijken wij met inwoners zorgvuldig naar de oorzaken, met speciale aandacht voor de verkeersveiligheid van voetgangers en fietsers. Samen bepalen we waar welke maatregelen mogelijk en gepast zijn. Provinciale wegen zijn ook punt van zorg. De invloed van de gemeente op het provinciale verkeersbeleid is beperkt. We wenden onze invloed aan om de provincie deelgenoot te maken van bestaande zorgen en te stimuleren om samen de verkeersveiligheid te verbeteren. Recreatieve routes In 2024 dragen wij ook weer zorg voor een mooi kwalitatief aanbod van recreatieve fiets- en wandelroutes. Met budget vanuit de prioriteitennota zullen wij aan de slag gaan het uitrollen van het wandelnetwerk. In 2024 zullen dit voornamelijk voorbereidende werkzaamheden betreffen, zoals het in kaart brengen van de huidige wandelstructuur, overleggen met grondeigenaren en digitale werkzaamheden. Daarnaast gaan we de huidige wandel- en fietsstructuren in beeld brengen en onderzoeken waar er nog kansen liggen voor uitbreiding van de huidige wandel- en fietspaden.

Uiteraard zal dit onderzoek rekening houden met de recreatieve behoeftes en belevingswaarden en met de balans tussen natuur en leefbaarheid. Daarnaast wordt er in 2024 verder gewerkt aan de ontwikkeling van een klompenpad in WilpAchterhoek.

| 21

Openbaar vervoer Het spoor zorgt ervoor dat Voorst goed en snel bereikbaar is, de trein brengt inwoners snel in andere delen van het land. Wel baart het goederenvervoer en de veiligheid bij overgangen sommige inwoners zorgen. Het is van groot belang dat stations en het netwerk van bussen goed op elkaar aan blijven sluiten. We willen de behoefte van gebruik van het openbaar vervoer monitoren in samenwerking met provincie en vervoerders. De gemeente blijft hierover in gesprek met inwoners en houdt het onderwerp op de agenda van de provincie. Doelgroepenvervoer Bijzondere aandacht hebben wij voor het doelgroepenvervoer. Omdat het hier vaak maatwerk betreft, en de kwetsbaarheid van sommige gebruikers hoog is, volgen wij dit intensief. Samen met inwoners We betrekken inwoners bij planvorming van de afwikkeling van verkeer in hun directe omgeving, waarbij de gemeente de gevolgen van verschillende opties duidelijk in kaart brengt. De discussie over dit soort vraagstukken zien wij tijdens ontwikkelplannen in de dorpen al regelmatig ontstaan. We willen de dialoog graag op gang houden. Wij willen milieuvriendelijke vormen van vervoer stimuleren en het voor inwoners makkelijk maken om te kiezen voor milieuvriendelijke vormen van vervoer.

Duurzaamheid en milieubeheer Visie op grondgebruik Wonen, werken, recreatie, circulaire landbouw en de energietransitie leggen allemaal een claim op de beschikbare grond binnen de gemeente Voorst. Waar is ruimte voor welke opgave? Daarnaast zien wij dat gemeenten om Voorst heen plannen (willen) ontwikkelen aan onze gemeentegrenzen. Dit alles vraagt voor Voorst om een visie op het grondgebruik, die de kwaliteit van het unieke Voorster landschap bewaakt en waar mogelijk versterkt. Circulaire landbouw Een belangrijke partner en doelgroep bij het vergroten van de biodiversiteit is de agrarische sector.Wij willen stappen zetten naar een circulaire landbouw. Wij realiseren ons dat de agrarische sector onderdeel is van een mondiaal krachtenveld. Naast het vergroten van de biodiversiteit en het ontwikkelen van circulaire landbouw is het van belang dat de agrarische ondernemer een goed inkomen kan verdienen. Wij willen met de sector in gesprek om te bespreken wat er nodig is om deze belangen te verenigen. De koers is duidelijk, de weg maken we samen. Circulaire economie Materialen zijn schaars en kostbaar. Daarom onderzoeken we hoe we circulariteit kunnen stimuleren. Afval kan in veel gevallen weer een grondstof zijn. We onderzoeken hoe we inleverpunten beter bereikbaar kunnen maken voor inwoners. We werken toe naar een circulaire economie.

Energietransitie Wij vinden het belangrijk dat de energietransitie voor iedereen betaalbaar is, waarbij de baten en de lasten eerlijk worden verdeeld. Terugdringen van het energieverbruik is hier een belangrijke factor. We gaan vol inzetten op energiebesparing, met inzet van geld dat het Rijk daar naar verwachting voor beschikbaar stelt. Met inwoners, wijken, agrariërs en bedrijven gaan graag wij in gesprek om te kijken in hoeverre zij zelfvoorzienend kunnen worden in hun energieverbruik. De opmars van de elektrische auto stimuleren wij, daarom willen wij versnellen met de aanleg van laadpalen. We bouwen verder met de Voorster energiestrategie, waarin de 22 |

rol voor zonne-energie en windenergie verder uitgewerkt wordt. Bij het benutten en uitbouwen van duurzame energiebronnen is draagvlak in de samenleving een belangrijk aandachtspunt. Openbaar groen Biodiversiteit Wij willen de biodiversiteit vergroten. Dit is een verantwoordelijkheid voor nu, naar de volgende generaties toe. Het vastgestelde programma Groen van de gemeente Voorst geeft hier een mooie aanzet toe en dit gaan wij dan ook uitvoeren. We stimuleren groene schoolpleinen, om bewustwording bij kinderen te vergroten en een gezonde leeromgeving te creëren.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

| 23

Wat gaan we daarvoor doen Activiteiten

Verkeer en vervoer Verbetering verkeersveiligheid Inhoud Op grond van het Programma Mobiliteit staat het verbeteren van verkeersveiligheid hoog op de agenda. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd. ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

Stimuleren fietsgebruik (ook fysieke aanpassingen) (2024); Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen Bandijk Terwolde (2024); Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen De Zanden Teuge (2025); Uitvoeren lokale campagnekalender verkeersveiligheid (campagnes gericht op de verkeersveiligheidsthema’s alcoholmisbruik, afleiding in het verkeer, snelheid en fietsverlichting) (2024) Inrichten van verkeersveilige schoolomgevingen o.a. door het instellen van schoolzones en het uitvoeren van de landelijke campagne “onze scholen zijn weer begonnen” (2024); Bredere inzet van snelheidsdisplays als communicatiemiddel voor het snelheidsgedrag van bestuurders (2024). .

Ook werken wij samen met de provincie aan verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid op provinciale wegen. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd:

Beoogd effect

▪ Aanleg vrijliggend fietspad Wilpsedijk tussen Wilp en Steenenkamer; ▪ Verkeersveiligheid Wilp in kader van groot onderhoud N790/N791. Verbeteren van de veiligheid op de weg en op het spoor, van de (regionale) bereikbaarheid voor een goed vestigingsklimaat en van de leefbaarheid en het woonklimaat in Twello.

Kwaliteitsverbetering omgeving A1-verbreding Inhoud Door Rijkswaterstaat wordt samen met de provincies Gelderland en Overijssel en de regio Stedendriehoek gewerkt aan de verbreding van de A1 tussen Apeldoorn en Azelo. Hierbij wordt het gedeelte van de A1 dat door de gemeente Voorst loopt verbreed naar 2x4 rijstroken. Dit heeft gevolgen voor de inpassing van de A1 in onze gemeente. Fase 1 is inmiddels voltooid. Fase 2 loopt vanaf Apeldoorn tot de afslag Twello/Posterenk en loopt in de periode van 2021 tot 2025. Voor een goede inpassing van de verbreding voeren wij de komende jaren enkele landschappelijke projecten uit.Deze projecten, waaronder de Poort van Twello, de onderdoorgang Groote Wetering, Gebiedsopgave Wilp-Achterhoek, A1 miljoen bomen, landschapvisie Posterenk en de ontwkkeling van het klompenpad Posterenk worden in samenwerking met Rijkswaterstaat, de provincie, het waterschap, landschapsbeheer Gelderland, de gemeente Apeldoorn en de omgeving voorbereid en uitgevoerd.

Beoogd effect

24 |

In 2023 heeft u besloten om extra middelen beschikbaar te stellen voor de aanleg van een rotonde nabij Posterenk ter verbetering van de verkeersveiligheid. Samen met aannemer Heijmans is het proces richting uitvoering in periode 2024/2025 daarvoor opgestart. Gezamenlijk met Posterenks Belang en de aannemer Heijmans wordt nadrukkelijk gezocht voor een nog optimalere landschappelijke en ecologische inpassing van de snelweg en de geluidsschermen. Het met deze werkzaamheden realiseren van een kwaliteitsverbetering voor de fysieke leefomgeving bovenop de plannen voor een betere verkeersdoorstroming.

Verbetering fietsroutes (fietssnelwegen) Inhoud In 2015 is door de regio Stedendriehoek, inclusief de gemeente Voorst, een "go" uitgesproken voor de regionale snelfietsroute Apeldoorn-Twello-Deventer (F344). Het Voorster deel van deze route is klaar. De Woudweg is - zowel binnen als buiten de bebouwde kom van Teuge - ingericht als fietsstraat. De resterende opgaven zitten in het verbreden van de fietspaden langs de provinciale weg N344 en het bieden van een oplossing voor het smalle fietspad op de spoorbrug in Deventer. De Provincie Gelderland en gemeente Deventer zijn initiatiefnemer voor deze vervolgonderzoeken, wij worden hierbij betrokken voor zover het de aansluitingen op ons grondgebied betreft. Door de regio Stedendriehoek wordt in 2024 de regionale fietsvisie geactualiseerd. Deze visie zal ingaan op het doel en de eisen voor het verbeteren van de fietsinfrastructuur tussen de kernen en in steden en dorpen in de Stedendriehoek. Hierbij wordt een relatie gelegd met de ruimtelijke ontwikkeling in de regio (woningbouw, bedrijventerreinen) en de omschakeling naar Andere Mobiliteit (mobiliteitstransitie). Ook gaat de visie in op het stimuleren van het fietsgebruik in brede zin door middel van gedragsbeïnvloeding. De geactualiseerde regionale fietsvisie wordt ter vaststelling aangeboden aan de raad.

Beoogd effect

Wij nemen deel aan de regionale fietsstimuleringscampagne van de Regio Stedendriehoek. Doel van de campagne is om reizigers te verleiden om vaker te kiezen voor de fiets m.n. op korte afstanden. Voor de campagne worden communicatiemiddelen en gedragsinterventies ontwikkeld. Lancering van de campagne is voorzien voor de zomer van 2024. Het verbeteren van de (snel)fietsroutes om zodoende het fietsgebruik te stimuleren.

Verkeer in Twello Inhoud Het uitvoeringsprogramma en de wegcategorisering in het Programma Mobiliteit 2020 t/m 2030 zijn niet meer actueel na het besluit van 13 juni 2022 over de Randweg Twello, omdat deze zijn gebaseerd op een volledige westelijke randweg. Dit betekent dat voor de kern Twello als onderdeel van het Programma Mobiliteit een nieuwe wegcategorisering en uitvoeringsplan moet worden gemaakt. In overleg met de samenleving is een nieuw onderzoek gestart naar nieuwe mogelijke maatregelen voor een veilig, bereikbaar en leefbaar Twello. In 2023 is gewerkt aan een plan van aanpak om te komen tot een nieuw verkeersplan. In 2024 voeren wij het plan van aanpak uit om tot een nieuw verkeersplan voor Twello te komen. Dit doen wij samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ook voeren wij verkeersonderzoeken uit, zodat wij beschikken over actuele verkeersgegevens, en actualiseren wij het regionale verkeersmodel Stedendriehoek. Beoogd effect Het realiseren van een veilige en optimale verkeersafwikkeling in Twello.

Openbaar vervoer Verbetering openbaar vervoer Inhoud Gedeputeerde Staten (Provincie Gelderland) dragen zorg voor de coördinatie en afstemming van het openbaar vervoer in de provincie (conform Wet personenvervoer 2000). De provincie Gelderland is concessieverlener van de concessie IJssel-Vecht, waar gemeente Voorst onder valt. Deze concessie is gegund aan vervoerder EBS. EBS verzorgt vanaf december 2022 het busvervoer in het noordelijk deel van de Veluwe en Midden-Overijssel. Gemeenten worden door de provincie betrokken bij de implementatie en uitvoering van de concessie. Als gevolg van oplopende exploitatietekorten in het OV is het onzeker of het OV-aanbod zoals we dat nu kennen op lange termijn in stand kan blijven. Voor de korte termijn (2023/2024) stellen Provinciale Staten extra middelen beschikbaar om het tekort in de exploitatie te dichten. Dit betekent dat er op korte termijn geen buslijnen verdwijnen. Inzet voor de lange termijn is het intensiveren van de lobby van Provincies richting het Rijk om meer geld beschikbaar te stellen voor het openbaar vervoer in Nederland. Beoogd effect Het behouden van het openbaar vervoer in de gemeente Voorst en de regio Stedendriehoek en waar mogelijk het vervoersaanbod verbeteren.

| 25

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Aanleg recreatieve route en natuurvriendelijke oever De Fliert Inhoud In samenwerking met Waterschap Vallei en Veluwe zijn wij een project gestart om tussen de Voordersteeg en de Vermeersweg een fietsroute en een natuurvriendelijke oever langs de Fliert te realiseren. Het waterschap heeft reeds een natuurvriendelijke oever aangelegd. Vanwege bezwaren op de vergunning voor het fietspad langs de Fliert gaat de aanleg van een fietspad niet door. De raad is hierover met een raadsmededeling geinformeerd. Wij zijn nu in overleg met de belangengroep Fliert Natuurlijk, Stichting IJssellandschap en enkele aanliggende eigenaren om te onderzoeken op welke wijze een wandelpad kan worden gecreëerd met inachtneming van diverse belangen (mens en natuur).De noordelijke verbinding/aantakking van het wandelpad op de Vermeersweg is moeizaam te realiseren en vergt meer tijd. Een particulier wenst gebruik te maken van de tijdelijke beleidsregel rood voor groen. Een deel van de groene opgave wordt ingevuld door o.a. toevoegen van groen én aanleg van dit deel van het wandelpad. De uitvoerbaarheid van het ‘rode’ onderdeel van dit plan blijkt moeizaam. Mocht het noodzakelijk zijn om een alternatieve route te bedenken, dan pakken we dit gezamenlijk met de belangengroep Fliert en Stichting IJssellandschap op.

Beoogd effect Door deze ontwikkeling ontstaat er een aantrekkelijke wandelroute met ruimte voor landschapsherstel, natuurontwikkeling en ecologie. Polder Nijbroek Inhoud De Polder Nijbroek is een nu nog relatief gaaf 14e eeuws cultuurlandschap die het waard is te behouden en waar mogelijk te herstellen. Hiervoor hebben we een gebiedsproces gestart in de lijn van het ‘Weteringse Broek’. In dit proces wordt tevens gekeken naar een klimaatrobuuste inrichting en de mogelijkheden van ‘energielandschap’ als leverancier voor duurzame energie. Burgerparticipatie is uitgangspunt in dit proces, vier werkgroepen zijn bezig met diverse thema’s. In 2024 vervolgen wij ons proces om samen met de stakeholders dit project verder concreet vorm te geven. Nadere ondersteuning voor dit project volgt uit de toekenning van de zogenaamde Erfgoed Deal vanuit Rijk en provincie. Deze financiële bijdrage is speciaal bedoeld voor projecten die op een ‘erfgoedinclusieve’ manier bijdragen aan het klimaatadaptief maken van polder Nijbroek. Ook dit onderdeel is inmiddels gestart en pakken we samen met de Nijbroekers en het Waterschap op. Een aantal particuliere initiatiefnemers koppelt zijn plannen aan de Erfgoed Deal en gaat gebruik maken van het tijdelijke Rood voor Groenbeleid waarbij sloop en nieuwbouw samengaat met natuurontwikkeling en landschapsherstel, passende bij de identiteit van de polder.

We verwachten in 2024 een aantal projecten in uitvoering te hebben. Beoogd effect Het verbinden van gebiedsambities en –kansen met individuele ambities van bewoners en ondernemers. Recreatieve routes Inhoud In 2024 dragen wij ook weer zorg voor een mooi kwalitatief aanbod van recreatieve fiets- en wandelroutes. Met budget vanuit de prioriteitennota zullen wij aan de slag gaan het uitrollen van het wandelnetwerk. In 2024 zullen dit voornamelijk voorbereidende werkzaamheden betreffen, zoals het in kaart brengen van de huidige wandelstructuur, overleggen met grondeigenaren en digitale werkzaamheden. Daarnaast gaan we de huidige wandel- en fietsstructuren in beeld brengen en onderzoeken we waar er nog kansen liggen voor uitbreiding van de huidige wandel- en fietspaden. Uiteraard zal dit onderzoek rekening houden met de recreatieve behoeftes en belevingswaarden en met de balans tussen natuur en leefbaarheid. Daarnaast wordt er in 2024 verder gewerkt aan de ontwikkeling van een klompenpad in Wilp-Achterhoek. Beoogd effect Instandhouden en uitbreiden van een kwalitatief aanbod van recreatieve fiest- en wandelroutes. Biodiversiteit Inhoud

Beoogd effect

26 |

In november 2020 is het Programma Groen (2022 t/m 2025) vastgesteld en in 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering. Het uitvoeringsprogramma met bijbehorende planning is hierbij leidend. Door bij het beheer en nieuwe aanleg rekening te houden met de flora en fauna wordt een verhoging van de natuurwaarde en biodiversiteit bewerkstelligd. Naast dat het vergroting van biodiversiteit in onze gemeente is ingebed in het beheer van onze openbare ruimte, wordt het vergroten van biodiversiteit daarnaast bij al onze ruimtelijke ontwikkelingen meegenomen (wonen, werken, Rood voor Groen, etc). Het programma Groen beoogt een opwaardering van drie kernbegrippen; leefbaarheid, duurzaamheid en biodiversiteit. Hiermee houden we rekening bij al onze ingrepen in de openbare ruimte en proberen daar waar mogelijk anderen hier ook bewust van te maken.

Klimaat en energie Klimaatadaptatie Inhoud Het klimaat verandert, hitte, droogte en wateroverlast komen vaker voor en het risico op overstromingen neemt toe. In het Programma Water (2020-2025) is opgenomen hoe we hierop willen anticiperen. Veel aandacht gaat uit naar het voorkomen van wateroverlast door heftige regenbuien binnen de bebouwde kom. Het rijk heeft in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie een impulsregeling opgesteld. Hierbij wordt een financiële impuls gegeven om projecten te versnellen of te verbreden. Ook gemeente Voorst heeft hiervoor een eerste aanvraag gedaan. In 2023 is begonnen met parkeerterrein en de directe omgeving van het Barteldplein in Twello aan. het parkeerterrein de Afslag in Twello staat voor 2024 op de planning om aangepakt te worden.

Beoogd effect

Daarnaast wordt bij elke wegreconstructie het regenwater van de riolering gehaald en worden nieuwbouwwijken volledig gescheiden aangelegd. Door het scheiden van regenwater en vuilwater neemt het risico op water-op-straat af, voegen we water toe aan de ondergrond en zijn riooloverstorten minder frequent en minder vervuilend.

Energiereductie Inhoud In 2024 wordt gestart met het meerjaren isolatieprogramma koopwoningen van de gemeente Voorst. Per doelgroep zijn de bijbehorende projecten en budgetten benoemd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie. De focus ligt op het begeleiden van de inwoners tijdens de hele klantreis. Vanaf de oriëntatie via een energieloket, advies van energiecoaches en energieadviseur, tot het uitvoeren van de maatregelen. De subsidie om energiearmoede tegen te gaan is verhoogd en tegelijkertijd verlengd tot eind 2025 waardoor het project van De Groene Bon blijft lopen. Bij deze aanpak tegen energiearmoede zorgen we ervoor dat de energierekening structureel wordt verlaagd. Bij de huurders wordt dit gedaan door middel van kleine maatregelen en het vervangen van oude (energie slurpende) apparaten. Bij koopwoningen wordt ingezet op het isoleren van de woningen. Daarnaast wordt er ingezet op een energiehulp. De energiehulp komt bij mensen thuis om kleine, energiebesparende maatregelen direct te installeren. Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma wordt in 2024 extra ingezet op wijkaanpakken. Daarnaast worden er concrete plannen gemaakt om dorpen aardgasloos te maken met behulp van Wijkuitvoeringsplannen. Een belangrijk aandachtspunt bij het maken van de plannen is participatie, zoals ook beschreven in de Transitievisie Warmte.

Met IJsseldal Wonen zijn afspraken over het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad (zie ook Programma Bouwend Voorst). Deze afspraken worden de komende jaren verder verscherpt. IJsseldal Wonen heeft ook een grote rol en verantwoordelijkheid bij de Wijkuitvoeringsplannen, zoals in Wilp.

Beoogd effect

Bedrijven worden ook in 2024 geholpen met energiebesparing via advies en een korting op de energiescan van Burgers met Energie. Daarnaast blijft er ook toezicht op de wettelijke verplichting van bedrijven om energie te besparen. Energieneutrale gemeente waarbij er evenveel duurzame energie wordt opgewekt als dat er wordt gebruikt.

Uitvoering Transitievisie Warmte Inhoud In 2022 is gestart met het uitvoeren van de Transitievisie Warmte, met als startpunt het maken van een wijkuitvoeringsplan voor Wilp in 2023. Uitvoering van dat plan start in 2024 met intensivering van voorlichting, ambassadeurschap van bewoners die hun woning al hebben verduurzaamd, financiële instrumenten, en monitoring van de voortgang. In 2024 worden ook een lokale versus regionale aanpak van de praktische uitvoering (woningisolatie, duurzame installaties, zonnepanelen) uitgediept, in overleg met omringende gemeenten en de stedendriehoek. In 2024 wordt eveneens een wijkuitvoeringsplan voor Steenenkamer gemaakt, in nauwe samenspraak met de bewoners en het aanpalende De Worp (gemeente Deventer). Tot slot wordt in 2024 een wijkuitvoeringsplan gemaakt voor bedrijventerrein Engelenburg, vooral gericht op energiemanagement, duurzame energie, energie-uitwisseling en – opslag, opdat de bestaande netcongestie wordt bestreden. En er wordt gestart met een wijkuitvoeringsplan voor de Planetenbuurt in Twello. Die ervaring met het maken van de 3 genoemde wijkuitvoeringsplannen leidt ertoe dat we in de periode tot 2030 het tempo van wijkuitvoeringsplannen flink kunnen versnellen.